Кыргыз Республикасынын «Сот аткаруучулардын статусу жөнүндө жана аткаруу өндүрүшү тууралуу» Мыйзамы

1-берене. Ушул Мыйзамдын максаттары, жөнгө салуу предмети жана колдонуу чөйрөсү

1. Ушул Мыйзамдын максаты аткаруу документтерин реалдуу, толук жана өз убагында аткарууну камсыз кылуу болуп саналат.

2. Ушул Мыйзам аткаруу документтерин аткарууга байланыштуу келип чыгуучу коомдук мамилелерди жөнгө салат.

3. Ушул Мыйзам аткаруу өндүрүшүнүн укуктук, уюштуруучулук жана экономикалык негиздерин, аткаруу документтерин ыктыярдуу жана мажбурлап аткартуунун шартын жана тартибин аныктайт, ошондой эле сот аткаруучулардын, жеке сот аткаруучулардын укуктук статусун жана алардын ыйгарым укуктарын белгилейт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

2-берене Аткаруу өндүрүшүнүн милдеттери жана принциптери

1. Аткаруу өндүрүшүнүн милдети жеке жана юридикалык жактардын бузулган укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын калыбына келтирүү болуп саналат.

2. Аткаруу өндүрүшү төмөнкү принциптерде жүзөгө ашырылат:

1) аткаруу документтерин аткаруунун мыйзамдуулугу жана милдеттүүлүгү;

2) аткаруу иш-аракеттерин өз убагында жасоо;

3) диспозитивдүүлүк;

4) аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын процесстик теңдиги;

5) сот аткаруучунун, жеке сот аткаруучунун көз карандысыздыгы;

6) карызкордун - жеке жактын жана анын үй-бүлө мүчөлөрүнүн тиричилиги үчүн зарыл болгон мүлктүн минимумунун кол тийгистиги.

3. Аткаруу өндүрүшү кагаз жана/же электрондук формада жүргүзүлөт.

Аткаруу өндүрүшүнүн электрондук формасы автоматташтырылган маалыматтык тутумдарды, ошондой эле корголгон байланыш каналдарын колдонуу менен жүзөгө ашырылат. (КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

3-берене. Сот аткаруучулардын статусу жөнүндө жана аткаруу өндүрүшү тууралуу мыйзамдар Сот аткаруучулардын статусу жөнүндө жана аткаруу өндүрүшү жана алардын ишинин укуктук негизи тууралуу мыйзамдар Кыргыз Республикасынын Конституциясына, ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына, ошондой эле Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге негизделет. Эгерде ушул Мыйзамдан башкасы түздөн-түз келип чыкпаса, ушул Мыйзамдын максаттары үчүн мыйзам тарабынан сот аткаруучуларга жүктөлгөн ыйгарым укуктар, укуктар жана милдеттер жеке сот аткаруучуларга да жайылтылат.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

4-берене. Сот аткаруучу

1. Мамлекеттик кызматта турган жана аткаруу документтерин мажбурлап аткартуу боюнча ага жүктөлгөн милдеттерди аткаруучу кызмат адамы сот аткаруучу болуп саналат.

Сот аткаруучу Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзамына гана баш ийүү менен, үчүнчү жактардын эркине көз карандысыз, аткаруу документтерин аткарууну өз алдынча жүзөгө ашырат. Сот аткаруучулар бирдиктүү статуска ээ болушат. Ушул Мыйзамда сот аткаруучулардын айрым категорияларына укуктук абалдын өзгөчөлүктөрү белгилениши мүмкүн. Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасына караштуу Сот аткаруучулар кызматынын борбордук аппаратынын (мындан ары - ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган) кызматкерлери сот аткаруучулар болуп саналат жана өз ишин ушул Мыйзамга ылайык жүзөгө ашырышат.

2. Сот аткаруучу аткаруу боюнча коюучу мыйзамдуу талаптар бардык органдар, уюмдар, кызмат адамдары жана жарандар үчүн милдеттүү.

3. Сот аткаруучу өз ишин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырууга, аткаруу документтерин реалдуу, толук, өз убагында жана натыйжалуу аткарылышына бардык чараларды көрүүгө жана өз ишинде жарандардын жана юридикалык жактардын укуктарынын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарынын кысымга алынышына жол бербөөгө милдеттүү.

4. Сот аткаруучулар кызматтык милдеттерин аткарууда форма кийим кийишет, айырмалоо белгилери, эмблемасы болот, алардын үлгүлөрү ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилет.

5. Сот аткаруучуларга атайын класстык чендер ыйгарылат, аларды ыйгаруунун жана алардан ажыратуунун тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталат.

6. Сот аткаруучуларга мамлекеттик кызмат жөнүндө мыйзамдарда белгиленген чектөөлөр, тыюу салуулар жана милдеттер жайылтылат.

7. Сот аткаруучуларга ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жетекчиси (мындан ары - Башкы сот аткаруучу) тарабынан бекитилүүчү бирдиктүү үлгүдөгү кызматтык ырастамалар берилет.

8. Сот аткаруучунун конкреттүү аткаруу өндүрүшү боюнча материалдары кол тийгис болуп саналат жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурлардан тышкары, сот аткаруучунун макулдугусуз ага эч кимдин жеткиликтүүлүк укугу жок.

9. Аткаруу өндүрүшүнүн материалдарына жеткиликтүүлүк алган адам кызматтык сырды сактоого милдеттүү.

10. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн биринчи абзацынын, ошондой эле 5 жана 6-бөлүктөрүнүн колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

5-берене. Сот аткаруучуларынын ишин уюштуруу

1. Сот аткаруучулар ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда, анын аймактык бөлүмдөрүндө турушат.

2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жобосу жана түзүмү Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору тарабынан бекитилет.

3. Ушул берененин колдлонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

6-берене. Сот аткаруучунун кызмат ордуна талапкерге карата коюлуучу талаптар

1. 21 жашка толгон жана мамлекеттик аккредитациясы бар билим берүү программалары боюнча "Юриспруденция" адистигинен жогорку юридикалык билимге ээ же "бакалавр" жана "магистр" квалификациясында "Юриспруденция" даярдоо багыты боюнча жогорку билим алган, ден соолугунун абалы жана психофизиологиялык маалыматтары боюнча ага жүктөлгөн милдеттерди аткарууга жарактуу Кыргыз Республикасынын жараны сот аткаруучу боло алат.

11. Төмөнкүдөй адам сот аткаруучу боло албайт:

1) соттун чечими менен аракетке жөндөмсүз деп таанылган же болбосо соттун айыптоо өкүмү менен мамлекеттик жарандык кызматтын жана муниципалдык кызматтын кызматкери катары иш жүргүзүүгө же белгилүү бир кызмат ордун ээлөөгө тыюу салынган;

2) ушул бөлүктүн 3-пунктунда каралган учурларды кошпогондо, мыйзамдарда белгиленген тартипте жоюлбаган соттуулугу бар;

3) соттуулугу жоюлганына же алынганына карабастан, коррупциялык жана мамлекеттик жана муниципалдык кызматтын кызыкчылыктарына каршы башка кылмыш жасагандыгы үчүн соттуулугу бар;

4) ага карата ушул бөлүктүн 3-пунктунда көрсөтүлгөн кылмыштар боюнча кылмыш иши реабилитацияланбоочу негиздер боюнча токтотулган;

5) башка мамлекеттин жарандыгы бар.

2. Сот аткаруучулар кызматынын бөлүмүнүн жетекчиси улук сот аткаруучу болуп саналат. Сот аткаруучуларга коюлган талаптарга жооп берген жана сот аткаруучу болуп үч жылдан кем эмес иш стажы бар Кыргыз Республикасынын жараны улук сот аткаруучу боло алат.

3. Кызмат ордуна киришип жатканда сот аткаруучу салтанаттуу жагдайда төмөнкүдөй мазмунда ант берет:

"Мен, ........., сот аткаруучунун кызматына киришип жатып: өзүмдүн ыйгарым укуктарымды жүзөгө ашырууда Кыргыз Республикасынын Конституциясын, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын жана кесиптик сырды сактоого, өзүмдүн кесиптик милдеттеримди калыс, ак ниет жана кынтыксыз аткарууга, ишенимге жана сыйга татыктуу болууга, кесиптин кадыр-баркынын жогорулашына өбөлгө түзүүгө ант берем".

4. Сот аткаруучу кызмат ордуна антка кол койгон учурдан тартып киришет

5. Ушул берененин колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт..

(Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 31-декабрындагы № 209, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык )

7-берене. Сот аткаруучуларын кызмат ордуна дайындоо жана кызмат ордунан бошотуу тартиби

1. Башкы сот аткаруучу Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору тарабынан кызмат ордуна дайындалат жана кызмат ордунан бошотулат.

2. Башкы сот аткаруучунун Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору тарабынан кызмат ордуна дайындалуучу жана кызмат ордунан бошотулуучу орун басарлары болот.

3. Улук сот аткаруучулар жана сот аткаруучулар мамлекеттик жарандык кызмат жөнүндө мыйзамдарга жана эмгек жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Башкы сот аткаруучу тарабынан кызмат ордуна дайындалышат жана кызмат ордунан бошотулушат.

4. Ушул берененин колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

8-берене. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган

1. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган

1) өзүнүн карамагында турган сот аткаруучулардын аймактык бөлүмдөрүнүн, кызмат бөлүмдөрүнүн ишин координациялоону жана контролдоону жүзөгө ашырат;

2) сот аткаруучулар кызматынын адистештирилген бөлүмдөрүн түзөт;

3) жеке сот аткаруучуларга жеке сот аткаруучунун ишин жүзөгө ашырууга укук жөнүндө күбөлүк берет (мындан ары - жеке сот аткаруучунун күбөлүгү);

4) Кыргыз Республикасынын Жеке сот аткаруучуларынын бирдиктүү реестрин түзөт, аны жүргүзүү тартибин аныктайт жана аны расмий сайтта жарыялайт;

5) жеке сот аткаруучунун ишин жүзөгө ашыруу укугун токтото турат жана токтотот;

6) жеке сот аткаруучулардын иш-аракеттерине сотко чейинки тартипте даттанууларды карайт;

7) Милдеттенмелердин реестрин түзөт жана жүргүзөт;

8) ушул Мыйзамда каралган башка функцияларды жүзөгө ашырат.

2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган сот аткаруучулардын ишин контролдоону жана координациялоону ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жөнүндө жобого ылайык жүзөгө ашырат.

3. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган мекемелерди түзүүгө укуктуу. Аларды түзүү жана иштөө тартиби Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору тарабынан бекитилүүчү жобо менен жөнгө салынат.

4. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасына отчет берет. Алардын өз ара аракеттенүү тартиби Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору тарабынан аныкталат.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

9-берене. Башкы сот аткаруучунун ыйгарым укуктары

1. Башкы сот аткаруучу:

1) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, анын аймактык бөлүмдөрүнүн, областтардын башкы сот аткаруучуларынын, улук сот аткаруучуларынын жана сот аткаруучуларынын иштерин жетектөөнү жүзөгө ашырат, алардын ишин уюштурат жана контролдойт, алардын отчетторун угат, сыйлоо жана тартиптик жаза чараларын колдонот;

2) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларда жана тартипте Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин жыйналыштарына, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын компетенциясына кирген маселелер боюнча башка мамлекеттик жана башка органдардын, мекемелердин, уюмдардын иштерине катышат;

3) белгиленген компетенциясынын чектеринде ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, анын аймактык бөлүмдөрүнүн, сот аткаруучуларынын ишин уюштуруу маселелери боюнча буйруктарды, көрсөтмөлөрдү жана тескемелерди чыгарат;

4) сот аткаруучуларынан аткаруу өндүрүшүнүн материалдарын, аткаруу документтерин аткаруунун жүрүшү жөнүндө документтерди жана башка маалыматтарды текшерүү үчүн талап кылат;

5) аткаруу өндүрүшү боюнча, аткаруу иш-аракеттеринин тигил же бул өндүрүшү жөнүндө кат жүзүндө көрсөтмө берет;

6) улук сот аткаруучусунун же сот аткаруучусунун мыйзамсыз жана негизсиз чечимдерин, аракеттерин (аракетсиздигин) жокко чыгарат жана жаңыларын чыгарат;

7) аткаруу өндүрүшүнүн жүрүшүндө мыйзамды бузууларга жол берилген учурда улук сот аткаруучусун же сот аткаруучусун аткаруу иш-аракеттерин андан ары жүргүзүүдөн четтетет;

8) аткаруу өндүрүшүнө катышат жана зарыл болгон учурда айрым аткаруу иш-аракеттерин же аткаруу документин толук көлөмдө аткарууну жеке жүргүзөт, бул үчүн Башкы сот аткаруучу, жеке сот аткаруучунун өндүрүшүндө турган аткаруу документтерин кошпогондо, өз өндүрүшүнө Кыргыз Республикасынын аймагында аткарылууга жаткан кандай болбосун аткаруу документтерин аткарууга кабыл алууга укуктуу;

9) аткаруу өндүрүшүнүн милдеттерин камсыз кылуу үчүн аткаруу өндүрүшүнүн материалдарын бир сот аткаруучудан же аймактык бөлүмдөн алат жана башка сот аткаруучуга же аймактык бөлүмгө берет;

10) белгиленген тартипте атайын класстык чендерди ыйгарат;

11) аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын сот аткаруучуларынын чечимдерине, аракеттерине (аракетсиздигине) даттанууларын кароону жүзөгө ашырат, жарандарды жеке кабыл алууну жүзөгө ашырат;

12) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

2. Башкы сот аткаруучу сот аткаруучуларга жүктөлгөн милдеттердин аткарылышы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликти тартат.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

10-берене. Областтын башкы сот аткаруучусунун ыйгарым укуктары

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы №79 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

11-берене. Улук сот аткаруучунун ыйгарым укуктары

1. Улук сот аткаруучуларга ушул Мыйзамдын 12-беренесинде көрсөтүлгөн укуктардан жана милдеттерден тышкары ошондой эле төмөнкүлөр жүктөлөт:

1) өзү башкарган аймактык бөлүмдүн ишин уюштуруу жана контролдоо;

2) сот аткаруучуларынын ортосунда аткаруу документтерин бөлүштүрүү;

3) сот аткаруучуларынан баш тартуу жана сот аткаруучуларынын өздөрүнүн баш тартуусу жөнүндө арыздарды кароо;

4) аймактык бөлүмдүн депозиттик эсебин тескөө, мыйзамдарда белгиленген тартипте анын жүргүзүлүшү үчүн жоопкерчилик;

5) тиешелүү сот аткаруучу аткарышы мүмкүн болбогон учурда тиешелүү аймакта аткарылууга жаткан кандай болбосун аткаруу документтерин өз өндүрүшүнө кабыл алуу;

6) башкы сот аткаруучусуна сот аткаруучуну сыйлоо же тартиптик жоопкерчиликке тартуу жөнүндө, анын ичинде алар аткаруу өндүрүшүнүн жүрүшүндө мыйзамды бузууларга жол берген учурда сот аткаруучуну аткаруу иш-аракеттерин андан ары жүргүзүүдөн четтетүү жөнүндө сунуштарды киргизүү;

7) жарандардын жана юридикалык жактардын сот аткаруучуларынын аракеттерине карата кайрылууларын баш ийүү тартибинде кароо, аларды кабыл алуу;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашыруу.

2. Ушул берененин колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

12-берене. Сот аткаруучунун укуктары жана милдеттери

1. Сот аткаруучу төмөнкүлөргө укуктуу:

1) аткарууга тиешелүү маселелер боюнча токтомдорду чыгарууга;

2) бузгандык үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жоопкерчиликке тартуу жөнүндө токтомдорду чыгарууга, жеке сот аткаруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген укук бузуулар үчүн жоопкерчиликке тартуу жөнүндө сунуш киргизүүгө;

3) аткаруу иш-аракеттерин жасоодо келип чыккан маселелер боюнча зарыл маалыматтарды, түшүндүрмөлөрдү жана маалымдамаларды коммерциялык, банктык жана мыйзам менен корголуучу башка сырларды түзгөн маалыматтарды таратууга карата мыйзамда белгиленген талаптарды сактоо менен талап кылууга. Мында органдар, уюмдар, кызмат адамдары жана жарандар аларды сот аткаруучуга токтоосуз берүүгө, ал эми атайын документтерди иштеп чыгуу, даярдоо талап кылынган учурларда, - үч күндөн кечиктирбестен берүүгө милдеттүү;

4) аткаруу иш-аракетин жасоого негиз болуучу аткаруу документтери түшүнүксүз учурларда сотко, актыны чыгарган башка органга же кызмат адамына түшүндүрмө үчүн кайрылууга;

5) аткаруу иш-аракеттерин жасоодо келип чыккан маселелер боюнча сотко, анын ичинде аткаруу мөөнөтүн кийинкиге калтыруу, узартуу предметине, аткаруу ыкмасын жана тартибин өзгөртүү жөнүндө кайрылууга;

6) жарандарды жана кызмат адамдарын өндүрүшүндө турган аткаруу документтери боюнча чакырууга;

7) менчиктин кандай болбосун формасындагы уюмдарда аткаруу документтеринин аткарылышын жана алар боюнча финансылык документтердин жүргүзүлүшүн текшерүүнү жүзөгө ашырууга;

8) конкреттүү аткаруу иш-аракеттерин жасоо маселеси боюнча тапшырмаларды берүүгө;

9) карызкорго таандык мүлк бар экенин ырастаган маалыматтар болгондо карызкорлор, ошондой эле башка адамдар ээлеп турган же аларга таандык жайларга жана сактагычтарга карызкордун же башка жактардын макулдугу менен кирүүгө. Карызкордун же башка жактардын макулдугу болбогон учурда, сот аткаруучу карызкор же башка жактар ээлеп турган же аларга таандык болгон жайга же сактагычка соттук актынын негизинде кирүүгө укуктуу;

10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүгүртүүдөн алынган мүлктү кошпогондо, камоого алынган мүлктү белгиленген тартипте тизмелөөгө, камоого алууга, алып коюуга, сактоого өткөрүп берүүгө жана сатууга;

11) ушул Мыйзамда белгиленген тартипте карызкорлордун банктарда, финансы-кредиттик уюмдарда, башка финансылык институттарда жана казыналыкта турган акча каражаттарына, салымдарына, башка баалуулуктарына жана активдерине, ошондой эле баалуу кагаздарына аткаруу документинде көрсөтүлгөн өлчөмдө камак салууга;

12) карызкордун мыйзам боюнча өндүрүүгө чегерилүүчү мүлкүн издеп табуу боюнча чараларды көрүүгө;

13) аткаруу иш-аракеттеринин өндүрүш процессинде зарыл болгон учурларда соттук приставдарга, Кыргыз Республикасынын ички иштер, улуттук коопсуздук органдарынын кызматкерлерине жана аскер кызматчыларына жардам үчүн кайрылууга;

14) ушул Мыйзамдын талаптарын бузуу үчүн жоопкерчилик каралган фактылар боюнча сунуштарды киргизүүгө, материалдарды тиешелүү органдарга берүүгө;

15) карызкордун Кыргыз Республикасынан чыгып кетишине убактылуу чектөө коюуга;

151) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын расмий сайтына издөөдө жүргөн карызкордун сүрөтүн жана маалыматтарын жайгаштырууга;

15-2) карызкорго жана анын мүлкүнө мамлекет аралык жана/же эл аралык издөө жарыялоого; 15-3) мамлекеттин кычыкчылыгында аткаруу өндүрүшүнүн алкагында эл аралык келишимдерге ылайык чет мамлекеттин аймагында аткаруу иш-аракеттерин жасоого; 15-4) ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен ишке орноштуруу жөнүндө келишим түзүлгөн уюмдарга жана мекемелерге карызкорлорду жөнөтүүгө;

16) аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдарда каралган башка ыйгарым укуктарга ээ болууга.

2. Сот аткаруучу төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) аткаруу документинин реалдуу, толук жана өз убагында аткарылышы үчүн мыйзамда каралган чараларды көрүүгө;

2) тараптарга алардын укуктарын жана милдеттерин, мыйзамдын жоопкерчилик жөнүндө жоболорун түшүндүрүүгө жана алардын мыйзамда корголуучу укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоодо жигердүү жардамдашууга;

3) аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жана алардын өкүлдөрүнө укуктарын пайдаланууга жана мыйзамда каралган милдеттерин аткарууга мүмкүндүк берүүгө;

4) ушул Мыйзамда белгиленген учурларда тараптардын аткаруу өндүрүшү боюнча арыздарын жана өтүнүчтөрүн кароого жана алар боюнча токтом кабыл алууга;

5) эгер ал жеке өзү аткаруу өндүрүшүнүн жыйынтыгына тикелей же кыйыр кызыкдар болсо, же анын кынтыксыздыгына тек туудурган башка жагдайлар болсо, өзүнүн иштен баш тартуусу жөнүндө билдирүүгө;

6) кызматтык, коммерциялык, банктык жана мыйзам менен корголуучу башка сырларды сактоого;

7) кесиптик адепти сактоого;

8) аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдарда каралган башка милдеттерди аткарууга.

(КР 2019-жылдын 25-июлундагы № 100, 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

121-берене. Жеке сот аткаруучунун башка ыйгарым укуктары

1. Жеке жана юридикалык жактар аткаруу өндүрүшү чөйрөсүндөгү мыйзамдарды бузгандыгы аныкталган учурларда жеке сот аткаруучу аткаруу документинин талаптары аткарылбагандыгы жөнүндө акт түзөт.

Аткаруу документинин талаптары аткарылбагандыгы жөнүндө акт жазуу жүзүндө таризделет жана жеке сот аткаруучу тарабынан кол коюлат. Аткаруу документинин талаптары аткарылбагандыгы жөнүндө акт укук бузуунун бар экендигин ырастоочу документтер менен бирге жеке сот аткаруучунун сунушу менен жоопкерчиликке тартуу жөнүндө маселени кароо үчүн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга же болбосо анын аймактык бөлүмүнө жиберилет.

2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган же болбосо анын аймактык бөлүмү материалдарды карап чыгат жана укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарда каралган тартипте чечим чыгарат.

Ыйгарым укуктуу орган же болбосо анын аймактык бөлүмү кабыл алынган чечим жөнүндө жеке сот аткаруучуга жазуу жүзүндө кабарлайт. Кабыл алынган чечимге макул болбогон учурда, жеке сот аткаруучу чечимди жогору турган сот аткаруучуга же сотко даттанууга укуктуу. (КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

13-берене. Сот аткаруучунун жоопкерчилиги

1. Сот аткаруучу өзүнө тапшырылган кызматтык милдеттерди жана ыйгарым укуктарды аткарбаса же болбосо талаптагыдай аткарбаса, сот аткаруучу жоруктарды жана укук бузууларды жасаса, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жоопкерчиликке алып келет.

2. Сот аткаруучунун чечимдери, аракеттери (аракетсиздиги) Башкы сот аткаруучуга же сотко даттанылышы мүмкүн.

3. Сот аткаруучу келтирген зыян Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында каралган тартипте орду толтурулууга жатат.

4. Ушул берененин колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

14-берене. Сот аткаруучунун ишин уюштуруучулук жана материалдык-техникалык камсыз кылуу

1. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жана сот аткаруучулардын ишин уюштуруучулук жана материалдык-техникалык камсыз кылуу республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат.

2. Сот аткаруучулардын эмгек акысы кызматтык маянадан, класстык чен үчүн үстөктөн, иштеген жылдары үчүн үстөктөн, ошондой эле сыйлыктардан жана башка үстөктөрдөн турат.

3. Өргүү берүү, пенсиялык камсыз кылуу, ошондой эле үстөктөрдү төлөө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

4. Сот аткаруучулар кызматтык максаттарда шаардык, шаар четиндеги жана жергиликтүү каттамдагы коомдук транспорттун бардык түрлөрүнө (таксини жана жеке автотранспортту кошпогондо) ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тиешелүү транспорт уюмдарынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тартипте сатып алынуучу жол кире документтери менен камсыз кылынат.

5. Менчик транспортун кызматтык максатта пайдаланган сот аткаруучуларга Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген өлчөмдөрдө акчалай компенсация төлөнүп берилет.

6. Ушул берененин колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

15-берене. Сот аткаруучунун ишинин социалдык кепилдиктери

1. Республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен төмөнкүлөр милдеттүү мамлекеттик камсыздандырууга жатат:

1) сот аткаруучунун өмүрү жана ден соолугу;

2) сот аткаруучунун башка адамдардын мүлкүнө зыян келтиргендик үчүн жоопкерчилиги.

Милдеттүү мамлекеттик камсыздандыруунун тартиби жана шарттары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталат.

2. Турак жайга же аны жакшыртууга муктаж сот аткаруучуга кызматтык турак жай же турак жайды ижарага алганына байланыштуу сарптоо компенсациясы берилет же турак жай шарттарын жакшыртуу үчүн мамлекеттик бюджеттин каражаттарынан финансылык каражат бөлүнүп берилет.

Кызматтык турак жай сот аткаруучу өз ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырган жер боюнча бөлүнүп берилет. Кызматтык турак жайдын аянтынын өлчөмү сот аткаруучунун үй бүлөсүнүн ар бир мүчөсүнө туура келген турак аянтынын 20 чарчы метринен кем болбоого тийиш.

3. Сот аткаруучу кызматтык милдеттерин аткарууга байланыштуу курман болгон же болбосо бошонгондон кийин сот аткаруучунун ишин жүзөгө ашыруу мезгилинде алган жаракаттын, травманын, оорунун кесепетинен өлгөн учурда курман болгондун (өлгөндүн) үй-бүлөсүнө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык төлөмдөр жүргүзүлөт.

4. Ушул берененин колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

16-берене. Мажбурлап аткартуу органдары

1. Аткаруу документтерин мажбурлап аткартуу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын сот аткаруучуларына жана жеке сот аткаруучуларга жүктөлөт.

2. Сот аткаруучулардын статусу, укугу жана милдеттери ушул Мыйзамда аныкталат.

Аткаруу документтерин мажбурлап аткартууну камсыз кылуу, ошондой эле аткаруу өндүрүшүнө катышкан мамлекеттик бийлик органдары, башка органдар, уюмдар, жактар менен электрондук түрдөгү маалыматты, электрондук документтерди алмашуу максатында сот аткаруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын маалыматтык системасын жана башка мамлекеттик маалыматтык системаларды колдонот. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын маалымат системаларынын ээси болуп Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасы саналат.

(Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 16-февралындагы № 51, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

17-берене. Аткаруу документтеринин түрлөрү

1. Аткаруу документтери төмөнкүлөр болуп саналат:

1) соттук актылардын негизинде, анын ичинде мүлктү өндүрүп алуу бөлүгүндө соттордун өкүмдөрү боюнча берилүүчү аткаруу барактары (мындан ары - аткаруу барактары);

11) "Тамчы" атайын финансылык инвестициялык аймагынын Талаш-тартыштарды чечүү боюнча эл аралык борборунун комитетинин чечимдеринин, анын ичинде камсыз кылуу чараларын колдонуу жөнүндө чечиминин негизинде берилүүчү аткаруу барактары;

2) соттук буйруктар;

3) доону камсыз кылуу, зыяндын ордун толтуруу жана мүмкүн болуучу мүлктү конфискациялоо тартибинде чыгарылган, анын ичинде укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча соттун аныктамалары жана судьянын токтомдору;

31) салыктар, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча салык төлөөчү тарабынан таанылган карыздын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө салык кызматынын органдарынын, анын ичинде электрондук документтер түрүндө таризделген билдирүүлөрү;

4) алименттерди төлөө жөнүндө нотариалдык ырасталган макулдашуулар;

5) нотариустардын аткаруу жазуулары;

51) медиациялык макулдашуулар, эгерде алар нотариалдык жактан ырасталган болсо;

6) мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары же мүлктүк өндүрүп алуу бөлүгүндөгү укук бузуулар жөнүндө иштерди кароого ыйгарым укуктуу кызмат адамдары чыгарган токтомдор;

7) эмгектик талаштар боюнча комиссиялардын жана кесиптик бирлик органдарынын чечимдеринин негизинде берилген ырастамалар;

8) аткаруу жыйымы түрүндө акчалай мажбурлап өндүрүп алуу, жаза салуу жөнүндө, аткаруу боюнча чыгымдарды өндүрүп алуу жөнүндө сот аткаруучунун токтомдору;

81) нотариалдык буйруктар;

9) мыйзамда каралган учурларда башка мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана кызмат адамдарынын актылары.

10) айып салуу жөнүндө Евразия экономикалык комиссиясынын чечими;

11) тартип бузуучуну белгилүү бир иш-аракеттерди жасоого милдеттендирүүчү Евразия экономикалык комиссиясынын чечими.

2. Аткаруу документинин түп нускасы жоголгон учурда сот же аткаруу документин берген же жоголгон аткаруу документин берүүгө негиз болгон актыны чыгарган башка орган, кызмат адамы же башка ыйгарым укуктуу адам түп нусканын күчүнө ээ болгон жупнусканы бере алат.

Ушул берененин 1-бөлүгүнүн 3-1-пунктунда каралган аткаруу документтери, эгерде сумма 500 эсептик көрсөткүчтөн ашса, мажбурлап аткартуу үчүн жөнөтүлөт. Көчүрмөлөр аткаруу документтери болуп саналбайт.

3. Аткаруу документи тиешелүү актыны кабыл алган судья же кызмат адамы кол койгон, юридикалык күчү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте электрондук кол менен ырасталган электрондук документ формасында берилиши мүмкүн.

(Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2024-жылдын 12-январындагы № 11, 2024-жылдын 16-февралындагы № 51, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 4-июнундагы № 111, 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 257, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79, 2026-жылдын 22-июлундагы № 119 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

18-берене. Аткаруу документтерине карата коюлуучу талаптар

1. Сот аткаруучунун токтомун, соттук буйрукту, укук бузуулар жөнүндө иш боюнча токтомду, алименттерди төлөө жөнүндө нотариалдык ырасталган макулдашууну, айып салуу жөнүндө тартип бузуучуну белгилүү бир иш-аракеттерди жасоого милдеттендирүүчү Евразия экономикалык комиссиясынын чечимин кошпогондо, аткаруу документинде төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:

1) аткаруу документин берген соттун же башка органдын аталышы, кызмат адамынын кызмат орду, фамилиясы жана аты-жөндөрү;

2) аткаруу документин берүүгө негиз болгон иштин же материалдын аталышы жана алардын номерлери;

3) аткарууга жаткан акт кабыл алынган күн, ай, жыл (мындан ары - дата);

4) өндүрүп алуучунун - юридикалык жактын жана карызкордун - юридикалык жактын аталышы, алардын юридикалык даректери, банктык маалым даректери;

5) өндүрүп алуучу - жеке жактын жана карызкор - жеке жактын фамилиясы, аты, атасынын аты, туулган датасы, жашаган (турган) жери жана/же иштеген жери, карызкор - жеке жактын ИЖНи, карызкор - юридикалык жактын - ИСНи, эгерде алар белгилүү болсо, карызкор-жеке жактын жеке ишкер катары мамлекеттик каттоосунун датасы жана орду;

6) карызкорго акча каражаттарын жана башка мүлктү өндүрүп алуучуга өткөрүп берүү же болбосо өндүрүп алуучунун пайдасына белгилүү иш-аракеттерди жүргүзүү же белгилүү иш-аракеттерди жасоодон кармануу боюнча милдеттерди жүктөө жөнүндө талапты камтыган соттук актынын же башка органдын актысынын резолюциялык бөлүгү;

7) соттук акт же башка органдын актысы күчүнө кирген дата;

8) аткаруу документи берилген дата;

9) "Күрөө жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында белгиленген башка талаптар.

2. Алименттерди өндүрүп алуу жөнүндө иштер боюнча аткаруу барактарында, нотариалдык буйруктарда багууга алимент чегерилген баланын аты жана туулган датасы, башка жактын фамилиясы, аты жана атасынын аты жана алимент өндүрүп алынууга жаткан дата көрсөтүлөт.

3. Аткаруу барагына же соттук акт болуп саналган аткаруу документине биринчи инстанцияда соттук актыны чыгарган судья кол коет жана соттун гербдүү мөөрү менен күбөлөндүрүлөт. Судья болбогон учурда аткаруу документине соттун төрагасы кол коет.

4. Башка органдын актысынын негизинде берилген же башка органдын актысы болуп саналган аткаруу документине ошол органдын кызмат адамы, ал эми мыйзамда белгиленген учурларда - аткаруу документин жазган адам кол коет. Аткаруу документи аны берген органдын же адамдын мөөрү менен күбөлөндүрүлөт.

Аткаруу документи электрондук документ түрүндө жөнөтүлгөн учурда ага электрондук кол коюлат, анын юридикалык күчү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык ырасталат.

5. Соттук буйруктун мазмуну Кыргыз Республикасынын Жарандык процесстик кодекси менен аныкталат.

51. Нотариалдык буйруктун мазмуну "Нотариат жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы менен аныкталат. Алимент төлөө жөнүндө нотариалдык ырасталган макулдашуунун мазмуну Кыргыз Республикасынын Үйбүлө кодекси менен аныкталат. Көрсөтүлгөн аткаруу документтерине аларды кабыл алган же ырастаган адамдар кол коет жана гербдүү мөөр менен күбөлөндүрүлөт.

6) Укук бузуу жөнүндө иш боюнча токтомдун мазмуну Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодекси менен аныкталат.

7. Салыктар, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча салык төлөөчү тарабынан таанылган карыздын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө билдирүүнүн формасы жана мазмуну салык мыйзамдары менен аныкталат.

(Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2024-жылдын 12-январындагы № 11, 2024-жылдын 16-февралындагы № 51 , 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 4-июну № 111, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

19-берене. Аткаруу өндүрүшүнүн тили

1. Аткаруу өндүрүшү мамлекеттик же расмий тилде жүргүзүлөт.

2. Аткаруу өндүрүшүнө катышкан жана мамлекеттик же расмий тилди билбеген адамга котормочунун, кол менен жаңсап котормочунун (мындан ары - котормочу) кызмат көрсөтүүлөрүн пайдалануу укугу түшүндүрүлөт жана камсыз кылынат.

20-берене. Аткаруу иш-аракеттери жасалуучу жер

1. Эгерде карызкор жеке жак болуп саналса, анда аткаруу иш-аракеттери жасалат, ал эми мажбурлап аткартуу чаралары анын жашаган (турган) жери, иштеген жери же анын мүлкү турган жери боюнча сот аткаруучу тарабынан колдонулат.

2. Эгерде карызкор юридикалык жак болуп саналса, анда аткаруу иш-аракеттери жасалат, ал эми мажбурлап аткартуу чаралары анын юридикалык же иш жүзүндөгү дареги жана/же анын мүлкү турган жери боюнча колдонулат.

3. Карызкорду белгилүү бир иш-аракеттерди жасоого (белгилүү бир иш-аракеттерди жасоодон карманууга) милдеттендирген аткаруу документтеринде камтылган талаптар ошол иш-аракеттер жасалган жер боюнча аткарылат.

4. Эгерде аткаруу документин аткаруу процессинде карызкордун - жеке жактын жашаган (турган) жери же иштеген жери, карызкордун - юридикалык жактын дареги же болбосо карызкордун мүлкү турган жер өзгөрүлсө, сот аткаруучу бул тууралуу токтоосуз акт түзөт.

Акты түзүлгөн күндөн кийинки жумушчу күндөн кечиктирбестен сот аткаруучу аткаруу документин бул акт менен бирге карызкордун - жеке жактын жаңы жашаган жери жана анын иштеген жери боюнча, карызкордун - юридикалык жактын жаңы дареги боюнча же болбосо карызкордун мүлкү турган жер боюнча сот аткаруучулар бөлүмүнө жиберет, бул тууралуу ошол эле убакта өндүрүп алуучуга кабарлайт.

5. Сот аткаруучу зарыл болгондо Башкы сот аткаруучунун буйругу боюнча өзүнүн ыйгарым укуктары жайылтылбаган аймакта аткаруу иш-аракеттерин жасайт.

51. Сот аткаруучу зарыл болгон учурда Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерге ылайык чет мамлекеттин аймагында аткаруу иш-аракеттерин жасайт.

6. Аткаруу өндүрүшү сот аткаруучуларынын бир аймактык бөлүмүнөн башка аймактык бөлүмүнө өткөрүлүп берилген учурда Башкы сот аткаруучу же областтын башкы сот аткаруучусу буйрук чыгарат. Көрсөтүлгөн буйрук ал чыгарылган күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен аткаруу үчүн тиешелүү сот аткаруучулар бөлүмүнө жиберилет.

Аткаруу өндүрүшүн өткөрүп берүү жөнүндө тараптарга үч жумушчу күндүн ичинде кабарланат.

7. Бир аймактык бөлүмдөн башкасына өткөрүп берилген аткаруу өндүрүшү боюнча сот аткаруучу анын ыйгарым укуктары жайылтылбаган аймакта аткаруу иш-аракеттерин жасоого жана мажбурлап аткартуу чараларын колдонууга укуктуу.

8. Аймактык бөлүмдөрдүн ортосунда аткаруу иш-аракеттери жасалган жер жөнүндө талаштарга жол берилбейт.

(КР2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

21-берене. Аткаруу иш-аракеттери жасалуучу убакыт

1. Аткаруу иш-аракеттери, ал эми мажбурлап аткартуу чаралары жумушчу күндөрү саат 6.00дөн тартып саат 22.00гө чейин жасалат жана колдонулат. Өндүрүп алуучу жана карызкор сот аткаруучуга аларга ыңгайлуу болгон убакытты сунуштай алышат. Аткаруу иш-аракеттерин жасоо убактысы жөнүндө биротоло чечим сот аткаруучу тарабынан кабыл алынат.

Эгерде аткаруу иш-аракеттери жасалса, ал эми мажбурлап өндүрүп алуу чаралары саат 22:00 болгондон кийин колдонулса, анда сот аткаруучу бул жөнүндө улук сот аткаруучуга жазуу жүзүндө, же электрондук, уюлдук байланыш аркылуу кийинки жумушчу күндөн кечиктирбестен билдирет. Ушул эле учурларда жеке сот аткаруучуда турган аткаруу өндүрүшү боюнча ал ушул бөлүктүн экинчи абзацында каралган тартипте Жеке сот аткаруучулардын палатасына кабарлайт. Ушундай эле учурларда улук сот аткаруучуда турган аткаруу өндүрүшү боюнча ал ушул бөлүктүн экинчи абзацында каралган тартипте жогору турган сот аткаруучуга билдирет.

2. Карызкор өндүрүп алынууга тийиш болгон мүлктү чыгымдап салышы же жашырып коюшу, аткаруу документтерин аткарууну татаалдаштыра турган же аткарууну мүмкүн эмес кылуучу башка иш-аракеттерди жүргүзүшү мүмкүн деп болжолдоого негиз берүүчү жагдайлар болгондо, же болбосо карызкордун айынан аларды ушул берененин 1-бөлүгүндө белгиленген убакта жүргүзүү мүмкүн болбогондо, сот аткаруучу жумушчу күндөрү саат 22.00дөн тартып саат 6.00гө чейин, ошондой эле дем алыш же майрам күндөрү 24 саатын ичинде аткаруу иш-аракеттерин жасайт жана мажбурлоо чараларын колдонот.

3. Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган учурларда аткаруу иш-аракеттерин жасоо жана мажбурлап аткартуу чараларын колдонуу үчүн сот аткаруучу улук сот аткаруучуга, ал эми жеке сот аткаруучу - Жеке сот аткаруучулардын палатасына бул жөнүндө күн мурунтан жазуу жүзүндө кабарландырат.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

22-берене. Жыйынды жана контролдук аткаруу өндүрүшү

1. Бир нече өндүрүп алуучунун пайдасына бир карызкорго карата, ошондой эле бир же бир нече өндүрүп алуучулардын пайдасына ортоктош өндүрүп алуу боюнча бир нече карызкорлорго карата мүлктүк мүнөздөгү аткаруу өндүрүштөрү жыйынды аткаруу өндүрүшүнө бириктирилет.

2. Бир аймактык бөлүмгө берилген бир нече өндүрүп алуучунун пайдасына өндүрүп алуу боюнча бир карызкорго карата аткаруу документтери улук сот аткаруучу тарабынан сот аткаруучулардын бирине берилет.

Ар башка аймактык бөлүмдөргө берилген бир нече өндүрүп алуучулардын пайдасына өндүрүп алуу боюнча бир карызкорго карата аткаруу документтери боюнча контролдук аткаруу өндүрүшү жүргүзүлөт. Мындай аткаруу өндүрүшүн жүргүзүүнү контролдоо Башкы сот аткаруучу тарабынан жүзөгө ашырылат же өз компетенциясынын чектеринде Башкы сот аткаруучу тарабынан аныкталган сот аткаруучулардын бирине жүктөлөт.

3. Бир аймактык бөлүмгө берилген бир өндүрүп алуучунун пайдасына ортоктош өндүрүп алуу боюнча бир нече карызкорго карата аткаруу документтери улук сот аткаруучу тарабынан жыйынды аткаруу өндүрүшүнө бириктирилет.

Ар башка аймактык бөлүмдөргө берилген бир өндүрүп алуучунун пайдасына өндүрүп алуу боюнча бир нече карызкорлорго карата аткаруу документтери боюнча контролдук аткаруу өндүрүшү жүргүзүлөт. Мындай аткаруу өндүрүшүн жүргүзүүнү контролдоо Башкы сот аткаруучу тарабынан жүзөгө ашырылат же өз компетенциясынын чектеринде Башкы сот аткаруучу тарабынан аныкталган сот аткаруучулардын бирине жүктөлөт.

4. Бир аймактык бөлүмгө берилген бир нече өндүрүп алуучулардын пайдасына ортоктош өндүрүп алуу боюнча бир нече карызкорго карата аткаруу документтери улук сот аткаруучу тарабынан жыйынды аткаруу өндүрүшүнө бириктирилет.

Ар башка аймактык бөлүмдөргө берилген бир нече өндүрүп алуучулардын пайдасына ортоктош өндүрүп алуу боюнча бир нече карызкорлорго карата аткаруу документтери боюнча контролдук аткаруу өндүрүшү жүргүзүлөт. Мындай аткаруу өндүрүшүн жүргүзүүнү контролдоо Башкы сот аткаруучу тарабынан жүзөгө ашырылат же өз компетенциясынын чектеринде Башкы сот аткаруучу тарабынан аныкталган сот аткаруучулардын бирине жүктөлөт.

5. Өзүнө карата жыйынды аткаруу өндүрүшү жүргүзүлүп жаткан карызкорго мүлктүк мүнөздөгү талаптарды камтыган келип түшкөн аткаруу документтери жыйынды аткаруу өндүрүшүн жүргүзүп жаткан сот аткаруучуга берилет, бул жөнүндө тараптарга кабарланат. Жыйынды аткаруу өндүрүшүнө бириктирилген аткаруу документтери боюнча сот аткаруучу токтом чыгарат.

6. Жыйынды аткаруу өндүрүшү боюнча аткаруу иш-аракеттери, ал эми мажбурлап аткартуу чаралары сот аткаруучу, жеке сот аткаруучу тарабынан, анын ичинде анын ыйгарым укуктары жайылтылбаган аймакта жасалат жана колдонулат.

7. Ортоктош өндүрүп алуу жөнүндө талапты камтыган аткаруу документтери боюнча жыйынды аткаруу өндүрүшү аяктагандан кийин аткаруу документинде ортоктош өндүрүп алуу кайсы карызкордон жана кандай өлчөмдө жүргүзүлгөнү көрсөтүлөт.

8. Жыйынды жана контролдук аткаруу өндүрүшүн жүргүзүү зарылдыгы болгондо, жеке сот аткаруучудан сот аткаруучуга аткаруу өндүрүшүн өткөрүп берүү өндүрүп алуучунун жазуу жүзүндөгү макулдугу менен жүргүзүлүшү мүмкүн.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

23-берене. Сот аткаруучунун токтому

1. Сот аткаруучу тарабынан кабыл алынуучу аткаруу өндүрүшүнүн маселелери боюнча чечимдер токтомдор менен жол-жоболоштурулат.

2. Сот аткаруучунун токтомунда төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:

1) токтом чыгарылган дата жана жер;

2) сот аткаруучунун кызмат орду, фамилиясы, аты-жөндөрү;

3) сот аткаруучулардын кызматынын аймактык бөлүмүнүн аталышы - сот аткаруучулар үчүн, жеке сот аткаруучунун күбөлүктөрүнүн реквизиттери - жеке сот аткаруучулар үчүн;

4) алар боюнча токтом чыгарылган аткаруу өндүрүшүнүн аталышы жана номери;

5) ал боюнча токтом чыгарылып жаткан маселе;

6) кабыл алынган чечимдин негизи;

7) каралып жаткан маселе боюнча кабыл алынган чечим;

8) токтомго даттануу тартиби жана мөөнөтү же болбосо токтомго даттанууга жатпаганы жөнүндө көрсөтмө.

3. Сот аткаруучунун токтому токтоосуз аткарылууга жатат жана ушул Мыйзамда белгиленген учурда жана тартипте даттанылышы мүмкүн.

Сот аткаруучунун, жеке сот аткаруучунун токтому Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте, сот аткаруучунун, жеке сот аткаруучунун электрондук колу коюлган электрондук документтин форматында кабыл алынышы мүмкүн жана электрондук почта аркылуу аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдарга жиберилет.

4. Сот аткаруучу өзүнүн демилгеси боюнча же аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдардын арызы боюнча ушул Мыйзамда белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө даттанылышы мүмкүн болгон токтомдо жол берилген жаңылыш жазууларды жана даана арифметикалык каталарды оңдоого укуктуу.

Сот аткаруучунун токтому ал чыгарылган күндөн тартып 3 жумушчу күндүн ичинде аткаруу өндүрүшүнө катышкан тиешелүү адамдарга жөнөтүлөт.

5. Эгерде ушул Мыйзамда башкача белгиленбесе, аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын өтүнүчтөрү жана арыздары сот аткаруучулар кызматынын бөлүмүнө же жеке сот аткаруучуга келип түшкөн күндөн тартып 3 жумушчу күндүн ичинде каралууга тийиш.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

24-берене. Аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдар

Аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдар болуп төмөнкүлөр саналат:

1) өндүрүп алуучу жана карызкор (мындан ары - аткаруу өндүрүшүнүн тараптары) жана алардын өкүлдөрү;

2) аткаруу документинде камтылган талаптары аткарууга көмөк көрсөтүүчү башка катышуучулар (эксперттер, адистер, баалоочулар, котормочулар калыс-күбөлөр, жооптуу мүлк сактоочулар).

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

25-берене. Аткаруу өндүрүшүнүн тараптары

1. Жеке, юридикалык жактар, мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары өндүрүп алуучу жана карызкор болушу мүмкүн.

2. Алардын пайдасына же кызыкчылыктарында аткаруу документи берилген жеке, юридикалык жактар, мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары өндүрүп алуучу болуп саналат.

3. Аткаруу документтери боюнча белгилүү бир иш-аракеттерди жасоого же белгилүү бир иш-аракеттерди жасоодон карманууга милдеттүү жеке, юридикалык жактар, мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары карызкор болуп саналат.

4. Аткаруу өндүрүшүнө бир нече өндүрүп алуучу жана карызкор катышышы мүмкүн. Алардын ар бири аткаруу өндүрүшүнө өз алдынча катышат.

26-берене. Аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын укуктары жана милдеттери

1. Аткаруу өндүрүшүнүн тараптары аткаруу өндүрүшүнүн материалдары менен таанышууга, алардан көчүрүп жазып алууга, көчүрмөсүн алууга, кошумча материалдарды берүүгө, өтүнмө кылууга, аткаруу иш-аракеттерин жүргүзүүгө катышууга, аткаруу иш-аракеттеринин процессинде оозеки жана жазуу жүзүндөгү түшүндүрмөлөрдү берүүгө, аткаруу өндүрүшүнүн жүрүшүндө келип чыккан бардык маселелер боюнча өз далилдерин жана пикирлерин айтууга, аткаруу өндүрүшүнө катышкан башка жактардын далилдерине жана өтүнмөлөрүнө каршы чыгууга, сот аткаруучуну четтетүүгө арыз берүүгө, аткаруу өндүрүшүнүн маселелери боюнча сот аткаруучунун аракеттерине (аракетсиздигине) же актыларына даттанууга укуктуу.

2. Аткаруу өндүрүшүнүн тараптары өздөрүнө берилген бардык укуктарды ак ниет пайдаланууга, ошондой эле аткаруу өндүрүшү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын аткарууга жана аткарылышына көмөк көрсөтүүгө милдеттүү.

27-берене. Аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын укук улантуучулугу

1. Аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын бири чыгып калган, анын ичинде жеке адам каза болгон, юридикалык жак өзгөртүп түзүлгөн, талапты өткөрүп берген, карызды которгон учурда, аткаруу документи боюнча сот аткаруучу өзүнүн токтому менен бул тарапты анын укугун улантуучу менен алмаштырууга милдеттүү.

2. Укук улантуучу үчүн ал аткаруу өндүрүшүнө киришкенге чейин жасалган бардык иш-аракеттер алар укук улантуучу алмаштырган тарап үчүн кандай өлчөмдө милдеттүү болсо, ошондой өлчөмдө милдеттүү болот.

3. Токтомдун көчүрмөсү аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жөнөтүлөт.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

28-берене. Аткаруу өндүрүшүнө жашы жетелектердин катышуусу

1. Аткаруу өндүрүшүндө он төрт жашка чейинки курактагы жашы жетелектердин укуктарын жана милдеттерин анын мыйзамдуу өкүлү жүзөгө ашырат жана тиешелүүлүгүнө жараша аткарат.

2. Аткаруу документи боюнча өндүрүп алуучу же карызкор болуп саналган он төрт жаштан он сегиз жашка чейинки курактагы жашы жетелек аткаруу өндүрүшүндө өзүнүн мыйзамдуу өкүлүнүн же болбосо камкордукка алуунун жана көзөмөлдүк кылуунун ыйгарым укуктуу органынын өкүлүнүн катышуусунда же тиешелүү түрдө жол-жоболоштурулган жазуу жүзүндөгү макулдугу менен өзүнүн укуктарын жүзөгө ашырат жана милдеттерин аткарат.

3. Толук аракетке жөндөмдүү жашы жетелек аткаруу өндүрүшүндө өзүнүн укуктарын өз алдынча жүзөгө ашырат жана милдеттерин аткарат.

29-берене. Тараптардын өкүлдөрү жана алардын ыйгарым укуктары

1. Жеке жактар аткаруу өндүрүшүнө жеке жана/же өкүлдөрү аркылуу катыша алышат. Өкүлдүн ыйгарым укуктары Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык жол-жоболоштурулат.

2. Юридикалык жактардын, мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын аткаруу өндүрүшүнө катышуулары аларга мыйзам, устав же жобо менен берилген ыйгарым укуктардын чегинде иш алып баруучу алардын органдары же кызмат адамдары же болбосо көрсөтүлгөн органдардын өкүлдөрү жана кызмат адамдары аркылуу жүзөгө ашырылат.

3. Өкүлдүн (мыйзамдуу өкүлдөрдөн тышкары) аткаруу документин берүүгө жана кайра чакыртып алууга, аткаруу өндүрүшүнө катышууга, жарашуу макулдашуусун түзүүгө, ыйгарым укуктарды башка жакка берүүгө (кайра ишенип берүү), сот аткаруучунун аракеттерине (аракетсиздигине) жана актыларына даттанууга, ыйгарылган мүлктү (анын ичинде акча каражаттарын) алууга укуктары өкүл берген ишеним катта айтылууга тийиш.

4. 18 жашка толо элек жана камкорчулукта же көзөмөлчүлүктө турган адамдар аткаруу өндүрүшүндө өкүл боло алышпайт.

5. Судьялар, тергөөчүлөр, прокурорлор, ыйгарым укуктуу органдын кызматкерлери жана сот аткаруучулар да аткаруу өндүрүшүндө өкүл боло алышпайт.

Ушул эреже көрсөтүлгөн адамдар аткаруу өндүрүшүнө өндүрүп алуучунун өкүлү, тиешелүү уюмдун карызкору же болбосо мыйзамдуу өкүл катары катышкан учурларга жайылтылбайт.

6. Эгерде аткаруу документи боюнча карызкор жеке өзү гана жасай алган иш-аракеттерди жасоого милдеттүү болсо, анда өкүлчүлүккө жол берилбейт.

30-берене. Аткаруу өндүрүшүндөгү мыйзамдуу өкүлдөр

1. Аткаруу өндүрүшүндө аракетке жөндөмсүз, аракетке жөндөмдүүлүгү чектелген жеке жактардын укуктарын жана мыйзам тарабынан корголуучу кызыкчылыктарын өз ыйгарым укуктарын ырастаган документтерин көрсөткөн мыйзамдуу өкүлдөр - алардын ата-энелери, асырап алуучулары, көзөмөлчүлөрү же камкорчулары коргойт. Мыйзамдуу өкүлдөр аткаруу укугу өкүлдөнүүчүлөргө таандык болгон бардык иш-аракеттерди өкүлдөнүүчүлөрдүн атынан мыйзамда каралган чектөөлөр менен жасашат.

2. Белгиленген тартипте дайынсыз жок деп таанылган жеке жак катышууга тийиш болгон аткаруу өндүрүшү боюнча анын өкүлү катарында соттун чечими менен дайынсыз жок адамдын мүлкүн башкаруучу катары аныкталган адам чыгат.

3. Эгерде мурасты али эч ким кабыл ала элек болсо, каза болгон же белгиленген тартипте каза болду деп жарыяланган адамдын мураскору катышууга тийиш болгон аткаруу өндүрүшү боюнча мураскордун өкүлү катары мурасты аткаруучу же мураска калган мүлктү кайтаруу жана аны башкаруу үчүн дайындалган адам чыгат.

4. Мыйзамдуу өкүлдөр аткаруу өндүрүшүнө катышууну өзү өкүл катарында тандаган башка жакка тапшыра алат.

31-берене. Аткаруу өндүрүшүнө котормочунун катышуусу

1. Аткаруу иш-аракеттерин жүргүзүүдө аткаруу өндүрүшүнүн тараптары же сот аткаруучу котормочуну чакыра алат. Которуу үчүн зарыл болгон тилди билген аракетке жөндөмдүү жеке жак котормочу боло алат.

2. Котормочуну дайындоо жөнүндө чечим сот аткаруучунун токтому менен жол-жоболоштурулат.

3. Котормочунун кызмат көрсөтүүсү зарыл болгон карызкорго же өндүрүп алуучуга сот аткаруучу аны чакыруу үчүн мөөнөт берет. Эгерде карызкор же өндүрүп алуучу көрсөтүлгөн мөөнөттө котормочунун катышуусун камсыз кылбаса, анда сот аткаруучу котормочуну өзүнүн каалоосу боюнча дайындайт.

4. Котормочу аткарган иши үчүн сыйакы алууга укуктуу. Ага төлөнгөн сыйакы аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларга кирет. Сыйакынын өлчөмү жана аны төлөө тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.

5. Билип туруп туура эмес которгон учурда котормочу Кыргыз Республикасынын Жазык кодексине ылайык жоопкерчилик тартат, бул жөнүндө ал сот аткаруучу тарабынан жазуу жүзүндө эскертилет.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

311-берене. Сот аткаруучулардын мамлекеттик органдар жана башка уюмдар менен өз ара аракеттенүүсү

1. Сот аткаруучулар өздөрүнө жүктөлгөн милдеттерди мамлекеттик органдар жана башка уюмдар менен өз ара аракеттенүүдө аткарышат.

Көрсөтүлгөн органдар жана уюмдар сот аткаруучуларга сот актыларын жана башка органдардын актыларын мажбурлап аткартууну камсыз кылууда көмөк көрсөтүүгө милдеттүү.

2. Сот актыларын жана башка органдардын актыларын мажбурлап аткартууну камсыз кылуу максатында:

1) ички иштер органдары:

а) сот аткаруучунун токтомунун негизинде карызкорду - жеке адамды, алынып коюуга тийиш болгон баланы, ошондой эле автомототранспорт каражаттарын издөөнү жүзөгө ашырат;

б) сот аткаруучуга келүүдөн баш тарткан адамдарды белгиленген тартипте мажбурлап алып келүүнү камсыз кылат;

в) аткаруу иш-аракеттери өндүрүлүп жатканда, анын ичинде сот аткаруучу аткаруу иш-аракеттерин жасоосуна кандайдыр бир тоскоолдуктар болгондо коомдук тартипти сактоону камсыз кылат;

г) сот аткаруучунун тапшырмасынын негизинде мыйзамда белгиленген мажбурлап аткартуу чараларын көрүү үчүн, анын ичинде автомототранспорт каражатын өндүрүп алууга айландыруу үчүн автомототранспорт каражатын мажбурлап токтотууну камсыз кылат;

д) аткаруу иш-аракеттерин жасоонун жүрүшүндө сыпатталган автомототранспорт каражаттарын кароодон өткөрүүгө мыйзамда белгиленген учурларда катышат;

2) транспорт каражаттарын каттоо, кайра каттоо, айдоочулук күбөлүктү, тракторист-машинист күбөлүгүн берүү жана айдоочуларды транспорт каражаттарын башкарууга киргизүү жаатындагы мамлекеттик саясатты ишке ашыруу боюнча орган:

а) сот аткаруучунун жазуу жүзүндөгү суроо-талабы боюнча үч күндүк мөөнөттүн ичинде автомототранспорт каражатынын ээси жөнүндө, тиешелүү карызкорлорго катталган автомототранспорт каражаттары жөнүндө маалыматты, ошондой эле автомототранспорт каражаттарына менчик укугун жана башка буюмдук укуктарды мамлекеттик каттоо жөнүндө башка маалыматты берет;

б) аларды каттоого же кайра каттоого сот аткаруучулар тарабынан белгиленген тыюуларды аткарат;

3) жер ресурстары жана жерге укуктук мамилелер, кыймылсыз мүлккө укуктарды каттоо, кадастрдык баалоо, геодезия жана картография, жер ресурстары боюнча толук кандуу геомаалымат системасын түзүү, ошондой эле топографиялык-геодезиялык, картографиялык жана жерге жайгаштыруу иштерин аткаруу жаатындагы мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу орган:

а) сот аткаруучунун суроо-талабы боюнча үч күндүк мөөнөттө кыймылсыз мүлккө, анын ичинде жер участогуна болгон менчик укугун жана башка буюмдук укуктарды мамлекеттик каттоо жөнүндө, укук ээлери тууралуу, ошондой эле башка кадастрдык маалыматтарды берет;

б) соттун чечиминин же сот аткаруучунун токтомунун, же болбосо сот аткаруучу тарабынан бекитилген өндүрүп алуучу менен карызкордун ортосундагы кыймылсыз мүлктү өткөрүп берүү актысынын негизинде кыймылсыз мүлккө, анын ичинде жер участогуна болгон менчик укугун жана башка буюмдук укуктарды мамлекеттик каттоону жүзөгө ашырат;

в) сот аткаруучунун жазуу жүзүндөгү тапшырмасы боюнча мыйзамдарда белгиленген тартипте кадастрдык ишти түзүүнү жана кыймылсыз мүлккө, анын ичинде жер участогуна болгон менчик укугун жана башка буюмдук укуктарды мамлекеттик каттоону жүзөгө ашырат;

г) сот аткаруучу тарабынан белгиленген кыймылсыз мүлктү ажыратууга жана жер участогуна болгон укукка тыюу салууну аткарат;

д) жер участогун алып коюу жана өткөрүп берүү жөнүндө аткаруу иш-аракеттерин жасоого, ал эми мыйзамдарда белгиленген учурларда аткаруу иш-аракеттерин жасоонун жүрүшүндө сыпатталган башка кыймылсыз мүлктү кароодон өткөрүүгө катышат;

4) мамлекеттик салык кызматынын органдары:

а) бюджетке жана мамлекеттик максаттуу фонддорго милдеттүү төлөмдөр боюнча карызды карызкордун мүлкүнүн эсебинен өндүрүүнү караган аткаруу документтерин мажбурлап аткартууну камсыз кылууда сот аткаруучуларына көмөк көрсөтөт;

б) сот аткаруучунун тапшырмасы боюнча карызкордун салык жана бюджетке башка милдеттүү төлөмдөрү боюнча карызын эсептөөнү жүзөгө ашырат жана аны сот аткаруучуга берет;

в) сот аткаруучунун жазуу жүзүндөгү суроо-талабы боюнча карызкор - салык төлөөчү жөнүндө мамлекеттик салык кызматы органдарынын маалыматтар базасында болгон маалыматты үч күндүк мөөнөттө берет;

г) салык жана башка милдеттүү төлөмдөрдөн баш тарткан карызкордун эсепке алынбаган кирешелерин аныктоодо сот аткаруучуларга көмөк көрсөтөт;

д) мыйзамдарда белгиленген учурларда, сатылбай калган мүлктүн баасынын төмөндөтүлүшүнө катышат;

5) казыналык органдар:

а) сот аткаруучунун токтомунун негизинде аткаруу документинин талаптарын аткаруу үчүн он күндүк мөөнөттүн ичинде Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бюджетинен же бирдиктүү казыналык эсептен акча каражаттарын которот;

б) карызкордун - бюджеттик уюмдун бирдиктүү казыналык эсепте турган акча каражаттарын камакка алуу жөнүндө сот аткаруучунун токтомунун, ошондой эле сот аткаруучунун токтомунда каралган карызкордун акча каражаттарын пайдаланууга карата башка чектөөлөрдүн аткарылышын камсыз кылат;

6) Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик чек ара кызматы:

а) карызкордун - жеке жактын Кыргыз Республикасынан чыгуусуна убактылуу чектөө коюу жөнүндө соттун чечиминин же сот аткаруучунун токтомунун аткарылышын камсыз кылат, сот актысынын же башка органдын актысынын, ошондой эле өндүрүп алуу каралган мүлктүн талаптарын аткаруудан баш тарткан карызкорлордун - жеке жактардын Кыргыз Республикасынан чыгуусунунун алдын алуу боюнча чараларды көрөт;

б) Кыргыз Республикасынан чыгууга убактылуу чектөө киргизилген же болбосо алып салынган карызкорлор - жеке жактар жөнүндө маалыматты мажбурлап аткартуу органдары менен ыкчам алмашууну белгиленген тартипте жүзөгө ашырат;

7) улуттук коопсуздук органдары Кыргыз Республикасындагы Тышкы миграцияны эсепке алуунун бирдиктүү тутумуна корголгон байланыш каналдары аркылуу жеткиликтүүлүктү берет, анын тартиби ведомстволор аралык буйруктар менен аныкталат.

3. Мыйзамдарда сот аткаруучулардын мамлекеттик органдар жана башка уюмдар менен өз ара аракеттенүүсүнүн башка да формалары белгилениши мүмкүн.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

32-берене. Аткаруу өндүрүшүнө калыс-күбөлөрдүн катышуусу

1. Төмөнкүлөр менен байланышкан аткаруу иш-аракеттерин жасоодо жана мажбурлап аткартуу чараларын колдонууда калыс-күбөлөрдүн катышуусу милдеттүү:

1) жайгаштыруу, жашаган жерден чыгаруу жөнүндө чечим менен;

2) карызкор же башка адамдар ээлеген турак эмес жайларды жана сактоочу жайларды ачуу менен;

3) карызкорго таандык турак жайларды ачуу менен;

4) турак жайда карызкордун мүлкү бар деп болжолдоого негиз берүүчү далилдер болгондо, карызкор ээлеп турган башка адамдарга таандык турак жайларды ачуу менен;

5) карызкордун мүлкүнө камак салуу, ошондой эле көрсөтүлгөн мүлктү алып коюу жана өткөрүп берүү менен анын мүлкүн тизмелөө менен;

6) өндүрүп алуу мүмкүн эместиги жөнүндө акт түзүү менен.

2. Аткаруу өндүрүшүнүн жыйынтыгына кызыкчылыктары жок, аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдар менен туугандыгы жок, ошондой эле көрсөтүлгөн адамдарга баш ийбеген же контролунда турбаган аракетке жөндөмдүү кандай болбосун жарандар калыс-күбөлөр катары чакырылышы мүмкүн. Сот аткаруучу аткаруу өндүрүшүнө эки калыс-күбөнү тартат.

3. Калыс-күбө кайсы иш-аракеттерди жасоого жана/же кандай чараларды колдонууга катышуу үчүн чакырылып жатканын, иш-аракеттер кайсы аткаруу документтеринин негизинде жасалып жатканын жана чаралар колдонулуп жатканын билүүгө, ошондой эле суроолорду берүүгө укуктуу. Калыс-күбөнүн суроолору көрсөтүлгөн актыга жазылат. Калыс-күбөнүн каалоосу боюнча анын суроолору актыга өз колу менен жазылышы мүмкүн.

Калыс-күбө аткаруу иш-аракетин жасоо жана/же мажбурлап аткартуу чараларын колдонуу, өзү катышкан көрсөтүлгөн иш-аракеттердин жана чаралардын мазмуну жана натыйжалары жөнүндө актыны өзүнүн колу менен ырастоого милдеттүү. Калыс-күбө катышкан аткаруу иш-аракетин жасоону жана/же мажбурлап аткартуу чараларын колдонууну баштар алдында сот аткаруучу ага калыс-күбөнүн ушул беренеде каралган укуктарын жана милдеттерин түшүндүрөт.

33-берене. Аткаруу өндүрүшүнө эксперттин, адистин, баалоочунун катышуусу

1. Аткаруу иш-аракеттерин жасоодо келип чыккан, атайын билимди талап кылган маселелер боюнча корутунду берүү үчүн сот аткаруучу аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын өтүнүчү боюнча же өз демилгеси боюнча экспертизаны дайындайт же адисти тарта алат, бул жөнүндө тиешелүү токтом чыгарат. Зарыл болгондо бир нече эксперт, адис тартылышы мүмкүн.

2. Эксперт, адис катарында илим, техника, көркөм өнөр, кол өнөрчүлүк жаатында жана бул негизде корутунду берүү үчүн зарыл болгон билими бар жана аткаруу өндүрүшүнүн жыйынтыгына кызыкдар эмес адам тартылышы мүмкүн. Эксперттин корутундусу жазуу жүзүндө берилет. Адис жазуу жүзүндө көрсөтмө же түшүндүрмө берүүгө укуктуу.

3. Эксперт сот аткаруучунун чакыруусу боюнча келүүгө жана ага коюлган маселелер боюнча калыс корутунду берүүгө милдеттүү. Эгерде коюлган маселе эксперттин атайын билиминин чегинен чыкса же ага берилген материалдар корутунду берүү үчүн жетишсиз болсо, эксперт корутунду берүү мүмкүн эместиги жөнүндө сот аткаруучуга жазуу жүзүндө билдирет.

Адис сот аткаруучунун чакыруусу боюнча келүүгө милдеттүү жана эгерде, ал тиешелүү атайын билими жана көндүмдөргө ээ болбосо, аткаруу өндүрүшүнө катышуудан баш тартууга укуктуу.

4. Эксперт изилдөө предметине тиешелүү аткаруу өндүрүшүнүн материалдары менен таанышууга; корутунду берүү үчүн зарыл болгон кошумча материалдарды берүү жөнүндө өтүнүүгө; зарыл учурларда аткаруу иш-аракеттерин жүргүзүүгө катышууга укугу бар.

Адис изилдөөнүн предметине тиешелүү аткаруу өндүрүшүнүн материалдары менен таанышууга; зарыл учурларда аткаруу иш-аракеттерин жүргүзүүгө катышууга укугу бар. Эксперт (адис) ошондой эле аткаруу иш-аракеттерин жасоого байланыштуу жүргүзүлгөн ишти аткарганы үчүн сыйакы алууга укугу бар. Бул сыйакы жана экспертизаны жүргүзүүгө кеткен башка сарптоолор аткаруу иш-аракеттерин жүргүзүү боюнча чыгашаларга кирет.

5. Эксперт билип туруп жалган корутунду бергени үчүн, ал эми адис - билип туруп жалган көрсөтмө бергени үчүн Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинде каралган жоопкерчиликти тартат.

6. Камакка алынган мүлктү баалоо үчүн сот аткаруучу экспертти, адисти же болбосо баалоочуну же баалоочу уюмду тартышы мүмкүн.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

34-берене. Аткаруу өндүрүшүндөгү четтетүү

1. Эгерде сот аткаруучу, котормочу, эксперт, адис, калыс-күбө аткаруу өндүрүшүнүн тарабынын жубайы же болбосо аткаруу өндүрүшүнүн тараптарынын, алардын өкүлдөрүнүн же аткаруу өндүрүшүнө катышкан башка адамдардын тууганы болуп саналса, көрсөтүлгөн адамдарга баш ийсе же контролунда болсо же болбосо аткаруу өндүрүшүнүн жыйынтыгына кызыкдар болсо, ал аткаруу өндүрүшүнө катыша албайт жана четтетүүгө жатат.

2. Четтетүүнү өндүрүп алуучу же карызкор тарабынан билдириши мүмкүн. Четтетүү үчүн негиздер бар экени жөнүндө аткаруу иш-аракеттерин жасоо же мажбурлап аткартуу чараларын колдонуу башталгандан кийин белгилүү болгон учурларды кошпогондо, четтетүү жүйөлөнүүгө, жазуу жүзүндө баяндалууга тийиш жана аткаруу иш-аракеттерин жасоо же мажбурлап аткартуу чараларын колдонуу башталганга чейин билдирилиши керек.

3. Сот аткаруучуну четтетүү жөнүндө маселе четтетүү же өзүн өзү четтетүү жөнүндө арыз келип түшкөн күндөн тартып бир күндөн кечиктирбестен улук сот аткаруучу тарабынан чечилет, бул тууралуу жүйөлөнгөн токтом чыгарылат.

Улук сот аткаруучуну четтетүү жөнүндө маселе Башкы сот аткаруучу тарабынан ушул бөлүктө белгиленген мөөнөттө чечилет, бул тууралуу жүйөлөнгөн токтом чыгарылат. Сот аткаруучуну четтетүү жөнүндө арыз канааттандырылган учурда, токтомдо аткаруу өндүрүшү өткөрүлүп берилген сот аткаруучу көрсөтүлөт.

31. Жеке сот аткаруучуну четтетүү жөнүндө маселе ушул беренеде белгиленген тартипте Жеке сот аткаруучулардын палатасы тарабынан каралат.

4. Котормочуну, калыс-күбөнү, экспертти же адисти четтетүү жөнүндө маселе четтетүү жөнүндө арыз келип түшкөн күндөн тартып сот аткаруучу тарабынан токтоосуз чечилет, бул жөнүндө жүйөлөнгөн токтом чыгарылат.

5. Тиешелүү сот аткаруучуну четтетүү жөнүндө арыз канааттандырылган учурда, жогору турган сот аткаруучу тарабынан бир эле убакта четтетилген сот аткаруучу тарабынан аткарылып жаткан аткаруу документтин башка сот аткаруучуга же болбосо сот аткаруучулардын башка бөлүмүнө өткөрүп берүү тууралуу маселе чечилет.

6. Четтетүү жөнүндө арызды канааттандыруу же болбосо канааттандыруудан баш тартуу жөнүндө токтом жогору турган сот аткаруучуга же болбосо сотко даттанылышы мүмкүн.

Башкы сот аткаруучунун аны четтетүү жөнүндө арызды канааттандыруу же болбосо канааттандыруудан баш тартуу жөнүндө токтомуна сотко даттанылышы мүмкүн. Токтомдорго даттануу аткаруу өндүрүшүн токтотуп турууга алып келбейт.

7. Ушул берененин 3 жана 4-бөлүктөрүндө каралган токтомдордун көчүрмөлөрү көрсөтүлгөн токтомдор чыгарылган күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен сот аткаруучуга, аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жана тиешелүү катышуучуларына жиберилет.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

35-берене. Аткаруу өндүрүшүндө өзүн өзү четтетүү

1. Ушул Мыйзамдын 34-беренесинин 1-бөлүгүндө каралган негиздер боюнча сот аткаруучу, котормочу, эксперт, адис жана калыс-күбө өзүн өзү четтетүүнү билдирүүгө милдеттүү.

2. Сот аткаруучунун өзүн өзү четтетүүсү токтом менен жол-жоболоштурулат, анын көчүрмөсү көрсөтүлгөн токтом чыгарылган күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жиберилет.

Тиешелүү жогору турган сот аткаруучу өзүн-өзү четтетүүнү билдирген сот аткаруучудан аткаруу өндүрүшүн башка сот аткаруучуга же сот аткаруучулардын башка бөлүмүнө өткөрүп берет. Жеке сот аткаруучу өзүн өзү четтеткен учурда, аткаруу өндүрүшүнүн материалдары өндүрүп алуучунун жазуу жүзүндөгү макулдугу менен башка жеке сот аткаруучуга өткөрүлүп берилет, же болбосо аткаруу документи өндүрүп алуучунун арызы боюнча ага кайтарылат.

3. Котормочунун, эксперттин адистин, калыс-күбөнүн өзүн өзү четтетүүсү сот аткаруучунун токтому менен жол-жоболоштурулат. Тараптар сот аткаруучунун өзүн өзү четтетүү жөнүндө токтомун жогору турган сот аткаруучуга же сотко даттанууга укуктуу. Токтомдорду даттануу аткаруу өндүрүшүн токтотуп турууга алып келбейт.

Жеке сот аткаруучунун өзүн өзү четтетүү жөнүндө токтомун тараптар сотко даттанууга укуктуу.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

36-берене. Аткаруу өндүрүшүндө мөөнөттөрдү эсептөө

1. Ушул Мыйзамда каралган мөөнөттөр күндөр, айлар жана жылдар менен эсептелет.

2. Аткаруу иш-аракеттерин жасоо үчүн мөөнөттөр так календардык дата, милдеттүү түрдө келүүсү тийиш болгон окуяны көрсөтүү менен же убакыттын мезгили менен аныкталат. Акыркы учурда иш-аракет бүткүл мезгилдин ичинде жасалышы мүмкүн.

3. Аткаруу иш-аракеттерин жасоо үчүн мөөнөттүн өтүшү календардык датадан же анын башталышы аныкталган окуя келип жеткенден кийинки жумушчу күнү башталат.

4. Аткаруу иш-аракеттерин жасоо үчүн мөөнөттү эсептөөдө күн 24 сааттык болуп эсептелет.

5. Айлар менен эсептелген мөөнөт тиешелүү айда жана мөөнөттүн акыркы айынын күнүндө бүтөт. Эгерде айлар менен эсептелген мөөнөттүн аягы тиешелүү күнү болбогон айга туш болсо, анда мөөнөт ошол айдын акыркы күнү бүтөт.

6. Жылдар менен эсептелген мөөнөт мөөнөттүн акыркы жылынын тиешелүү айында жана күнүндө бүтөт.

7. Мөөнөттүн акыркы күнү жумушчу эмес күнгө туш келген учурларда, мөөнөт бүткөн күн болуп жумушчу эмес күндөн кийинки биринчи жумушчу күн эсептелет.

8. Аткаруу үчүн мөөнөтү белгиленген аткаруу иш-аракети мөөнөттүн акыркы күнү саат 24.00гө чейин аткарылышы мүмкүн. Бирок, эгерде бул иш-аракет аткаруу документтерин мажбурлап аткартуу боюнча функцияларды жүзөгө ашырган ыйгарым укуктуу органда (мындан ары - сот аткаруучуларынын аймактык бөлүмү) же болбосо жумушчу убакыт белгиленген башка уюмдарда, ишканаларда, мекемелерде жасалууга тийиш болсо, анда мөөнөт жумушчу убакыт аяктаган учурда бүтөт.

37-берене. Аткаруу документтерин аткарууга берүү мөөнөттөрү

1. Аткаруу документтери мажбурлап аткартууга төмөнкү мөөнөттөрдө берилиши мүмкүн:

1) сот актылары, аткаруу барактары - сот актылары күчүнө кирген учурдан тартып үч жылдын ичинде;

11) "Тамчы" атайын финансылык инвестициялык аймагынын Талаш-тартыштарды чечүү боюнча эл аралык борборунун комитетинин чечимдеринин негизинде берилүүчү аткаруу барактары - үч жылдын ичинде;

12) "Тамчы" атайын финансылык инвестициялык аймагынын Талаш-тартыштарды чечүү боюнча эл аралык борборунун комитетинин камсыз кылуу чараларын колдонуу жөнүндө чечимдеринин негизинде берилүүчү аткаруу барактары - бир жылдын ичинде;

2) бузуулар жөнүндө иштерди кароого ыйгарым укуктуу органдардын же кызмат адамдарынын токтомдору, - башка органдардын токтомдору мыйзамдуу күчүнө кирген учурдан тартып үч жылдын ичинде;

3) нотариустардын аткаруу жазуулары - алар берилген учурдан тартып үч айдын ичинде;

4) эмгектик талаштар боюнча комиссиялардын жана кесиптик бирлик комитетинин чечимдеринин негизинде берилүүчү ырастамалар, - алар берилген күндөн тартып үч айдын ичинде;

41) салыктар, салыктык эмес кирешелер жана камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча салык төлөөчү тарабынан таанылган карыздын аткарылышын камсыз кылуу жөнүндө салык кызматынын органдарынын билдирүүлөрү, - алар тапшырылган учурдан тартып үч жыл;

5) мыйзамда каралган учурларда аткаруу документтери болуп саналган башка органдардын актылары, - эгерде мыйзамда аларды аткарууга берүүнүн башка мөөнөттөрү белгиленбесе, үч айдын ичинде.

2. Мезгилдүү төлөмдөрдү өндүрүп алуу жөнүндө аткаруу документтери (алименттерди өндүрүп алуу, ден соолукка келтирилген зыяндын ордун толтуруу жана башкалар) төлөмдөр ыйгарылган бүткүл убакытка күчүн сактайт. Мында аткаруу документтерин аткарууга берүүнүн мөөнөттөрү ар бир төлөм үчүн өзүнчө эсептелет жана алар ар бир төлөмдүн мөөнөтү келип жеткен күндөн кийинки күндөн тартып башталат.

(Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2026-жылдын 22-июлундагы № 119 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

38-берене. Аткаруу документин аткарууга берүү мөөнөтүн үзгүлтүккө учуратуу

1. Аткаруу документин аткарууга берүү мөөнөтү төмөнкүдөй үзгүлтүккө учурайт:

1) аткаруу документин аткарууга берүүдө;

2) карызкор тарабынан аткаруу документин жарым-жартылай аткарууда.

2. Үзгүлтүккө учурагандан кийин аткаруу документин аткарууга берүү мөөнөтүнүн жүрүшү кайтадан башталат. Мөөнөт үзгүлтүккө учураганга чейин бүткөн убакыт жаңы мөөнөткө кошуп эсептелбейт.

3. Аткаруу документин аткарууга мүмкүн болбогонуна байланыштуу аны өндүрүп алуучуга кайтарып берген учурда, аткаруу документин аткарууга берүү мөөнөтү аткаруу документи өндүрүп алуучуга кайтарып берилген күндөн тартып эсептелет.

4. Эгерде актыны аткаруу мөөнөтү узартылса же токтотулуп турса, анда аткаруу документин аткарууга берүү мөөнөтүнүн жүрүшү аткаруу актысын кайтадан башталган күнүнөн тартып кайтадан башталат.

5. Аткаруу документин аткаруу мөөнөтү создуктурулган учурда аны аткарууга берүү мөөнөтүнүн жүрүшү созулган мөөнөткө узартылат.

6. Ушул берененин 1-4-бөлүктөрүнүн колдонулушу укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча чыгарылган актыларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

39-берене. Сот актысын, аткаруу барагын, нотариустун аткаруу жазуусун аткарууга берүүнүн өткөрүлгөн мөөнөтүн калыбына келтирүү

1. Сот актысын, аткаруу барагын, нотариустун аткаруу жазуусун аткарууга берүү үчүн мөөнөттү өткөрүп жиберген өндүрүп алуучу сот актысын кабыл алган, аткаруу барагын берген же болбосо нотариалдык кеңсе жайгашкан жер боюнча сотко өткөрүлгөн мөөнөттү калыбына келтирүү жөнүндө арыз менен кайрылууга укуктуу.

Сот актысын, аткаруу барагын, нотариустун аткаруу жазуусун аткарууга берүү үчүн өткөрүлүп жиберилген мөөнөт сот тарабынан калыбына келтирилген учурда, аталган аткаруу документтери соттун тиешелүү аткаруу документин аткаруу үчүн өткөрүлүп жиберилген мөөнөтүн калыбына келтирүү жөнүндө чечими чыккан күндөн тартып үч айдын ичинде аткарууга берилет.

2. Калган аткаруу документтери боюнча өткөрүлгөн мөөнөттөр калыбына келтирилүүгө жатпайт.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

40-берене. Аткаруу документтерин аткаруу мөөнөттөрү

Мүлктү сатуу менен байланышкан аткаруу документтерин аткаруу алты айдан ашпаган мөөнөттө, укук бузуулар жөнүндө токтомдор токтомдун колдонулуу мөөнөтүндө аткарылууга тийиш, ал эми калган учурларда - сот аткаруучу аткаруу документин алган күндөн тартып төрт айдан ашпаган мөөнөттө бүтүрүлүүгө тийиш. Ушул беренеде белгиленген мөөнөттөр, эгерде ушул Мыйзамда башкача каралбаса, мезгилдүү өндүрүп алуулар жөнүндө аткаруу документтерин аткарууда колдонулбайт.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

41-берене. Аткаруу өндүрүшүндө мөөнөттөрдү токтотуп туруу жана кайтадан баштоо

1. Аткаруу өндүрүшүндөгү аяктай элек бардык мөөнөттөрдүн өтүшү аткаруу өндүрүшүн убактылуу токтотуп туруу менен бир убакта токтотулуп турат.

2. Аткаруу өндүрүшү кайтадан башталган күндөн тартып мөөнөттөрдүн өтүшү улантылат.

42-берене. Аткаруу өндүрүшүндө өткөрүлгөн мөөнөттөрдүн кесепеттери

Аткаруу өндүрүшүнүн тараптары аткаруу документинде камтылган талаптарды аткаруу үчүн ушул Мыйзамда же соттук аткаруучу тарабынан белгиленген мөөнөттү өткөрүп жибериши ушул Мыйзамда жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарында белгиленген жоопкерчиликке алып келет. Ушул Мыйзамдын 40-беренесинде белгиленген мөөнөттү өткөрүп жиберүү сот аткаруучуну аткаруу документинде камтылган талаптарды аткаруудан бошотпойт.

43-берене. Аткаруу өндүрүшүндөгү билдирүүлөр жана чакыруулар

1. Аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдар аткаруу иш-аракеттери жана мажбурлап аткартуу чаралары жөнүндө төмөнкү ыкмалардын бири менен кабарланат: СМС-билдирүү, кабарламаларды кепилденген жеткирүү сервистери, телефонограмма, телеграмма, электрондук почта, электрондук же тиешелүү кабарлоону сот аткаруучусу жиберген жана даректелүүчү алган фактысын белгилөөгө мүмкүндүк берүүчү телекоммуникациянын башка ушуларга окшош формалары аркылуу, ал эми мындай мүмкүнчүлүк жок болгон учурда чакыруу кагазы же болбосо тапшыргандыгы жөнүндө билдирүү менен кабарламаны жиберүү жолу менен.

2. Аткаруу документи токтоосуз аткарылууга жаткан учурларда, ошондой эле мүлктү камоого алууда жана башка камсыз кылуучу чараларды көрүүдө сот аткаруучу аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдарга бул тууралуу алдын ала кабарлабастан аткаруу иш-аракеттерин жасоого жана мажбурлап аткартуу чараларын көрүүгө укуктуу.

3. Эгерде аткаруу өндүрүшүнө катышкан адам же анын өкүлү башка даректи, анын ичинде электрондук почтанын дарегин жазуу жүзүндө көрсөтпөсө, аткаруу өндүрүшүнө катышкан жакка даректелген кабарлоо же чакыруу кагазы мобилдик телефон номери, аткаруу документинде көрсөтүлгөн дарек боюнча жиберилет.

Кабарлоо же чакыруу кагазы аткаруу өндүрүшүнө катышкан адамдын иштеген жери боюнча жөнөтүлүшү мүмкүн.

4. Юридикалык жакка даректелген кабарлоо же чакыруу кагазы анын юридикалык дареги же анын өкүлчүлүгүнүн же филиалынын юридикалык дареги боюнча же болбосо юридикалык жак жазуу жүзүндө көрсөткөн башка дарек, анын ичинде электрондук почтанын дареги боюнча жиберилет.

5. Сот аткаруучунун чакыруусу боюнча келүүдөн качкан адамдар сот аткаруучунун токтомунун негизинде алып келүүгө дуушар болушу мүмкүн.

Алып келүү жөнүндө сот аткаруучунун токтомун сот аткаруучуга келүүдөн качкан адам жашаган (турган) жер боюнча ички иштер органдары тарабынан аткарылат.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

44-берене. Чакыруу кагазынын же кабарлоонун мазмуну

1. Чакыруу кагазы же кабарлоо төмөнкүлөрдү камтууга тийиш:

1) сот аткаруучулар бөлүмүнүн аталышын жана дарегин же болбосо жеке сот аткаруучунун жайгашкан жерин;

2) даректелүүчүнүн аталышын;

3) даректелүүчү ким катары кабарланып же чакырылып жатканын көрсөтүүнү;

4) даректелүүчү кабарланган же чакырылган аткаруу өндүрүшүнүн аталышын же номерин;

5) аткаруу иш-аракети жасалган же мажбурлап аткартуу чаралары колдонулган датаны, убакытты жана жерди.

2. Эгерде даректелүүчүгө кабарлоо же чакыруу кагазы менен кошо сот аткаруучунун токтомунун көчүрмөсү жиберилсе, анда ушул берененин 1-бөлүгүнүн 4 жана 5-пункттарында каралган маалыматтар кабарлоодо же чакыруу кагазында көрсөтүлбөшү мүмкүн.

3. Кабарлоодо же чакыруу кагазында даректелүүчүнүн чакыруу боюнча келбей калуусунун кесепеттери көрсөтүлөт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

45-берене. Чакыруу кагазын же кабарлоону жеткирүү, тапшыруу

1. Эгерде кабарлоо же чакыруу кагазы почта боюнча же сот аткаруучу жеткирүүнү тапшырган адам тарабынан жеткирилсе, анда аларды даректелүүчүгө жеткирүү датасы жана убактысы сот аткаруучулар бөлүмүнө же болбосо жеке сот аткаруучуга кайра кайтарылууга жаткан документке жазылат.

2. Эгерде кабарлоо же чакыруу кагазы аткаруу документинде же болбосо даректелүүчү тарабынан көрсөтүлгөн байланыштын электрондук, башка электрдик түрү менен жеткирилсе, анда аларды жеткирүү датасы жана убактысы белгиленген ыкма менен катталат.

3. Жаранга даректелүүчү кабарлоо же чакыруу кагазы сот аткаруучулардын бөлүмүнө же болбосо жеке сот аткаруучуга кайтарылууга жаткан тапшыруу жөнүндө кабарлоого кол койдуруу менен жеке өзүнө тапшырылат.

Юридикалык жакка даректелген кабарлоо же чакыруу кагазы юридикалык жактын кызматкерине тапшырылат, ал өзүнүн фамилиясын, аты-жөнүн жана кызмат ордун көрсөтүү менен тапшыруу жөнүндө билдирүүгө кабарды же чакыруу кагазын алганы үчүн кол коет.

4. Эгерде кабарлоону же чакыруу кагазын жеткирген адам чакырылган жаранды анын жашаган жери боюнча таппаса, анда кабарлоо же чакыруу кагазы аны менен чогуу жашаган жашы жеткен үй-бүлө мүчөлөрүнүн же туугандарынын кимдир бирөөсүнө алардын макулдугу менен тапшырылат. Бул учурда даректелүүчү талаптагыдай кабарландырылды деп эсептелет.

5. Эгерде кабарлоону же чакыруу кагазын жеткирген адам даректелүүчүнү же аны менен чогуу жашаган жашы жеткен үй-бүлө мүчөлөрүнүн же туугандарынын кимдир-бирөөсүн анын жашаган жери боюнча таппаса, анда кабарлоо же чакыруу кагазы жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органына, коомдук өз алдынча башкаруунун аймактык органдарына тапшырылат. Бул учурда даректелүүчү талаптагыдай кабарландырылды деп эсептелет.

Даректелүүчү же аны менен чогуу жашаган жашы жеткен үй-бүлө мүчөлөрү же туугандары кабарлоону же чакыруу кагазын алуудан баш тартканда, алар жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органына, коомдук өз алдынча башкаруунун аймактык органдарына тапшырылат. Бул учурда даректелүүчү талаптагыдай кабарландырылды деп эсептелет.

6. Кабарлоону же чакыруу кагазын почта аркылуу жеткирүүдө даректелүүчү төмөнкү учурларда талаптагыдай кабарландырылды деп эсептелет:

1) эгерде тапшыруу жөнүндө кабарлоодо даректелүүчүнүн жок экени, даректелүүчүнүн кайсыл жерге кеткени жана анын кайтып келүүсү качан күтүлүп жатканы жөнүндө белги коюлса же мындай маалыматтардын жок экени тууралуу белги коюлса;

2) эгерде почта аркылуу жиберилген кабарландырууну алганына карабастан даректелүүчү кабарлоону же чакыруу кагазын алуу үчүн почта бөлүмүнө келбесе.

Эгерде кабарландыруу даректелүүчүгө ушул берененин 2-бөлүгүнүн эрежелери боюнча жиберилсе, жак ошондой эле талаптагыдай кабарландырылды деп эсептелет.

7. Ушул берененин ченемдери сот аткаруучунун токтомун жана ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунушун жеткирүү тартибине жайылтылат.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

46-берене. Аткаруу өндүрүшүн жүргүзүү убагында даректи алмаштыруу

1. Аткаруу өндүрүшүнө катышкан адам аткаруу өндүрүшүн жүргүзүү убагында уюлдук телефон номерин, өзүнүн дарегин алмашканы жөнүндө coт аткаруучулар бөлүмүнө же болбосо жеке сот аткаруучуга билдирүүгө милдеттүү.

2. Мындай билдирүү болбогондо кабарлоо же чакыруу кагазы көрсөтүлгөн адамдын белгилүү болгон акыркы дареги боюнча жиберилет жана бул дарек боюнча жашабаганына же турбаганына карабастан, ал талаптагыдай кабарландырылды деп эсептелет.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

461-берене. Милдеттенмелер реестрин жүргүзүү

1. Милдеттенмелер реестринде ушул Мыйзамдын 114-беренесинин 1-бөлүгүнүн 4 жана 7-пункттарында көрсөтүлгөн негиздер боюнча өндүрүшү токтотулган аткаруу документтери боюнча маалыматтар убактылуу сакталат.

2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган аткаруу документтери боюнча маалыматтарды камтыган Милдеттенмелер реестрин жүргүзөт.

3. Милдеттенмелер реестрине киргизилген аткаруу документтери боюнча аткарылбаган милдеттенмелердин болушу мамлекеттик органдар-жана башка уюмдар тарабынан онлайн режиминде текшерилет.

4. Мамлекеттик органдар жана башка уюмдар Милдеттенмелер реестрине киргизилген аткаруу документтери боюнча маалыматты ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен белгиленген тартипте ыкчам алмашууну жүзөгө ашырат.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

46-2-берене. Милдеттенмелер реестрине аткаруу документтер боюнча маалыматтарды киргизүү тартиби, сактоо жана алып салуу мөөнөттөрү

1. Аткаруу документтери боюнча маалыматтар автоматташтырылган тутум аркылуу Милдеттенмелер реестрине киргизилет жана он жыл бою сакталат.

2. Аткаруу документи боюнча маалыматтарды Милдеттенмелер реестрине киргизүү мыйзамда белгиленген негиздер пайда болгондо карызкорду банкрот деп таануу жол-жобосун баштоого тоскоолдук кылбайт.

3. Аткаруу документтер боюнча маалыматтар Милдеттенмелер реестринен төмөнкүдөй учурларда алып салынат:

1) аткаруу документи иш жүзүндө аткарылганда;

2) өндүрүп алуучунун арызы боюнча;

3) аткаруу документин соттун же документ берген башка органдын талабы боюнча аткарылбастан кайтарып берүүдө;

4) соттун карызкорду - юридикалык жакты банкрот деп таануу жөнүндө чечими болсо;

5) карызкор - юридикалык жак юридикалык жактардын бирдиктүү мамлекеттик реестринен чыгарылса;

6) карызкордун мүлкү же акча каражаттары жөнүндө маалыматтар он жыл ичинде аныкталбаса.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

47-берене. Аткаруу документин берүүнүн тартиби

1. Аткаруу документи жана аткаруу документин кабыл алуу жөнүндө арыз өндүрүп алуучу тарабынан аткаруу иш-аракеттерин жасоо жана мажбурлап аткартуу чараларын көрүү жери боюнча тиешелүү сот аткаруучулар бөлүмүнө же жеке сот аткаруучуга берилет.

Арызга өндүрүп алуучу же анын өкүлү кол коет. Өкүл ишеним катты же өзүнүн ыйгарым укуктарын ырастоочу башка документти арызга тиркейт. Арызда аткаруу документинде камтылган мүлктүк өндүрүп алуулар жөнүндө, ошондой эле карызкор үчүн ушул Мыйзамда каралган чектөөлөрдү белгилөө тууралуу талаптардын аткарылышын камсыз кылуу максатында карызкордун мүлкүн камоого алуу жөнүндө өтүнүч камтылышы мүмкүн же ага мындай өтүнүч менен өзүнчө жүйөлөнгөн өтүнмө тиркелиши мүмкүн.

2. Эгерде өндүрүп алуучу аткарууга документти сот аткаруучуларынын кайсы кызматына берүү керектиги белгисиз болсо, анда ал аткаруу документин жана арызды ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга же анын аймактык башкармалыгына жиберүүгө укуктуу.

Башкы сот аткаруучу көрсөтүлгөн документтерди сот аткаруучулардын тиешелүү бөлүмүнө алар алынган күндөн тартып беш күндүк мөөнөттө, а эгерде аткаруу документтери токтоосуз аткарылууга тийиш болсо алар алынган күнү жиберет. (КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

48-берене. Аткаруу документин кабыл алуунун тартиби

1. Сот аткаруучу аткаруу документин ага аткаруу үчүн өткөрүп берилген учурдан тартып кийинки күндөн кечиктирбестен аткаруу документин кабыл алуудан баш тартуу жөнүндө маселени кароого же аткарууга киришүүгө милдеттүү.

Эгерде аткаруу документи токтоосуз аткарылууга тийиш болсо, анда ал сот аткаруучулар бөлүмүнө келип түшкөндөн кийин аткаруу үчүн сот аткаруучуга токтоосуз берилет.

11. Өндүрүп алуучу аткаруу документин берүү менен кайрылган учурдан тартып кийинки күндөн кечиктирбестен жеке сот аткаруучу аткаруу документин кабыл алуудан баш тартуу жөнүндө маселени кароого же мажбурлап аткартуу боюнча кызмат көрсөтүүгө өндүрүп алуучу менен келишим түзүүгө милдеттүү.

Аткаруу документтерин мажбурлап аткартуу боюнча кызмат көрсөтүү жөнүндө келишим жарандык мыйзамдарга ылайык түзүлөт. Кызмат көрсөтүү жөнүндө типтүү келишим ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилет.

2. Сот аткаруучу аткаруу документин өндүрүп алуучунун арызы жок төмөнкү учурларда кабыл алат:

1) сот, башка орган же кызмат адамы мыйзамга ылайык аткаруу документин сот аткаруучуга жиберсе;

2) сот аткаруучуга сот аткаруучулардын башка бөлүмүнөн аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларды, сот аткаруучу тарабынан салынган аткаруу жыйымын жана айыптарды өндүрүп алуу жөнүндө токтом келип түшсө.

3. Ушул берененин 2-бөлүгүнүн 2-пунктунда каралган учурду кошпогондо, аткаруу документин аткаруунун процессинде аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларды, сот аткаруучу тарабынан салынган аткаруу жыйымын жана айыптарды карызкордон өндүрүп алуу жөнүндө сот аткаруучунун токтому аткаруу өндүрүшүн аткаруунун алкагында аткарылат.

4. Ушул берененин 3-бөлүгүнүн колдонулушу жеке сот аткаруучуларга жайылтылбайт.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

49-берене. Аткаруу документин кабыл алуудан баш тартуу

1. Сот аткаруучу аткаруу документин кабыл алуудан баш тартуу жөнүндө токтом чыгарат, эгерде:

1) аткаруу документи өндүрүп алуучунун арызы жок аткарууга кабыл алынууга тийиш болгон учурларды кошпогондо, аткаруу документи өндүрүп алуучунун арызы болбостон берилсе же болбосо өндүрүп алуучу же анын өкүлү арызга кол койбосо;

2) ушул Мыйзамдын 47-беренесинин 2-бөлүгүндө каралган учурларды кошпогондо, аткаруу документи аткаруу иш-аракеттери жасалган жери боюнча берилбесе;

21) аткаруу документи жеке сот аткаруучуларга уруксат берилбеген аткаруу документтеринин категориялары боюнча берилди;

3) сот актысын, аткаруу кагазын, нотариустун аткаруу жазуусун аткарууга берүү мөөнөтү бүтсө жана сот тарабынан калыбына келтирилбесе;

4) аткаруу документин аткарууга берүү мөөнөтү бүтсө;

5) документ аткаруучу болуп саналбаса же болбосо ушул Мыйзамдын 18-беренесинде белгиленген аткаруу документтерине коюлуучу талаптарга ылайык келбесе;

6) аткаруу документи мурда аткарууга берилсе, ал эми ал боюнча аткаруу өндүрүшү ушул Мыйзамдын 111-беренесинде белгиленген негиздер боюнча токтотулса;

7) аткаруу документи мурда аткарууга берилсе, ал эми ал боюнча аткаруу өндүрүшү 115-берененин 1-бөлүгүнүн 1 жана 2-пункттарында белгиленген негиздер боюнча аяктаса;

8) токтоосуз аткарылууга жаткан аткаруу документтерин кошпогондо, аткаруу документи болуп саналган же анын негизинде аткаруу документи берилген акт мыйзамдуу күчүнө кирбесе;

9) аткаруу документи Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык сот аткаруучулар бөлүмү тарабынан аткарылууга жатпаса;

10) аткаруу документинде аткаруу үчүн белгиленген мөөнөт бүтпөсө.

11) айыпты өндүрүү жана мүлктү конфискациялоо жөнүндө аткаруу документи ушул Мыйзамдын 94 жана 95-беренелеринде коюлган талаптарга жооп бербесе.

12) салык карызын камсыз кылуу жөнүндө аткаруу документи Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген талаптарга ылайык келбесе.

2. Аткаруу документин кабыл алуудан баш тартуу жөнүндө сот аткаруучунун токтомунун көчүрмөсү келип түшкөн бардык документтерди тиркөө менен көрсөтүлгөн токтом чыгарылган күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен өндүрүп алуучуга, ошондой эле аткаруу документин берген сотко, мамлекеттик органга же кызмат адамына жиберилет. Сот аткаруучунун токтомуна Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарында белгиленген тартипте даттанылышы мүмкүн.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн 1-4, 7, 10, 11-пункттарында каралган жагдайларды четтетүү аткаруу документин ушул Мыйзамда белгиленген тартипте сот аткаруучуга кайрадан жиберүүгө (берүүгө) тоскоолдук кылбайт.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 , 2026-жылдын 3-июнундагы №79 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

50-берене. Ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунуш

1. Аткаруу документин аткаруу үчүн биринчи жолу берүүдө сот аткаруучу карызкорго аткаруу документин ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунушту тапшырат.

2. Ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунушта сот аткаруучу:

1) карызкор аткаруу документин ыктыярдуу аткаруусу үчүн мөөнөттү белгилейт;

2) ыктыярдуу аткаруу үчүн мөөнөттүн аякташы менен андан тиешелүүлүгүнө жараша ушул Мыйзамдын 118 жана 129-беренелеринде каралган аткаруу жыйымын жана аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларды өндүрүп алуунун көрсөтүлгөн талаптарын мажбурлап аткартуу жөнүндө карызкорго эскертүү берет;

3) сот актысын аткарбаганы, ага тете анын аткарылышына тоскоолдук кылганы үчүн жоопкерчилик жөнүндө, ошондой эле ушул Мыйзамда каралган чектөө чараларын колдонуу мүмкүнчүлүгү тууралуу карызкорго эскертүү берет;

4) ушул Мыйзамдын 1-тиркемесине ылайык белгиленген форма боюнча мүлккө карызкордун укуктары жөнүндө маалыматтарды (мындан ары - маалыматтар) толтурууну жана берүүнү сунуш кылат.

3. Ыктыярдуу аткаруу үчүн мөөнөт аткаруу документин ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунушту карызкорго талаптагыдай тапшырган күндөн тартып он жумушчу күн деп белгиленет.

Ушул Мыйзамдын 45-беренесинде белгиленген жол-жоболордун сот аткаруучу тарабынан сакталышы аткаруу документин ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунушту талаптагыдай тапшыруу болуп эсептелет.

4. Эгерде аткаруу документинде аткаруу мөөнөтү көрсөтүлсө, анда ыктыярдуу аткаруу үчүн мөөнөт белгиленбейт.

5. Аткаруу документин ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунуш төмөнкү учурларда тапшырылбайт:

1) карызкордон аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларды, аткаруу документин аткаруу процессинде соттук аткаруучу салган аткаруу жыйымдарын жана айыптарын өндүрүп алуу жөнүндө чыгарылган жана аткарылбаган токтомдор боюнча;

2) аткаруу документин улам кийинки берүүлөрдө;

3) иш-аракетти (укукту) токтото туруу жөнүндө аткаруу документи боюнча;

4) мүлктү конфискациялоо жөнүндө аткаруу документи боюнча;

5) ушул Мыйзамдын 17-беренесинин 1-бөлүгүнүн 3-пунктунда көрсөтүлгөн аткаруу документи боюнча;

6) эгерде аткаруу документи токтоосуз аткарылууга жатса.

6. Карызкордун иш жүзүндө турган жери белгисиз болгондо өндүрүп алуучу соттон карызкордун мүлкү жайгашкан жери боюнча өкүл дайындоо жөнүндө сурана алат жана ага ушул беренеде каралган тартипте аткаруу документин ыктыярдуу аткаруу жөнүндө сунуш тапшырылат.

7. Карызкор аткаруу документин ыктыярдуу аткаруу үчүн карызкорго берилген мөөнөт аяктаганга чейин аткаруу документин аткаруу жери боюнча сот аткаруучулардын кызматынын бөлүмүнө маалыматтарды берүүгө милдеттүү.

Маалыматта Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексине ылайык карызкор анык эмес билдирүүлөрдү, толук эмес жана/же анык эмес маалыматтарды бергендиги, ушуга тете маалыматтарда көрсөтүлгөн мүлктү ажыраткандыгы жана/же коромжу кылгандыгы үчүн жоопкерчилиги жөнүндө эскертилет. (КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

51-берене. Камсыз кылуу мүнөзүндөгү аткаруу иш-аракеттеринин түрлөрү

1. Аткаруу документтеринин талаптарынын аткарылышын камсыз кылуу максатында сот аткаруучу ыктыярдуу аткаруу жөнүндөгү сунуш тапшырганга чейин жана ал мөөнөттүн ичинде камсыз кылуу мүнөзүндөгү төмөнкүдөй аткаруу иш-аракеттерин жүзөгө ашырат:

1) карызкордун мүлкүн издөөнү жүргүзөт, анын мүлкүнө, анын ичинде акча каражаттарына жана баалуу кагаздарына камак салат, көрсөтүлгөн мүлкүн алып коет, камак салынган жана алып коюлган мүлктү сактоого өткөрүп берет;

2) (КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3) карызкорду жана анын мүлкүн издөө, баланы издөө жарыялайт;

4) (КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

5) карызкордун Кыргыз Республикасынан чыгуусуна убактылуу чектөөлөрдү белгилейт;

51) менчигинин түрүнө карабастан, карызкордун - юридикалык жактын жетекчисинин Кыргыз Республикасынан чыгуусуна убактылуу чектөө киргизет;

6) (КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

7) аткаруу документтерин өз убагында, толук жана туура аткаруу үчүн ушул Мыйзамда белгиленген башка аткаруу иш-аракеттерин жасайт.

(КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

2. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн 1, 3, 5, 51 жана 7-пункттарында көрсөтүлгөн аткаруу иш-аракеттерин сот аткаруучу Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагында жасоого укуктуу. Чет мамлекеттеги аткаруу иш-аракети Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн 5 жана 51-пунктунда көрсөтүлгөн аткаруу иш-аракеттерин сот аткаруучу өндүрүп алуучунун арызынын негизинде жана ушул чараны кабыл албоо андан аркы аткарууга мүмкүндүк бербей турган жагдайлар болгондо гана жасоого укуктуу.

31. Укук бузуулар жөнүндө иштери боюнча төлөмдөр толук көлөмдө төлөгөндүгү, ошондой эле ушул Мыйзамда каралган аткаруу жыйымы төлөнгөндүгү тууралуу маалымат ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын автоматташтырылган маалымат системасына келип түшкөн учурда, укук бузуулар жөнүндө иштери боюнча карызкордун чыгып кеткенине убактылуу коюлган чектөө ушул система менен түзүлгөн электрондук отчет аркылуу алып салынышы мүмкүн.

Электрондук отчет карызкордун чыгып кеткенине убактылуу коюлган чектөөнү жокко чыгаруу жөнүндө сот аткаруучунун токтомун бир жумуш күндүн ичинде чыгаруу үчүн негиз болуп саналат. Токтомдун көчүрмөсү карызкорго токтотуусуз жөнөтүлөт. Карызкордун чыгып кеткенине убактылуу чектөөнү коюу жана/же алуу боюнча ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү тартиби улуттук коопсуздук органы менен биргеликте ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленет.

4. Алименттик милдеттенмелер боюнча жана мезгилдүү төлөмдөрдү өндүрүп алуу боюнча карызкордун чыгып кетишине чектөө коюу карыз бар болгон учурда гана мүмкүн.

(КР 2020-жылдын 17-августундагы № 135, 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2024-жылдын 12-январындагы № 11, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185, 2026-жылдын 3-июнундагы №79 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

52-берене. Чыгууга убактылуу чектөө

1. Аткаруу документинде камтылган талаптарды ыктыярдуу аткаруу үчүн мөөнөт аяктагандан кийин сот аткаруучу карызкордун - жеке жактын, ошондой эле карызкордун - менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактын жетекчисинин Кыргыз Республикасынан чыгуусун убактылуу чектөө жөнүндө токтом чыгарат, ал ушул Мыйзамда белгиленген тартипте даттанылышы мүмкүн.

Салык кызматынын органдарынын аткаруу документтери боюнча сыртка чыгууга убактылуу чектөө жөнүндө токтом карыздын өлчөмү жалпысынан 500 эсептик көрсөткүчтөн ашкан учурларда чыгарылат.

2. Токтомдун көчүрмөлөрү карызкорго, өндүрүп алуучуга жана мамлекеттик чек аранын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча ыйгарым укуктуу органга жиберилет.

3. Карызкордун чыгып кетишине убактылуу чектөө коюу жөнүндө токтом төмөнкү учурлардын бири болгондо гана жокко чыгарылат: аткаруу документи толук көлөмдө аткарылганда; өндүрүп алуучунун арызы боюнча; аткарылган күнгө карата алименттик милдеттенмелер боюнча карызды толугу менен төлөгөндө; аткарылган күнгө карата мезгилдүү төлөмдөрдү жүргүзүү боюнча карыз толугу менен жоюлганда; аткаруу өндүрүшү кыскартылганда. Бул учурларда сот аткаруучу карызкордун Кыргыз Республикасынан чыгуусуна убактылуу чектөө жокко чыгарылганы жөнүндө 24 сааттын ичинде токтом чыгарат. Токтомдун көчүрмөлөрү карызкорго жана мамлекеттик чек аранын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга жиберилет.

31. Карызкордун чыгуусуна укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча, ошондой эле салык кызматынын органдарынын аткаруу документтери боюнча убактылуу чектөө бул тутумга укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча, салык кызматынын органдарынын аткаруу документтери боюнча төлөмдөрдүн толук көлөмдө төлөнгөндүгү, ошондой эле ушул Мыйзамда каралган аткаруу жыйымы төлөнгөндүгү жөнүндө маалымат түшкөндө, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын автоматташтырылган маалыматтык тутуму тарабынан түзүлгөн электрондук отчет менен алып салынышы мүмкүн.

Электрондук отчет карызкордун чыгып кеткенине убактылуу коюлган чектөөнү жокко чыгаруу жөнүндө сот аткаруучунун токтомун бир жумуш күндүн ичинде чыгаруу үчүн негиз болуп саналат. Токтомдун көчүрмөсү карызкорго токтотуусуз жөнөтүлөт. Карызкордун чыгып кеткенине убактылуу чектөөнү коюу жана/же алуу боюнча ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү тартиби улуттук коопсуздук органы менен биргеликте ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленет.

4. Алименттик милдеттенмелер боюнча жана мезгилдүү төлөмдөрдү өндүрүп алуу боюнча карызкордун чыгып кетишине чектөө коюу карыз бар болгон учурда гана мүмкүн.

(КР 2020-жылдын 17-августундагы № 135, 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 ,2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

53-берене. Карызкорду, анын мүлкүн издөө, баланы издөө

1. Баккан адамдын ден соолугуна же өлүмгө учурашынан келтирилген зыяндын ордун толтуруу, кылмыш менен келтирилген залалдын ордун толтуруу жөнүндө аткаруу документтери боюнча карызкордун турган жери тууралуу маалыматтар болбогон учурда, сот аткаруучу өз демилгеси менен же өндүрүп алуучунун арызы боюнча карызкорду издөө жөнүндө токтом чыгарат.

Карызкордун турган жери жөнүндө маалыматтар жок болгон учурда, алименттерди өндүрүү жөнүндө аткаруу документи боюнча сот аткаруучу өндүрүп алуучунун арызына карабастан карызкорду издөө жөнүндө токтом чыгарат. Алиментти өндүрүп алуу, баккан адамдын ден соолугуна же өлүмгө учурашынан келтирилген зыяндын ордун толтуруу, кылмыш менен келтирилген залалдын ордун толтуруу жөнүндө аткаруу документтери боюнча карызкордун мүлкүн издөө жөнүндө, ошондой эле баланы алып коюу жөнүндө аткаруу документи боюнча баланы издөө жөнүндө токтом ушул эле тартипте чыгарылат.

2. Издөө төмөнкүдөй жарыяланат:

1) аткаруу документин аткаруу жери боюнча;

2) карызкордун, баланын белгилүү болгон акыркы жашаган жери, карызкордун мүлкүнүн жайгашкан жери же болбосо өндүрүп алуучунун жашаган жери боюнча.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган учурларда карызкорду - жеке жакты издөө жана баланы издөө ички иштер органдары тарабынан жүзөгө ашырылат.

4. Карызкордун - юридикалык жактын мүлкүн, карызкордун - жеке жактын мүлкүн жана карызкор жеке жактын мүлкүн издөө тиешелүү ыйгарым укуктуу органдар менен өз ара аракетте сот аткаруучулар тарабынан жүзөгө ашырылат.

5. Карызкорду, анын мүлкүн издөөдөн, баланы издөөдөн баш тартуу жөнүндө токтом ушул Мыйзамда белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө даттанылышы мүмкүн.

6. Карызкорду, анын мүлкүн издөө жана баланы издөө боюнча чыгашалар аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларга кирет.

7. Карызкорду - жеке жакты издөө жана баланы издөө боюнча чыгашалар арыздын жана мындай издөөнү жүзөгө ашырган ички иштер органынын эсептөөсүнүн негизинде аныкталат.

Карызкордун - юридикалык жактын мүлкүн жана карызкордун - жеке жактын мүлкүн издөө боюнча чыгашалар сот аткаруучу тарабынан жүргүзүлгөн эсептөөнүн негизинде аныкталат. Эсептөөлөрдү жүргүзүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет. (КР 2020-жылдын 17-августундагы № 135 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

54-берене. Карызкордун жана өндүрүп алуучунун мүлкүн жана мүлктүк укуктарын мамлекеттик каттоо

1. Сот аткаруучу карызкордун өндүрүп алынышы мүмкүн болгон башка мүлкү же мүлктүк укугу жок же жетишсиз болгондо, көрсөтүлгөн мүлктү же мүлктүк укукту андан ары өндүрүп алуу максатында карызкордун мүлккө болгон менчик укуктарын, ага таандык болгон жана мамлекеттик каттоого жаткан башка мүлктүк укуктарды белгиленген тартипте мамлекеттик каттоо үчүн каттоо органына кайрылат.

2. Карызкордун мүлккө болгон укуктарын мамлекеттик каттоо үчүн сот аткаруучу каттоо органына карызкордун мүлкүнө, башка мүлктүк укуктарына менчик укуктарын мамлекеттик каттоодон өткөрүү жөнүндө токтомдун эки нускасын жана мүлккө, башка мүлктүк укуктарга менчик укугун каттоо үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка зарыл документтерди берет.

3. Карызкордун мүлкүн, башка мүлктүк укуктарын мамлекеттик каттоо үчүн документтерди каттоо жана жол-жоболоштуруу боюнча чыгашалар аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларга кирет.

4. Сот аткаруучу карызкорго катталган мүлккө, башка мүлктүк укуктарга өндүрүп алуучунун менчик укуктарын мамлекеттик каттоо үчүн каттоо органына төмөнкү учурларда кайрылат:

1) мамлекеттик каттоо талабы сот актысында камтылган;

2) сот актысында мүлк же мүлктүк укук өндүрүп алуучуга таандык экени көрсөтүлгөн;

3) өндүрүп алуучу сот аткаруучунун сунушу боюнча карызкордун сатылбаган мүлкүн же мүлктүк укугун өзүнө калтырган.

5. Ушул берененин 4-бөлүгүндө каралган учурларда мүлккө, башка мүлктүк укукка менчик укугун мамлекеттик каттоо жөнүндө документ өндүрүп алуучуга берилет, ал эми көчүрмөсү сот аткаруучуга жиберилет.

6. Мүлккө, башка мүлктүк укукка менчик укугун мамлекеттик каттоо жөнүндө документтин көчүрмөсү аткаруу өндүрүшүнүн материалдарында сакталат.

55-берене. Карызкордун мүлкүнө камак салуу

1. Сот аткаруучу мүлктүк өндүрүп алуу жөнүндө талаптарды камтыган аткаруу документин аткарууну, анын ичинде аткаруу документинде камтылган талаптарды карызкор ыктыярдуу аткаруусу үчүн белгиленген мөөнөттүн ичинде аткарууну камсыз кылуу максатында карызкордун мүлкүнө камак салат. Мында сот аткаруучу карызкордун мүлкүн өндүрүп алуунун кезектүүлүк эрежелерин колдонбоого укуктуу.

2. Карызкордун мүлкүнө камак салуу төмөнкүлөр үчүн колдонулат:

1) өндүрүп алуучуга өткөрүп берилүүгө тийиш болгон же карызкордон өндүрүп алуучунун пайдасына каражаттарды өндүрүп алуу жөнүндө аткаруу документин аткаруу максатында сатылышы мүмкүн болгон мүлктүн сакталышын камсыз кылуу үчүн;

2) мүлктү конфискациялоо жөнүндө сот актысын аткарууда;

3) карызкорго таандык жана анда же үчүнчү жактарда турган мүлккө камак салуу жөнүндө сот актысын аткарууда.

3. Карызкордун мүлкүн камакка алуу мүлктү тескөөгө тыюу салууну камтыйт, ал эми зарыл болгондо - мүлктү пайдалануу же мүлктү алып коюу укугун чектейт. Мүлктү пайдалануу укугунун түрү, көлөмү жана мөөнөтү сот аткаруучу тарабынан ар бир учурда мүлктүн касиеттерин, менчик ээси же ээси үчүн анын маанилүүлүгүн, пайдалануу мүнөзүн жана башка факторлорду эске алуу менен аныкталат.

4. Карызкордун мүлкүн камакка алуу (каттоочу орган тарабынан аткарылуучу камакка алууну, банктагы эсептерде турган акча каражаттарын камакка алуу, ушул Мыйзамдын 69-беренесинде көрсөтүлгөн эсептердеги баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунда турган баалуу кагаздарды жана акча каражаттарын камакка алууну кошпогондо) мүлктү камакка алуу жөнүндө актыны түзүү менен калыс-күбөнүн катышуусунда сот аткаруучу тарабынан жүргүзүлөт, анда төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:

1) мүлктү камакка алууда катышкан адамдардын фамилиялары, аты, атасынын аттары;

2) актыга киргизилген ар бир буюмдун аталышы, буюмдун айырмалоочу белгилери же мүлктүк укук бар экенин ырастаган документтер;

3) мүлктү пайдалануу укугунун түрлөрү, көлөмү жана чектөө мөөнөтү;

4) мүлк жооптуу сактоого сот аткаруучу тарабынан берилген адамдын фамилиясы, аты, атасынын аты, көрсөтүлгөн адамдын дареги;

5) камакка алынган мүлк жооптуу сактоого сот аткаруучу тарабынан берилген адамга анын милдеттерин түшүндүрүү жана бул мүлктү коромжуга учуратуу же болбосо ишенип берилген мүлктү ыйгарып алуу үчүн жазык жоопкерчилиги жөнүндө белги, ошондой эле көрсөтүлгөн адамдын коюлган колу;

6) адам камакка алынган мүлктү сактоого кабыл алуудан баш тарткан же мындай адам болбогон учурда мүлктү алып коюу жөнүндө белги;

7) мүлктү камакка алууда катышкан адамдардын эскертүүлөрү жана билдирүүлөрү.

5. Карызкордун мүлкүн камакка алуу жөнүндө актыга сот аткаруучу, калыс-күбө, көрсөтүлгөн мүлк сот аткаруучусу тарабынан жооптуу сактоого берилген адам жана камакка алууда катышкан башка адамдар кол коюшат. Көрсөтүлгөн адамдардын кимдир-бирөө актыга кол коюудан баш тарткан учурда, ага тиешелүү белги коюлат.

6. Карызкордун мүлкүн камакка алуу жөнүндө актынын көчүрмөсү карызкорго, камакка алынган мүлктү жооптуу сактоого кабыл алган адамга тапшырылат, өндүрүп алуучуга жана башка кызыкдар адамдарга акт түзүлгөн күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен, ал эми мүлктү алып коюуда - токтоосуз жиберилет.

7. Карызкордун кыймылсыз мүлкүнө камак салуу сот аткаруучунун токтомунун негизинде жүргүзүлөт, ал каттоочу мамлекеттик органга жиберилет. Кыймылсыз мүлктү камак салуу жөнүндө токтом аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жиберилет жана ушул Мыйзамда белгиленген тартипте жана мөөнөттө даттанылышы мүмкүн.

8. Камак салуу ушул Мыйзамдын 111-беренесинде жана 115-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1, 2, 8-пункттарында каралган учурларда же өндүрүп алуучунун арызы боюнча сот аткаруучунун токтомунун негизинде жокко чыгарылат. Камак салууну жокко чыгаруу же камак салууну жокко чыгаруудан баш тартуу жөнүндө токтом аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына, тиешелүү органдарга жиберилет жана ушул Мыйзамда белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө даттанылышы мүмкүн.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

56-берене. Банктарда жана башка финансы-кредиттик уюмдарда турган акча каражаттарына, салымдарга жана башка баалуулуктарга камак салуу

1. Сот аткаруучу ушул Мыйзамдын 17-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1, 2 жана 3-пункттарында каралган аткаруу документтерине ылайык карызкордун банктарда, финансы-кредиттик уюмдарда, башка финансылык институттарда жана казыналыкта турган акча каражаттарына, депозиттерине, башка баалуулуктарына жана активдерине, ошондой эле баалуу кагаздарына аткаруу документинде көрсөтүлгөн өлчөмдө камак салат. Камакка алуунун өлчөмү өндүрүп алуучунун талаптарын канааттандыруу үчүн жана аткаруу өндүрүшү менен байланышкан чыгымдарды, анын ичинде сот аткаруучунун сыйакысын өндүрүү үчүн зарыл болгон көлөмдө аныкталат.

2. Ушул Мыйзамдын 17-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1, 2 жана 3-пункттарында көрсөтүлгөн сот актысынын же аткаруу документтеринин негизинде чыгарылган карызкордун акча каражаттарына, депозиттерине жана башка баалуулуктарына камак салуу жөнүндө токтом сот аткаруучу тарабынан банкка, финансы-кредиттик уюмга, башка финансылык уюмдарга жана казыналыкка жиберилет. Карызкордун акча каражаттарына, депозиттерине жана башка баалуулуктарына камак салуу жөнүндө токтомго ушул Мыйзамда белгиленген тартипте даттанылышы мүмкүн.

Банк же финансы-кредиттик уюм карызкордун акча каражаттарына, салымдарына жана башка баалуулуктарына камак салуу жөнүндө токтомду токтоосуз аткарат жана соттук аткаруучуга, жеке сот аткаруучуга карызкордун камакка алынган акча каражаттарынын, салымдарынын жана башка баалуулуктарынын өлчөмү жөнүндө билдирет.

3. Сот аткаруучу карызкордун банктар тарабынан ашыкча камакка алынган акча каражаттарын, салымдарын жана башка баалуулуктарын камактан чыгаруу боюнча токтоосуз чараларды көрөт.

4. Ушул берененин жоболору баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун атайын эсебинде турган карызкордун акча каражаттарына карата да колдонулат.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

57-берене. Баалуу кагаздарга камак салуу

1. Документтүү баалуу кагаздарга алар турган жери боюнча камак салынат. Документи жок баалуу кагаздарга бул кагаздардын менчик ээсинин укуктары эсепке алынган жери боюнча камак салынат.

2. Документи жок баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө сот аткаруучу токтом чыгарат, ал ушул Мыйзамда белгиленген тартипте даттанылышы мүмкүн. Түздөн-түз карызкордон табылган документи жок баалуу кагаздарга камак салууда сот аткаруучу ушул Мыйзамдын 55-беренесинде белгиленген тартипте акт түзөт.

3. Баалуу кагаздарды камакка алуу жөнүндө актыда камакка алынган баалуу кагаздардын жалпы саны, алардын түрү, баалуу кагаздарды берген адамдар жөнүндө маалыматтар, берилген датасы жана жери, баалуу кагаздарды идентификациялоого, ошондой эле баалуу кагаздардын карызкорго таандыктыгын белгилөөгө мүмкүндүк берген башка маалыматтар көрсөтүлөт.

4. Карызкорго таандык болгон баалуу кагаздарга камак салуу карызкор үчүн аларды тейлөөгө (сатууга, өзүнүн милдеттенмелерин же үчүнчү жактардын милдеттенмелерин камсыз кылуу катары берүүгө, башкача түрдө оордотууга, ошондой эле мындай баалуу кагаздарды укуктарды каттоо үчүн башка депозитарийге же баалуу кагаздардын ээлеринин реестрин жүргүзүүчү реестрдин кармоочусуна (мындан ары - реестрдин кармоочусу) тыюу салынганын билдирет. Баалуу кагаздар менен бекемделген башка чектөөлөрдү, анын ичинде карызкордун кирешелерин жана башка укуктарын алууга укуктарды чектөөлөрдү белгилөөдө сот аткаруучу белгиленген чектөөлөрдү баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө токтомдо санап өтүүгө милдеттүү.

5. Эгерде мындай иш-аракеттер камакка алынган баалуу кагаздарды чыгаруу жөнүндө чечимде (пайлык инвестициялык фондду ишенимдүү башкаруу эрежелери же ипотекалык жабуу) каралбаса жана баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө токтомдо тыюу салынбаса, баалуу кагаздарга камак салуу эмитент (башкаруучу компания, башкаруучу) тарабынан аларды тындыруу, алар боюнча кирешелерди төлөп берүү, аларды конвертациялоо же башка баалуу кагаздарга алмаштыруу боюнча иш-аракеттерди аткарууда тоскоолдук болбойт. Көрсөтүлгөн иш-аракеттердин аткарылганы жөнүндө эмитент (башкаруучу компания, башкаруучу) сот аткаруучуга токтоосуз билдирет.

6. Эгерде ал камак салуу максаттарына карама-каршы келбесе, конвертациялоонун же алмаштыруунун натыйжасында алынган башка баалуу кагаздар камак салуу жөнүндө токтом боюнча камакка алынган баалуу кагаздар сыяктуу эле шарттарда камакта турган болуп эсептелет.

Сот аткаруучу мурда чыгарылган токтомго кошумча катары ушул Мыйзамдын 65-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык аныкталуучу карыздын өлчөмүн эске алуу менен конвертациялоонун же алмаштыруунун натыйжасында алынган баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө токтом чыгарууга милдеттүү.

7. Эгерде аткаруу документинде баалуу кагаздар боюнча киреше алууга карызкордун укуктары чектелгени белгиленсе, анда бул баалуу кагаздар боюнча бардык кирешелер сот аткаруучулар кызматынын тиешелүү бөлүмүнүн же жеке сот аткаруучунун депозиттик эсебине кириштөөгө жатат.

8. Камакка алынган документтүү баалуу кагаздар сот аткаруучу тарабынан алынып коюлат жана баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө актыга, ушул актынын көчүрмөсүн сактоочуга тапшыруу менен кол коюлуп сактоого берилет. Соттук аткаруучу бул баалуу кагаздарды депозитарийдин сактоосуна берүү жөнүндө чечим кабыл ала алат.

9. Камакка алынган документсиз баалуу кагаздар алып коюлбайт жана реестрдин же депозитарийдин башка кармоочусуна укуктарды эсепке алуу үчүн өткөрүп берилбейт.

10. Камакка алынган баалуу кагаздарга укуктарды каттоого алуучу (камакка алынган документтүү баалуу кагаздарды сактоо) депозитарийдеги тиешелүү лицензиянын колдонулушу токтотулуп турган же жоюлган учурда:

1) депозитарий бул жөнүндө сот аткаруучуга лицензияны токтотулуп турган же жоюу жөнүндө кабарландыруу алынган күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен билдирет;

2) карызкор кайсы депозитарий менен жаңы депозитардык келишим түзгөнүн сот аткаруучуга билдирет;

3) сот аткаруучу камакка алынган баалуу кагаздарды жаңы депозитарийге өткөрүп бергени жөнүндө токтом чыгарат;

4) лицензиясы токтотулуп турган же жоюлган депозитарий баалуу кагаздарга камакка алынганы жөнүндө белги коюу менен аларды сот аткаруучунун токтомунда көрсөтүлгөн депозитарийге которуп берүүнү жүзөгө ашырат, ошондой эле баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө токтомдун жана/же камак салуу жөнүндө актынын көчүрмөсүн ага жиберет.

11. Камакка алынган баалуу кагаздарга укуктарды эсепке алган реестрдин кармоочусун эмитент (башкаруучу компания, башкаруучу) алмаштырган учурда, реестрдин кармоочусу:

1) жүргүзүлгөн алмаштыруу жөнүндө ал билген күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен бул жөнүндө сот аткаруучуга билдирет;

2) аларды камакка алуу жөнүндө белги коюу менен баалуу кагаздарды которууну жүзөгө ашырат;

3) реестрдин жаңы кармоочусуна баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө токтомдун жана/же камак салуу жөнүндө актынын көчүрмөлөрүн жиберет.

12. Эмитент (башкаруучу компания, башкаруучу) карызкорго таандык камакка алынган баалуу кагаздар боюнча төлөм жүргүзүү же жоюу мөөнөтү келип жеткен учурда көрсөтүлгөн баалуу кагаздар боюнча төлөп берүү суммасын түзүүчү акча каражаттарын депозиттик эсепке кириштейт.

13. Мүлктүн жана/же мүлк укуктарынын ээсине камакка алынган баалуу кагаздарды өткөрүп берүү түрүндө аларды жоюуда соттук аткаруучу мындай мүлктү жана/же мүлк укуктарын ушул Мыйзамда белгиленген тартипте өндүрүп алат.

14. Баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө токтомдун же камак салуу жөнүндө актынын көчүрмөлөрү ал чыгарылган (түзүлгөн) күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен сот аткаруучу тарабынан аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына, ошондой эле төмөнкүлөргө жиберилет:

1) баалуу кагаздарды берген жакка (эмиссиялык баалуу кагаздарды, пайлык инвестициялык фонддордун инвестициялык пайларын жана ипотекалык баалуу кагаздарды кошпогондо);

2) реестрдин кармоочусуна же милдеттүү борборлоштурулган сактоо менен берүүчүгө эмиссиялык баалуу кагаздарга укуктарды эсепке алган же болбосо баалуу кагаздарга жана/же менчик ээсинин баалуу кагаздарынын сертификаттарын сактоого укугун эсепке алган депозитарийге;

3) эгерде баалуу кагаздарды камакка алуу ушул баалуу кагаздар менен бекемделген укуктарды чектөөдө турса, эмитентке (башкаруучу компанияга, башкаруучуга).

15. Баалуу кагаздарга камак салуу жөнүндө токтомдун же актынын көчүрмөсүн алган күндөн тартып ушул берененин 14-бөлүгүндө көрсөтүлгөн адамдар:

1) карызкор көрсөтүлгөн токтом жана/же акты менен чектелген укуктарды ишке ашырууга багытталган карызкордун талаптарын аткарууга укугу жок;

2) баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун атайын эсебинде турган карызкордун акча каражаттары жана сот аткаруучунун токтомунда көрсөтүлгөн акча каражаттарынын өлчөмүнө таянуу менен жактык эсептердеги жана депо эсептериндеги баалуу кагаздар менен операцияларды жүргүзүүнү токтоосуз токтотуп турууга милдеттүү.

(КР 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

58-берене. Дебитордук карызга камак салуу

1. Дебитордук карызды камакка алуу карызкор жана дебитор тарабынан дебитордук карыз келип чыккан укуктук мамилелерди өзгөртүүгө же токтотууга алып келүүчү кандай болбосун иш-аракеттерди жасоого, ошондой эле үчүнчү жактардын талап кылуу укугунан чегинүүгө тыюу салууда турат.

2. Дебитордук карызды камакка алуу жөнүндө сот аткаруучу токтом чыгарат жана акт түзөт, аларда дебитордук карыз бар экенин ырастоочу документтердин тизмеси көрсөтүлөт. Зарыл болгон учурда көрсөтүлгөн документтерди алып коюу жана аларды сактоого өткөрүп берүү жүргүзүлөт.

3. Дебитордук карызга камак салуу жөнүндө токтомдун көчүрмөсү ал чыгарылган (түзүлгөн) күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен сот аткаруучу тарабынан дебиторго жана аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жиберилет.

Дебитордук карызга камак салуу жөнүндө токтомго ушул Мыйзамда белгиленген тартипте даттанылышы мүмкүн.

4. Дебитордук карыз камакка алынганы жөнүндө кабарландырууну дебитор алган күндөн тартып жана талап кылуу укугу ишке ашырылган же талап кылуу укугу жаңы кредиторго өтүп кеткени жөнүндө билдирүүнү дебитор алган күнгө чейин дебитор алардын негизинде дебитордук карыз келип чыккан укуктук мамилелерди өзгөртүүгө укуксуз.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

59-берене. Автомототранспорт каражаттарына, суу, аба транспортуна жана өзү жүрүүчү техниканын башка түрлөрүнө камак салуу

1. Сот аткаруучу карызкордун автомототранспорт каражаттарына, суу, аба транспортуна жана өзү жүрүүчү техникасын башка түрлөрүнө (мындан ары - транспорт) камак салат.

2. Карызкордун менчигинде конкреттүү транспорт турганы жөнүндө анык маалыматтар болгондо сот аткаруучу транспортту камакка алуу жөнүндө токтом чыгарат жана аны Кыргыз Республикасынын аймагында транспортту каттоого алуучу органга, ошондой эле транспортту издөө, карызкордон алып коюу жана айыптык токтотуу жайына коюу үчүн ички иштер органдарынын тиешелүү түзүмдөрүнө аткаруу үчүн жиберет. Транспортко камак салуу жөнүндө токтомго ушул Мыйзамда каралган тартипте даттанылышы мүмкүн.

3. Карызкордун менчигинде транспорт бар экени жөнүндө маалыматтар болбогондо Кыргыз Республикасынын аймагында транспортту каттоого алуучу органдардан мындай маалыматтарды суратат жана транспорт табылган учурда ага камак салынат.

Карызкордун транспорту бар экени жана ал камакка алынганы жөнүндө маалыматты алгандан кийин сот аткаруучу карызкордун транспортун издөө жана андан ары айыптык токтотуу жайына токтотуу менен алып коюу жөнүндө токтом чыгарат жана аны аткаруу үчүн ички иштер органдарынын тиешелүү түзүмдөрүнө жиберет.

4. Тиешелүү медициналык көрсөткүчтөрү бар майып жарандардын жол жүрүү каражаты болуп саналган автотранспорт камакка алынууга жатпайт.

60-берене. Жаныбарларга камак салуу

1. Сот аткаруучу жаныбарларды тизмектөөдө жана камак салууда төмөнкү маалыматтарды киргизет:

1) тизмекте жаныбардын номерин (белгисин, энин), жаныбардын каймана атын, туулган жылын, тукумун, семиздигин, малдын тирүүлөй массасын (салмагын) (алар боюнча массасы (салмагы) көрсөтүлбөгөн жылкыдан, төөдөн тышкары) жана баштапкы наркын көрсөтүү менен азык алынуучу чоң жана жумушчу мал; тукуму малдын бонитирлөө маалыматтарынын негизинде көрсөтүлөт;

2) мүйүздүү ири мал, жумушчу мал, кой, чочко, башка жаныбарлардын өзгөчө баалуу экземплярлары жана тукумдары тизмекке жекече киргизилет; топтук тартипте эсепке алынуучу негизги үйүрдүн башка жаныбарлары ар бир топ боюнча мал башынын санын жана тирүүлөй массасын (салмагын) көрсөтүү менен жаш жана жыныс топтору боюнча актыга киргизилет;

3) мүйүздүү ири жаш мал, жумушчу жаш мал инвентардык номерлерин, каймана аттарын, жынысын, өңү-түсүн, тукумун жана малдын башка жеке белгилерин көрсөтүү менен тизмекке өзүнчө киргизилет;

4) байланган мал, жаш чочколор, койлор жана эчкилер, канаттуулар жана топтук тартипте эсепке алынуучу малдын башка түрлөрү эсепке алуу регистрлеринде кабыл алынган номенклатурага ылайык ар бир топ боюнча мал башынын санын жана тирүүлөй массасын (салмагын) көрсөтүү менен тизмекке киргизилет. Камакка алууну жүргүзүүдө сот аткаруучу камакка алынган мал ушул беренеге ылайык кайсы кезекке таандык экенин белгилөөгө тийиш.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн малдын бардык жеке белгилерин аныктоо мүмкүн болбогондо, сот аткаруучу тизмекке ал белгилей алган маалыматты көрсөтөт.

61-берене. Карызкордун камакка алынган мүлкүн баалоо

1. Өндүрүп алуу жүргүзүлүүчү карызкордун мүлкүн баалоо сот аткаруучу тарабынан дайындалуучу эксперт, адис, баалоочу (мындан ары - баалоочу) тарабынан жүргүзүлөт.

Баалоочуну дайындоо жана мүлктү баалоону жүргүзүү жөнүндө сот аткаруучу токтом (мындан ары - баалоо жөнүндө токтом) чыгарат, тапшырылганы жөнүндө кабарландыруу менен чыгарылган учурдан кийинки күндөн кечиктирбестен ал аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жиберилет. Эгерде тараптар мүлктүн наркы жөнүндө макулдашууга жетишсе, сот аткаруучу баалоо жөнүндө токтом чыгарбайт. Тараптар жана/же алардын өкүлдөрү мүлктү баалоо жөнүндө жазуу жүзүндө макулдашуу түзүшөт жана ага кол коюшат.

2. Сот аткаруучу жазуу жүзүндө аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жазуу жүзүндөгү билдирүү алган учурдан баштап беш жумушчу күндүн ичинде өзүнүн баалоочусун сунуштоо тууралуу алардын укугун, ошондой эле баалоочуну тартуу жана баалоочунун кызматын төлөө боюнча чыгымдар баалоочуну сунуш кылган аткаруу өндүрүшү тарабынан жүргүзүлө тургандыгын түшүндүрөт.

Эгерде көрсөтүлгөн мөөнөттүн ичинде аткаруу өндүрүшүнүн тараптары өздөрүнүн баалоочуларын көрсөтпөсө, анда сот аткаруучу аткаруу өндүрүшүнүн материалдарын ал тарабынан дайындалган, ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган же анын аймактык бөлүмү баалоо боюнча кызмат көрсөтүү тууралуу келишим түзгөн баалоочуга же баалоочу уюмга жиберет, мында төмөнкүлөр жөнүндө эскертет:

- баалоочу катары тартылган экспертти, - корутунду берүүдөн баш тарткандыгы же билип туруп жалган корутунду бергендиги үчүн Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинде белгиленген жоопкерчилиги жөнүндө;

- баалоочу катары тартылган адисти, - билип туруп жалган көрсөтмө берүүсү үчүн Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинде белгиленген жоопкерчилиги жөнүндө;

- баалоочуну, - келишимде, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчилиги жөнүндө.

3. Эгерде ушул берененин 2-бөлүгүндө белгиленген мөөнөттүн ичинде аткаруу өндүрүшүнүн тараптары (же тараптарынын бири) баалоочуларды (баалоочуну) сунушташса (сунуштаса), анда сот аткаруучу баалоо жөнүндө токтом чыгарат жана мыйзамда белгиленген жоопкерчилик жөнүндө баалоочуларга (баалоочуга) эскертүү менен аткаруу өндүрүшүнүн материалдарын баалоочуга жиберет.

4. Бир нече баалоочулар тартылган жана баалоочулардын бир нече корутундусу же көрсөтмөсү алынган учурда, сот аткаруучу баалоочулардын корутундуларынын же көрсөтмөлөрүнүн негизинде баалоо объектисинин орточо наркын аныктайт жана тиешелүү токтом кабыл алат, ал аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жиберилет.

Баалоо объектисинин орточо наркы жөнүндө токтомду алган күндөн тартып беш жумушчу күндүн ичинде, тараптар же аткаруу өндүрүшүнүн тарабы сот аткаруучуга баалоо объектисинин орточо наркы менен макул эместигин билдирүүгө укуктуу. Мындай учурда сот аткаруучу аткаруу өндүрүшүнүн материалдарын жана алынган баалоолорду алар дайындаган, мажбурлап аткаруу органы менен баалоо кызматын көрсөтүү жөнүндө келишим түзгөн баалоочуга же баалоочу уюмга жиберет.

5. Баалуу кагаздардын уюштурулган рыногунда жүгүртүлгөн баалуу кагаздардын наркы баалуу кагаздар рыногундагы тооруктарга жол берилген баалуу кагаздардын тизмесине киргизилген тиешелүү баалуу кагаздары баалуу кагаздар рыногундагы тоорукту уюштуруучудан баалуу кагаздарга бааны суроо-талап кылуу жолу менен сот аткаруучу тарабынан белгиленет.

Ачык жана интервалдык пайлык инвестициялык фонддордун инвестициялык пайлык наркы сот аткаруучу тарабынан тиешелүү инвестициялык фондду башкаруучу компаниядан инвестициялык пайларга бааны суроо-талап кылуу жолу менен белгиленет. (КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

62-берене. Карызкордун камакка алынган мүлкүн сактоого өткөрүп берүү

1. Карызкордун камак салынган мүлкү мүлктү камакка алуу жөнүндө актыга карызкорго же анын жашы жеткен үй-бүлө мүчөлөрүнө же өндүрүп алуучуга, башка адамдарга (алардын макулдугу менен) же болбосо ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык башкармалыгы кайтарууга же сактоого келишим түзгөн адамдарга кол койдуруу менен жооптуу сактоого өткөрүп берилет.

2. Карызкордун мүлктүк укуктарынын бар экенин жана көлөмүн ырастаган документтерди, ошондой эле документтүү баалуу кагаздарды сактоо, алардын сакталышын камсыз кылган шартта сот аткаруучулар бөлүмүндө жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

3. Камакка алынган мүлк сот аткаруучу тарабынан жооптуу сактоого өткөрүп берилген адам бул мүлктү сот аткаруучунун жазуу жүзүндө берилген макулдугусуз пайдалана албайт.

Сот аткаруучу депозитарийге сактоого берилген баалуу кагаздарга карата, ошондой эле мүлктү пайдалануу анын касиеттеринен улам ушул мүлктү жок кылууга же баалуулугун азайышына алып келген учурда, мындай макулдукту берүүгө укуксуз.

4. Камакка алынган мүлк сот аткаруучу тарабынан жооптуу сактоого өткөрүп берилген адам, эгерде карызкор же анын үй-бүлөсүнүн жашы жеткен мүчөсү мындай болуп саналбаса, көрсөтүлгөн мүлктү кайтаруу же сактоо боюнча сыйакы алууга жана тарткан чыгашаларынын ордун төлөтүп алууга укугу бар.

63-берене. Карызкордун камакка алынган мүлкүн алып коюу

1. Кийин сатуу же өндүрүп алуучуга өткөрүп берүү үчүн карызкордун камакка алынган мүлкүн алып коюу ушул Мыйзамдын 55-беренесинин 4, 5-бөлүктөрүндө белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

2. Карызкордун тез бузулуучу мүлкү алып коюуга жана ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмдөрү менен тиешелүү келишим түзгөн соода чөйрөсүндө ишкердик ишти жүзөгө ашыруучу жеке же юридикалык жактарга сатуу үчүн токтоосуз өткөрүп берилүүгө тийиш.

3. Камак салынган учурда сомдордогу жана чет өлкөлүк валюталардагы накталай акча каражаттары, антиквариат, живопись жана скульптура чыгармалары, документтүү баалуу кагаздар, кымбат баалуу металлдар жана асыл таштар, берметтер, алардан жасалган буюмдар, ошондой эле мындай буюмдардын сыныктары милдеттүү түрдө алып коюлат.

64-берене. Мажбурлоо мүнөзүндөгү аткаруу иш-аракеттери

1. Аткаруучу документ боюнча өндүрүп алууга жаткан мүлктү карызкордон алуу максатында аткаруу документинде көрсөтүлгөн иш-аракеттер же сот аткаруучу жасаган иш-аракеттер мажбурлоо мүнөзүндөгү аткаруучу иш-аракеттер (мындан ары - мажбурлап аткартуучу чаралар) болуп саналат.

2. Эгерде ушул Мыйзамда башкасы каралбаса, мажбурлап аткартуучу чаралар аткаруу документи кабыл алынгандан жана аткаруу документин ыктыярдуу аткаруу мөөнөтү аяктагандан кийин сот аткаруучу тарабынан колдонулат.

3. Мажбурлап аткартуучу чаралар төмөнкүлөр болуп саналат:

1) аткарылуучу документти аткаруу үчүн карызкордо же үчүнчү жактарда турган карызкордун мүлкүнө камак салуу;

2) карызкордун камакка алынган мүлкүн же болбосо өндүрүп алуучуга ыйгарылган мүлктү алып коюу;

3) карызкордун мүлкүн, анын ичинде улуттук же чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарын жана баалуу кагаздарын өндүрүп алуу;

4) эмгектик, жарандык-укуктук же социалдык укук мамилелерден улам карызкор алуучу мезгил-мезгили менен төлөөлөрдөн өндүрүп алуу;

5) карызкордун мүлктүк, анын ичинде төмөнкүдөй укуктарын өндүрүп алуу:

а) өндүрүп алуучу катары чыккан аткаруу өндүрүшү боюнча төлөмдөрдү алуу укугун;

6) жалдануу, ижара боюнча төлөмдөрдү алуу укугун;

в) интеллектуалдык иштин натыйжаларына жана жекелештирүү каражаттарына өзгөчө укуктарды;

б) мүлккө, анын ичинде баалуу кагаздарга укугунун ушул Мыйзамда белгиленген учурларда жана тартипте карызкордон өндүрүп алуучуга өтүшүн каттоо үчүн каттоочу органга кайрылуу;

7) эгерде бул иш-аракет карызкордун жеке катышуусуз жасалышы мүмкүн болгон учурда, аткаруучу документте көрсөтүлгөн иш-аракеттерди карызкордун атынан же анын эсебинен жасоо;

8) мүлктү мөөрлөп басып бекитүү;

9) укук белгилөөчү документтерди алып коюу;

10) өндүрүп алуучунун турак жайга мажбурлап кирүүсү;

11) карызкорду турак жайдан мажбурлап чыгаруу;

12) турак эмес жайды, сактоочу жайды аларда карызкордун жана анын мүлкүнүн болуусунан бошотуу;

13) мыйзамда же аткаруу документинде каралган башка иш-аракеттер.

(КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

65-берене. Карызкордун мүлкүн өндүрүп алуунун тартиби

1. Карызкордун мүлкүнө өндүрүп алуу мүлктү алып коюуну жана/же аны мажбурлап сатууну же болбосо өндүрүп алуучуга өткөрүп берүүнү камтыйт.

2. Карызкордун мүлкүн өндүрүп алуу карызга тең өлчөмдө, башкача айтканда аткаруу иш-аракеттерин жасоо боюнча чыгашаларды, аткаруучу жыйымдарды жана аткаруучу документти аткаруу процессинде сот аткаруучу салган айыптарды өндүрүп алууну эске алуу менен аткаруучу документте камтылган талаптарды аткаруу үчүн зарыл болгон өлчөмдө жүргүзүлөт.

3. Аткаруу документтери боюнча карызкордун мүлкүн өндүрүп алуу биринчи кезекте анын улуттук валютадагы жана чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарынан жана башка баалуулуктардан, анын ичинде банктардагы эсептердеги, салымдардагы же сактоодо турган баалуулуктардан өндүрүп алынат.

Карызкордун чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарын өндүрүп алуу анда улуттук валютадагы акча каражаттары жок же жетишсиз болгондо жүргүзүлөт. Карызкордун башка баалуулуктарынан өндүрүп алуу анда улуттук валютадагы же чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттары жок же жетишсиз болгондо жүргүзүлөт. Башка баалуулуктарды (баалуу металлдар жана асыл таштар, бермет, алардан жасалган буюмдар, ошондой эле мындай буюмдардын сыныктары) өндүрүп алуу аларды сатуу үчүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга өткөрүп берүү жолу менен жүргүзүлөт.

4. Карызкордо акча каражаттары жана башка баалуулуктар жок же жетишсиз болгондо ага менчик укугунда таандык болгон башка мүлктөн, колдонуудан алынып салынган мүлктү жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кайда жана кимдин иш жүзүндөгү ээлик кылуусунда жана/же пайдалануусунда турганына карабастан өндүрүп алуу жүргүзүлүшү мүмкүн болбогон мүлктү кошпогондо жүргүзүлөт.

5. Эгерде карызкор жалпы менчик укугунда ага таандык болгон мүлккө ээ болсо, анда өндүрүп алуу Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинин 274-статьясына ылайык аныкталуучу карызкордун үлүшүнөн өндүрүп алынат.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

66-берене. Акчалай каражаттан өндүрүп алуу

1. Карызкордун - юридикалык жактын сейфтеринде, кассасында табылган, карызкордун - юридикалык жактын башка жайларында болгон, же банктарда, финансылык жана кредиттик уюмдарда сакталган улуттук жана чет өлкөлүк валютадагы накталай акча каражаттары камакка алынат же алып коюлат.

Алып коюлган накталай акча каражаттары алынган күндөн кийинки операциялык күндөн кечиктирбестен сот аткаруучулардын бөлүмдөрүнүн, жеке сот аткаруучунун депозиттик эсебине (мындан ары - депозиттик эсеп) которуу үчүн банкка тапшырылат.

2. Карызкордун эсептеринен акча каражаттарын которуу аткаруу документинин, сот аткаруучунун, жеке сот аткаруучунун сот тарабынан берилген аткаруу документинин негизинде чыгарылган токтомунун негизинде банк же башка финансы-кредиттик уюм тарабынан жүргүзүлөт жана банкка карызкордун төлөм тапшырмасын берүүнү талап кылбайт.

Акча каражаттанып өндүрүп алуу жөнүндө токтомдо карызкордун аталышы, карызкордун банктык реквизиттери, жеке сот аткаруучунун, сот аткаруучулар кызматынын тиешелүү аймактык органынын депозиттик эсебинин реквизиттери, өндүрүлүп алынуучу каражаттардын суммасы камтылууга тийиш.

3. Эгерде акчалай каражаттар карызкордун бир нече эсептеринде бар болсо, анда сот аткаруучу токтомдо кайсы эсептен жана канча көлөмдө акчалай каражаттар эсептен чыгарылууга тийиш экендигин көрсөтөт.

Эгерде карызкордун эсептериндеги акчалай каражаттарга камак салынган болсо, анда сот аткаруучу токтомдо карызкордун акчалай каражаттарынан ал тарабынан салынган камак кандай көлөмдө жана тартипте алынарын көрсөтөт. Банк, финансы-кредиттик уюм токтомду алган күндөн тартып үч күндүн ичинде аталган токтомдун аткарылгандыгы жөнүндө сот аткаруучусуна билдирүүгө милдеттүү.

4. Карызкордун эсептерин тейлөөнү жүзөгө ашыруучу банк же финансы-кредиттик уюм акча каражаттарын өндүрүп алуу жөнүндө аткаруу документинде камтылган талаптарды аткаруу документи банкка келип түшкөн күндөн кийинки банктык үч күндүн ичинде тиешелүү сот аткаруучулардын, жеке сот аткаруучунун кызмат бөлүмүнүн депозиттик эсебине которуу жолу менен аткарат.

5. Эгерде карызкордун эсептеринде акчалай каражаттар жок болсо же болбосо аталган эсептерде турган акчалай каражаттарга камак салынган болсо же мыйзамда белгиленген тартипте акчалай каражаттар менен операциялар токтотулса, банк, финансы-кредиттик уюм аткаруу документин толугу менен аткарбай кое алышат.

6. Эгерде карызкордун эсептериндеги акча каражаттары аткаруу документинде камтылган талаптарды аткаруу үчүн жетишсиз болсо, анда банк болгон каражаттарды которот жана карызкордун эсебине же эсептерине акча каражаттарынын түшүүсүнө жараша андан ары аткаруусун аткаруу документинин талаптарын толук көлөмдө аткарганга чейин уланта берет.

Банк же башка финансы-кредиттик уюм жүргүзүлгөн которуулар жөнүндө токтоосуз сот аткаруучуга маалымдайт.

7. Банк аткаруу документин аткарууну төмөнкүдөй аяктайт:

1) акча каражаттары толук көлөмдө чегерилгенден кийин;

2) (КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3) сот аткаруучунун аткарууну токтотуу жөнүндө (аяктоо, жокко чыгаруу жөнүндө) токтому боюнча.

8. Карызкордун акча каражаттары депозиттик эсепке ушул Мыйзамдын 65-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык белгиленген карыздын көлөмүн тындыруу үчүн зарыл болгон өлчөмдөн көп өлчөмдө келип түшкөндө сот аткаруучу ашыкча алынган сумманы карызкорго кайтарат.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126, 2024-жылдын 22-апрелиндеги № 78, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

67-берене. Карызды улуттук валютада эсептөөдө карызкордун чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарын өндүрүп алуунун тартиби

1. Карызкордун чет өлкөлүк валютадагы накталай акча каражаттары барын билүү жана аларды алып коюу менен аткаруучу камакка алынган жана алып коюлган күндөн кийинки операциялык күндөн кечиктирбестен көрсөтүлгөн акча каражаттарын банкка сатуу үчүн өткөрүп берет, ал чет өлкөлүк валютаны сатууну жүзөгө ашырат жана сатуудан алынган акча каражаттарын улуттук валютада сот аткаруучунун токтомунда көрсөтүлгөн депозиттик эсепке которот.

2. Чет өлкөлүк валютаны сатып алууну-сатууну Кыргыз Республикасынын валюталык мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын ички валюталык рыногунда чет өлкөлүк валютаны сатып алууну-сатууну жүзөгө ашырууга укуктуу банк сатып алуу-сатуу күнүндө бул банк белгиленген курс боюнча жүзөгө ашырат. Мындай курс болбогондо чет өлкөлүк валютаны сатып алуу-сатуу Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан белгиленген расмий курс боюнча жүзөгө ашырылат.

3. Карызкордун эсептериндеги жана банктардагы салымдарында турган чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарынан өндүрүп алууда сот аткаруучу өзүнүн токтому менен аларга чет өлкөлүк валютаны ушул Мыйзамдын 65-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык аныкталган карыздын өлчөмүндө сатууну жана сатуудан алынган акча каражаттарын улуттук валютада депозиттик эсепке которууну тапшырат.

4. Эгерде карызкордун чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттары банктардагы эсептерде жана салымдарда турса, аларга банк операцияларын жүзөгө ашырууга лицензияга ылайык чет өлкөлүк валютаны сатып алууну-сатууну жүзөгө ашыруу укугу берилбесе, анда сот аткаруучу өзүнүн токтому менен аларды көрсөтүлгөн акча каражаттарын мындай укукка ээ болгон жана ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган валюталык эсепти тейлөөгө тиешелүү келишим түзгөн банкка которууга милдеттендирет. Ушул валюталык эсеп ушул беренеде каралган операцияларды аткаруу үчүн гана ачылат.

5. Банк сот аткаруучунун токтомун ушул Мыйзамдын 66-беренесинде белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө аткарат.

6. Сот аткаруучунун ушул беренеде каралган токтомдорунун көчүрмөлөрү аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жиберилет.

68-берене. Карызды чет өлкөлүк валютада эсептөөдө карызкордун акча каражаттарын өндүрүп алуунун тартиби

1. Аткаруу документинде көрсөтүлгөн карызкордун чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарынан чет өлкөлүк валютада өндүрүп алууда карызды эсептөөдө аткаруу документтери боюнча башка чет өлкөлүк валютада же улуттук валютада өндүрүп алуу жөнүндө сот аткаруучу тиешелүү токтом чыгарат.

2. Карызкордун эсептеринде табылган чет өлкөлүк валютаны сатып алуу-сатуу банк мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын валюталык рыногунда чет өлкөлүк же улуттук валютаны сатып алууну-сатууну жүзөгө ашырууга укуктуу банк сатып алуу-сатуу күнүндө бул банк белгилеген курс боюнча жүзөгө ашырат. Мындай курс болбогондо чет өлкөлүк валютаны сатып алуу-сатуу Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан белгиленген расмий курс боюнча жүзөгө ашырылат. Чет өлкөлүк валютадагы акча каражаты банк тарабынан өндүрүп алуучунун эсебине которулат.

3. Эгерде карызкордун акча каражаттары банктардагы эсептерде жана салымдарда турса, аларга банк операцияларын жүзөгө ашырууга лицензияга ылайык чет өлкөлүк валютаны сатып алууну-сатууну жүзөгө ашыруу укугу берилбесе, анда сот аткаруучу өзүнүн токтому менен банкты көрсөтүлгөн акча каражаттарын мындай укукка ээ болгон жана ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган валюталык эсепти тейлөөгө тиешелүү келишим түзгөн банкка которууга милдеттендирет. Ушул валюталык эсеп ушул беренеде каралган операцияларды аткаруу үчүн гана ачылат.

4. Аткаруу документинде көрсөтүлгөн карызкордун чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарынан өндүрүп алууда сот аткаруучу өзүнүн токтому менен көрсөтүлгөн акча каражаттары эсептеринде жана салымдарында турган банкты акча каражаттарын ушул берененин 2-бөлүгүндө белгиленген тартипте чет өлкөлүк валютада которууга милдеттендирет.

5. Карызкордун улуттук валютадагы акча каражаттарын өндүрүп алууда, сот аткаруучу өзүнүн токтому менен көрсөтүлгөн акча каражаттары эсептеринде жана салымдарында турган банкты аткаруучу документте камтылган талаптарды аткаруу үчүн зарыл болгон өлчөмдө чет өлкөлүк валютаны сатып алууга жана чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарын ушул берененин 2-бөлүгүндө белгиленген тартипте которууга милдеттендирет.

6. Аткаруу документинде көрсөтүлгөндөн башка чет өлкөлүк валютада карызкордун акча каражатынан өндүрүп алууда, сот аткаруучу өзүнүн токтому менен карызкордун акча каражаттары эсептеринде жана салымдарында турган банкты ушул Мыйзамдын 65-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык аныкталуучу карыздын өлчөмүндө чет өлкөлүк валютаны сатууга жана акча каражаттарын ушул берененин 2-бөлүгүндө белгиленген тартипте которууга милдеттендирет.

7. Карызды чет өлкөлүк валютада эсептөөдө сот аткаруучу аткаруу жыйымын улуттук валютада аткаруучу жыйымды өндүрүп алуу жөнүндө токтом чыгарылган күндөгү чет өлкөлүк валютанын Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын расмий белгиленген курсуна жараша эсептелген өлчөмдө эсептейт.

8. Банк сот аткаруучунун токтомун ушул Мыйзамдын 66-беренесинде белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө аткарат.

9. Сот аткаруучунун ушул беренеде каралган токтомдорунун көчүрмөлөрү аткаруу өндүрүшүнүн тараптарына жиберилет.

69-берене. Карызкордун - баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жана пайлык инвестициялык фонддун башкаруучу компаниясынын акча каражаттарынан жана баалуу кагаздарынан өндүрүп алуунун өзгөчөлүктөрү

1. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун карыздары боюнча "Баалуу кагаздар рыногу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу банкта ачкан өзүнчө банктык эсепте (эсептерде) турган анын кардарларынын акча каражаттарынан (мындан ары - баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун атайын эсеби) өндүрүп алуу мүмкүн эмес.

2. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун карыздары боюнча "Баалуу кагаздар рыногу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу ачкан реестрди жүргүзүү системасындагы энчилүү эсептердеги жана депозитарийдин депосундагы эсептерде (мындан ары - энчилүү эсептер жана депо эсеби) турган анын кардарларынын баалуу кагаздарынан өндүрүп алуу мүмкүн эмес.

3. Пайлык инвестициялык фонддун башкаруучу компаниясынын карыздары боюнча инвестициялык пайларды сатып алуу жөнүндө инвестициялык үлүштөрдүн ээлеринин реестрине жазуу киргизилгенге чейин пайлык инвестициялык фонддун башкаруучу компаниясынын өзүнчө банктык эсебинде жана/же депонун эсебинде сакталган инвестициялык пайларды сатып алууга арыз берген адамдын акча каражаттарынан жана/же баалуу кагаздарынан өндүрүп алуу мүмкүн эмес.

70-берене. Карызкордун-юридикалык жактын мүлкүнөн өндүрүп алуунун тартиби

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мүлк кайда жана иш жүзүндө кимдин пайдалануусунда турганына карабастан, өндүрүп алынышы мүмкүн болбогон мүлктү кошпогондо, карызкордун - юридикалык жактын аткаруу документинде камтылган талаптарды канааттандыруу үчүн жетиштүү акча каражаттары болгон учурда юридикалык жакка менчик укугунда таандык болгон башка мүлк төмөнкү кезектүүлүктө өндүрүп алынат:

1) биринчи кезекте - товарларды өндүрүүгө, жумуштарды аткарууга же кызмат көрсөтүүгө түздөн-түз катышпаган кыймылдуу мүлктөн, анын ичинде баалуу кагаздардан (инвестициялык фонддун инвестициялык резервдерин түзгөн баалуу кагаздарды кошпогондо), офистердин дизайн предметтеринен, даяр продукциядан (товарлардан), кымбат баалуу металлдардан жана асыл таштардан, алардан жасалган буюмдардан, ошондой эле мындай буюмдардын сыныктарынан;

2) экинчи кезекте - товарларды өндүрүүдө, жумуштарды аткарууга же кызмат көрсөтүүгө түздөн-түз пайдаланылбаган мүлктүк укуктардан;

3) үчүнчү кезекте - товарларды өндүрүүгө, жумуштарды аткарууга же кызмат көрсөтүүлөргө түздөн-түз катышпаган кыймылсыз мүлктөрдөн;

4) төртүнчү кезекте - товарларды өндүрүүгө, жумуштарды аткарууда же кызмат көрсөтүүлөрдө түздөн-түз пайдаланылуучу мүлктүк укуктардан жана товарларды өндүрүүгө катышкан мүлктөн: өндүрүштүк багыттагы кыймылсыз мүлк объекттеринен, чийки заттардан жана материалдардан, станоктордон, жабдуулардан жана башка негизги каражаттардан, анын ичинде инвестициялык фонддун инвестициялык резервдерин түзгөн баалуу кагаздардан.

(КР 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

71-берене. Карызкорду - юридикалык жакты кайра уюштурууда өндүрүп алуунун тартиби

Карызкор - юридикалык жак кайра уюштурулган учурда аткаруу документтери боюнча өндүрүп алуу өткөрүп берүү актысы же бөлүштүрүүчү балансы менен карызкордун - юридикалык жактын милдеттенмелери боюнча жоопкерчилик жүктөлгөн жактын акча каражаттарынан жана башка мүлкүнөн жүргүзүлөт.

72-берене. Айрым юридикалык жактардын жана алардын мүчөлөрүнүн (катышуучуларынын) мүлкүнөн өндүрүп алуунун өзгөчөлүктөрү

Аткаруу документтеринде камтылган талаптарды аткаруу үчүн юридикалык жактын карамагында турган акча каражаттары, мүлк жетишсиз болгондо юридикалык жактын менчик ээсинин мүлкүнөн өндүрүп алуу соттук актынын негизинде жүргүзүлөт.

73-берене. Мүлктүк укуктардан өндүрүп алуу

1. Аткаруу өндүрүшүнүн алкактарында өндүрүп алуу карызкорго таандык болгон мүлктүк укуктарынан жүргүзүлүшү мүмкүн, анын ичинде:

1) кредитор (мындан ары - дебитор) катары анын алдындагы акчалай милдеттенмесин аткарбаган карызкордун үчүнчү жакка карата талап кылуу укуктары, анын ичинде карызкор тарабынан иш жүзүндө берилген товарлар, аткарылган жумуштар же кызмат көрсөтүүлөр боюнча акы төлөө боюнча, жалдоо, ижара жана башкалар боюнча талап кылуу укуктарынан (мындан ары - дебитордук карыз);

2) аткаруу документи боюнча өндүрүп алуучу катары талап кылуу укугунан;

3) мүлккө ижара укугунан;

4) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык аларга өндүрүп алуу жүргүзүлүшү мүмкүн болбогон учурларды кошпогондо, интеллектуалдык иштин натыйжаларынан жана жекелештирүү каражатынын натыйжасына карата өзгөчө укуктан.

2. Үчүнчү жактарга карата карызкорго таандык болбогон мүлктүк укуктардан өндүрүп алуу Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинде белгиленген эрежелерди сактоо менен жүргүзүлөт.