Кыргыз Республикасынын «Салык кодекси»

1-берене. Кыргыз Республикасынын Салык кодекси менен жөнгө салынуучу мамилелер

1. Кыргыз Республикасынын Салык кодекси (мындан ары - Кодекс) төмөндөгү мамилелерди жөнгө салат:

1) Кыргыз Республикасында салыктарды белгилөө, колдонууга киргизүү жана алуу боюнча;

2) салык контролун ишке ашыруу процессинде келип чыгуучу;

3) ушул Салык кодексинин талаптарын бузгандык үчүн жоопкерчиликке тартуу боюнча;

4) салык кызматынын органдарынын чечимдерине, алардын кызматкерлеринин аракеттерине жана/же аракетсиздигине даттануу боюнча.

2. Ушул Кодексте жөнгө салынуучу мамилелер салыктык укук мамилелери болуп саналат.

3. Евразия экономикалык бирлигинин бажы чек арасы аркылуу өткөрүлүүчү товарлардан салык алуу боюнча мамилелерге карата Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына карата жөнгө салынбаган жана карама-каршы келбеген бөлүгүндө бажы иши чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары колдонулат.

4. Кошумча наркка салыкты кошо алганда, салыктарды төлөө боюнча шарттарга карата турукташтыруу режимин колдонууга байланыштуу укук мамилелери Кыргыз Республикасынын инвестициялар жөнүндө мыйзамдары менен жөнгө салынат. Кыргыз Республикасынын инвестициялар жөнүндө мыйзамдары менен белгиленген турукташтыруу режими башка кыйыр салыктарды төлөөгө карата колдонулбайт.

5. Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн жыйноого, анын эсептелишин жана төлөнүшүн контролдоону жүзөгө ашырууга, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча мыйзамдарды бузгандыгы үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү жоопкерчиликке тартууга байланышкан мамилелер мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча мыйзамдарда жөнгө салынбаган жана ага каршы келбеген бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары менен жөнгө салынат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 13-февралындагы № 32 , 2019-жылдын 29-мартындагы № 40, 2020-жылдын 13-майындагы № 54 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

2-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары - бул, салыктык укук мамилелерин жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылардын системасы.

2. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары төмөнкүдөй ченемдик укуктук актылардан турат:

1) ушул Кодекстен;

2) ушул Кодекстин негизинде кабыл алынган ченемдик укуктук актылардан (мындан ары ушул Кодексте - Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын актылары).

3. Ушул Кодекс төмөнкүлөрдү белгилейт:

1) Кыргыз Республикасында салык салуунун принциптерин;

2) Кыргыз Республикасындагы салыктардын системасын;

3) Кыргыз Республикасында алынуучу салыктардын түрлөрүн;

4) жергиликтүү салыктарды колдонууга киргизүүнүн жана колдонууну токтотуунун тартибин;

5) салык мыйзамдарынын келип чыгышынын, өзгөрүшүнүн, токтотулушунун негиздерин жана аткарылышынын тартибин;

6) салык төлөөчүлөрдүн, салык кызматынын органдарынын жана башка салыктык укук мамилелеринин катышуучуларынын укуктарын жана милдеттерин;

7) салык контролунун формаларын жана методдорун;

8) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген талаптарды бузгандык үчүн жоопкерчиликти;

9) салык кызматынын органдарынын чечимдерине жана алардын кызматкерлеринин аракеттерине жана/же аракетсиздигине даттануунун тартибин.

3-берене. Эл аралык келишимдердин жана башка макулдашуулардын колдонулушу

1. Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралгандан башка нормалар белгиленсе, ошол эл аралык келишимдин нормалары колдонулат.

2. Эгерде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү түзгөн макулдашуу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши ратификациялаган болсо же Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши ратификациялаган макулдашууну аткаруу үчүн Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин тапшыруусу боюнча түзүлсө, Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралгандан башка нормаларды белгилесе, анда мындай макулдашуу менен жөнгө салынган салык мамилелерине ошол макулдашуунун нормалары колдонулат.

(КР 2009-жылдын 30-апрелиндеги № 143, 2009-жылдын 29-майындагы № 175 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

4-берене. Ушул Кодексте колдонулуучу терминдер жана аныктамалар

1. Жарандык, үй-бүлөлүк, бажы жана башка тармактар боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын ушул Кодексте колдонулуучу институттары, терминдери жана аныктамалары, эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, бул тармактардагы мыйзамдарда кандай болсо ошондой мааниде колдонулат.

2. Ушул Кодексте төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат:

1) "Агент" - жарандык-укуктук келишимдердин, анын ичинде тапшырма, комиссиялоо, транспорттук экспедициялоо келишимдеринин же болбосо агенттик келишимдин негизинде ишке ашырылуучу иш-аракеттердин субъекти.

2) "Мүлк" - Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык мүлккө кирүүчү объекттер, ошондой эле мүлктүк жана мүлктүк эмес укуктар.

3) "Бюджет" - Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бюджети.

4) "Банк" - Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын (мындан ары ушул Кодексте - КРУБ) лицензиясы же күбөлүгү бар коммерциялык банк, адистештирилген финансы-кредиттик же кредиттик мекемелер же уюмдар.

5) "Түшкөн акча" - белгиленген стандарттарга жана бухгалтердик эсептин тандалып алынган методуна жараша товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сатуудан салык төлөөчү алган же алууга тийиш болгон акча каражаты.

6) "Субъект" - уюштуруу-укуктук формаларына, ишмердигинин түрүнө, баш ийүүсүнө жана менчик формасына карабастан экономикалык иш-аракетти жүзөгө ашыруучу жана/же салык салуу объекттери бар жеке жак, жеке ишкер, уюм, обочолонгон бөлүм, туруктуу мекеме.

7) "Эсеп" - банктагы эсептешүү жана башка эсеп, ага ишкердик жүргүзгөн жактын акча каражаты кириштелет жана андан сарпталып турат.

8) "Негизги каражат" - эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, наркы 10000 сомдон ашкан, Кыргыз Республикасынын бухгалтердик эсеп жөнүндө мыйзамдарына ылайык негизги каражат болуп саналган мүлк.

9) "Салык карызы" - салык калдыгынын суммасы, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын төлөнбөгөн суммасы.

10) "Салык калдыгы" - Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө төлөнбөгөн салыктын суммасы.

11) "Салык төлөөчү мойнуна алган салык карызы" - салык карызынын төлөнбөгөн суммасы:

- салык төлөөчүнүн салык отчеттуулугунун негизинде кошуп эсептелген;

- ушул Кодекске ылайык салык кызматынын органынын чечиминин негизинде эсептелген, салык төлөөчү таанышкан жана талашпаган;

- ушул Кодекске ылайык салык кызматынын органынын чечиминин негизинде эсептелген, салык карызын төлөө тууралуу соттун мыйзамдуу күчүнө кирген чечими бар карыз.

12) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

13) "Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган" - Кыргыз Республикасында салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу, салык жана бажы саясатын жүргүзүү боюнча милдеттерге жана ыйгарым укуктарга ээ болгон мамлекеттик орган.

14) "Ыйгарым укуктуу салык органы" - Кыргыз Республикасынын салык кызматынын борбордук мамлекеттик органы.

15) "Салык органдары" - ыйгарым укуктуу салык органынын аймактык жана/же функционалдык бөлүмдөрү.

16) "Жакын туугандар" - Кыргыз Республикасынын үй-бүлө жөнүндө мыйзамдарына ылайык никелик мамиледе тургандар, асырап алгандар жана асырандылар, камкорчулар жана (же) көзөмөлчүлөр, ошондой эле ата-энелер, балдар, толук бир тууган жана толук эмес бир тууган ага-инилер жана эже-карындаштар, чоң аталар, чоң энелер, неберелер.

17) "Салык кызматынын органынын чечими" - ыйгарым укуктуу салык органында же сотто талашылышы мүмкүн болгон, ушул Кодекске ылайык салык кызматы кабыл алган ченемдик эмес акт.

18) "Калк менен эсептешүүлөр" - жеке ишкерлерди кошпогондо, жеке адамдар менен жарандык-укуктук келишимдердин түрлөрү боюнча эсептешүүлөр.

19) "Пайыздык киреше" - ар кандай түрдөгү карыздык талаптардан, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылуучу каражат тартуу жана каржылоо операцияларынан алынган кирешелерди кошуп алганда, облигациялар, векселдер жана карыз алуунун башка түрлөрү боюнча кирешелер, ошондой эле каржылык ижара (лизинг) келишими боюнча алынган кирешелер.

20) "Пайыздык чыгаша" - ар кандай түрдөгү карыздык милдеттенмелер боюнча, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылуучу каражат тартуу жана каржылоо операциялары боюнча жүргүзүлгөн чыгашаларды кошуп алганда, облигациялар, векселдер жана милдеттенмелердин башка түрлөрү боюнча чыгашалар, ошондой эле каржылык ижара (лизинг) келишими боюнча жүргүзүлгөн чыгашалар.

21) "Товарларды импорттоо" - төмөндөгүлөрдү ташып кирүү:

а) Евразия экономикалык бирлигинин Кыргыз Республикасындагы бажы аймагына ички керектөө үчүн чыгаруунун бажы жол-жобосуна жайгаштырылган чет өлкөлүк товарларды;

б) реимпорттоо бажы жол-жобосуна жайгаштырылган, Евразия экономикалык бирлигинин товарларын:

- Евразия экономикалык бирлигинин Кыргыз Республикасындагы бажы аймагына;

- Кыргыз Республикасындагы эркин экономикалык зоналардын жана эркин кампалардын аймактарынан Кыргыз Республикасынын аймагына;

в) Евразия экономикалык бирлигине мүчө башка мамлекеттин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына Евразия экономикалык бирлигинин төмөнкүдөй товарларын:

- менчикке сатып алынган;

- финансылык ижара келишими боюнча пайдаланууга алынган;

- иштетип алма чийки заттарды кайра иштетүүнүн өнүмдөрү болуп саналган;

г) Кыргыз Республикасындагы эркин экономикалык зоналардын, эркин кампалардын жана бажылык кампалардын аймактарынан Кыргыз Республикасынын аймагына чет өлкөлүк товарларды;

д) Евразия экономикалык бирлигине мүчө башка мамлекеттин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына иштетип алма чийки заттарды Кыргыз Республикасынын аймагында кайра иштетүү үчүн ташып кирүү, эгерде чийки затты ташып кирүү датасынан тартып 24 ай өтпөсө жана кайра иштетүүнүн өнүмдөрү Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары ташылып чыкпаса.

22) "Евразия экономикалык бирлигинин укугун түзүүчү эл аралык келишимдер жана актылар" - 2014-жылдын 29-майындагы Евразия экономикалык бирлиги жөнүндө келишимдин 6-беренесинин 1-пунктунда көрсөтүлгөн, Евразия экономикалык бирлигинин органдарынын эл аралык келишимдери жана актылары.

23) "Кыйыр салыктар боюнча салыктык отчеттуулук" - Евразия экономикалык бирлигине мүчө-мамлекеттердин аймактарынан Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды импорттоодо алынуучу кошумча нарк салыгы жана акциз салыгы боюнча салыктык отчеттуулук.

24) "Тутумдук негиздеги иш" - эгерде календардык жылдын ичинде товардын экиден ашык бирдиги сатылса, окшош жана/же бирдей түрдөгү товарларды сатуу боюнча иш, ошондой эле кайтарымдуу негизде иштерди аткаруу жана кызмат көрсөтүүлөр.

25) "Контролдук баалардын минимапдык деңгээли" - Кыргыз Республикасынын аймагына Евразия экономикалык бирлигинин мүчө-мамлекеттеринен импорттолуучу жана Кыргыз Республикасынын аймагында өндүрүлгөн товарлардын ушул Кодексте аныкталган учурларда жана тартипте белгиленүүчү баасы.

26) "Жараксыз эсеп-фактура" - ушул Кодексте белгиленген мөөнөттөрдө КНС боюнча отчеттуулук бериле турган айдан кийинки айдын 15-числосуна чейин КНС боюнча отчет берилбеген жана/же тариздөөнүн жана колдонуунун белгиленген тартибин бузуу менен, ошондой эле КНСтин эсеп-фактураларын түзүү жана жүгүртүү тартибин бузуу менен салык төлөөчү тарабынан таризделген КНСтин эсеп-фактурасы.

27) "Товарды маркалоо" - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана/же Евразия экономикалык бирлигинин мыйзамдарынын талаптарына ылайык идентификациялоо каражаттарын товарга же анын таңгагына түшүрүү/бекитүү.

Ушул пункттун максатында өзүнө маалыматтарды камтыган штрих же башка код түрүндө берилген, же радиожыштык белгисине жазылган, же автоматтык идентификациялоонун башка каражаттарын же технологияларын колдонуу менен берилген машина окуй ала турган формадагы символдордун уникалдуу ырааттуулугу идентификациялоо каражаты деп таанылат. Товарды маркалоонун каражаты деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын жана/же Евроазия экономикалык бирлигинин мыйзамдарынын талаптарына ылайык маалыматтарды камтыган акциздик жыйымдын маркасы таанылышы мүмкүн. Салык салуу максатында маркаланууга тийиш болгон товарлардын тизмеги, идентификациялоо каражаттары, идентификациялоо каражаттарында камтылууга тийиш болгон маалыматтын форматы жана курамы, товарларды маркалоону киргизүү мөөнөтү жана маркалоо тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

28) "Товарларды жүгүртүү":

а) Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды ташып кирүү, аларды ташуу, Кыргыз Республикасынын аймагында сатып алуу жана сатуу, ошондой эле Евразия экономикалык бирлигине мүчө мамлекеттерге экспорттоо;

б) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык маркаланууга тийиш болгон товарды өндүрүү, аны ташуу, Кыргыз Республикасынын аймагында сатып алуу жана сатуу, ошондой эле Евразия экономикалык бирлигине мүчө мамлекеттерге экспорттоо.

29) (КР 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

30) "Жеке эмгектик иш" - жеке жактын илимий, педагогикалык (окутуучулук), чыгармачылык чөйрөлөрдө, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу башка чөйрөлөрдө өз алдынча жана жалданма эмгекти тартпастан жүзөгө ашырылуучу иши.

31) "Ысытылган тамекиси бар буюмдар" - тамекини электрондук же тамекинин күйүү процессисиз башка ыкма менен ысытуунун натыйжасында пайда болгон аэрозолдон дем алуу үчүн багытталган тамекиси бар буюмдар.

32) "Никотин камтыган суюктук" - никотин камтыган жана аны ысытууда аэрозоль пайда болгон, дем алуу үчүн багытталган электрондук сигареттерде (картридждерде, резервуарларда жана башка контейнерлерде) пайдалануу үчүн багытталган суюктук.

33) "Электрондук сигареттер" - электрондук технологиялардын жардамы менен никотин камтыган суюктукту ысытуучу (картридждерде, резервуарларда жана башка электрондук сигареттерде пайдалануу үчүн контейнерлерде) жана дем алуу үчүн багытталган аэрозолду түзүүчү тамекиси жок буюмдар.

34) "Фискалдык программалык камсыз кылуу" - төмөнкүлөр чагылдырылган салыктык, бажылык маалыматты топтоо, берүү, иштеп чыгуу жана сактоо үчүн пайдаланылуучу программалык камсыз кылуу:

а) салыктар боюнча салык төлөөчүнүн милдеттенмелери;

б) салыктык милдеттенмелерин аткарууга байланышкан салык төлөөчүнүн жеке маалыматтары;

35) "Маркалоонун жана маркаланган товарлардын көзөмөлдөнүүсүнүн улуттук системасынын оператору (мындан ары - Маркалоо оператору)" - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана ЕАЭБ келишимдик базасына ылайык төмөнкүлөрдү камсыз кылуучу мамлекеттик орган жана/же менчиктин мамлекеттик үлүшү бар уюм:

а) маалыматты топтоо, берүү, иштеп чыгуу жана сактоо, анын ичинде фискалдык программалык камсыз кылууну пайдалануу менен;

б) маркалоо системасынын иштөөсү жана маркаланган товарлардын көзөмөлдөнүүсү.

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана ЕАЭБ келишимдик базасына ылайык жүктөлгөн функцияларды аткаруу максатында маркалоо оператору төмөнкүлөргө укуктуу:

- товарларды маркалоонун эмитенти/улуттук оператору (администратору) катары чыгууга;

- ЕАЭБ мүчө-мамлекеттердин жана башка мамлекеттердин эмитенттери/операторлору менен макулдашууларды/контракттарды/келишимдерди түзүүгө;

- көрсөтүлүүчү кызматтар үчүн, анын ичинде товарларды маркалоонун коддорун берүү жана генерациялоо үчүн акы чогултууга.

Маркалоо жана маркаланган товарлардын көзөмөлдөнүү системасы үч жылда бир жолу маалыматтык коопсуздуктун аудитинен өтүүгө тийиш;

36) "Фискалдык маалыматтарды берүүчү оператор (мындан ары - ФМО)" - ыйгарым укуктуу салык органына же Маркалоо операторуна гана корголгон түрдө маалыматтарды топтоонун жана берүүнүн техникалык процессин камсыз кылуучу уюм;

37) "Программалык-талдоо каражаты" - салык төлөөчүнүн маалыматтарын талдоо жана контролдоо жүргүзүлө турган программалык чечим.

3. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын терминдери жана аныктамалары ушул Кодекстин тиешелүү беренелеринде аныкталган маанилерде колдонулат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 31-декабрындагы № 235, 2016-жылдын 26-июлундагы № 140, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39, 2018-жылдын 24-декабрындагы № 109, 2019-жылдын 29-мартындагы № 40, 2019-жылдын 14-июнундагы № 73, 2020-жылдын 3-апрелиндеги № 33, 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

5-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын принциптери

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын принциптери ушул Кодексте аныкталат.

2. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары төмөнкүдөй принциптерге негизделет:

1) салык салуунун мыйзамдуулугуна;

2) салык салуунун милдеттүүлүгүнө;

3) салык системасынын бирдиктүүлүгүнө;

4) салык мыйзамдарынын ачык-айкындыгына;

5) салык салуунун акыйкаттуулугуна;

6) салык төлөөчүнүн ак ниеттүүлүгүнүн презумпциясына;

7) укук ченемдүүлүктүн презумпциясына;

8) салык салуунун аныкталгандыгына.

3. Салык мыйзамдарынын нормалары ушул Кодексте белгиленген принциптерге карама-каршы келиши мүмкүн эмес.

4. Салыктарды белгилөө укугу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине таандык.

Салыктар ушул Кодекс менен гана белгиленет жана жокко чыгарылат. Субъектилердин салыктык карызын эсептен чыгаруу жөнүндөгү чечим өзүнчө мыйзам менен кабыл алынат.

5. Жергиликтүү салыктар жергиликтүү кеңештерге ушул Кодекс менен берилген ыйгарым укуктардын чектеринде жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актылары менен колдонууга киргизилет.

6. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары болуп саналбаган мыйзамдарга, ушул Кодексте каралган учурлардан тышкары, салыктык укук мамилелерин жөнгө салуучу нормаларды киргизүүгө тыюу салынат.

7. Салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу үчүн зарыл болгон нормалардын жок экендиги салык төлөөчүгө, салыктык өкүлгө каршы колдонулушу мүмкүн эмес.

(КР 2010-жылдын 29-январындагы № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

6-берене. Салык салуунун мыйзамдуулугу принциби Ушул Кодексте каралбаган салыкты, ошондой эле ушул Кодексте белгиленген салыктык белгилери бар, же болбосо ушул Кодексте аныкталгандан башкача тартипте белгиленген же колдонууга киргизилген мүчөлүк акыны же төлөмдөрдү төлөөгө эч кимге милдет жүктөлүшү мүмкүн эмес.

7-берене. Салык салуунун милдеттүүлүгү принциби Ар бир адам ушул Кодексте каралган тартипте жана учурларда салык төлөөгө милдеттүү. Салыктык укук мамилелеринин бардык катышуучулары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоого милдеттүү.

8-берене. Салык системасынын бирдиктүүлүгү принциби Кыргыз Республикасынын салык системасы Кыргыз Республикасынын бардык аймактарында бирдиктүү болуп саналат.

9-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын ачык-айкындуулугу принциби Салыктук укук мамилелерин жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте милдеттүү түрдө жарыяланууга тийиш.

10-берене. Салык салуунун акыйкаттуулугу принциби

1. Кыргыз Республикасында салык салуу жалпыга бирдей болуп саналат.

2. Эгерде бул Кодекстин 3-беренесинде башкача каралбаса, жеке мүнөздөгү салык жеңилдиктерин берүүгө тыюу салынат.

3. Салыктар басмырлоочу мүнөздө болушу жана гендердик, социалдык, расалык, улуттук, диний критерийлерге жараша ар кандай түрдө колдонулушу мүмкүн эмес.

(КР 2009-жылдын 30-апрелиндеги № 143 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

11-берене. Ак ниеттүүлүктүн презумпциясы принциби Салык төлөөчү жана салык боюнча өкүл Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген тартипке ылайык, документтер аркылуу тастыкталган маалыматтардын негизинде бул факты четке кагылмайынча, ак ниеттүү аракеттенди деп таанылат.

12-берене. Укук ченемдүүлүктүн презумпциясы принциби

1. Салыктык укук мамилелери келип чыкканда салык төлөөчү же салык боюнча өкүл Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында мындай аракеттерге же аракетсиздикке тыюу салынган учурлардан тышкаркы бардык учурларда укук ченемдүү аракеттенүүчү же аракеттенбөөчү катары таанылат, ошол эле мезгилде мында төмөндөгү шарттар сакталышы керек:

1) аракеттенүү же аракетсиздик Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген принциптерде каршы келбейт; жана

2) аракеттенүү же аракетсиздик салык милдеттенмелерин тийиштүү түрдө аткарууга жолтоо кылбайт.

2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, салык кызматынын органдары, бажы органдары, ошондой эле жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, эгерде алардын аракети Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралса, салыктык укук мамилелери пайда болгондо укук ченемдүү аракеттенди деп таанылат.

Ушул пунктта каралган органдарга, эгерде аракеттер Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралбаса, мындай аракеттерди жасоого тыюу салынат.

13-берене. Салык салуунун аныкталгандыгы принциби

1. Салык салуу аныкталган болууга тийиш.

Салык салуунун аныкталгандыгы салык милдеттенмелеринин келип чыгышынын, аткарылышынын жана токтотулушунун бардык негиздерин жана тартибин Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгилөө мүмкүндүгүн билдирет.

2. Салыктарды белгилөөдө, ушул Кодекстин XI жана XV бөлүмдөрүндө кошпогондо, салыктардын ар бири боюнча салык салуунун бардык элементтери аныкталууга тийиш.

14-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын мейкиндик, убакыт жана адамдар чөйрөсү боюнча колдонулушу

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары, тиешелүү аймакта колдонулуучу жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актыларын кошпогондо, Кыргыз Республикасынын бардык аймактарында колдонулат.

2. Ушул Кодекске жаңы салыктарды белгилөө, салыктардын ставкаларын жогорулатуу бөлүгүндө, салыктык жеңилдиктерди алып салуу жана/же салыктарды төлөөдөн бошотууну алып салуу жана/же жаңы салыктык жеңилдиктерди берүү жана/же салыктарды төлөөдөн бошотууну берүү боюнча өзгөртүүлөрдү киргизүүчү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аларды күчүнө киргизүүнүн башкача тартиби белгиленбесе, алар расмий жарыяланган күндөн баштап кеминде 2 ай өткөндөн кийин, алдыдагы салыктык мезгилдин биринчи күнүнөн тартып күчүнө кирет.

3. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары артка карай колдонулушу мүмкүн, эгерде бул өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө ченемдик укуктук актыда түздөн-түз каралса, ал:

1) салык жоюлса;

2) салыктын ставкаларынын өлчөмү төмөндөтүлсө;

3) салыктык укук мамилелеринин катышуучусу милдетинен бошотулса;

4) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын бузгандык үчүн жоопкерчиликтен бошотулса же жоопкерчилик азайтылса;

5) салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун укуктарын коргоонун кошумча кепилдиктери белгиленсе;

6) салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун абалы башкача түрдө жакшыртылса.

4. Жаңы салыктарды белгилөөчү; салыктардын ставкаларынын өлчөмдөрүн жогорулатуучу; салыктык укуктарды бузгандык үчүн жоопкерчиликти белгилөөчү же күчөтүүчү; салыктык укук мамилелеринин катышуучуларынын жаңы салык милдеттенмелерин белгилөөчү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары артка карай колдонулбайт.

(КР 2016-жылдын 12-августундагы № 167, 2019-жылдын 29-мартындагы № 40 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

15-берене. Ченемдик укуктук актылардын өз ара катышы

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын актылары жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актылары ушул Кодекске карама-каршы келүүгө тийиш эмес.

2. Ушул Кодекстин жана салыктык мыйзам актыларынын жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынын ортосунда карама-каршылык болсо, салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу үчүн ушул Кодексте белгиленген нормалар колдонулат.

3. Эгерде ушул Кодекстин нормаларынын ортосунда карама-каршылык болсо же салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу үчүн зарыл болгон нормалар болбосо, салык кызматынын органдары жана/же сот органдары салык төлөөчүнүн пайдасына чечим кабыл алат. Ушул пункттун максаттарында ушул Кодекстин нормаларынын ортосундагы карама-каршылык деп ушул Кодексте белгиленген, мааниси жана мазмуну боюнча бири-бирине каршы келген эки же бир нече нормалардын болушу түшүнүлөт.

4. Ченемдик укуктук акт төмөнкүдөй жагдайлардын бири болгондо ушул Кодекске дал келбейт деп таанылат:

1) акт актылардын ушундай түрүн кабыл алууга ушул Кодекске ылайык укугу жок болгон орган тарабынан кабыл алынса, же болбосо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипти бузуу менен кабыл алынса;

2) акт салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун ушул Кодексте белгиленген укуктарын же болбосо ыйгарым укуктарын жойсо же чектесе;

3) акт салыктык укук мамилелерине катышуучунун ушул Кодексте аныкталган милдеттеринин мазмунун, аракеттеринин негиздерин, шарттарын, ырааттуулугун же тартибин киргизсе, өзгөртсө же жойсо;

4) акт ушул Кодексте уруксат берилген же көрсөтүлгөн аракеттерге тыюу салса;

5) акт ушул Кодексте тыюу салынган аракеттерге уруксат берсе же жол койсо;

6) акт ушул Кодексте аныкталган терминдердин, аныктамалардын мазмунун өзгөртсө, же болбосо терминдерди жана аныктамаларды ушул Кодексте колдонулгандан башка мааниде колдонсо.

5. Ушул Кодекске дал келбеген ченемдик укуктук актыны кабыл алган орган мындай дал келбөөнү четтетүүгө милдеттүү.

16-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөттөрдү эсептөөнүн тартиби

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөт календардык дата менен же жылдар, айлар же күндөр менен эсептелүүчү убакыт мезгилинин бүтүшү менен аныкталат. Мөөнөт, ошондой эле, сөзсүз болууга тийиш окуяга карата көрсөтмө менен аныкталышы мүмкүн.

2. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган ар кандай мөөнөттүн аралыгы тийиштүү дата башталгандан кийинки, убакыттын же окуянын мезгили бүткөндөн кийинки күндөн тартып башталат.

Ушул Кодекс менен белгиленген датага чейин Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында көрсөтүлгөн мөөнөт аяктаган учурда, ар кандай мөөнөттүн башталышы ушул дата болгондон кийинки күндөн башталат.

3. Жылдар менен эсептелүүчү мөөнөт анын акыркы жылынын тиешелүү айында же күнүндө бүтөт. Мында жыл деп катар келүүчү он эки календардык айдан турган убакыт аралыгы саналат.

Календардык жыл деп ар бир жылдын 1-январынан башталуучу жана ошол жылдын отуз биринчи декабрында аяктоочу убакыт мезгили саналат.

4. Айлар менен эсептелүүчү мөөнөт тиешелүү айда жана мөөнөттүн акыркы айынын акыркы күнүндө бүтөт. Мында ай деп календардык ай эсептелет.

5. Жылдар же айлар менен эсептелүүчү мөөнөттөр, эгерде мөөнөттүн бүтүшү үчүн айдын тийиштүү күнү көрсөтүлбөсө, ошол айдын акыркы күнүндө бүтөт.

6. Мөөнөттүн акыркы күнү жумуш эмес күнгө туура келсе, мөөнөттүн аяктоо күнү деп андан кийинки жумуш күнү эсептелет.

7. Аткарылуу мөөнөтү белгиленген аракеттер ошол мөөнөттүн акыркы күнүнүн жумуш убактысы аяктаганга чейин аткарылышы мүмкүн.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

17-берене. Салыктык укук мамилелеринин катышуучулары Салыктык укук мамилелеринин катышуучулары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) ушул Кодекске ылайык салык төлөөчү деп таанылган субъект;

2) ушул Кодекске ылайык салык боюнча өкүл деп таанылган субъект;

3) ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган;

4) салык кызматынын органдары, бажы органдары;

5) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары;

6) салыктык укук мамилелеринин чөйрөсүндөгү укуктары жана милдеттери ушул Кодекс менен жөнгө салынуучу башка адамдар.

18-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын нормаларын колдонуу боюнча документтер

1. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана салык кызматынын органдары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын нормаларын колдонуу боюнча салык төлөөчүнүн суроо-талабына жазуу жүзүндө жооп берүүгө милдеттүү.

2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын колдонуу боюнча эрежелерди, жоболорду, нускамаларды жана башка документтерди басып чыгарууга милдеттүү.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн документтер салык төлөөчү үчүн милдеттүү болуп саналбайт.

4. Ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн документтер, эгерде алар ушул Кодексте каралган ыйгарым укуктарды ишке ашыруу максатында кабыл алынса, колдонуу үчүн милдеттүү болуп эсептелет.

5. Ушул берененин 2-бөлүгүнө ылайык чыгарылган документтер Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган басма жана электрондук басылмаларда документтердин тексттерин көчүрмөлөө жолу менен, ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жана/же ыйгарым укуктуу салык органынын ачык маалыматтык веб-сайтында жалпыга жеткирилет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

19-берене. Салык түшүнүгү Салык түшүнүгү деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык салык төлөөчүдөн милдеттүү түрдө, жекече кайтарымсыз түрдө алынуучу акчалай төлөм түшүнүлөт.

20-берене. Кыйыр салыктар Товарларга, жумуштарга жана кызмат көрсөтүүлөргө баасына же тарифине кошумча түрүндө белгиленүүчү, салык төлөөчүнүн кирешесине же мүлкүнө түздөн түз байланышпаган кошумча наркка салык, акциздик салык жана сатуудан салык сыяктуу салыктар кыйыр салык деп эсептелет. Кыйыр салыктын салыктык базасы, суммасы жана ставкасы салык төлөөчү тарабынан эсептик документтерде жана салыктык отчетто Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте көрсөтүлөт. (КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

21-берене. Экономикалык иш-аракет

1. Экономикалык иш-аракет деп ишкердик жана башка иш-аракеттер саналат.

2. Ушул кодекстин максаттарында субъекттин экономикалык иши, эгерде ал тутумдук негизде жүзөгө ашырылса, ишкердик деп таанылат.

3. Иштин төмөнкү түрлөрү ушул Кодекстин максаттарында башка иштер деп таанылат:

1) Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык иш-аракеттерди жүзөгө ашыруу;

2) банкка акчалай каражаттарды салуу;

3) баалуу кагаздарды сатып алуу, өткөрүү же сатуу, жеке же юридикалык жактын уставдык капиталдагы үлүшү;

4) жеке же юридикалык жактын уставдык капиталдагы үлүшүнө жараша ар кандай төлөмдөрдү алуу;

5) үстөк айып, айыптарды, моралдык зыяндын акысын алуу;

6) камсыздандыруу келишимдери боюнча камсыздандыруу суммасын (ордун толтурууну) алуу;

7) ишкердик иш-аракет болуп саналбаган башка иш-аракеттер.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2015-жылдын 31-декабрындагы № 235 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

22-берене. Уюм. Обочолонгон бөлүм

1. Ушул Кодекстин максаттарында уюмдар деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

1) Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык түзүлгөн юридикалык жак (ушул Кодексте мындан ары - ата мекендик уюм);

2) өзү жайгашкан өлкөнүн мыйзамдарына ылайык түзүлгөн корпорация, компания, фирма, фонд, мекеме же башка түзүлүш же болбосо эл аралык уюм (ушул Кодексте мындан ары - чет өлкөлүк уюм).

Эл аралык уюм деп эл аралык келишимдин же макулдашуунун негизинде түзүлгөн эл аралык укук субъекти саналат.

2. Обочолонгон бөлүм деп жыйынды түрүндө төмөнкүдөй шарттарга жооп берүүчү бөлүмдөр саналат:

1) экономикалык иш-аракет жүргүзөт;

2) башкаруунун негизги орунан аймактык жана мүлктүк жактан обочолонуп турат;

3) уюм менен байланышы Кыргыз Республикасынын Эмгек кодекси менен жөнгө салынуучу мамилелер аркылуу жүзөгө ашырылуучу персоналга ээ болот.

23-берене. Жеке жак

1. Жеке жак деп Кыргыз Республикасынын жараны, чет өлкөлүк жаран жана жарандыгы жок адам саналат.

2. Катар келүүчү 12 айдан турган ар кандай мезгилдин аралыгында 183 жана андан ашуун күнгө жана учурдагы салык мезгили аяктаган күнгө карата Кыргыз Республикасынын аймагында болгон, же болбосо чет өлкөлөрдө Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кызматында жүргөн ар кандай жеке адам резидент - жеке жак болуп саналат.

3. Ушул Кодекске ылайык резидент - жеке жак деп таанылбаган жеке адам резидент эмес - жеке жак болуп эсептелет.

24-берене. Жеке ишкер Жеке ишкер деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

1) патенттин негизиндеги (жеке эмгектик ишти кошпогондо) иш-аракетти кошо алганда, уюм түзбөстөн ишкердик жүргүзгөн жана ушул Кодексте белгиленген милдеттерди аткаруу жүктөлгөн резидент - жеке жак;

2) Кыргыз Республикасында туруктуу мекеме аркылуу өз иш-аракетин жүргүзүүчү резидент эмес - жеке жак.

(КР 2018-жылдын 24-декабрындагы № 109 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

24-1-берене. Жеке эмгектик ишти жүзөгө ашыруучу жеке жак Патенттин негизинде илимий, педагогикалык (окутуучулук), чыгармачылык жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу башка ишти жүзөгө ашыруучу, жалданма эмгекти тартпаган жеке жак жеке эмгектик иш менен алектенүүчү жак болуп саналат. (КР 2018-жылдын 24-декабрындагы № 109 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

25-берене. Туруктуу мекеме

1. Туруктуу мекеме иш-аракеттин туруктуу ордун билдирет, ал аркылуу чет өлкөлүк уюмдун же резидент эмес - жеке жактын (мындан ары бул беренеде - резидент эместин) экономикалык иш-аракети толук же жарым-жартылай жүзөгө ашырылат.

2. "Туруктуу мекеме" түшүнүгүндө тактап айтканда төмөнкүлөр камтылат:

1) башкаруу орду;

2) бөлүмчө;

3) контора;

4) фабрика;

5) чеберкана;

6) шахта, нефти же газ скважинасы, карьер же жаратылыш ресурстарын алуунун башка ар кандай орду;

7) жер участогу;

8) курулуш аянтчасы же курулуш, монтаждоо же чогултуу объектиси же тиешелүү иштерди аткарууну көзөмөлдөөгө байланышкан кызмат көрсөтүүлөр, эгерде мындай аянтчада же объектте 183 жана андан ашуун календардык күндүн ичинде иш-аракет жүргүзүлсө же мындай кызмат көрсөтүүлөр ар кандай 12 айлык мезгилдин аралыгында 183 же андан ашуун календардык күндүн ичинде көрсөтүлсө;

9) жаратылыш ресурстарын чалгындоо үчүн колдонулуучу түзүлүштөр же курулмалар же ушундай иштерди аткарууну көзөмөлдөөгө байланышкан кызмат көрсөтүүлөр, же болбосо жаратылыш ресурстарын чалгындоо үчүн колдонулуучу бургулоо түзүлүштөрү же кеме, эгерде аларды ушундайча пайдалануу 183 жана андан ашуун календардык күнгө созулса же мындай кызмат көрсөтүүлөр ар кандай 12 айлык мезгилдин аралыгында 183 жана андан ашуун календардык күндүн ичинде көрсөтүлсө;

10) резидент эмес жалдаган персонал аркылуу резидент эместин консультациялык кызмат көрсөтүүлөрүн кошо алгандагы кызмат көрсөтүүлөр, эгерде персонал Кыргыз Республикасынын аймагында мындай иш-аракетти ар кандай 12 айлык мезгилдин аралыгында 183 жана андан ашуун календардык күндүн ичинде жүзөгө ашырса.

3. "Туруктуу мекеме" түшүнүгүндө төмөнкүлөр камтылбайт:

1) резидент эмеске таандык товарларды сактоо, көрсөтүү же жеткирүү максатында гана курулмаларды пайдалануу;

2) резидент эмеске таандык товарлардын запастарын сактоо, көрсөтүү же жеткирүү максатында гана кармап туруу;

3) резидент эмеске таандык товарлардын запастарын башка уюмдар же жеке жактар тарабынан кайра иштетүү максатында гана кармап туруу;

4) резидент эмес үчүн товарларды сатып алуу, же болбосо маалымат чогултуу максатында гана иш-аракеттин туруктуу ордун кармап туруу;

5) даярдоо же көмөктөшүү мүнөзүндөгү ар кандай башка иштерди резидент эмес үчүн жүргүзүү максатында гана иш-аракеттин туруктуу ордун кармап туруу;

6) ушул берененин 3-бөлүгүнүн 1) - 5) пункттарында саналган иш-аракет түрлөрүн ар кандай комбинациялоону ишке ашыруу үчүн гана, иш-аракеттин туруктуу ордунун мындай комбинациялоонун натыйжасында келип чыгуучу жалпы иши даярдоо жана көмөктөшүү мүнөзүндө болгон шартта, иш-аракеттин туруктуу ордун кармап туруу;

7) агент аркылуу Кыргыз Республикасында экономикалык иш-аракет жүргүзүү (мындай жактар өзүнүн адаттагы иш-аракетинин алкагында аракеттенген шартта).

26-берене. Товарды сатып өткөрүү Товар деп материалдык-буюмдук формага ээ болгон ар кандай мүлк таанылат. Кайтарымдуу же кайтарымсыз негизде товарга менчик укугун берүү, анын ичинде товарларды алмашуу товарды сатып өткөрүү деп эсептелет.

27-берене. Жумуштарды аткаруу же кызматтарды көрсөтүү Жумуштарды аткаруу же кызматтарды көрсөтүү деп товарларды сатуудан башка бардык ишкердик иш (жеке эмгектик ишти кошпогондо) эсептелет. (КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2018-жылдын 24-декабрындагы № 109 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

28-берене. Салык төлөөчүнүн электрондук документи Электрондук башкаруу жана санариптик кол тамга жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына ылайык түзүлгөн документ салык төлөөчүнүн электрондук документи болуп саналат. (КР 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

29-берене. Ал жеткис күч

1. Ал жеткис күч деп жер титирөө, суу ташкыны сыяктуу табигый кырсыктардын же алдын ала билүүгө же четтетүүгө мүмкүн болбогон, же болбосо алдын ала билүүгө мүмкүн болгон, бирок четтетүүгө болбой турган бөлөк кырдаалдардын натыйжасында чукул жана четтетилбөөчү жагдайлардын келип чыгышы саналат. Көрсөтүлгөн жагдайлар жалпыга белгилүү фактылардын, массалык маалымат каражаттарында жарыяланган материалдардын негизинде жана далилдөөнүн атайын каражаттарына муктаж эмес башка ыкмалардын негизинде аныкталат.

2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ал жеткис күчтүн жагдайлары келип чыккан учурда белгилүү мөөнөткө төмөнкүлөр боюнча чечим кабыл алуу укугуна ээ болот:

1) банктык кепилдиктерди берүүсүз, ал жеткис күчтүн жагдайларынын натыйжасында түзүлгөн салыктык карыздардын суммасы боюнча кийинкиге жылдырууларды же бөлүп төлөөлөрдү берүү боюнча;

2) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган ставкалардын чектеринде салыктардын ставкаларын өзгөртүү боюнча;

3) Евразия экономикалык бирлигинин мүчө-мамлекеттеринин аймактарынан Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды импорттоодо кыйыр салыктар боюнча салыктык отчетту кошпогондо, салыктык отчетту берүү мөөнөттөрүн узартуу боюнча;

4) салыктык милдеттенмелерди өз убагында аткарбагандыгы үчүн салыктык санкцияларды жана туумдарды колдонбоо боюнча.

(КР 2020-жылдын 3-апрелиндеги № 33 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

30-берене. Өз ара көз каранды субъекттер

1. Өз ара көз каранды субъекттер деп алардын ортосундагы мамилелер алардын иш-аракетинин же алар өкүлү болгон субъекттердин иш-аракетинин шарттарына же экономикалык натыйжаларына таасир этүүчү субъекттер саналат, тактап айтканда:

1) субъект уюмга түздөн-түз же кыйыр түрдө катышат жана мындай катышуунун суммалык үлүшү 20 пайыздан ашуунду түзөт;

2) үчүнчү субъект катышкан эки уюмда бул субъекттин алардын ар бириндеги түздөн-түз жана/же кыйыр катышуу үлүшү 20 пайыздан ашуунду түзөт же ал уюмдар ушундай субъект тарабынан контролдонот;

3) кызматтык абалы боюнча бир жеке жак экинчи жеке жакка баш ийет;

4) ортолорунда Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдары менен жөнгө салынуучу мамилелер келип чыккан субъекттер;

5) жакын туугандар;

6) башкарууну түзүүчү-уюштуруучу жана ишенилген башкаруучу.

2. Сот, эгерде субъекттердин ортосундагы мамиле алардын ортосундагы бүтүмдөрдүн натыйжаларына таасир этиши мүмкүн болсо, субъекттерди ушул берененин 1-бөлүгүндө каралбаган башка негиздер боюнча өз ара көз каранды деп таанышы мүмкүн.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн максаттарында, бир субъектинин башка уюмга бөлөк уюмдардын ырааттуулугу аркылуу кыйыр катышуусунун үлүшү катышуунун тийиштүү үлүштөрүн белгилөө түрүндө аныкталат.

31-берене. Салыктардын түрлөрү

1. Кыргыз Республикасында жалпы мамлекеттик салыктар жана жергиликтүү салыктар, ошондой эле атайын салык режимдери белгиленет.

2. Жалпы мамлекеттик салыктар деп ушул Кодексте белгиленген жана Кыргыз Республикасынын бардык аймагында төлөнүүгө милдеттүү салыктар эсептелет.

3. Жергиликтүү салыктар деп ушул Кодексте белгиленүүчү жана жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актылары менен колдонууга киргизилүүчү, тиешелүү администрациялык-аймактык бирдиктердин аймактарында төлөнүүгө милдеттүү болгон салыктар түшүнүлөт.

4. Салыктардын жалпы мамлекеттик түрлөрүнө төмөнкүлөр кирет:

1) киреше салыгы;

2) пайда салыгы;

3) кошумча нарк салыгы;

4) акциз салыгы;

5) жер казынасын пайдалануу салыгы;

6) сатуу салыгы.

5. Жергиликтүү салыктарга төмөнкүлөр кирет:

1) жер салыгы;

2) мүлк салыгы;

6. Атайын салык режимдерине төмөнкүлөр кирет:

1) милдеттүү патенттин негизиндеги салык;

2) ыктыярдуу патенттин негизиндеги салык;

3) бирдиктүү салыктын негизиндеги салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн системасы;

4) салык контрактынын негизиндеги салыктар;

5) эркин экономикалык аймактардагы салык режими;

6) (КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту);

7) Жогорку технологиялар паркындагы салык режими;

8) чекене соодадан алынуучу салыктын негизинде салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн системасы.

9) майнингге салык.

(КР 2011-жылдын 8-июлундагы № 87, 2015-жылдын 22-майындагы № 115, 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44, 2020-жылдын 1-августундагы № 108 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) Көңүл буруңуздар! КР 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44 Мыйзамы менен 31-беренеге киргизилген өзгөртүүлөр 2021-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.

32-берене. Салыктарды белгилөөнүн жалпы шарттары

1. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык төлөөчүлөр жана салык салуу элементтери ушул Кодексте аныкталган учурда гана салык белгиленди деп эсептелет, атап айтканда:

1) салык салуу объекти;

2) салык базасы;

3) салык ставкасы;

4) салык мезгили;

5) салыкты эсептөө тартиби;

6) салыкты төлөө тартиби;

7) салыкты төлөө мөөнөттөрү.

2. Ушул Кодексте каралган учурларда Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында салыкты белгилөөдө салык жеңилдиктери жана салык төлөөдөн бошотуу каралышы мүмкүн.

33-берене. Салык салуу объектиси

1. Салык салуу объекти деп салык милдеттенмесинин келип чыгышын шарттаган укуктар жана/же аракеттер саналат.

2. Салыктын ар бир түрү боюнча салык салуу объекти ушул Кодекске ылайык аныкталат.

34-берене. Салык базасы Салык базасы деп салык салуу объектинин нарктык, физикалык же башка мүнөздөмөсү саналат, анын негизинде салыктын суммасы эсептелет.

35-берене. Салык ставкасы

1. Салык ставкасы деп салык базасын өлчөө бирдигине карата алгандагы салыктык чегеримдердин чоңдугу саналат.

2. Салык ставкасы салык базасын өлчөө бирдигине карата алынуучу пайыздар же абсолюттук сумма түрүндө белгиленет.

36-берене. Салык мезгили

1. Салык мезгили деп салык базасы аныкталуучу жана салык суммасы эсептелүүчү убакыт мезгили саналат. Эгерде мындай мезгил аныкталбаса, салык мезгили деп салык милдеттенмеси келип чыккан күн эсептелет.

2. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык боюнча салык мезгили болуп төмөнкүлөр саналат.

1) ошол салык боюнча салык төлөөчү катары катталган күндөн кийинки күндөн тартып ушул салык мезгили аяктаганга чейинки убакыт мезгили;

2) салык боюнча салык мезгили башталган күндөн тартып, салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүнүн Мамлекеттик реестринен чыгарылган күнгө чейинки убакыт мезгили;

3) эгерде каттоо же аны жокко чыгаруу бир салык мезгилинин ичинде болсо, ошол салык боюнча салык төлөөчү катары катталган күндөн кийинки күндөн тартып, салык төлөөчүнү ошол салык боюнча каттоо жокко чыгарылган күнгө чейинки убакыт мезгили.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

37-берене. Салыкты эсептөө тартиби

1. Салык төлөөчү салык мезгили үчүн төлөнүүгө жаткан салыктын суммасын салык жеңилдиктерине жана салыктан бошотууларга жараша, салык базасын салык ставкасына көбөйтүү аркылуу өз алдынча эсептейт.

2. Ушул Кодексте каралган учурларда салыктардын айрым түрлөрүнүн суммасын эсептөө милдети салык кызматынын органдарына жүктөлөт.

38-берене. Салыкты төлөө мөөнөтү

1. Салыктарды төлөө мөөнөттөрү ушул Кодекстин талаптарына ылайык ар бир салыкка карата өзүнчө белгиленет.

2. Салык төлөөнүн белгиленген мөөнөтүн өзгөртүүгө ушул Кодексте каралган тартипте гана жол берилет.

3. Салык төлөө мөөнөттөрүн бузгандык Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартуу үчүн негиз болуп саналат.

39-берене. Салыктарды төлөө тартиби

1. Салык төмөнкүдөй төлөнөт:

1) салыктын бардык суммасы же бөлүктөрү боюнча;

2) кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө менен;

3) салык милдеттенмелери келип чыкканга чейин же ошол датага карата;

4) салык төлөөчү тарабынан тикелей же анын атынан;

5) салык төлөөчү же обочолонгон бөлүм турган жерде тикелей;

6) накталай же накталай эмес акча түрүндө.

2. Салык төлөө тартиби ар бир салыкка карата өзүнчө белгиленет.

40-берене. Салык режимдери

1. Салык режими деп салыктарды эсептөөнүн жана төлөөнүн Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген учурларда жана тартипте колдонулуучу тартиби түшүнүлөт.

2. Кыргыз Республикасында жалпы салык режими жана атайын салык режимдери белгиленет.

3. Жалпы салык режими деп, төмөнкүдөй атайын салык режимдерин кошпогондо, ушул Кодексте белгиленген режим саналат:

1) милдеттүү патенттин негизиндеги салыкты;

2) ыктыярдуу патенттин негизиндеги салыкты;

3) бирдиктүү салыктын негизиндеги салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн системасын;

4) салык контрактынын негизиндеги салыкты;

5) эркин экономикалык аймактардагы салык режимин;

6) (КР 2014-жылдын 18-январындагы № 13 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

7) Жогорку технологиялар паркындагы салык режимин;

8) чекене соодадан алынуучу салыктын негизинде салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн системасы.

(КР 2014-жылдын 18-январындагы № 13, 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) Көңүл буруңуздар! КР 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44 Мыйзамы менен 40-беренеге киргизилген өзгөртүүлөр 2021-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.

41-берене. Салык төлөөчү

1. Салык төлөөчү деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген жагдайлар болгондо салык төлөө милдети жүктөлгөн субъект саналат.

2. Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн жыйноону, анын эсептелишин жана төлөнүшүн контролдоону, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча мыйзамдардын талаптарын бузгандыгы үчүн салык кызматы органдары тарабынан жоопкерчиликке тартууну жүзөгө ашырууда камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө милдети жүктөлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча мыйзамдарда белгиленген жагдайлар болгондо, салык төлөөчүгө теңдештирилет.

(КР 2020-жылдын 13-майындагы № 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

42-берене. Салык төлөөчүнүн укуктары

1. Салык төлөөчү төмөнкүлөргө укуктуу:

1) салык кызматынын органдарынын кызмат адамынан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоону талап кылууга;

2) салыктык укук мамилелеринде жеке өзү же өзүнүн салык боюнча өкүлү аркылуу чыгууга;

3) тиешелүү мамлекеттик органдардан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары жөнүндө маалыматты, ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, ыйгарым укуктуу салык органы иштеп чыккан эрежелерди, жоболорду жана башка методикалык көрсөтмөлөрдү алууга;

4) салык отчеттуулугунун расмий массалык маалымат каражаттарында жарыяланбаган формаларын колдонбоого;

5) жазуу жүзүндөгү суроо-талаптын негизинде салык кызматынын органдарындагы өзү тууралу ар кандай маалыматты акысыз алууга;

6) ашыкча төлөнгөн, ошондой эле ашыкча өндүрүлүп алынган салык суммасын кириштетүүгө же кайтарып алууга;

7) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген негиздерде жана тартипте салык жеңилдиктеринен пайдаланууга;

8) салыктык купуя сырды сактоону талап кылууга;

9) салык контролунун натыйжалары жөнүндө маалымат алууга;

10) салык контролунун натыйжалары боюнча салык кызматынын органдарына түшүндүрмө берүүгө;

11) салык милдеттенмесин аткарууга тиешеси жок маалыматтарды жана документтерди бербөөгө;

12) салык кызматы органынын кызмат адамынын чечимине, аракетине же аракетсиздигине даттанууга;

13) салык кызматынын органынын мыйзамсыз чечиминен, анын кызмат адамынын мыйзамсыз аракетинен же аракетсиздигинен улам келген чыгымдын жана зыяндын ордун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык толтуртуп алууга.

2. Салык төлөөчү, ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген башка укуктарга ээ болот.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

43-берене. Салык төлөөчүнүн укуктарын камсыз кылуу жана коргоо

1. Кыргыз Республикасы салык төлөөчүнүн укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоону кепилдейт.

2. Салык төлөөчүнүн укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоонун тартиби ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарында аныкталат.

3. Салык төлөөчүнүн укуктары ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, салык кызматынын органдарынын, бажы органдарынын, ошондой эле алардын кызмат адамдарынын тийиштүү милдеттери менен камсыз кылынат.

4. Салык төлөөчүнүн укуктарын камсыздоо боюнча милдеттерди аткарбоо же талаптагыдай эмес аткаруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке алып келет.

(КР 2019-жылдын 21-ноябрындагы № 130 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

44-берене. Салык төлөөчүнүн милдеттери

1. Салык төлөөчү төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) белгиленген тартипте салык кызматынын органында катталууга;

2) салык милдеттенмесин аткарууга;

3) ушул Кодексте белгиленген талаптарга ылайык салык милдеттенмесин эсепке алууну жүргүзүүгө;

4) ушул Кодексте белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө салык отчетун берүүгө;

5) ушул Кодексте белгиленген учурларда жана тартипте түшүндүрмөлөрдү, маалыматтарды жана документтерди берүүгө;

6) салыктык укук бузуулардын кесепеттерин четтетүү же салыктык укук бузууларга алып келүүчү аракеттерди же аракетсиздикти токтотуу жөнүндө салык кызматынын органдарынын мыйзамдуу көрсөтмөсүн аткарууга;

7) салык кызматынын органдарынын кызмат адамдары ушул Кодекстин негизинде кызматтык милдеттерин аткарып жатканда алардын мыйзамдуу иш-аракетине тоскоол болбоого;

8) көрсөтмөкаттын негизинде көчмө салык текшерүүсү, рейддик салык текшерүүсү жана салык постун белгилөө формасында салык контролун, ошондой эле хронометраждык иликтөөлөрдү жүргүзгөн, ошондой эле салык төлөөчү мойнуна алган салык карыздарын накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алууну жүргүзгөн учурда, салык кызматынын органдарынын кызмат адамдарын бар болушу же пайдаланылышы салык милдеттенмелеринин келип чыгышына алып келүүчү аймакка же жайга киргизүүгө;

9) салык милдеттенмелерин эсепке алууну жана аткарууну ырастаган документтердин төмөнкүдөй мөөнөттөрдө сакталышын камсыз кылууга:

а) кагаз түрүндөгү жана электрондук документтерди - ыктыярдуу патенттин негизинде сатып алууну жана салыктарды төлөөнү ырастаган документтерди кошпогондо, кеминде 6 жылдын ичинде;

б) ыктыярдуу патенттин негизинде сатып алууну жана салыктарды төлөөнү ырастаган документтерди - 3 жылдын ичинде;

10) салык кызматынын органынын текшерүү жүргүзгөн кызмат адамына текшерүүнү же контролдоону каттоо үчүн инспектордук текшерүүлөр китебин көрсөтүүгө;

11) Кыргыз Республикасынын чегинен сырткаркы эсептер жөнүндө маалыматты кошо алганда, банктардагы эсептерди ачуу же жабуу тууралуу мындай эсептер ачылган же жабылган күндөн кийинки күндөн тартып 15 күндүн аралыгында билдирүүгө.

12) салык органдарын кабарлоого:

а) Евразия экономикалык бирлигине мүчө-мамлекеттерден алдыда импорттолуучу товарларды ала тургандыгы тууралуу;

б) ташып келинген товарлардын касиетин жана мүнөздөмөсүн өзгөртпөстөн кийин Кыргыз Республикасынын аймагынан ташылып кетүүчү товарларды Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына убактылуу ташып киргизүү тууралуу;

в) чыгарылган товарлардын сапатын жана касиетин өзгөртпөстөн кийин Кыргыз Республикасынын аймагына ташып келинүүчү товарларды Кыргыз Республикасынын аймагынан Евразия экономикалык бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагына убактылуу ташып чыгаруу тууралуу.

13) товарларды маркалоону жүзөгө ашырууга, маркалануучу товарлар жөнүндө маалыматтарды берүүгө жана товарларды маркалоого карата Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана/же Евразия экономикалык бирлигинин мыйзамдарында каралган милдеттерди аткарууга.

Кыргыз Республикасынын аймагынан Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагына товарларды ташып келүү (ташып чыгаруу) тууралуу кабарлоо тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

14) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген тартипке ылайык пайдаланууга уруксат берилген фискалдык программалык камсыз кылууну пайдаланууга.

2. Салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка милдеттерди да аткарат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2016-жылдын 26-июлундагы № 140, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39, 2019-жылдын 29-мартындагы № 40, 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

45-берене. Салык төлөөчүнүн кызмат адамы Салык төлөөчүнүн кызмат адамы болуп төмөнкүлөр саналат:

1) салык төлөөчүнүн башкаруусунун аткаруу органынын жетекчиси;

2) уюмдун, туруктуу мекемесинин жетекчиси;

3) эмгек келишиминин же жарандык-укуктук келишимдин же ишенимкаттын негизинде ушул Кодексте белгиленген милдеттерди аткаруу боюнча ыйгарым укук берилген жеке жак;

4) ушул берененин 1) - 3) пункттарында көрсөтүлгөн адамдардын милдеттерин убактылуу аткаруучу жеке жак.

46-берене. Салык боюнча өкүл, анын ыйгарым укуктары, милдеттери жана жоопкерчилиги

1. Салык төлөөчү салыктык укук мамилелерине жеке өзү, ошондой эле салык боюнча өкүлү аркылуу катышууга укуктуу.

2. Салык боюнча өкүл салыктык укук мамилелеринде салык төлөөчүнүн атынан чыгууга укуктуу.

3. Салыктык укук мамилелерине салык төлөөчүнүн өзүнүн катышуусу аны салык боюнча өкүл күтүү укугунан ажыратпайт, ошону менен бирге эле салык боюнча өкүлдүн катышуусу салык төлөөчүнү салыктык укук мамилелерине жеке өзү катышуу укугунан ажыратпайт.

4. Салык боюнча өкүлдүн ыйгарым укуктары, укуктары, милдеттери жана жоопкерчилиги төмөнкүлөр боюнча аныкталат:

1) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары;

2) салык төлөөчүнүн жана салык боюнча өкүлдүн ортосунда түзүлүүчү жарандык-укуктук келишим;

3) салык боюнча өкүлгө салык төлөөчү тарабынан берилген ишенимкат.

5. Салыктык укук мамилелерине ушул салык төлөөчүнүн катышуусуна байланышкан салык төлөөчүнүн салык боюнча өкүлүнүн аракети же аракетсиздиги салык төлөөчүнүн аракети же аракетсиздиги катары таанылат.

6. Мамлекеттик орган же мамлекеттик органдын кызмат адамы салык төлөөчүнүн салык боюнча өкүлү боло албайт.

47-берене. Салык кызматынын органдары

1. Салык кызматынын органдары төмөнкүлөрдөн турат:

1) Ыйгарым укуктуу салык органынан;

2) салык органдарынан.

Салык кызматынын органдары юридикалык жактын статусуна ээ жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген компетенциясынын чектеринде салыктык башкарууну ишке ашырат, ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык саясатын ишке ашырууга катышат.

2. Салык органдары жергиликтүү мамлекеттик администрацияларга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына баш ийбейт.

3. Салык кызматынын органдары, ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген өз ыйгарым укуктарын ишке ашырып жатканда алардын ишине мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кийлигишүүсүнө тыюу салынат.

4. Салык кызматынын органдарынын кызматкерлеринин кызмат өтөө тартиби, аларды укуктук жана социалдык коргоо, аларга атайын наамдарды ыйгаруу тартиби атайын мыйзам менен аныкталат.

5. Салык кызматынын органдарынын чыгымдарын каржылоо, иш жүзүндө түшкөн салыктардын суммасынан пайыздык чегерүүлөрдү жана бюджеттен тышкаркы максаттуу каражаттарды кошо алгандагы мамлекеттик бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүргүзүлөт.

48-берене. Салык кызматынын органдарынын кызмат адамы Салык кызматынын органдарынын кызмат адамы болуп ушул Кодексте белгиленген ыйгарым укуктарга ээ болгон салык кызматынын органдарынын жетекчиси же кызматкери саналат. Соттуулугу алынып салынганына же жоюлганына карабастан, атайлап жасаган кылмыш үчүн соттуулугу бар адамдар салык кызматынын органдарынын кызмат адамы боло албайт. (КР 2017-жылдын 6-июнундагы № 98 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

49-берене. Салык кызматынын органдарынын милдеттери Салык кызматынын органдарына төмөнкүдөй милдеттер жүктөлөт:

1) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын сакталышын контролдоо;

2) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген талаптарга ылайык салык милдеттенмесин аткаруу боюнча салык төлөөчүгө же анын салык боюнча өкүлүнө көмөк көрсөтүү.

50-берене. Салык кызматынын органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын укуктары

1. Салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары төмөнкүлөргө укуктуу:

1) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган ченемдик укуктук актыларды ушул Кодексте белгиленген тартипте иштеп чыгууга жана бекитүүгө;

2) ушул Кодексте белгиленген тартипте салык контролун жүргүзүүгө;

3) салык контролун жүргүзүүдө салык төлөөчүдөн бюджетке салыктарды эсептөө, кармоо жана төлөө документтерин берүүнү талап кылууга;

4) салык төлөөчүдөн салыктарды эсептөө, кармоо жана төлөө документтерин, ошондой эле салыктарды эсептөөнүн жана өз учурунда кармоонун, төлөөнүн тууралыгын тастыктоочу документтерди толтуруу боюнча түшүндүрмөлөрдү талап кылууга;

5) салык контролун жүргүзүүнүн жүрүшүндө ушул Кодексте аныкталган тартипте салык төлөөчүдөн документтердин көчүрмөлөрүн алууга;

6) салык контролун толук жүргүзүү үчүн мааниге ээ болгон ар кандай аймактарды, жайларды, документтерди жана нерселерди ушул Кодекске ылайык текшерүүнү жүргүзүүгө;

7) текшерилүүчү салык төлөөчүгө салык салууга байланыштуу маселелер боюнча ушул Кодексте белгилеген тартипте банктардан салык төлөөчүнүн банктык эсептеринин болушу жана номерлери жөнүндө, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген коммерциялык, банктык жана башка корголуучу купуя сырды түзүүчү маалыматтарды таратуу талаптарын сактоо менен, бул эсептердеги акчалардын калдыгы жана жүгүртүлүшү жөнүндө маалыматтарды алууга;

8) ушул Кодексте каралган учурларда жана тартипте баалоонун кыйыр методдорунун негизинде салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аныктоого;

9) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

10) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында каралган негиздер боюнча, анын ичинде мажбурлоо менен салык төлөөчүнү жоюу жөнүндө сотко доо арызын берүүгө;

11) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын бузгандык аныкталганда аны четтетүүнү талап кылууга жана көрсөтүлгөн талаптардын аткарылышын контролдоого;

12) салык салуу объекттерине жана салыктык милдеттенмелерди эсептөөгө байланыштуу ушул Кодекске ылайык башка мамлекеттик органдардан жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан маалымат талап кылууга жана алууга;

13) салыктарды жыйноо боюнча контроль жүргүзүүгө;

14) салык контрактын түзүүгө;

15) Ушул Кодекске ылайык берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткаруу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин контролдоо.

16) фискалдык программалык камсыз кылууну функционалдык арналыштарына ылайык келүүсүн текшерүүнү жүзөгө ашырууга;

17) төмөнкү учурларда товардык материалдык баалуулуктардын калдыктарын алууга:

а) салык төлөөчү КНС боюнча отчетту нөлдүк көрсөткүчтөр менен берген же салык төлөөчү товарларды сатуу фактылары болгондо кийинки катар келген 2 календарлык айдын ичинде КНС боюнча отчет бербеген;

б) ишкердик иш салыктык каттоосуз жүзөгө ашырылган;

18) салык контролун жүргүзүүдө салыктык каттоосуз жана/же патенттин негизинде салыкты төлөбөстөн ишти жүзөгө ашырган учурда салык төлөөчүнүн иши менен байланышкан мүлк объекттерин мөөр басып бекитүүгө.

2. Ушул Кодексте белгиленген ыйгарым укуктарды ишке ашыруу үчүн салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка укуктарга да ээ болот.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2013-жылдын 20-февралындагы № 25, 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

51-берене. Салык кызматынын органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын милдеттери (Беренин аталышы КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1. Салык кызматынын органдары жана анын кызмат адамдары төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) салык төлөөчүнүн укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоого;

11) жеке адамдардын мүлкүн жана кирешелерин ыктыярдуу декларациялоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тапшырылган декларацияны талдоо процессинде алынган маалыматтарды декларациялоо субъектисине каршы пайдаланбоого жана ачыкка чыгарбоого;

2) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоого жана салык төлөөчүлөрдөн аны аткарууну талап кылууга;

3) салык төлөөчүлөргө салык милдеттенмелерин аткарууга көмөк көрсөтүүгө;

4) салык төлөөчүгө расмий массалык маалымат каражаттары аркылуу белгиленген салыктык отчеттуулуктун формалары, аларды толтуруу ыкмалары, салык кызматынын органына аларды берүүнүн тартиби жана мөөнөтү тууралу маалыматты жеткирүүгө;

5) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган учурларда салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү суроо-талабына жооп берүүгө;

6) салык милдеттенмелерин аткарууга салык контролун жүргүзүүгө;

7) салык төлөөчүлөрдү, салык салуу объекттерин, чегерилген жана төлөнгөн салыктарды эсепке алууну жүргүзүүгө;

8) эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык отчетунун белгиленген формадагы бланктарын салык кызматынын органдары берген учурда аларды бюджеттик каражаттардын эсебинен берүүгө;

9) салык отчетунун белгиленген формаларын толтуруунун тартибин түшүндүрүүгө;

10) көрсөтмөкаттар боюнча гана салык текшерүүсүн жүргүзүүгө;

11) салык текшерүүлөрүн жана салык контролунун башка формаларын инспектордук текшерүүлөр китепчесинде каттоого;

12) кызматтык, коммерциялык, салыктык, банктык жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен корголуучу башка купуя сырды сактоого;

13) ушул Кодексте каралган мөөнөттөрдө жана учурларда салык милдеттенмелерин аткаруу жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө тапшырууга;

14) ушул Кодексте белгиленген учурларда, салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү суроо-талабы боюнча аны алган күндөн кийинки күндөн тартып 2 жумушчу күндөн кечиктирбей салыктардын, салыктык санкциялардын, туумдардын жана пайыздардын суммалары жана салыктарды эсептөөнүн жана төлөөнүн даталары жөнүндө чечимин, ошондой эле салык төлөөчүгө жана/же анын салык милдеттенмесине жана/же анын салык карызына карата кабыл алынган салык кызматынын органынын чечимин берүүгө;

15) салык милдеттенмелерин аткаруу фактысын тастыктоочу документтердин 6 жыл бою сакталышын камсыз кылууга;

16) салык милдеттенмелерин аткарууну камсыз кылуунун ыкмаларын ушул Кодексте белгиленген тартипте колдонууга;

17) салык төлөөчүгө ушул Кодексте белгиленген талаптарга ылайык салык санкцияларын салууга, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексине ылайык өндүрүүнү колдонууга;

18) ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүлөрдүн даттанууларын кароого.

2. Салык кызматынын органдары алардын иштери тууралуу отчетту ыйгарым укуктуу салыктык органдын ачык маалыматтык веб-сайтында отчеттук календардык жылдан кийинки жылдын 1-мартына чейин жарыялоого милдеттүү. Бул отчет отчеттук календардык жылдагы төмөнкүдөй маалыматтарды камтууга тийиш:

1) салык кызматынын органдары чогулткан салыктардын аталышын жана суммасын;

2) салык карыздарынын суммасын;

3) салыктарды жыйноо процессинде салык органдары тарткан чыгымдарды;

4) салык карызын төлөө жагында берилген салык жеңилдиктери, кийинкиге жылдыруу мөөнөтү жана бөлүп төлөөлөр боюнча статистикалык маалыматтарды;

5) салык кызматынын органдарынын иштериндеги жетишкендиктерди жана кемчиликтерди сыпаттоону;

6) салык карызынын өлчөмүн көрсөтүү менен, 5000 эсептик көрсөткүчтөрдөн ашкан өлчөмдөгү салык карызы бар деп таанылган жеке жактардын фамилияларынын жана ысымдарынын, уюмдардын аталыштарынын тизмесин.

3. Эгерде ушул Кодексте каралган тартипте салык контролун жүргүзүүнүн жыйынтыктары боюнча кылмыш жоопкерчилиги баштала турган чектен ашкан эсептелбеген салыктын суммалары табылса, салык кызматынын органдары салык текшерүүсүнүн материалдарын төмөнкүдөй учурларда укук коргоо органдарынын кароосуна жиберет:

1) эгерде тиешелүү чечим мыйзамдуу күчүнө кирсе жана салык төлөөчү тарабынан даттануу берүүнүн ушул Кодексте белгиленген мөөнөтүнүн ичинде салык төлөөчү ыйгарым укуктуу салык органына даттанбаса;

2) эгерде салык төлөөчүнүн даттануусуна карата эсептелбеген салыктын суммасы кылмыш жоопкерчилиги баштала турган чектен ашып кеткенин ырастаган ыйгарым укуктуу салык органынын мыйзамдуу күчүнө кирген тиешелүү чечими бар болсо жана салык төлөөчүгө ыйгарым укуктуу салык органынын чечимин колуна бергенден кийинки күндөн тартып 30 календардык күндүн ичинде салык төлөөчү сотко даттануу менен кайрылбаса;

3) эгерде эсептелбеген салыктын өлчөмү кылмыш жоопкерчилиги баштала турган чектен ашып кеткенин ырастаган соттун мыйзамдуу күчүнө кирген тиешелүү чечими болсо.

Эгерде салык төлөөчү ыйгарым укуктуу салык органынын же соттун тиешелүү чечиминде көрсөтүлгөн салык карызынын бардык суммасын белгиленген мөөнөттө жойсо, салык кызматынын органдары укук коргоо органдарына салыктык укук бузуу фактысы жөнүндө маалыматты жөнөтүү жөнүндө чечим кабыл алууга укугу жок.

4. Салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары, ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган башка милдеттерди да аткарышат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2019-жылдын 21-ноябрындагы № 130, 2020-жылдын 31-декабрындагы № 13 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

52-берене. Салыктык укук мамилелери чөйрөсүндө салык жана бажы органдарынын ыйгарым укуктарын ажыратуу

1. Евразия экономикалык бирлигине мүчө-мамлекеттердин өз ара соода жүргүзүүсүндөгү товарларды импорттоодо жана экспорттоодо, жумуштарды аткарууда, кызматтарды көрсөтүүдө, КНС жана акциз салыгын администрациялоо салык кызматы органдары тарабынан жүзөгө ашырылат.

2. Бажы органдары КНС жана акциз салыгын администрациялоону жүзөгө ашырат:

1) Евразия экономикалык бирлигинин Кыргыз Республикасындагы бажы чек арасы аркылуу товарларды жылыштырууда;

2) товарларды эркин бажы зонасынын, эркин кампанын же бажылык кампасынын бажы жол-жоболоруна жайгаштырууда, ошондой эле эркин бажы зонасынын, эркин кампанын же бажылык кампанын бажы жол-жоболорун бүткөрүүдө.

3. Эркин бажы зонасынын, эркин кампанын жана бажылык кампанын бажы жол-жоболорун бүткөрүүдө салыктарды администрациялоонун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

(КР 2019-жылдын 29-мартындагы № 40 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

521-берене. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын салыктык укук мамилелер чөйрөсүндөгү укуктары жана милдеттери

1. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана алардын кызмат адамдары аларга тийиштүү мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурда төмөнкүлөргө укуктуу:

1) ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө, 53 жана 54-главаларында каралган салыктарды чогултууну жүзөгө ашырууга;

2) эгерде ушул пунктта башкача каралбаса, ушул Кодекстин 93-беренесинин 2-бөлүгүнүн 4 жана 5-пункттарына ылайык салык контролун жүргүзүүгө;

3) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын табылган бузууларды четтетүүнү талап кылууга жана көрсөтүлгөн талаптардын аткарылышын контролдоого;

4) салык кызматы органдарынан жана башка мамлекеттик органдардан салык салынуучу объекттерге жана ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө каралган салыктар боюнча салыктык милдеттерди эсептөөгө байланышкан маалыматтарды алууга;

5) ушул Кодексте аныкталган тартипте салык контролун жүзөгө ашыруунун жүрүшүндө салык төлөөчүдөн документтердин көчүрмөлөрүн алууга;

6) мыйзамдарга ылайык материалдарды укук коргоо органдарына өткөрүүгө, ошондой эле сотко доолорду берүүгө.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары ушул Кодекстин 108-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1 жана 3-пункттарында каралган Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарынын сакталышына рейддик салык контролун жүзөгө ашырышат.

3. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тиешелүү мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурда төмөнкүлөргө укуктуу:

1) салыктык контролдоону жүзөгө ашырууда салык төлөөчүдөн ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө, ошондой эле ушул Кодекстин 53 жана 54-главаларында каралган салыктарды төлөө боюнча документтерди берүүнү талап кылууга;

2) банк мекемелери жок болгон Кыргыз Республикасынын алыскы жана жетүүгө кыйын калктуу конуштарында салык төлөөчүлөрдөн ушул бөлүктүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн салыктарды төлөө эсебине накталай акча каражаттарын Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте кабыл алууга.

4. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана алардын кызмат адамдары аларга тийиштүү мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурда төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) салык төлөөчүнүн укугун жана мыйзамдуу кызыкчылыгын сактоого;

2) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоого жана салык төлөөчүлөрдөн анын аткарылышын талап кылууга;

3) салык төлөөчүлөргө алар тарабынан салыктык милдеттенмелеринин аткарууларына көмөк көрсөтүүгө;

4) ушул Кодекстин 74 жана 75-беренелерине ылайык салыктык милдеттенмелердин аткарылышын камсыз кылуу ыкмаларын колдонууга;

5) ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө, ошондой эле 53 жана 54-главаларында каралган салыктар боюнча салыктык милдеттенмелердин аткарылышына салык контролун жүзөгө ашырууга;

6) рейддик салык контролун жүргүзүүдө ушул Кодекстин 108-беренесинин 3-5-бөлүктөрүн, 113-115 жана 117-беренелерин жетекчиликке алууга;

7) салык контролунун формаларын инспектордук текшерүүлөр китебине каттоого;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен корголуучу кызматтык, коммерциялык, салыктык, банктык жана башка жашыруун сырларды сактоого;

9) салыктык милдеттенмелердин аткарылгандыгынын аныктыгын ырастоочу документтердин 6 жыл бою сакталышын камсыз кылууга;

10) ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленген тартипте жана мөөнөттө эсептелген жана келип түшкөн салыктардын суммасы жөнүндө, квитанциялардын жана документтердин колдонулушу тууралуу, ошондой эле салыктардын суммасын банкка же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына төккөндүгү жөнүндө салык органына отчет берүүгө;

11) салык төлөөчүлөрдү эсепке алууда салык кызматы органдарына көмөк көрсөтүүгө.

5. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары ушул берененин 1-бөлүгү менен белгиленген берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткарбаганы же талаптагыдай эмес аткарганы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

(КР 2013-жылдын 20-февралындагы № 25, 2015-жылдын 30-июлундагы № 207, 2016-жылдын 16-майындагы № 62 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

53-берене. Кызыкчылыктардын кагылышы

1. Салык кызматынын органдарынын кызмат адамына салык төлөөчүгө карата өз кызматтык милдеттерин ишке ашырууга төмөнкүдөй учурда тыюу салынат, эгерде:

1) салык төлөөчү ошол кызмат адамына жакын тууган болуп саналса, же

2) бул кызмат адамы же ушул кызмат адамынын жакын тууганы салык төлөөчүнүн экономикалык иш-аракетине же анын салык милдеттенмелеринин аткарылышына байланыштуу тике же кыйыр финансылык кызыкчылыгы болсо.

2. Салык кызматынын органынын кызмат адамы өз иш-аракетинде кызыкчылыктардын кагылышуусунун келип чыгышына жол бербөө үчүн чараларды көрүүгө милдеттүү.

54-берене. Салыктык купуя сыр

1. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык кызматынын органы, Маркалоо оператору же алардын кызмат адамдары салык төлөөчү жөнүндө алган ар кандай маалыматтар салыктык купуя сырды түзөт, буга төмөнкүдөй маалыматтар кирбейт:

1) салык төлөөчүнүн реквизиттери (аталышы же салык төлөөчүнүн аты-жөнү), ошондой эле салык төлөөчүнүн идентификациялык номери жөнүндө;

2) салык төлөөчүнү кошумча нарк салыгын төлөөчү катары каттоо жөнүндө;

3) эсеп-фактуралар, акциз жыйымынын маркалары жана идентификациялоо каражаттары жөнүндө;

4) салык төлөөчү мойнуна алган салык карызынын суммасы жөнүндө;

5) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын салык төлөөчүнүн бузгандыктары жана мындай бузгандыктар үчүн соттун күчүнө кирген чечими менен белгиленген же болбосо салык төлөөчү мойнуна алган жоопкерчилик чаралары жөнүндө;

6) юридикалык жактар тарабынан иш жүзүндө мамлекеттик бюджеттин пайдасына жүргүзүлгөн салыктык төлөмдөр жөнүндө.

2. Салыктык купуя сыр маалыматтарын төмөнкүлөргө берген учурларды кошпогондо, салык кызматынын органдары, алардын кызмат адамдары тарабынан ачыкка чыгарылууга тийиш эмес:

1) өздөрүнүн ушул Кодексте же Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдарында каралган милдеттерин аткаруунун жүрүшүндө же аткаруу максатында салык кызматынын органдарынын, бажы органдарынын, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын башка кызмат адамдарына;

2) салыктык укук бузуулардын фактысы боюнча кылмыш иши козголгон салык төлөөчүгө карата гана укук сактоо органдарына;

3) салыктык укук бузуулар үчүн салык төлөөчүнүн жоопкерчилигин же анын салыктык карыздарын белгилөө боюнча соттук териштирүүнүн жүрүшүндө сотко;

4) банкроттук процесси козголгон же банкроттук процессин козгоо жөнүндө чечим чыгарылган субъекттер боюнча банкроттук жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган ыйгарым укуктарды ишке ашыруу максатында банкроттук жөнүндө иштер боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга, администраторго (убактылуу администраторго, атайын администраторго, консерваторго, тышкы башкаруучуга);

5) мамлекеттик кызмат жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мүлкү жана кирешелери жөнүндө декларация берүүгө милдеттүү адамдарга карата Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кызмат иштери боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга;

6) алардын иш-аракетин жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурларда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарына, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратына, Кыргыз Республикасынын финансылык чалгындоо органына;

7) Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, салык жана укук сактоо органдарынын ортосундагы өз ара кызматташтык жөнүндө эл аралык келишимдерге ылайык башка мамлекеттердин салык жана укук коргоо органдарына;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган статистикалык ишти жүзөгө ашыруу максатында мамлекеттик статистика органдарына.

9) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык квалификациялуу юридикалык жардам үчүн кайрылган адамдарга карата мамлекет кепилдеген юридикалык жардам чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарына.

21. Маркалоо оператору салыктык купуя сырды камтыган маалыматтарды салык кызматынын органдарына гана берет.

3. Ушул берененин 2-пунктунда каралган учурларды кошпогондо, салык төлөөчүгө карата салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарды салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү макулдугу менен башка жакка ачууга мүмкүн.

4. Салыктык купуя сырды ачыкка чыгаруу деп салык төлөөчү жөнүндө ушул Кодексте каралган учурлардан тышкары мамлекеттик органдардын кызмат адамдарына жана Маркалоо операторуна өз милдеттерин аткаруу учурунда белгилүү болгон маалыматты пайдалануу же башка субъектке берүү саналат.

5. Салык кызматынын органына жана Маркалоо операторуна түшкөн, салыктык купуя сырды түзгөн маалыматтар сактоонун жана жеткиликтүүлүктүн атайын режиминде болууга тийиш, ал салык кызматынын органынын жетекчисинин жазуу жүзүндөгү чечими менен аныкталат.

6. Салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарга салык кызматынын органынын жетекчисинин жана Маркалоо операторунун жазуу жүзүндөгү чечими менен аныкталуучу кызмат адамы жеткиликтүү болушу керек. Бул кызмат адамдарынын жеткиликтүүлүккө укугу салык текшерүүсүн жүргүзүүдөгү көрсөтмөкатта да көрсөтүлөт.

7. Салык кызматынын органдары, Маркалоо оператору жана алардын кызмат адамдары, ошондой эле мурда салык кызмат органдарынын кызмат адамдары болуп саналган адамдар өздөрүнүн кызматтык милдеттерин аткарууда салык төлөөчүгө карата алган ар кандай маалыматтарды жашыруун сактоого милдеттүү.

8. Салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарды ачыкка чыгаргандык үчүн купуя сыр кесиптик же кызматтык иш-аракетине байланыштуу белгилүү болгон адам салык төлөөчүгө келген зыянды толук төлөп берүүгө, ошондой эле башка компенсацияны төлөп берүүгө милдеттүү.

Салыктык купуя сырды түзгөн маалыматтарды мыйзамсыз алуу зыянга алып келген учурда, бул маалыматтарды мыйзамсыз алган адам салык төлөөчүгө келген зыянды толук төлөп берүүгө, ошондой эле башка компенсацияны төлөп берүүгө милдеттүү. Салыктык купуя сырды түзгөн маалыматтарды мыйзамсыз алуу зыянга алып келбеген учурда Кыргыз Республикасынын Жоруктар жөнүндө кодексине ылайык жоопкерчиликке алып келет.

9. Салык кызматынын органдарынан жана Маркалоо операторунан салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарды жана документтерди ушул беренеде каралган учурлардан тышкары талап кылууга мамлекеттик органдарга тыюу салынат.

10. Мамлекеттик органдардын жана Маркалоо операторунун ушул берененин 9-бөлүгүнүн талаптарын бузган кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 22-майындагы № 115, 2015-жылдын 8-июнундагы № 124, 2018-жылдын 6-августундагы № 88 , 2019-жылдын 21-ноябрындагы № 130, 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 44, 2021-жылдын 26-февралындагы № 23 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

55-берене. Салык милдеттенмеси

1. Салык милдеттенмеси деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген жагдайлар болгондогу салык төлөөчүнүн милдети саналат.

2. Салык милдеттенмеси акчалай милдеттенме болуп саналат.

3. Салык кызматынын органдары салык төлөөчүдөн салык милдеттенмелерин аткарууну талап кылууга милдеттүү.

4. Салык милдеттенмелерин аткарбаган же талаптагыдай эмес аткарган учурда салык кызматынын органдары аны камсыз кылуу боюнча ыкмаларды жана ушул Кодексте белгиленген тартипте салык милдеттенмесин мажбурлап аткартуу чараларын колдонууга укуктуу.

5. Салык кызматынын органдарына салык төлөөчүдөн салыктык милдеттенменин суммасынан ашык акчалай каражаттарды төлөөнү талап кылууга тыюу салынат.

(КР 2014-жылдын 18-июлундагы № 141 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

56-берене. Салык милдеттенмелеринин келип чыгышы, өзгөрүлүшү, аткарылышы жана токтотулушу

1. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген негиздер болгондо келип чыгат, өзгөрөт, аткарылды же токтотулду деп эсептелет.

2. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык салык төлөө каралган жагдайлар келип чыккан күндөн тартып салык төлөөчүгө жүктөлөт.

57-берене. Салык милдеттенмесинин валютасы

1. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын улуттук валютасы - сом менен аткарылат.

2. Салык милдеттенмесин эсептөөдө салык милдеттенмесинин суммасын сом бирдиктерине чейин тегеректөөгө жол берилет.

58-берене. Салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү

1. Салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү төмөнкү күндөрдөн кийинки күндөн тартып 6 жылга белгиленет:

1) салык боюнча салык мезгили бүткөн;

2) салык карызы кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнгөн суммасын төлөбөгөн учурларда кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө иштери токтогон;

3) салык текшерүүсүн жүргүзүүнүн натыйжасында келип чыккан салык милдеттенмелери боюнча салык төлөөчүгө кабардама тапшырылган.

2. Эгерде салык төлөөчү салык милдеттенмесин туура эмес эсептесе же аткарса, доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде:

1) салык төлөөчү өз демилгеси боюнча тиешелүү оңдоо киргизүүгө укуктуу болот;

2) салык кызматынын органы салыктардын эсептелген суммасын көбөйтүүгө же азайтууга, ошондой эле салыктын эсептелген суммасын өндүрүп алууга укуктуу болот.

3. Салык төлөөчү салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын кириштөөнү же тиешелүү салык мезгили бүткөндөн кийин доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын кайтарып берүүнү талап кылууга укуктуу болот.

4. Санациялоо же реабилитациялоо жол-жоболорун жүргүзүү мезгилинде салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү үзгүлтүккө учурайт.

5. Салык милдеттенмелери боюнча доонун эскирүү мөөнөтүн үзгүлтүккө учуратуу Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык жөнгө салынат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

59-берене. Салык милдеттенмесин аткаруу

1. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарына ылайык талаптагыдай аткарылышы керек.

2. Салык милдеттенмесин аткаруу салык төлөөчү тарабынан өз алдынча же Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган учурларда башка бир үчүнчү жак аркылуу ишке ашырылат.

3. Салык милдеттенмесин аткаруу деп салыктын бардык эсептелген суммасын төлөө эсебине накталай эмес тартипте банк аркылуу акча каражаттарын которуу жана/же накталай акча каражаттарын төлөө саналат.

4. Салык төлөөчү салыктын бардык суммасын дароо же бөлүп төлөө менен салык милдеттенмесин аткарууга укуктуу.

5. Салык төлөөчү салык милдеттенмесин мөөнөтүнөн мурда аткарууга укуктуу.

6. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык милдеттенмесин аткаруудан баш тартууга же аны аткаруу тартибин өзгөртүүгө жол берилбейт.

7. Салык милдеттенмесин аткаруу салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчиликке тартууга көз карандысыз түрдө ишке ашырылат.

60-берене. Салык милдеттенмелерин аткаруу датасы

1. Салык милдеттенмесин аткаруу датасы болуп төмөнкүлөр саналат:

1) эгерде акча каражаты бюджетке толук көлөмдө түшкөн учурда, төлөм тапшырмасын аткаруу үчүн салык төлөөчүнүн эсебинде жетиштүү каражаттар болгондо салыктын эсептелген суммасын которууга банкка төлөм тапшырмасы берилген күн;

2) акча каражаты бюджетке түшкөн учурда толук көлөмүндө бул төлөм тапшырмасын аткаруу үчүн салык төлөөчүнүн эсебинде жетиштүү каражатынын жоктугунун себеби боюнча мурда аткарылбаган салыктын эсептелген суммасын которууга төлөм тапшырмасын банк аткарган күн;

3) банкка же салык кызматынын органына салыктын эсептелген суммасын которуу үчүн накталай акча каражаттарын төлөгөн күн;

4) салык карыз эсебине жана/же алдыдагы салык милдеттенмесин аткаруу эсебине салыктардын ашыкча төлөнгөн же ашыкча өндүрүлгөн суммаларын эсеп кылуу жөнүндө салык кызматынын органы чечим кабыл алган күн.

5) салык кызматы органы тарабынан КНСтин ашып кеткен суммасынын ордун толтуруу жөнүндө чечим кабыл алынган күн.

2. Салык милдеттенмеси төмөнкүдөй учурларда мөөнөтүндө аткарылган жок деп табылат:

1) эгерде акча каражаты ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган учурлардан тышкары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө бюджетке түшпөсө;

2) салык төлөөчү салыктын суммасын которууга төлөм тапшырмасын кайра сурап алса;

3) салыктын суммасын которууга төлөм тапшырмасын банк салык төлөөчүгө кайтарып берсе;

4) эгерде салык төлөөчү банкка салыктын суммасын которууга төлөм каражатын көрсөткөн күнү бул салык төлөөчүгө коюлган жана аткарылбаган, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кезексиз же болбосо биринчи кезектеги тартипте аткарылуучу башка акчалай талаптар болсо жана салык төлөөчүнүн эсебинде мындай бардык акчалай талаптарды канааттандыруу үчүн жетиштүү акча каражаттары болбосо;

5) салыктын эсептелген суммаларын которуу үчүн төгүлгөн накталай акча каражаттарын салык төлөөчү кайра сурап алса.

(КР 2014-жылдын 18-январындагы № 13 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

61-берене. Салык карыздарын жоюу тартиби Ар бир салыкка карата салык карыздарын жоюу төмөнкүдөй тартипте жүргүзүлөт:

1) салыктын суммасын;

2) мөөнөтүндө төлөнбөгөн салыктын суммасы боюнча пайыздарды;

3) мөөнөтүндө төлөнбөгөн салыктын суммасы боюнча эсептелген туумду;

4) чегерилген салык санкцияларын.

Салык карызын жоюу анын пайда болуу кезегинин тартиби боюнча жүргүзүлөт.

62-берене. Уюмдарды өзгөртүп кайра түзүүдө салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Өзгөртүп кайра түзүүдө салык төлөөчү бул жөнүндө салык кызматынын органына жазуу жүзүндө билдирүүгө милдеттүү.

2. Өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун салык милдеттенмеси, өзгөртүп кайра түзүлгөн уюм салык милдеттенмесин аткарбаган же талаптагыдай эмес аткарган фактылар жана/же жагдайлар укук улантуучуга белгилүү болгондугуна же болбогондугуна карабастан, укук улантуучу тарабынан аткарылат.

3. Бир нече уюмдар кошулганда, салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө алардын укук улантуучусу деп мындай кошулуунун натыйжасында пайда болгон уюм таанылат.

4. Бир уюм экинчи уюмга кошулганда, салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө бириккен уюмдун укук улантуучусу деп кошуп алган уюм таанылат.

5. Уюмдар бөлүнгөн учурда мындай бөлүнүүнүн натыйжасында пайда болгон жаңы уюм бөлүштүрүү балансына ылайык, салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун укук улантуучусу катары таанылат.

6. Уюмдун курамынан бир же бир нече уюмдарды бөлүүдө анын салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмга карата эгерде өткөрүү актысында белгиленбесе, укук улантуучу пайда болбойт.

7. Уюмду өзгөртүп кайра түзүүдө жаңыдан пайда болгон уюм укук улантуучу катары таанылат.

8. Өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун салык милдеттенмесин аткарууда укук улантуучулардын катышуу үлүштөрүн белгилөө Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык ишке ашырылат.

9. Эгерде өзгөртүп кайра түзүүнүн натыйжасында укук улантуучунун катышуу үлүшүн аныктоого мүмкүн болбосо же анын салык милдеттенмесин толук көлөмүндө аткаруу мүмкүнчүлүгү жок болсо, анда укук улантуучулар өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун салык милдеттенмесин аткаруу боюнча тилектештик жоопкерчилигин тартат.

10. Уюмду өзгөртүп кайра түзүү салык милдеттенмесин аткаруу мөөнөттөрүн укук улантуучулар тарабынан өзгөртүү үчүн негиз болуп саналбайт.

11. Уюм тарабынан ал өзгөртүп кайра түзүлгөнгө чейин ашыкча төлөнгөн салыктардын суммасын салык кызматынын органы өзгөртүп кайра түзүлүүчү уюмдун салык карызын жоюу эсебине кириштөөгө тийиш.

12. Өзгөртүп кайра түзүлүүчү уюмдун салык карызы жок болсо, салыктардын ашыкча төлөнгөн суммасы анын укук улантуучусуна кайтарылып берилүүгө же аларды салык милдеттенмесин аткаруу эсебине кириштелүүгө тийиш.

63-берене. Төлөөгө жарамдуу уюмдун салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. (КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

2. Жоюлуучу, төлөөгө жарамдуу уюмдун салык милдеттенмеси ошол уюмдун, анын ичинде уюмдун мүлкүн сатуудан түшкөн каражаттардын эсебинен Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинде белгиленген кезектүүлүк тартибинде жоюу комиссиясы тарабынан аткарылат.

3. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, жоюу мезгилинде келип чыккан салык милдеттенмеси ушул Кодексте белгиленген жалпы тартипте мындай милдеттенменин келип чыгышына жараша жоюу комиссиясы тарабынан аткарылат.

4. Эгерде жоюлуучу уюмдун акча каражаттары болбосо же салык карызын толук көлөмдө төлөө үчүн жетишсиз санда болсо, мындай учурда:

1) уюм банкроттук жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте гана жоюлушу мүмкүн. Мындай учурда салык кызматынын органы бул уюмга банкроттолуу процессин козгой алат;

2) салык карызы Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында белгиленген учурларда, чектерде жана тартипте аталган уюмдун уюштуруучулары (катышуучулары) тарабынан жоюлууга тийиш.

5. Эгерде жоюлуучу уюмдун салыктар боюнча ашыкча төлөнгөн суммасы болсо, аталган сумма ушул Кодексте белгиленген тартипте жоюлуучу уюмдун салыктык карызын аткаруу эсебине кириштелүүгө тийиш.

6. Жоюлуучу уюмдун салык карызы жок болсо, салыктардын ашыкча төлөнгөн суммасы ушул Кодексте белгиленген тартипте ошол уюмга кайтарылып берилүүгө тийиш.

(КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

64-берене. Банкрот деп таанылган же жарыяланган төлөөгө жарамсыз уюмдун же жеке ишкердин салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Төлөөгө жарамсыз деп табылган же банкрот деп жарыяланган уюмдун салык милдеттенмесин аткаруу ушул Кодексте белгиленген өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен, банкроттук жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

2. Салык милдеттенмесин эсептөө төлөөгө жарамсыз уюмду банкрот деп табуу же жарыялоо жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып токтотулат.

3. Жоюу жол-жоболорун колдонуу менен банкроттолуу процессинде, бул жол-жоболорду ишке ашыруу процессинде турган төлөөгө жарамсыз уюмдарда салык милдеттенмеси келип чыкпайт.

4. Эгерде төлөөгө жарамсыз уюм санациялоо же реабилитациялоо жол-жоболорун колдонуу менен банкроттолуу процессинде турса, салык кызматынын органынын салык карызын мажбурлап өндүрүү боюнча бардык иштери токтотулат.

Мында бул уюмга карата ар кандай мүлктүк талаптар салык кызматынын органы тарабынан санациялоо же реабилитациялоо жол-жоболорунун чектеринде гана коюлушу мүмкүн.

5. Санациялоо же болбосо реабилитациялоо жол-жоболору башталганга чейин төлөөгө жарамсыз уюмда түзүлгөн салык карызы уюмдун жогоруда көрсөтүлгөн банкроттолуу жол-жоболору аяктагандан жана анын төлөө жарамдуулугу калыбына келтирилгенден кийин гана төлөнүүгө тийиш.

6. Банкрот деп табылган же жарыяланган жеке ишкердин салык милдеттенмесин, ошондой эле салык карызын аткаруу уюмдар үчүн ушул беренеде белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

65-берене. Өлгөн же өлдү деп жарыяланган жеке жактын салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Жеке жак өлгөн же сот тарабынан өлдү деп жарыяланган учурда нотариус, жарандык ал-абалды каттоо боюнча орган, сот мурас ачылган жердеги салык кызматынын органын мурас ачылган күндөн тартып 6 айдын ичинде кабарландырууга милдеттүү.

2. Мурасты ачуу жөнүндө кабарды алган күндөн кийинки күндөн тартып 5 күндүн ичинде салык кызматынын органы мурасты ачкан жердеги нотариуска жана мураскерге өлгөн жеке жактын салык карызынын бар экендиги тууралу билдирүүгө милдеттүү.

3. Салык кызматынын органы өлгөн жеке жактын салык карыздарынан келип чыгуучу өз талаптарын мурастын аткаруучусуна (мурасты башкаруучуга) же мураскерге коюуга укуктуу.

4. Өлгөн жеке жактын салык милдеттенмеси өлгөн адамдан мүлктү мураска алган мураскери тарабынан мураска алынган мүлктүн наркынын чектеринде жана мурастаган үлүшкө пропорционалдуу түрдө мурасты алган күндөн кийинки күндөн тартып 6 айдан кечиктирбестен аткарылат.

5. Мында укук улантуучуда салыктык укук бузууларды жасагандыгы үчүн өлгөн жеке жакка мурда эсептелген салык санкцияларын төлөө боюнча милдетти мураскердин аткарышы жагында милдеттүүлүк келип чыкпайт.

6. Мураскер жок болсо же мураскер мурасты кабыл алуудан баш тартса, ошондой эле өлгөн жеке жактын салык карызынын өлчөмү мураска калуучу мүлктүн наркынан жогору болсо, салык карызынын төлөнбөгөн суммасы үмүтсүз карыз катары таанылат.

7. Сот тарабынан өлдү деп жарыяланган жеке жактын салык милдеттенмесин аткаруу өлгөн жеке жак үчүн ушул беренеде белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

66-берене. Кабарсыз жок болгон же аракетке жарамсыз жеке жактын салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Кабарсыз жоголгон же аракетке жарамсыз жеке жактын салык милдеттенмесин анын опекуну, багуучусу же мүлктү ишенимдүү башкарууну жүргүзгөн башкаруучу тарабынан сот жеке жакты кабарсыз жоголду же ишке жарамсыз деп тапкан күндөн кийинки күндөн тартып 6 айдан кечиктирбестен жеке жактын мүлкүнүн эсебинен аткарылат.

2. Сот жеке жакты кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп тапкандыгы жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып он жумушчу күндүн ичинде сот өз чечиминин көчүрмөсүн жиберүү аркылуу аталган жеке жак катталган жердеги салык кызматынын органына билдирүүгө милдеттүү.

3. Кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп таанылган жеке жак каттоодо турган жердеги салык кызматынын органы опекунга, камкорчуга же мүлктү ишенимдүү башкарууну жүзөгө ашырган башкаруучуга, ошондой эле үй-бүлөнү жана балдарды коргоо боюнча органга кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп табылган жеке жактын аткарылбай калган салык милдеттенмесинин бар экендиги жөнүндө кабардама берүүгө милдеттүү.

Жеке адамдын ушул берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн аткарылбаган салык милдеттенмеси бар экени жөнүндө чечим, жеке адамды кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп таануу жөнүндө маалыматтарды алган күндөн кийинки күндөн тартып 5 күндүн ичинде берилет.

4. Кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп табылган жеке жактын салык карызы анын салык карызын аткаруу үчүн ошол жеке жактын мүлкү болбогон же жетишсиз болгон учурда үмүтсүз карыз деп таанылат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

67-берене. Туруктуу мекеме аркылуу Кыргыз Республикасында иш-аракет жүргүзүүдө салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу Туруктуу мекеме аркылуу Кыргыз Республикасынын аймагында иш-аракет жүргүзүүдө салык милдеттенмесин аткаруу, салык карызын жоюу милдети ушундай иш-аракет жүргүзүүчү субъектиге жүктөлөт.

68-берене. Салык милдеттенмесин токтотуу Төмөнкүдөй учурларда салык милдеттенмеси токтотулат, ал эми салык карызы жоюлду деп эсептелет:

1) салык милдеттенмеси талаптагыдай аткарылганда жана салык калдыгы, пайыздар, туумдар жана салык санкциялары төлөнгөндө;

2) ушул Кодексте белгиленген салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү бүткөндө;

3) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

4) укук улантуучусу же мураскери болбогон жеке жак өлгөндө;

5) кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп табылган жеке жактын мүлкү болбогон же жетишсиз болгон учурда;

6) өзүнчө кабыл алынган мыйзам менен субъектилердин карызын эсептен чыгаруу боюнча.

7) жеке адамдардын мүлкүн жана кирешелерин ыктыярдуу декларациялоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык декларациялоо жол-жоболору аяктаганда.

(КР 2010-жылдын 29-январындагы № 22, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2020-жылдын 31-декабрындагы № 13 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

69-берене. Салык милдеттенмеси боюнча үмүтсүз карыздарды эсептен чыгаруу Салык төлөөчүнүн салык карызы ушул Кодекстин 68-беренесинин 2-6-пункттарында көрсөтүлгөн учурларда үмүтсүз карыз деп таанылат жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте эсептен чыгарылат. (КР 2010-жылдын 29-январындагы № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

70-берене. Салык милдеттенмесин аткарууну жана салык карызын жоюуну камсыз кылуунун ыкмалары

1. Салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткарышы жана салык карыздарын жоюшу ушул Кодексте каралган ыкмалар менен камсыз кылынат.

2. Салык милдеттенмелерин аткаруу жана салык карыздарын жоюу төмөнкүдөй ыкмалар менен камсыз кылынышы мүмкүн:

1) туумдарды эсептөө;

2) банктык кепилдик;

3) салык төлөөчүнүн депозити;

4) салык төлөөчү моюнуна алган салык карызын салык төлөөчүнүн жана/же үчүнчү жактардын эсебиндеги акча каражаттарынын жана/же накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алуу.

3. Евразия экономикалык бирлигинин бажы чек арасы аркылуу товарларды алып өтүүдө келип чыккан салык милдеттенмесин аткарууну жана салык карызын жоюуну камсыз кылуу ыкмалары Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдарында аныкталат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2019-жылдын 29-мартындагы № 40 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

71-берене. Туумдарды эсептөө

1. Туум деп салык милдеттенмесин аткарбаган же аткаруунун мөөнөтү өтүп кеткен учурда салык төлөөчү төлөөгө тийиш болгон акчалай сумма түшүнүлөт.

2. Туумдун суммасы салык милдеттенмесин мажбурлап аткартуу чараларын, ошондой эле салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчиликтин башка чараларын колдонууга карабастан эсептелет жана төлөнөт.

3. Туумдар салык милдеттенмесин аткаруу үчүн ушул Кодексте белгиленген күндөн кийинки күндөн тартып салык милдеттенмесин аткаруунун мөөнөтү өткөн ар бир календардык күн үчүн эсептелет.

4. Эсептелген туум салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасынын жүз пайыз өлчөмүнөн ашпашы керек.

5. Мөөнөтү өткөн ар бир күн үчүн туум салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасына карата пайыздар менен аныкталат.

6. Туумдун суммасы мөөнөтү өткөн ар бир күн үчүн салык калдыгынын өлчөмүнүн 0,09 пайызына барабар өлчөмдө эсептелет.

7. Туум төмөнкүлөргө карата эсептелбейт:

1) эсептелген пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын суммасына;

2) салык төлөөчүнү банкрот деп таануу же жарыялоо жөнүндө чечим күчүнө кирген учурдан тартып банкрот деп таанылган салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасына;

3) соттун чечими күчүнө кирген учурдан тартып бул чечим жоюлганга чейин кабарсыз жоголду деп табылган жеке жактын салык калдыгынын суммасына;

4) салык калдыгынын келип чыгышынын бирден бир себеби тейлөөчү банктын жоюлушу болуп саналган учурда банкты мажбурлап жоюу жөнүндө чечим күчүнө кирген учурдан тартып мажбурлап жоюлуучу банктын кредиторунун - салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасына;

5) мамлекеттик бюджетте төмөнкүдөй максаттарга каралган ассигнациялоонун чектеринде салык төлөөчү тарабынан берилген товарлар, жумуштар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн өз учурунда каржылабай калуунун натыйжасында келип чыккан салык калдыгынын суммасына;

6) ал жеткис күчтүн кесепетинен келип чыгуучу салык калдыгынын суммасына;

7) кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү салык карызынын суммасына.

72-берене. Банк кепилдиги

1. Салык карызынын суммасын төлөө боюнча салык төлөөчүнүн милдеттенмесин аткаруу банктык кепилдик менен камсыздалышы мүмкүн.

2. Банктык кепилдик деп банктык кепилдиктин шарттарына ылайык салык кызматынын органына салык төлөөчүнүн салык карызынын суммаларын төлөө милдеттенмесин аткарууга карата банктын милдеттенмеси саналат.

3. Банктык кепилдик Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык таризделет.

4. Салык карызынын суммасын төлөө боюнча салык төлөөчүнүн милдеттенмесин аткарууну банктык кепилдик менен камсыз кылууга байланыштуу талаш-тартыштар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталган тартипте каралат.

5. Салык карызынын суммасын төлөө боюнча милдеттерди аткарууну камсыз кылуу жагындагы чара катары банктык кепилдик берүүдө келип чыгуучу укуктук мамилелерге карата Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарынын жоболору колдонулат.

73-берене. Салык төлөөчүнүн депозити

1. Ушул Кодексте белгиленген учурларда алдыдагы мезгилде салык төлөөчүдө келип чыгышы мүмкүн болгон салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткаруу салык милдеттенмесинин өлчөмүндөгү акча каражаттарын салык кызматынын органынын депозиттик эсебине салык төлөөчү тарабынан салык төлөөчүнүн депозити аркылуу төлөө менен камсыз кылынышы мүмкүн.

2. Депозитти кабыл алган салык органы депозитти төлөгөндүгүн ырастоочу маалымкатты салык төлөөчүгө берет.

3. Салык кызматынын органы салык төлөөчүнүн депозитин кабыл алган салык кызматынын органынын чечиминде каралган учурларда, шарттарда жана мөөнөттөрдө гана депозиттик эсепте сакталган суммаларды тескөөгө укуктуу.

4. Салык депозитинин суммасына пайыздар эсептелбейт.

5. Депозит аркылуу камсыз кылуунун натыйжасында салык төлөөчүдө салык милдеттенмеси келип чыккан учурлар болсо, салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесинин суммасы депозиттин суммасынан алынып бюджетке которулат.

6. Салык төлөөчүдө салык милдеттенмеси келип чыкпаган учурлар болсо, ошондой эле салык милдеттенмеси салынган депозиттин суммасынан аз өлчөмдө болсо, төлөнгөн акча каражаты жана алардын калдыгы салык төлөөчүгө кайтарылып берилет же анын каалоосу боюнча алдыдагы мезгилдер үчүн салык милдеттенмелерин аткарууну камсыз кылуу же башка салыктар боюнча милдеттенмелерин аткаруу эсебине кириштелүүгө тийиш.

7. Төлөнгөн суммаларды кайтарып берүү же кириштөө салык төлөөчү ушул Кодексте белгиленген документтерди берүү менен салык кызматынын органдарына арыз тапшырган күндөн кийинки күндөн тартып жыйырма күндөн ашпаган мөөнөттө жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2019-жылдын 17-майындагы № 64 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

74-берене. Салык төлөөчү мойнуна алган салык карызын аткаруу

1. Салык төлөөчү - уюм же жеке ишкер өз мойнуна алган, ушул Кодекстин 4-беренесинин 2-бөлүгүнүн 11-пунктуна ылайык аныкталган салык карыздарынын суммасын төлөбөгөн же толук түрдө төлөбөгөн учурда салык органы салык төлөөчүнүн - уюмдан же жеке ишкерден алардын макулдугусуз эле талашсыз өндүрүп алууга жана өндүрүлүп алынган каражаттарды мындай карыздын суммасын төлөө үчүн жумшоого укуктуу.

2. Салык төлөөчү мойнуна алган салык карызынын суммасын салык төлөөчүнүн эсептеринен өндүрүп алуу салыктык төлөм талабын (мындан ары бул беренеде - СТТ) банкка берүү аркылуу жүргүзүлөт.

3. СТТ салык төлөөчүнүн эсебинен, анын ичинде валюталык эсептен анын салыктарын төлөө эсебине акча каражаттарын банкка СТТ түшкөн күндөн кийинки бир операциялык күндөн кечиктирбестен эсептен чыгаруу аркылуу банк тарабынан аткарылат.

4. СТТны банк алган күнгө карата салык төлөөчүнүн эсептеринде акча каражаттары жетишсиз же жок болсо, мындай талап бул эсепке акча каражаттарынын түшүшүнө жараша ушундай ар бир каражат түшкөн күндөн кийинки күнкү бир операциялык күндөн кечиктирбестен аткарылат.

5. Банктагы салык төлөөчүнүн эсептеринде акча каражаттары жетишсиз же жок болсо, салык органы салык төлөөчү моюнга алган салык карызын Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен форма боюнча накталай акча каражаттарын өндүрүү жөнүндө акт боюнча накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алууга көрсөтмөкаттын негизинде укуктуу болот.

Ушул пунктка ылайык өндүрүлгөн болгон акча каражаттары алар өндүрүлүп алынган күндөн кийинки 2 жумуш күнүнөн кечиктирилбестен, аларды салык төлөөчүнүн эсебине кириштөө, андан кийин бюджетке которуу үчүн банкка берилет.

6. Салык төлөөчүдө акча каражаттары жетишсиз же жок болгон учурда салык органы салык төлөөчү мойнуна алган салык карызынын чектеринде үчүнчү жактардын эсебинен накталай акча каражатын өндүрүп алууга укуктуу.

Үчүнчү жактардын эсебинен өндүрүп алуу талашсыз тартипте, салык төлөөчүнүн жана үчүнчү жактардын ортосунда өз ара эсептешүүлөрдү салыштыруу актысынын негизинде, салык төлөөчүгө үчүнчү жактын документтүү ырасталган карызы болгондо жүргүзүлөт.

7. Эгерде салык төлөөчү мойнуна алган салык карызын аткарууну салык төлөөчүнүн жана/же үчүнчү жактардын накталай акча каражаттарынын жана/же эсептердеги акча каражаттарынын эсебинен камсыз кылуу жөнүндө чечим салык төлөөчүгө тапшырылса, бирок салык төлөөчү тиешелүү чечим тапшырылган күндөн кийинки күндөн тартып 15 календардык күндүн ичинде берилген чечимди аткарбаса, же берилген чечимге ушул Кодексте белгиленген тартипте даттанбаган учурда ушул берене колдонулат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

75-берене. Салык карыздарын мажбурлап жоюу

1. Эгерде ушул главада башкача каралбаса, салык төлөөчүнүн салык карызы болсо жана ушул Кодекске ылайык ага кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтү берилбесе, салык органы салык карызын төлөө жөнүндө кабардамада көрсөтүлгөн сумманын чектеринде бул салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен мүлктү тескөөнү чектөө жана/же салыктык карыздарын өндүрүп алуу жөнүндө сотко доо арызы менен кайрылууга укуктуу.

Сотко кайрылуу Кыргыз Республикасынын Жарандык-процесстик кодексинде каралган тартипке ылайык жүргүзүлөт. Мындай доодо салык карызын үчүнчү жактан, анын ичинде дебитордун, жумуш берүүчүнүн, банктын же болбосо башка уюмдун каражаттарынын эсебинен өндүрүүнү каралышы мүмкүн.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн доо арызын берүүдө салык органы салык төлөөчүнүн үчүнчү тарабына, анын ичинде дебиторго, жумуш берүүчүгө, банкка же болбосо башка уюмга салык карызы бар салык төлөөчүнүн дарегине же анын тапшырмасы боюнча акча төлөмдөрүн токтотуу жөнүндө салык кызматы органынын чечимин, чечимди тиркөө менен жиберүүгө укуктуу.

Эгерде үчүнчү жак чечимде көрсөтүлгөн талаптарды соттун чечими чыкканга чейин аткарбаса жана салык кызматы органынын бул чечимин талашпаса төлөмгө барабар, бирок салык карызынын суммасынан ашпаган сумма өндүрүлөт. Ушул бөлүктө каралган сумманы өндүрүү соттун чечими боюнча жүзөгө ашырылат.

3. Салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салыкты өндүрүү жөнүндөгү доо боюнча ишти кароо Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

4. Соттун мыйзамдуу күчүнө кирген чечиминин негизинде салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салыктык карыздарын өндүрүү Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык жүргүзүлөт.

5. Салык төлөөчүнүн - жеке жактын мүлкүнүн эсебинен салыктык карыздарын өндүрүү төмөнкүлөргө карата жүргүзүлбөйт:

1) 100000 сомго чейинки өлчөмдөгү негизги каражаттарга;

2) экономикалык иш-аракетке тиешеси жок жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тизме боюнча жеке жактын жана анын үй-бүлө мүчөлөрүнүн ар күндүк өздүк пайдалануусу үчүн арналган мүлккө.

Салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салык өндүрүүдө ушул пунктун 1-пунктунда көрсөтүлгөн мүлктү бөлүштүрүүгө мүмкүн болбосо, бул мүлк белгиленген чекке чейин мүлктүн суммасын кийин кайтарып берүү менен ушул берененин шарттары боюнча сатылууга тийиш.

6. Салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салыкты өндүргөн учурда аны саткан жана түшкөн суммалардын эсебинен салык карызын жойгон күндөн тартып салыктык карыздарын төлөө боюнча милдеттенме аткарылды деп эсептелет. Мурда камакта турган мүлктү саткан учурда салыктык карыздарды жана салыктык санкцияларды өз учурунда которбогондук үчүн туум мүлктү камакка алган күндөн тартып жана түшкөн суммаларды бюджетке которгонго чейин эсептелбейт.

7. Салык органынын кызмат адамы, ошондой эле алар менен өз ара көз каранды адамдар салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салык өндүрүү жөнүндө соттун чечимин аткаруу тартибинде салык төлөөчүнүн сатылуучу мүлкүн сатып алууга укугу жок.

8. Бул берене салык текшерүүсүнүн жана ага даттануунун натыйжасында келип чыгуучу салык милдеттенмесине карата даттануу боюнча чечим кабыл алынганга чейин колдонулбайт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

76-берене. Салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу мөөнөттөрүн өзгөртүүнүн жалпы шарттары

1. Салык милдеттенмелерин аткаруунун, ошондой эле салык карыздарын жоюунун (мындан ары ушул главада - салык карызынын суммасы) мөөнөтүн өзгөртүү деп салык карызынын суммасын төлөөнүн белгиленген мөөнөтүн кыйла кийинки мөөнөткө которуу түшүнүлөт.

2. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүүгө ушул главада каралган тартипте гана жол берилет.

Төлөө мөөнөтү ушул главада башкача каралбаса салык карызынын төлөнбөгөн суммасына проценттерди эсептөө менен салык карызынын төлөнүүгө тийиш болгон бардык суммасына же болбосо анын бөлүктөрүнө карата өзгөртүлүшү мүмкүн.

3. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө формасында ишке ашырылат.

4. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү аны төлөө боюнча колдонуудагы милдеттерди жойбойт жана жаңыларын түзбөйт.

5. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү банктык кепилдик менен гана жүргүзүлөт.

6. Бул берененин жоболору акциз салыгы боюнча салык карызынын суммасына карата колдонулбайт.

77-берене. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн жокко чыгаруучу жагдайлар

1. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтү, эгерде мындай өзгөртүүгө талапкер болгон салык төлөөчүгө карата ал өзүнүн акча каражаттарын же салык салынууга тийиш болгон башка мүлкүн жашыруу үчүн ушундай өзгөртүүнү пайдаланат дегенге документтик негиздер болсо, же болбосо бул салык төлөөчү туруктуу жашоо үчүн Кыргыз Республикасынын чегинен сырткары чыгып кетүүгө камданса, мындай өзгөртүү болушу мүмкүн эмес.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жагдайлар пайда болсо, салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү жөнүндө чыгарылган чечим жоюлууга тийиш.

Чыгарылган чечимди жоюуда салык кызматынын органы ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүгө бул чечим чыгарылган күндөн кийинки 3 күндүн ичинде жазуу жүзүндө билдирет. (КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

78-берене. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алууга ыйгарым укуктуу органдар Компетенциясына салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алуу кирген органдар (мындан ары ушул главада - ыйгарым укуктуу органдар) болуп төмөнкүлөр саналат:

1) салык органы - 1000000 сомдон ашпаган суммада;

2) ыйгарым укуктуу салык органы - 1000000 сомдон ашык суммада.

(КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

79-берене. Салыктык карыздын суммасын төлөө боюнча кийинки жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү тартиби жана шарттары

1. Салыктык карыздын суммасын төлөө боюнча кийинки жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү ушул беренеде каралган негиздер болсо, аны төлөө мөөнөтүн салык төлөөчү салыктык карыздын суммасын бир жолку төлөө менен (мындан ары бул главада - кийинкиге жылдыруу) жана/же салыктык карыздын суммасын этап-этабы менен төлөө (мындан ары бул главада - бөлүп төлөө) аркылуу 1 айдан 3 жылга чейинки мөөнөткө өзгөртүүнү билдирет.

2. Кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү пайда болгон же салык төлөөчү тарабынан төмөнкүдөй себептердин биринен улам төгүлбөгөн салыктык карыздын суммасына карата анын арызы боюнча берилиши мүмкүн:

1) жеңилбес күчтүн жагдайларынын натыйжасында салык төлөөчүгө келтирилген зыяндын;

2) берилген товарлар, аткарылган жумуштар жана көрсөтүлгөн кызматтар үчүн бул салык төлөөчүгө бюджеттен каржылоо же алар үчүн акы төлөө кечиктирилген, ошондой эле мамлекеттик-жеке өнөктөштүк жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иштин алкактарында;

3) эгерде салык төлөөчүнүн финансылык же мүлктүк абалы салыктык карыздын суммасын бир жолку төлөөгө мүмкүндүк бербесе жана берилген кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө мөөнөтү салыктык милдеттенмени аткарууга көмөктөшө турган болсо.

3. Кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө мөөнөтү бир же бир нече салыктар боюнча берилиши мүмкүн.

4. Эгерде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү ушул берененин 2-бөлүгүнүн 3) пунктунда көрсөтүлгөн негиздери боюнча берилсе салыктык карыз суммасына анын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнгөн суммасынан КРУБдун эки эсе эсептик ставкасына жараша пайыздар эсептелет. Пайыздар кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө берилген мезгилдеги ар бир күн үчүн эсептелет.

Эгерде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү ушул берененин 2-бөлүгүнүн 1) жана 2) пункттарында көрсөтүлгөн негиздер боюнча берилсе, бул салыктык карыз суммасына пайыздар эсептелбейт.

5. Салыктык карыздын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасына туум-айыптар жана салыктык санкциялар эсептелбейт.

6. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө арыз негиздерин көрсөтүү менен тиешелүү ыйгарым укуктуу органга берилет. Эгерде ушул Кодексте башкача белгиленбесе, бул арызга ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздердин жана салыктык карыздын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасын төлөөнүн банктык кепилдиктери жөнүндө документтердин бар экендигин ырастоочу документтер тиркелет. Көрсөтүлгөн арыздын көчүрмөсү салык төлөөчү эсепте турган жердеги салык органына арыз берген күндөн кийинки күндөн тартып 10 күндүк мөөнөттө салык төлөөчү тарабынан жиберилет.

7. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү же аларды берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим салык төлөөчүнүн арызын алган күндөн кийинки күндөн тартып 10 календардык күндүн ичинде ыйгарым укуктуу орган тарабынан кабыл алынат.

Салык төлөөчүнүн арызын караган мезгилде салык органдары салык карызын мажбурлап өндүрүү чараларын токтотуп турат.

8. Ушул главада белгиленген талаптарды аткарууда салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүүнү четке кагуучу жагдайлар болбосо, ыйгарым укуктуу орган ушул берененин 2-бөлүгүнүн 1) жана 2) пункттарында көрсөтүлгөн негиздер боюнча салык төлөөчүгө келтирилген зыяндын тийиштүү суммасынын же болбосо берилген товарлар, аткарылган иштер жана көрсөтүлгөн кызматтар үчүн салык төлөөчүгө бюджеттен кем каржыланган же төлөнбөгөн сумманын чегинде салык төлөөчүгө кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүдөн баш тартууга укугу жок.

9. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө чечимде кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө берилген салыкты, салыктык карыздын суммасын жана эсептелүүчү пайыздарды төлөө мөөнөтүн жана тартибин, ошондой эле салыктык карыздын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасын төлөөнүн банктык кепилдиги жөнүндө документтер көрсөтүлүүгө тийиш.

Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө чечим ушул чечимде аныкталган күндөн тартып күчүнө кирет. Мында салык карызын төлөө үчүн белгиленген күндөн тартып бул чечим күчүнө кирген күнгө чейинки бардык мезгил үчүн эсептелген туум-айыптар жана салыктык санкциялар карыз суммасына кошулат.

10. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим негизделүүгө тийиш.

11. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү же аны берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан салык төлөөчүгө жана салык төлөөчү эсепке алынган жердеги салык кызматы органына мындай чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып 3 жумушчу күндүн ичинде жиберилет.

12. Евразия экономикалык бирлигинин бажы чек арасы аркылуу товарларды алып өтүүгө байланыштуу салыктык карызды төлөө боюнча кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүнүн тартиби жана шарттары Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдары менен аныкталат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2013-жылдын 15-ноябрындагы № 201, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 , 2019-жылдын 29-мартындагы № 40, 2020-жылдын 3-апрелиндеги № 33 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

80-берене. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушун токтотуу

1. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу тиешелүү чечимдин же келишимдин колдонулуш мөөнөтү бүткөндө токтотулат же болбосо ушул беренеде каралган учурларда мындай мөөнөт бүткөнгө чейин токтотулушу мүмкүн.

2. Кийинкиге жылдыруу жана\же бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу салык төлөөчү салыктык карыздын бардык эсептелген суммасын жана тиешелүү пайыздарды белгиленген мөөнөт бүткөнгө чейин төлөгөн учурда мөөнөтүнөн мурда токтотулат.

3. Жеңилгис күчтүн жагдайларынын келип чыгыш себеби боюнча бузууларды кошпогондо кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүнүн шарттарын салык төлөөчү бузганда салык кызматы органы салык төлөөчү чечимди алган күндөн кийинки күндөн тартып 10 күндүн ичинде бузууларды четтетүү жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө жиберет. Эгерде салык төлөөчү бул чечимди аткарбаса жана талашпаса кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу салык төлөөчү кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн шарттарын бузган күндөн тартып мөөнөтүнөн мурда токтотулат.

4. Ушул берененин 3-бөлүгүнө ылайык кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу мөөнөтүнөн мурда токтотулганда, салык төлөөчү тиешелүү чечимди алгандан кийин 30 календардык күндүн ичинде салыктык карыздын төлөнбөгөн суммасын, ошондой эле ушул чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып ушул сумма төлөнгөн күнгө чейинки ар бир күн үчүн салык калдыгынын суммасына туум-айыптарды жана салыктык санкцияларды төлөөгө тийиш.

Мында салыктык карыздын калган төлөнбөгөн суммасы кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө чечимде аныкталган, кийинкиге жылдыруу жана\же бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулуш мезгили үчүн кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу жөнүндө чечимге ылайык эсептелген пайыздардын суммасына көбөйтүлгөн жана салыктык карыздар менен пайыздардын иш жүзүндө төлөнгөн суммаларынын ортосундагы айырма катары аныкталат.

5. Кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөөнү жокко чыгаруу жөнүндө чечим бул чечимди кабыл алган ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып 3 жумушчу күндөн кечиктирбестен, салык төлөөчүгө ушул Кодексте белгиленген тартипте жиберилет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

81-берене. Салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын эсепке алуу, кайтарып берүү

1. Салыктын ашык төлөнгөн суммасы, ошондой эле пайыз, туум жана салыктык санкция деп салык төлөөчү бюджетке төлөгөн салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын суммасы менен бюджетке төлөнүүгө тийиш болгон салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын суммасынын ортосундагы оң айырма эсептелет, буга ушул Кодекстин 278 жана 279-беренелери менен аныкталган кошумча наркка салык (мындан ары - КНС) боюнча ашкан сумма кирбейт.

2. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашык төлөнгөн суммасы салык төлөөчүнүн салык боюнча карызын төлөөсүнүн эсебине төмөнкүдөй тартипте кириштелет:

1) салыктын бул түрү боюнча пайыздарды, туумду жана салыктык санкцияларды жоюунун эсебине;

2) салыктардын башка түрлөрү боюнча төлөнө элек береселерди жоюунун эсебине;

3) салыктардын башка түрлөрү боюнча пайыздарды, туумду жана салыктык санкцияларды жоюунун эсебине.

3. Салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын чегерүү салык кызматы органы тарабынан салык төлөөчүнүн аткарылбаган салык милдеттенмеси болгон учурда салык төлөөчүгө чегерүү жөнүндө чечимди тапшыруу менен чегерүү жүргүзүлгөн күндөн кийинки күндөн тартып 10 календардык күндүн ичинде өз алдынча жүргүзүлөт.

4. Салык төлөөчүдө ашыкча төлөнгөн салыктык сумма бар болгон жана башка салыктар боюнча аткарылбаган салыктык милдеттенмеси пайда болгон учурда салыктын ашкыча төлөнгөн суммасын аткарыла элек салыктык милдеттенменин эсебине чегерүү салык органы тарабынан аткарылбаган салыктык милдеттенменин жаралган күнгө карата өз алдынча жүргүзүлөт.

5. Салык органы салык төлөөчүгө чегерүү жүргүзүлгөн күндөн кийинки күндөн тартып 10 календардык күндүн ичинде кабарлайт.

6. Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган шарттар аткарылган учурда салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасы салык төлөөчүнүн арызы боюнча ушул салык боюнча же башка салыктар боюнча келерки мезгилдердин салыктык милдеттенмелерин аткаруунун эсебине чегерилүүгө тийиш же болбосо салык төлөөчүгө кайра берилет.

7. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасын кайра берүү салык органы тарабынан салык төлөөчүнүн катталган же төлөгөн жери боюнча кайра берүү жөнүндө арыз түшкөн күндөн кийинки күндөн тартып 30 календардык күндүн ичинде жүргүзүлөт.

8. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасын чегерүү же кайра берүү жөнүндө арызды салык төлөөчү ашык төлөнгөн сумма пайда болгон күндөн кийинки күндөн тартып 6 жылдан кеч эмес берсе болот.

9. Салык төлөөчү ашыкча төлөгөн салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын суммасын башка салык төлөөчүнүн салыктык карызын жоюунун эсебине чегерүүгө болбойт.

10. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасы салык төлөөчүгө анын жазуу жүзүндөгү арызы боюнча салык төлөөчүгө аткарыла элек салыктык милдеттенмеси жок болсо кайра берилет.

11. Ушул берененин 7-бөлүгүндө белгиленген мөөнөт кечиктирилсе, кайра берүү мөөнөтүн кечиктирген ар бир күн үчүн бюджеттик каражаттын эсебинен 0,09 пайыз өлчөмдө салык төлөөчүгө туум төлөнөт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

82-берене. Салык кызматы органынын чечими жана анын мазмуну

1. Салык төлөөчү үчүн олуттуу юридикалык кесепеттери бар бардык маселелер боюнча ушул Кодекске ылайык чечим салык кызматынын органы тарабынан кабыл алынат.

2. Чечимдин түрүнө жараша анда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) салык төлөөчүнүн фамилиясы, аты, атасынын аты же анын толук аталышы;

2) салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери;

3) чечим кабыл алынган дата;

4) чечим кабыл алуу үчүн негиз;

5) кабыл алынган чечим;

6) чечим кабыл алынган күнгө карата эсептелген салыктар, пайыздар, туумдар жана салык санкциялары боюнча карыздын суммасы;

7) тиешелүү салыктардын, пайыздардын, туумдардын жана салык санкцияларынын реквизиттери;

8) ушул Кодексте белгиленген салык милдеттенмесин аткаруу мөөнөтү;

9) салык төлөөчү чечимди аткарбаган учурда колдонула турган салык милдеттенмесин аткарууну камсыз кылуу боюнча чаралар;

10) салык кызматы органынын салык төлөөчүгө жана/же анын салык милдеттенмесине жана/же анын салык карызына карата кылган аракеттери жөнүндө маалымат;

11) даттануу тартиби;

12) салык төлөө же салык карызын жоюу үчүн зарыл болгон банк реквизиттери;

13) башка зарыл маалыматтар.

3. Салык кызматы органынын чечими салык төлөөчүгө аны тапшыруу жолу менен жеткирилет.

4. Чечим эки нускада түзүлөт, алардын бири салык төлөөчүгө же ушул Кодексте белгиленген учурларда жактарга тапшырылат.

5. Чечимди кабыл алуунун формасы жана тартиби ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленет.

Эгерде чечимдин формасы белгиленбесе, ал эркин формада түзүлөт. (КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2016-жылдын 12-августундагы № 167 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

83-берене. Салык кызматы органынын чечимин салык төлөөчүгө тапшыруу

1. Чечим тапшырылган болуп эсептелет, эгерде ал:

1) салык төлөөчүнүн экономикалык иштерди жүзөгө ашырган акыркы дареги боюнча же Кыргыз Республикасындагы анын акыркы катталган дареги боюнча же салык төлөөчүнүн салык өкүлүнө жекече кол койдуруу же анын алынган фактысын жана датасын ырастаган башка ыкма менен жеткирилсе;

2) салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө салык органында жекече кол койдуруу менен берилсе.

2. Чечим почта аркылуу тапшырык каты менен жөнөтүлгөн учурда тапшыруу жөнүндө дүмүрчөктө көрсөтүлгөн тапшырык катын алган же алуудан баш тарткан датада чечим тапшырылган болуп эсептелет.

3. Чечим ушул Кодекске карама-каршы келбеген, ушул Кодекстин талаптарына жооп берген жана ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүгө тапшырылган учурларда гана күчүндө болот.

4. Чечим ушул Кодексте көрсөтүлгөн талаптар сакталбаганда, ал тургай салык төлөөчүгө чечим жана анын мазмуну жөнүндө белгилүү болсо да жарактуу же күчүндө деп эсептелбейт. Салык төлөөчүгө чечимди талаптагыдай тапшыруу фактысын далилдөө салык кызматы органынын милдети болуп саналат.

5. Салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө төмөнкү чечимдер тапшырылат:

1) салык салуу максатында бүтүмдүн баасын аныктоо жөнүндө;

2) көчмө текшерүүнүн натыйжалары боюнча;

3) салык кызматы органы эсептеген салык милдеттенмесинин суммасы жөнүндө;

4) салык милдеттенмесинин кошулуп эсептелинген же азайтылган суммасы жөнүндө;

5) салык төлөөчүнүн дарегине же анын тапшырмасы боюнча акча төлөмдөрүн токтотуу талабын коюу жөнүндө;

6) бузуулар боюнча иштер жөнүндө;

7) экспертиза жүргүзүү жөнүндө;

8) салык төлөөчүнүн депозити жөнүндө;

9) салык милдеттенмесин жана/же салык карызын аткарууну кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө жөнүндө;

10) салык отчетун берүү мөөнөтүн узартуу жөнүндө;

11) салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча;

12) ашыкча төлөнгөн же ашыкча өндүрүлүп алынган салык суммаларын салык төлөөчүнүн арызы боюнча салык карызынын эсебине жана/же алдыдагы салык милдеттенмесин аткаруу эсебине алуу жөнүндө;

13) КНС ашыкча суммасынын ордун толтуруу жана кайтаруу жөнүндө;

14) КНС боюнча каттоону жокко чыгаруу жөнүндө;

15) салык төлөөчү тарабынан текшерилүүчү документтерди берүү жөнүндө;

16) салык кызматы органы өз алдынча өндүргөн ашыкча төлөнгөн салык суммасын эсепке алуу жөнүндө;

17) көчмө текшерүүнүн материалдарын кароо убактысы жана орду жөнүндө;

18) жер участогун, мүлк объектисин иш жүзүндө ченөөнү жүзөгө ашыруу датасы жана убактысы жөнүндө;

19) камералык текшерүүнүн натыйжалары жөнүндө;

20) камералык текшерүүнүн натыйжалары боюнча салык төлөөчүнүн иштеринин көрсөткүчтөрүнүн ылайыксыздыгы табылганы жөнүндө;

21) (КР 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

22) (КР 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

23) КНС төлөөчү катары каттоо жөнүндө.

6. Салык кызматы органынын чечими төмөнкү адамдарга алардын жазуу жүзүндөгү суроо-талабы боюнча берилет:

1) салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө:

а) көчмө текшерүүнү жана/же узартууну, жана/же токтото турууну, жана/же кайра жаңыртууну дайындоо жөнүндө. Чечимдин реквизиттери салык төлөөчүгө тапшырылуучу текшерүү буйругунда көрсөтүлөт;

б) көчмө текшерүүнүн натыйжасында эмес эсептелинген же азайтылган пайыз, туум, салык санкцияларынын суммасы жөнүндө;

в) салык милдеттенмесин аткарууну камсыз кылуу жана/же салык карызын жоюу жөнүндө;

г) жер салыгынын, мүлк салыгынын эсептелген суммасы жөнүндө;

д) камералык текшерүүнүн жыйынтыктары боюнча салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн ылайыксыздыгы табылганы жөнүндө;

е) кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө шарттарын бузууну четтетүү фактысы жөнүндө;

ж) салык отчеттуулугундагы бузууларды четтетүү жөнүндө;

2) бажы органына, каржылык чалгындоо органына, каржы полициясына - көчмө текшерүүнү дайындоо же аны өткөрүүдөн баш тартуу жөнүндө. Чечимдин реквизиттери жазуу жузүндөгү жоопто көрсөтүлөт;

3) мүлктү ишенимдүү башкарууну жүзөгө ашыруучу камкорчуга, көзөмөлчүгө же башкаруучуга, ошондой эле үй-бүлө жана балдарды колдоо боюнча органга - кабарсыз жок болгон же аракетке жарамсыз деп таанылган адамдын аткарылбаган салык милдеттенмеси болгону жөнүндө;

4) мурас ачылган жер боюнча нотариуска жана мураскерге - каза болгон адамдын салык карызы болгону жөнүндө;

5) банкка - текшерилип жаткан салык төлөөчүнүн эсептери менен жүргүзүлгөн операциялар жөнүндө, ошондой эле анын эсебинин учурдагы абалы жөнүндө маалымат берүү жөнүндө.

Чечим аны кабыл алган салык кызматы органы тарабынан суроо-талапты алган күндөн кийинки күндөн тартып 2 жумушчу күндөн кечиктирилбеген мөөнөттө берилет.

6) салык төлөөчүгө же анын салыктык өкүлүнө - КНСтин эсеп-фактурасын жараксыз деп таануу жөнүндө.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2016-жылдын 12-августундагы № 166, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 , 2019-жылдын 21-ноябрындагы № 130 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

84-берене. Эсепке алуу документтерин түзүү жана сактоо

1. Эсепке алуу документтери салыктык милдеттенмени аныктоо үчүн негиз болуп саналуучу баштапкы документтерди, бухгалтердик эсептин регистрлерин жана башка документтерди камтыйт.

2. Эсепке алуу документтери кагаз түрүндө жана/же электрондук булактарда түзүлөт жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларды кошпогондо, ушул Кодексте белгиленген тиешелүү салыктык милдеттенме боюнча доонун эскирүү мөөнөтү өткөнгө чейин сакталат, бирок ал ушул Кодексте белгиленген доонун эскирүү мөөнөтүнөн кем болбойт.

3. Баштапкы документтер жана бухгалтердик эсептин регистрлери салык төлөөчү тарабынан мамлекеттик же расмий тилдерде түзүлөт.

4. Чет тилде түзүлгөн башка эсепке алуу документтери болсо салык органынын талабы боюнча салык төлөөчү мындай документтерди мамлекеттик же расмий тилге которууну камсыз кылууга милдеттүү.

5. Салык төлөөчү өзгөртүп кайра түзүлгөн учурда кайра түзүлгөн уюмдун эсепке алуу документтерин сактоо боюнча милдеттенме анын укук мурасчысына жүктөлөт.

6. Уюмду жоюуда, ошондой эле жеке ишкердин ишмердиги токтогон учурда мамлекеттик реестрден чыгарылгандан кийин эсепке алуу документтеринин мамлекеттик архивге тапшырылууга тийиш болгондорунан башкасы жок кылынышы мүмкүн.

(Экинчи абзац КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту). (КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

85-берене. Салыктык отчеттуулук

1. Салыктык отчеттуулук ушул Кодексте белгиленген тартипке ылайык салык органына берилген салык төлөөчүнүн кагаз түрүндө түзүлгөн документи же электрондук документи болуп саналат, ал салыктык милдеттенменин өлчөмү жөнүндө, ошондой эле салыктык милдеттенмени эсептөө үчүн зарыл маалыматтарды камтыйт.

2. Салыктык отчеттуулуктун формалары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

86-берене. Салыктык отчетторду түзүүнүн жана берүүнүн тартиби

1. Эгерде ушул Жободо башкача белгиленбесе, салыктык отчет ушул Кодекстин талаптарына ылайык өз алдынча салык төлөөчү же болбосо салык боюнча өкүл тарабынан түзүлөт.

2. Эгерде ушул Кодексте же ага ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү кабыл алган актыларда башкасы белгиленбесе, салык отчеттуулугу кагаз жүзүндөгү документ же электрондук документ түрүндө мамлекеттик же расмий тилде түзүлөт жана берилет.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү кагаз түрүндөгү салыктык отчеттуулугун берүүнү электрондук документтин формасына өткөрүү тартибин жана мөөнөтүн аныктайт.

3. Кагаз түрүндөгү салык отчетуна салык төлөөчү же салык төлөөчүнүн кызмат адамы жана/же салык боюнча өкүл кол коюуга тийиш. Салык төлөөчүнүн жана салык төлөөчүнүн кызмат адамынын, салык боюнча өкүлдүн койгон колу, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык салык төлөөчүгө мөөр колдонуу боюнча талаптар коюлса, мөөр менен күбөлөндүрүлөт.

4. Электрондук документ түрүндөгү салык отчетуна электрондук башкаруу жана электрондук кол коюу жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына ылайык салык төлөөчүнүн же салык төлөөчүнүн кызмат адамынын, же салык өкүлүнүн электрондук кол тамгасы менен коюлууга тийиш.

5. Салык отчетунда көрсөтүлгөн маалыматтардын ишенимдүүлүгү үчүн жоопкерчилик салык төлөөчүгө жүктөлөт.

6. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында башкача белгиленбесе, салык отчету салык төлөөчү катталган жердеги салык органына берилет.

7. Салык төлөөчү, салык боюнча өкүл салык отчетун каалоосу боюнча төмөнкүдөй түрдө берүүгө укуктуу:

1) өзүлөрү барып;

2) кабарлоо менен заказдык кат аркылуу почта менен;

3) ыйгарым укуктуу салык органынын маалымат системасы же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка маалымат системасы аркылуу электрондук документ түрүндө.

8. Салык отчету салык төлөөчүнүн каалоосу боюнча алдын ала текшерүүсүз, анын мазмунун талкуулабастан кабыл алынат.

9. Кагаз жүзүндө түзүлгөн документ же электрондук документ түрүндөгү салык отчетун толтуруунун жана берүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан берилет.

10. (КР 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

11. КНС салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте салык органына КНС боюнча отчеттуулукту электрондук документ түрүндө берүүгө милдеттүү.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2013-жылдын 24-апрелиндеги № 57, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

87-берене. Салык отчетун берүү мөөнөтү

1. Салык отчетун берүү мөөнөтү ушул Кодекстин талаптарына ылайык ар бир салыкка карата өзүнчө белгиленет.

2. Салык отчетун берүүнүн белгиленген мөөнөтүн өзгөртүүгө ушул Кодексте каралган тартипте гана жол берилет.

3. Салык отчетун берүү мөөнөттөрүн бузуу ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексинде каралган жоопкерчиликке тартуу үчүн негиз болуп саналат.

4. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында башкача белгиленбесе, салык отчету төмөнкүдөй мөөнөттөрдө берилет:

1) салыктын алдын ала суммасы боюнча салык отчетун түзүү учурунда - отчеттук кварталдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен;

2) бир календардык жылга барабар болгон салык мезгили үчүн салык отчетун түзүүдө - отчеттук жылдан кийинки календардык жылдын 1-мартынан кийинки күндөн;

3) бир айга барабар болгон салык мезгили үчүн салык отчетун түзүүдө - отчеттук айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен;

4) бир кварталга барабар болгон салык мезгили үчүн салык отчетун түзүүдө - отчеттук кварталдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен;

5) ушул бөлүктүн 1, 2 жана 3-пункттарында каралбаган учурларда салыктык милдеттенме келип чыккан айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен.

5. Салык төлөөчү өзгөртүлүп кайра түзүлгөн же жоюлган учурда салык отчету өзгөртүп кайра түзүү же жоюу жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн тартып 10 жумушчу күндүн ичинде берилет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 , 2019-жылдын 21-ноябрындагы № 130 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

88-берене. Салык отчетун берүү мөөнөтүн узартуу

1. Эгерде ушул Кодексте башкача белгиленбесе, ушул Кодексте белгиленген салык отчетун берүү мөөнөтүнө чейин салык төлөөчүдөн жазуу жүзүндөгү арыз алганда, салык органы салык отчетун берүү мөөнөтүн берилген салык отчетун берүү мөөнөтүнөн кийинки 30 күнгө узартуу жөнүндө чечим чыгарат.

2. Салык отчетун берүү мөөнөтүн узартуу салык төлөө мөөнөтүн өзгөртпөйт.

3. Евразия экономикалык бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды импорттоодо кыйыр салыктар боюнча салык отчеттуулугун берүү учурунда салык отчеттулугунун мөөнөтүн узартууга жол берилбейт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2019-жылдын 29-мартындагы № 40, 2020-жылдын 3-апрелиндеги № 33 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

89-берене. Салык отчетторун берүү боюнча милдеттенмелерди аткаруу датасы

1. Салык отчетун берүү боюнча милдеттенмелерди аткаруу датасы салык органы тарабынан отчетту кабыл алган дата же ушул Кодекстин 86-беренесинин 7-бөлүгүнүн 3-пунктунда көрсөтүлгөн маалымат системасы электрондук документти кабыл алгандыгы жөнүндө кабарлаган дата же кайра кабарлоо менен отчетту почта аркылуу заказдык кат менен жиберүү датасы эсептелет.

2. Салык отчетун берүү боюнча милдеттенме, эгерде документ почта боюнча салыктык отчет берүү үчүн ушул Кодексте белгиленген мөөнөттүн акыркы күнүнүн жумушчу мезгили бүткөнгө чейин отчет байланыш уюмуна берилгендигин ырастаган байланыш уюмунун отчетун кабыл алуу убактысы жана датасы жөнүндө белгиси бар документ болгондо мөөнөтүндө аткарылды деп эсептелет.

3. Салык төлөөчүнүн салык отчетуна карата милдеттүү талаптар төмөнкүлөр болуп саналат:

1) салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номерин, юридикалык жана иш жүзүндөгү дарегин көрсөтүү;

2) салык милдеттенмесин жана салык мезгилин көрсөтүү;

3) салык отчетуна кол коюуга карата ушул Кодексте белгиленген талаптар;

4) отчетту белгиленген формада түзүү.

4. Салык төлөөчү ушул берененин 3-бөлүгүндө каралган талаптарды бузганда, салык кызматы органы салык төлөөчү берилген чечимди кабыл алган күндөн кийинки күндөн тартып 10 күндүн ичинде салык төлөөчүгө бузууну четтетүү жөнүндө чечимди жиберет. Көрсөтүлгөн чечимди салык төлөөчү аткарган учурда, салык отчетун берүү боюнча милдеттенме аткарылган болуп эсептелет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 39 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

90-берене. Салык отчетуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү

1. Салык отчетуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүүгө ушул Кодексте белгиленген салыктык милдеттенме боюнча доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде жол берилет.

2. Салык отчетуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү салык мезгили үчүн такталган салык отчетун түзүү аркылуу салык төлөөчү же салык боюнча өкүл тарабынан жүргүзүлөт, ага ушул Кодексте башкача каралбаса, ушундай өзгөртүүлөр жана толуктоолор, ошондой эле салык милдеттенмесинин өлчөмүн өзгөртүүнүн сепбептери жөнүндө тиешелүү маалыматтарды берүү кирет.

3. Такталган салык отчету, эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, берилген салык отчетунда операцияларды чагылдырбоо же толук эмес чагылдыруу фактысы, ошондой эле салыктын суммасынын өзгөрүшүнө алып келүүчү каталар табылган учурда берилет.

4. Жерине чыгып салыктык текшерүү жүргүзүү мезгилинин ичинде, текшерилип жаткан мезгил үчүн түзүлгөн салык отчетуна өзгөртүү жана толуктоо киргизүүгө жол берилбейт.

5. Салык төлөөчүнүн салыктык отчетко өзгөртүүлөрдү жана/же толуктоолорду киргизүүсү мындай салык төлөөчүгө салыктык санкцияларды, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексине, Кыргыз Республикасынын Жоруктар жөнүндө кодексине же Кыргыз Республикасынын Жазык кодексине ылайык чараларды колдонууга негиз болуп саналбайт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2019-жылдын 21-ноябрындагы № 130 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

91-берене. Салык отчетун сактоо мөөнөтү

1. Салык төлөөчү же салык боюнча өкүл, ошондой эле тиешелүү салык органы ушул Кодексте белгиленген салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде салык отчетун сактоого милдеттүү.

2. Салык төлөөчү өзгөртүлүп кайра түзүлгөндө кайра түзүлгөн жак иштеген мезгили үчүн салык отчетун сактоо боюнча милдеттенме анын укук мурасчысына жүктөлөт.

Уюм жоюлганда салык отчету, мамлекеттик архивге тапшырылууга тийиш болгон документтерди кошпогондо салык төлөөчү тарабынан жок кылынышы мүмкүн.