Кыргыз Республикасынын «Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө» техникалык регламент» Мыйзамы

1-берене. "Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламенттин максаттары

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламенттин (мындан ары - Техникалык регламент) максаттары болуп төмөнкүлөр эсептелет:

- адамдардын пайдалануусу үчүн арналган сууда камтылган булгоочу заттардын зыяндуу таасиринен адамдардын ден соолугун жана өмүрүн коргоо;

- ичүүчү сууну пайдаланууда керектөөчүлөрдү адашууга алып келүүчү аракеттердин алдын алуу.

2-берене. Ушул Техникалык регламентти колдонуу чөйрөсү

1. Ушул Техникалык регламент калктын керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн арналган ичүүчү сууга жайылтылат жана ичүүчү суунун коопсуздугун камсыз кылуу боюнча принциптерди, жоопкерчиликти, жол-жоболорду жана уюштуруу чараларын жөнгө салат.

2. Ушул Техникалык регламенттин колдонулушу чарбалык иштерди жүргүзүүчү (өнөр жай, айыл чарба жана башка ишканалар) суу менен жабдуу системасын эксплуатациялоочу юридикалык жана жеке жактарга жайылтылат.

3-берене. Техникалык жөнгө салуу объекттери

1. Ушул Техникалык регламенттин техникалык жөнгө салуу объекттерине төмөнкүлөр кирет:

- ичүүчү суу менен камсыз кылуу системасындагы ичүүчү суу (борбордоштурулган, борбордоштурулбаган, автономдуу, транспортто суу менен камсыз кылуу системасы, жалпы жана үй ичиндеги бөлүштүрүүчү системалар);

- адамдар ичүү үчүн жана тамак-аш өндүрүшүндө колдонулууга багытталган ичүүчү суу;

- адамдар ичүү үчүн пайдалануучу цистерналарга, диспенсерлерге жана башка идиштерге (челектерге, чакаларга, флягаларга) куюлган ичүүчү суу.

2. Ушул Техникалык регламенттин аракети төмөнкүлөргө жайылтылбайт:

- минералдык ичүүчү, дарылык жана дарылык-ашканалык сууларга;

- табигый ичүүчү ашкана сууларына, сыйымдуулуктарга куюлган (бөтөлкөлөр, контейнерлер);

- медициналык азык болуп эсептелинүүчү сууларга;

- техникалык максаттар үчүн арналган сууларга;

- геотермалдык сууларга;

- ысык суу менен камсыздоо системасындагы сууларга;

- суу даярдоого чейинки булак сууларына;

- суу бөлүү объекттерин куруу жана эксплуатациялоо боюнча техникалык талаптарга.

4-берене. Негизги түшүнүктөр

Ушул Техникалык регламентти аткарууну камсыз кылуу үчүн төмөнкүдөй түшүнүктөр пайдаланылат: кырсык - суу менен камсыз кылуу системасынын, ичүүчү сууну, ыплас сууларды тазалоо боюнча курулмалардын иштешинин санкцияланбаган түрдө токтошу же болбосо мүлккө зыян келтирилиши же жок кылышы же болбосо адамдардын ден соолугу менен бакубаттыгы үчүн коркунуч түзүшү мүмкүн болгон алардын компоненттеринин бузулушу; ичүүчү суу менен камсыз кылуунун автономдуу системасы - жеке жана юридикалык жактар тарабынан пайдалануучу жана калктын жалпы пайдалануусу үчүн арналбаган ичүүчү сууну керектөө жерлерине берүү менен (же бербестен) топтоо, даярдоо (же даярдабастан) үчүн түзүлүштөр жана курулмалар; тобокелдиктерди талдоо жана эң жогорку контролдук чекиттер - сапатты контролдоо системасы, ал бир түргө келтирүүнү, баалоону карайт жана ичүүчү суунун коопсуздугуна таасир этүүчү коркунучтуу факторлорду башкарат; коопсуз ичүүчү суу - алынган жерине же келип түшкөнүнө карабастан, микроорганизмдерди жана мителерди, ошондой эле адамдардын ден соолугу үчүн потенциалдуу коркунуч келтирген ар кандай заттарды кармабаган жана ичүү, тамак-аш даярдоо, тамак-аш азыктарын же заттарды өндүрүүдө адамдар пайдалануучу жана гигиеналык жол-жоболор үчүн арналган жаратылыш же кайра иштетилген суу; суу топтоочу курулма - ичүүчү суу менен камсыз кылуу булагынан сууну топтоо үчүн гидротехникалык курулма; суу менен камсыздоо - жер үстүндөгү же жер астындагы сууларды пайдалануучуларга коопсуздук боюнча талаптарга ылайык талап кылынган өлчөмдө берүү; суу түтүк тармагы (суу түтүгү) - сууну керектөөчү жерлерге берүү үчүн арналган суу түтүктөрүнүн курулмаларынын системасы; мамлекеттик көзөмөл - калкты коопсуз ичүүчү суу менен камсыз кылуу жаатында ушул Техникалык регламенттин талаптарын бузуунун алдын алуу, аныктоо, бөгөт коюу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын иши; санитардык коргоо зонасы - анын чектеринде ичүүчү суу менен камсыз кылуу булагын, суу түтүктөр курулмаларын жана ичүүчү сууну булгануудан коргоо максатында чарбалык жана башка иштердин өзгөчө режими белгиленген аймак жана (же) суунун бети; ичүүчү суу менен камсыздоо булагы - суусу коопсуздук боюнча белгиленген талаптарга жооп берген жана ичүүчү суу менен камсыз кылуу системасына топтоо үчүн пайдаланылуучу же пайдаланылышы мүмкүн болгон жер үстүндөгү же жер астындагы суу объектиси (же анын бөлүгү); контролдоо - тиешелүү сыноолор жана өлчөөлөр менен коштолуучу байкоо жүргүзүү жана жыйынтык чыгаруу жолу менен жүзөгө ашырылуучу ылайыктуулукту баалоо формасы; мониторинг - суунун коопсуздугун баалоо жана өзгөрүүлөрдү аныктоо үчүн белгилүү программа боюнча жүргүзүлүүчү үзгүлтүксүз байкоолордун жана контролдоонун системасы; колдонуудагы эң мыкты технология - экономикалык жана социалдык факторлорду эске алуу менен белгиленген мөөнөттүн ичинде колдонулуучу, суу пайдалануунун коопсуздугу боюнча талаптарды илим менен техниканын жетишкен деңгээлинде кармап туруучу өндүрүштүк иштердин, анын ичинде ичүүчү суу өндүрүшүнүн кыйла натыйжалуу технологиясы; ичүүчү суунун олуттуу эмес кемчилиги - ичүүчү суунун сапатынын кемчилиги, ал ичүүчү сууну анын максаттык арналышына ылайык пайдаланууга жолтоо болбойт; борбордоштурулбаган суу менен камсыздоо - бөлүүчү тармагы жок (шахталык же түтүкчө түрүндөгү кудуктар жана булактардын каптаждары) суу топтоочу түзүлүштөрдүн жардамы менен сууну жер астындагы булактардан берүүчү ичүүчү суу менен камсыздоо системасы; ичүүчү суунун коопсуздугунун ченемдери - эпидемиялык жана радиациялык жагдайда адам үчүн коопсуздукту, пайдалануунун узактыгына карабастан химиялык курамы боюнча зыяндуу эместигин кепилдикке алуучу ичүүчү суунун көрсөткүчтөрү; сууну зыянсыздандыруу (дезинфекциялоо) - суудагы микроорганизмдерди ичүүчү суунун эпидемиологиялык коопсуздугун камсыз кылуучу чекке чейин жок кылуу процесси; ичүүчү суу менен камсыздоонун жалпы үй ичиндеги бөлүштүрүүчү системасы - ичүүчү сууну борбордоштурулган жана автономдуу суу менен камсыз кылуу системасынан керектөөчүлөргө берүүнү камсыздоочу, имараттагы түзүлүштөрдүн, курулмалардын жана суу түтүктөрүнүн комплекси; ичүүчү сууну керектөөчү - өзүнүн керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн ичүүчү сууну белгиленген тартипте алуучу жеке же юридикалык жак; ичүүчү суу менен камсыздоо - керектөөчүлөрдү ичүүчү суу менен камсыз кылуу боюнча иштер; ичүүчү сууну даярдоо (суу даярдоо) - сууну ичүүчү суунун коопсуздугу боюнча талаптарга ылайык келтирүү үчүн аны иштетүүнүн технологиялык процесси; чектик жол берилүүчү концентрация (ЧЖК) - суудагы заттардын максималдуу концентрациясы, анда зат өмүр бою организмге күн сайын кирүүдө учурдагы жана кийинки муундагы калктын ден соолугуна тикелей же ортомчулук таасир көрсөтө албайт, ошондой эле суу пайдалануунун гигиеналык шарттарын начарлатпайт; өндүрүштүк контроль - юридикалык жана жеке жактар иш жүргүзүү процессинде, иштерди аткарууда жана адам үчүн потенциалдуу коркунуч келтирген кызматтарды көрсөтүүдө адамдардын өмүрүн жана ден соолугун жана айлана-чөйрөнү коргоо максатында уюштурулуучу жана жүргүзүлүүчү санитардык-эпидемияга каршы (алдын алуучу) иш-чараларды камсыз кылуу боюнча контролдоо системасы; ден соолук үчүн тобокелдик - кооптуу эмес ичүүчү сууну пайдалануу менен байланышкан жагымсыз факторлордун таасири менен шартталган, адамдардын жана келечек муундардын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч ыктымалдыгы; чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасы - сууну топтоо, ошондой эле зарыл учурда аны тазалоо, сактоо жана суу пайдалануучу жерге жеткирүү үчүн арналган курулмалардын жана түзүлүштөрдүн комплекси; борбордоштурулган чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасы ичүүчү сууну топтоо, даярдоо, ташуу жана керектөөчүгө берүү үчүн жалпы пайдаланууга жеткиликтүү инженердик курулмалардын комплекси; чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы - анын компетенциясына Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана башка ченемдик укуктук актыларына ылайык анын милдеттери жана укуктары белгиленген белгилүү функцияларды жүзөгө ашыруучу орган; ичүүчү суунун олуттуу жетишсиздиги - анын максаттуу арналышына ылайык ичүүчү сууну пайдаланууну мүмкүн эмес же жеткиликтүү эмес кылуучу кемчилик; чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо - чарбалык-ичүүчү жана коммуналдык-тиричилик максаттары үчүн адамдардын сууга болгон керектөөлөрүн камсыз кылууга багытталган тиешелүү ишканалардын жана уюмдардын иш чөйрөсү.

5-берене. Ушул Техникалык регламенттин колдонулуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

1. Ушул Техникалык регламенттин талаптарын колдонуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына таянат жана ушул Мыйзамдан, башка мыйзамдарынан жана аларга ылайык кабыл алынуучу Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынан турат.

2. Ичүүчү суу менен камсыздоону жүзөгө ашырууда ушул Мыйзам менен жөнгө салынбаган бөлүгүндө жарандардын өмүрүн жана ден соолугун коргоо жаатындагы мамилелер "Ичүүчү суу жөнүндө" жана "Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен жөнгө салынат.

3. Керектөөчүлөр менен жеке жана юридикалык жактардын ортосундагы мамилелер ичүүчү сууну берүү (алуу) жагдайы боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен жөнгө салынат.

4. Ичүүчү суу менен камсыздоо системасын жайгаштыруу, куруу жана эксплуатациялоого байланыштуу келип чыккан суу объекттерин, жерлерди, кен байлыктарды, токойлорду жана жаратылыш чөйрөсүнүн башка компоненттерин ушул Мыйзам менен жөнгө салынбаган бөлүгүндө пайдалануу жана коргоо чөйрөсүндөгү мамилелер Кыргыз Республикасынын кен байлыктар жөнүндө мыйзамдары, ошондой эле суу, жер, токой, шаар куруу мыйзамдары менен жөнгө салынат.

6-берене. Ичүүчү суунун коопсуздугун камсыз кылуу принциптери

1. Ичүүчү суунун коопсуздугу жаатындагы мамилелерди укуктук жөнгө салуу төмөнкү принциптерге ылайык жүзөгө ашырылат:

- калкты коопсуз ичүүчү суу менен камсыз кылуу үчүн жеке жана юридикалык жактардын жоопкерчиликтери;

- ичүүчү сууну чыгарууга, ташууга, сактоого жана сатууга коопсуздук талаптарынын аткарылышын милдеттүү түрдө сактоо жана колдонуу;

- белгиленген тартипте коопсуздуктун ченемдик көрсөткүчтөрүнө ылайыктуулугун баалоону жүргүзүү;

- өндүрүүдө, ташууда, сактоодо жана сатууда ичүүчү суунун коопсуздугунун мониторингин уюштуруу;

- ичүүчү сууну өндүрүүдө, ташууда, сактоодо жана сатууда мамлекеттик жөнгө салуу чараларын колдонуу;

- ичүүчү суунун коопсуздугун камсыз кылуу боюнча ченемдик документтердин талаптарынын жеке жана юридикалык жактар тарабынан аткарылышы;

- сууну өндүрүүнүн бардык этаптарында тобокелдикке жана кооптуу контролдук чекиттерге талдоо жүргүзүү менен ичүүчү суунун коопсуздугун башкаруу системасын киргизүү жана ичүүчү сууну эл аралык стандарттардын негизинде берүү;

- өндүрүштүк контролдоо программаларын иштеп чыгуу жана аткаруу.

2. Ичүүчү сууда ченемдер белгиленбеген заттар болгондо жеке жана юридикалык жактар чектик жол берилүүчү концентрацияларды белгилөө боюнча иштерди жүргүзүүнү камсыз кылат.

7-берене. Ичүүчү суунун коопсуздугу боюнча жалпы талаптар

1. Суу менен камсыздоонун борбордоштурулган жана автономдуу системасынан, транспорттогу суу менен камсыздоо системасынан, үй ичиндеги бөлүштүрүүчү системалардан, борбордоштурулбаган суу булактарынан алынган суулар эпидемиялык жана радиациялык жагдайда коопсуз, химиялык курамы боюнча зыянсыз болушу керек жана ушул Техникалык регламенттин минималдуу талаптарына ылайык жагымдуу органолептикалык касиетке ээ болууга тийиш.

Борбордоштурулган ичүүчү суу менен камсыздоо системалары, үй ичиндеги бөлүштүрүүчү системалар, ичүүчү суу менен камсыздоонун автономиялуу системалары аркылуу керектөөчүлөргө берилүүчү ичүүчү суу ушул Мыйзамдын 1-тиркемесинде көрсөтүлгөн коопсуздук боюнча талаптарга ылайык келүүгө тийиш. Борбордоштурулбаган суу булактарынан алынган суу ушул Мыйзамдын 1(В, С бөлүктөрү) жана 2-тиркемелеринде белгиленген минималдуу талаптарга ылайык келиши керек.

2. Ушул Техникалык регламент менен белгиленген ичүүчү суунун коопсуздугунун ченемдик көрсөткүчтөрү төмөнкү жерлерде текшерилет:

- бөлүштүрүүчү системанын кранынын чоргоосунан (үй ичиндеги кран, көчөдөгү колонка);

- идиштин (цистернанын) чоргосунан;

- суунун идишке (цистернага) куюлган жеринен;

- тамак-аш азыктарын чыгаруу боюнча ишканаларда суу пайдаланган жерлерден.

3. Суу менен камсыздоонун борбордоштурулган жана борбордоштурулбаган системаларындагы ичүүчү суунун коопсуздугу төмөнкүлөр аркылуу камсыз кылынат:

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык ичүүчү суу менен камсыздоо булактарын тандоо;

- ичүүчү суу менен камсыздоо булактарын жана ичүүчү суу менен камсыздоо системаларын булгануудан коргоону уюштуруу жана камсыз кылуу;

- ичүүчү суу менен камсыздоо булактарын калкты ичүүчү суу менен камсыздоо максатында пайдалануу үчүн жарактуу болгон абалда кармап туруу боюнча чараларды ишке ашыруу;

- адам үчүн коопсуздук талаптарына жооп берген жабдууларды, материалдарды жана реагенттерди ичүүчү суу менен камсыздоо системаларында колдонуу;

- ичүүчү суунун коопсуздук талаптарына ылайык келишин камсыз кылуучу ичүүчү сууну даярдоонун колдонуудагы эң мыкты технологияларын колдонуу;

- ичүүчү суу менен камсыздоо системаларын техникалык эксплуатациялоого коюлуучу талаптарды аткаруу;

- ичүүчү сууда химиялык заттардын концентрацияларынын, микроорганизмдердин, мите агенттердин жогорку коопсуздук көрсөткүчтөрүнүн ченемдеринин жана радиациялык фонунун көбөйүшүнө жол бербөө;

- өндүрүштүк контролдоо программаларын жүзөгө ашыруу;

- ичүүчү сууга, ичүүчү суу менен камсыздоо булактарына жана системаларына, бирдей методикаларды жана өлчөө каражаттарын пайдаланууга коюлуучу талаптарды сактоо үчүн мамлекеттик көзөмөлдү жүзөгө ашыруу;

- суу түтүктөрүнүн жумушчуларын профилактикалык медициналык кароодон өткөрүү.

8-берене. Ичүүчү суу менен камсыздоо чөйрөсүндө пайдаланылуучу материалдарга, реагенттерге, жабдууларга жана технологияларга талаптар

1. Сууну даярдоо жана ичүүчү сууну бөлүштүрүү үчүн пайдаланылуучу материалдар, реагенттер жана жабдуулар сууга тийгенде ушул Техникалык регламент менен белгиленген ченемдерден ашпаган сандагы адамдын ден соолугу үчүн зыяндуу аралашмаларды бөлүп чыгарбоого тийиш.

2. Ичүүчү суу менен камсыздоо системаларында колдонулуучу жана ичүүчү сууну ташуу үчүн идиштерди даярдоо процессинде пайдаланылуучу материалдар, реагенттер, жабдуулар адамдардын ден соолугуна мүмкүн болгон терс таасирдин алдын алуу үчүн аларды пайдалануунун белгиленген талаптарына жана эрежелерине ылайык келүүгө тийиш.

3. Ичүүчү суу менен камсыздоо системасында колдонулуучу технологиялык жабдуулар гигиеналык талаптарга, ошондой эле жарылуу, өрт чыгуу жана экологиялык коопсуздук талаптарына жооп берүүгө жана кызматкерге зыяндуу жана кооптуу факторлордун аракетин алып салууга тийиш.

4. Ичүүчү сууда аны иштетүү процессинде келген жана түзүлгөн химиялык заттар ушул Мыйзамдын 1-тиркемесинде (D бөлүгү) белгиленген коопсуздуктун ченемдик көрсөткүчтөрүнөн ашпашы керек.

5. Ушул Мыйзамдын 1-тиркемесинде (D бөлүгүндө) регламенттелбеген, кайсы болбосун башка бир химиялык заттарды коопсуздукка зарыл болгон сыноолордон өткөзмөйүн колдонууга тыюу салынат.

6. Жеке жана юридикалык жактар ичүүчү суунун көрсөткүчтөрүн дезинфекциянын кыйыр продуктары менен төмөндөтпөстөн, аны натыйжалуу дезинфекциялоону камсыз кылат.

9-берене. Транспорт каражаттарында ичүүчү суу менен камсыздоо системасынын коопсуздугу боюнча талаптар

1. Үч сааттан ашык жолдо жүргөн транспорт каражаттарында (темир жол поезддеринде жана аба кемелеринде, алыска баруучу автобустарда жана башка транспорт каражаттарында) ичүүчү суу менен камсыздоо ичүүчү суу менен камсыздоонун системасын уюштуруу аркылуу жүзөгө ашырылат.

2. Транспорт каражаттарында ичүүчү суу менен камсыздоонун системасы аркылуу берилүүчү ичүүчү суу ушул Мыйзамдын 1-тиркемесинде белгиленген ичүүчү суунун коопсуздугу боюнча талаптарга ылайык келиши керек.

3. Транспорт каражаттарында ичүүчү сууну сактоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте берилген, ылайыктуулугун ырастоо жөнүндө документтери бар материалдан даярдалган идиштерде болушу керек.

4. Транспорт каражатын пайдаланууну жүзөгө ашыруучу адамдар транспорт каражаттарында ичүүчү суу менен камсыздоонун системасын тиешелүү түрдө пайдаланууну камсыз кылууга, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык текшерүүгө алуу жыштыгы менен коопсуздук боюнча талаптарга ичүүчү суунун ылайык келишине өндүрүштүк контролду камсыз кылат.

10-берене. Суу менен камсыздоонун борбордоштурулбаган системаларында ичүүчү суунун коопсуздугу боюнча талаптар

1. Борбордоштурулган чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасы жокто, алардын иштөө режими бузулган учурларда, ошондой эле өзгөчө кырдаалдарда борбордоштурулбаган ичүүчү суу менен камсыздоо колдонулат.

2. Борбордоштурулбаган ичүүчү суу менен камсыздоо үчүн жер астындагы булактардын суусу (булактар, жер катмарындагы жана артезиан суулары) пайдаланылат.

3. Борбордоштурулбаган системалардан алынуучу ичүүчү суу ушул Мыйзамдын 2-тиркемесинде белгиленген коопсуздук ченемдерине ылайык келүүгө тийиш.

4. Борбордоштурулбаган ичүүчү суу менен камсыздоо системасын пайдалануучу адамдар төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

- аларды тиешелүү абалда кармап турууну;

- ичүүчү суунун сапатынын коопсуздук ченемдерине ылайык келишине контролду;

- ичүүчү сууну натыйжалуу дезинфекциялоону;

- уруксат берилген жана сертификатталган материалдарды жана реагенттерди пайдаланууну;

- булактын аймагын булгануудан коргоону.

11-берене. Борбордоштурулган жана автономдуу суу менен камсыздоо булактарына, булактарды жана ичүүчү суу менен камсыздоо системаларын санитардык коргоо зоналарына талаптар

1. Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системалары үчүн булакты тандоо керектөөчүлөрдү жетишээрлик өлчөмдөгү коопсуз ичүүчү суу менен туруктуу камсыздоо, суу булактарын санитардык коргоо жана суу менен камсыздоо системаларынын технологиялык ишенимдүүлүк принциптерине негизденет.

2. Борбордоштурулган жана автономдуу чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо үчүн булактардын жарактуулугу ушул Мыйзамдын 3, 4-тиркемелерине ылайык белгиленет.

3. Ичүүчү суу менен камсыздоо системаларын долбоорлоодо коопсуздук боюнча талаптарга ылайык келүүчү ичүүчү сууну камылгалаган ичүүчү суу менен камсыздоо жаатындагы колдонулуп жаткан технологиялардын эң мыктысы, прогрессивдүү техникалык чечимдер, технологиялык процесстерди автоматташтыруулар пайдаланылышы керек.

4. Ичүүчү сууну даярдоонун технологиялык схемаларын тандоого жана негиздөөгө талаптар суу түтүктөрүн пайдалануунун эсептелген мөөнөтүндө, суу булактарында суунун курамынын өзгөрүшүн болжолдуу баалоого жана салыштырылуучу технологиялардын техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүнө жараша белгиленет.

5. Ичүүчү суу менен камсыздоо булактарын жана системаларын булгануудан коргоо санитардык коргоо зоналарын уюштуруу менен камсыз кылынат. Ичүүчү суу менен камсыздоо булагы катары суу объектисин пайдаланууга санитардык коргоо зонасын белгилемейинче жол берилбейт.

6. Ичүүчү суу менен камсыздоо булагы катары пайдаланылуучу суу объекттерин санитардык коргоо зоналары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгиленет.

7. Суу менен камсыз кылуу булактарын жана чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системаларын санитардык коргоо зоналарында режимдин чектери жана өзгөчөлүктөрү суу түтүктөрүнүн санитардык коргоо зоналарынын долбооруна ылайык белгиленет.

8. Булактарды жана чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системаларын санитардык коргоо зоналарында чарбалык жана башка иштерди жүргүзүүчү адамдар суу булагынын булганышы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

12-берене. Үй ичиндеги бөлүштүрүүчү системаларды пайдаланууда ичүүчү суунун коопсуздугу боюнча талаптар

1. Үй ичиндеги бөлүштүрүүчү системаларды эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

- керектөөчүлөрдү ушул Мыйзамдын 1-тиркемесинде белгиленген ченемдерге ылайык келүүчү коопсуз ичүүчү суу менен;

- ичүүчү сууну үзгүлтүксүз берүүнү;

- суу берүү режиминин өзгөрүшү жөнүндө керектөөчүлөрдү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын маалымдоону;

- химиялык, радиологиялык, микробиологиялык көрсөткүчтөрү боюнча ичүүчү суунун сапатынын начарлоо себептерин таап чыгууну;

- үйдөгү бөлүштүрүүчү системаларды тиешелүү абалда кармоо, кырсыктарды болтурбоо жана алардын кесепеттерин жоюу боюнча чараларды жүзөгө ашырууну.

2. Үйдөгү бөлүштүрүүчү системаларда ичүүчү суу коопсуздук боюнча талаптарга ылайык келбегенде ылайык келбестиктин себептерин четтетүү боюнча чараларды көрүүгө тийиш.

13-берене. Ичүүчү суунун коопсуздук ченемдерине ылайык келбегендиги табылганда көрүлүүчү чаралар

1. Жер казынасын пайдалануу, айлана-чөйрөнү коргоо, пестициддер жана агрохимикаттар менен иштөөнүн коопсуздугу жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо булактарынын булганышы жөнүндө жана суунун сапатынын болжолдонгон начарлашы жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик администрация органдарына, ошондой эле саламаттыкты сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына, ичүүчү суу менен камсыздоо системаларын эксплуатациялоону жүзөгө ашыруучу жеке жана юридикалык жактарга маалымат берет.

2. Өзгөчө кырдаалдар пайда болгон учурларда, ошондой эле региондогу кырдаалды эске алуу менен белгиленген мезгил убактысына ушул Мыйзамдын 1 жана 2-тиркемелеринде белгиленбеген ичүүчү суунун коопсуздугунун кошумча көрсөткүчтөрү киргизилет.

3. Коопсуздук көрсөткүчтөрү боюнча ичүүчү суунун ылайык эместиги табылганда, суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар сууну кайталап изилдөөнү токтоосуз жүргүзөт, булгануунун себептерин белгилейт жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик администрация органдарына, ошондой эле саламаттыкты сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына бул жөнүндө маалымдайт.

4. Ичүүчү сууда коопсуздук боюнча ченемдик көрсөткүчтөр жогору болушу белгиленгенде, аны пайдаланууга тыюу салуу же болбосо чектөө боюнча чаралар жана (же) адамдардын ден соолугун коргоо боюнча башка чаралар көрүлөт. Чараларды көрүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

5. Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системаларынын иштеши бузулганда жана (же) ичүүчү суунун ченемдик көрсөткүчтөргө ылайык келбестик себептерин четтетүү мүмкүн болбогондо, жергиликтүү өз алдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик администрация органдары, жеке жана юридикалык жактар керектөөчүлөрдү резервдеги булактардан суу менен камсыз кылуу же сууну жеткирип берүү боюнча чараларды көрөт.

6. Керектөөчүлөр ичүүчү суунун сапатынын начарлап кеткенине даттануу менен кайрылганда, чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу юридикалык жана жеке жактар суунун сапатынын начарлашынын себебин белгилешет жана зарыл болгондо арыз ээсине маалымат берүү менен бирге кошумча изилдөөлөрдү жүргүзүшөт.

14-берене. Ичүүчү суунун коопсуздугунун ылайыктуулугун баалоо

1. Борбордоштурулган, борбордоштурулбаган, автономдуу суу менен жабдуу системаларынан, транспорт каражаттарындагы ичүүчү суу менен жабдуу схемаларынан алынуучу ичүүчү суунун коопсуздугунун ылайыктуулугун баалоо төмөнкү максаттарда жүзөгө ашырылат:

- адамдардын өмүрүн жана ден соолугун коргоо;

- ичүүчү суунун керектөөчүлөрүн адашууга алып келүүчү аракеттерди алып салуу;

- Кыргыз Республикасында товарларды эркин алып жүрүү;

- эл аралык экономикалык, илимий-техникалык кызматташууга, эл аралык соодага катышуу.

2. Ичүүчү суунун коопсуздугунун ченемдеринин ылайыктуулугун баалоо өндүрүштүк контролдоо жана мамлекеттик көзөмөл формаларында жүргүзүлөт.

15-берене. Ичүүчү суунун коопсуздугун өндүрүштүк (ички) контролдоо

1. Өндүрүштүк контролдоо ичүүчү сууну өндүрүү, ташуу, сактоо жана утилдештирүү процессинде тобокелдикти баалоонун натыйжалары боюнча ичүүчү суунун адамдын өмүрүнө жана ден соолугуна мүмкүн болгон зыяндуу таасиринин алдын алуу максатында чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу юридикалык жана жеке жактар тарабынан жүзөгө ашырылат.

2. Ичүүчү суунун коопсуздугун өндүрүштүк контролдоо программасы жергиликтүү шарттарды эске алуу менен чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар тарабынан иштелип чыгат жана өндүрүү, сактоо, ташуу, сатуу, утилдештирүү этаптарында жүзөгө ашырылат жана саламаттык сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы менен макулдашылат.

3. Өндүрүштүк контролдоо программасы сууну текшерүүгө алуучу жерлерди жана мезгилдүүлүгүн, талдоого алынуучу көрсөткүчтөрдүн түрлөрүн жана тизмегин белгилейт. Сууну текшерүүгө алуунун көрсөткүчтөрүнүн түрү жана мезгилдүүлүгү ушул Мыйзамдын 3, 4, 6 жана 7-тиркемелеринде белгиленген талаптарды эске алуу менен аныкталат.

4. Ичүүчү суунун коопсуздугунун көрсөткүчтөрүнүн контролдонуучу тизмеги суу даярдоонун технологиясын пайдалануучу ичүүчү суу менен камсыздоо булагынын санитардык ишенимдүүлүгүнө жараша белгиленет.

5. Ичүүчү суунун коопсуздугун өндүрүштүк контролдоо чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактардын лабораториясы же башка лабораториялар тарабынан камсыз кылынат.

16-берене. Мамлекеттик көзөмөл

1. Мамлекеттик көзөмөлдүн максаты ичүүчү суунун тиешелүү сыноолор жана өлчөөлөр менен коштолуучу байкоо жүргүзүү процессинде коопсуздугу боюнча белгиленген көрсөткүчтөргө ылайыктуулугун баалоо, ошондой эле ушул Техникалык регламенттин талаптарынын бузулушунун алдын алуу, табуу жана бөгөт коюу болуп эсептелет.

2. Ичүүчү суунун коопсуздугуна мамлекеттик көзөмөл ушул Мыйзамдын 3-беренесине ылайык техникалык жөнгө салуунун объекттеринде, аны чыгаруунун жана сатуунун бардык этаптарында жүргүзүлөт.

3. Ичүүчү суунун коопсуздугуна мамлекеттик көзөмөлдү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар өз компетенциясынын чектеринде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырат.

4. Мамлекеттик көзөмөл төмөнкүдөй текшерүүлөрдү камтыйт:

- суу топтолгон жердин, санитардык коргоо зоналарынын абалын жана ичүүчү сууну даярдоо, ташуу жана сактоо процесстерин;

- ичүүчү суу менен байланышта болгон борбордоштурулган жана жекече техникалык каражаттарды, материалдарды жана реагенттерди;

- бөлүштүрүүчү тармактарда суунун коопсуздугу боюнча ченемдик көрсөткүчтөрдү, анын ичинде турак жай жана коомдук имараттарда, билим берүү, саламаттык сактоо, коомдук тамактануу жана тамак-аш өнөр жайы мекемелеринде, транспортто сактоону;

- ичүүчү сууга мониторинг жүргүзүүнүн планын ишке ашырууну.

5. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар өз компетенциясынын чектеринде жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык төмөнкүлөргө укуктуу:

- ичүүчү сууну берүүчү ишканалардын жана тамак-аш өнөр жай ишканаларынын аймактарына кирүүгө;

- суу менен камсыздоо ишканаларынын аймактарын жана өндүрүш жайларын инспекциялоого;

- изилдөөлөрдү жүргүзүү үчүн сууну жана ичүүчү суу менен түздөн-түз байланышта турган заттардын жана буюмдардын үлгүлөрүн текшерүүгө алууга;

- жеке жана юридикалык жактардын ушул Техникалык регламенттин талаптарын аткарууларына текшерүүнү жүзөгө ашырууга;

- ден соолук үчүн тобокел келтирүүчү ченемдик көрсөткүчтөр олуттуу ылайык келбегенде борбордоштурулган жана автономдуу суу менен жабдуу системаларын эксплуатациялоону токтотууга;

- ичүүчү суунун коопсуздук көрсөткүчтөрүнүн аныктоочу санын кеңейтүү жана изилдөөлөрдүн кайталанышын көбөйтүү жөнүндө чарбалык-ичүүчү суу менен камсыз кылган жеке жана юридикалык жактарга жазуу жүзүндөгү көрсөтмөлөрдү жиберүүгө.

6. Пландуу мамлекеттик көзөмөлдүн мезгилдүүлүгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык аныкталат.

7. Адамдын өмүрү жана ден соолугу үчүн тобокелдик көбөйгөн учурда мамлекеттик көзөмөл төмөнкүдөй учурларда жүзөгө ашырылат жана жүргүзүлөт:

- форс-мажордук кырдаалдардан кийин;

- кырсык кырдаалдарын жойгондон кийин;

- ичүүчү сууну даярдоо боюнча суу түтүктөрү курулуп же реконструкцияланып бүткөндөн кийин;

- калктан даттануу түшкөндө;

- суунун булганышы менен байланышы бар болгон инфекциялык же инфекциялык эмес оорулар, эпидемиялар пайда болгондо;

- башка өзгөчө кырдаалдарда.

17-берене. Ичүүчү суунун коопсуздугунун мониторинги

1. Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар ичүүчү суунун коопсуздугу жана суу тазалоонун натыйжалуулугу жөнүндө маалымат алуу максатында керектөөчүлөргө берилүүчү ичүүчү суунун мониторингин жүзөгө ашырат.

2. Ичүүчү суунун коопсуздугунун көрсөткүчтөрү боюнча изилдөөлөр төмөнкүдөй жүргүзүлөт:

- чарбалык-ичүүчү суу менен жабдуунун борбордоштурулган системаларынан ушул Мыйзамдын 5-тиркемесине ылайык;

- чарбалык-ичүүчү суу менен жабдуунун борбордоштурулбаган системаларынан ушул Мыйзамдын 2-тиркемесине ылайык.

3. Ичүүчү сууну текшерүүгө алуу жана изилдөө жыл ичинде системалуу жүргүзүлөт.

4. Ичүүчү сууга мониторинг жүргүзүү программасы чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар тарабынан ушул Мыйзамдын 2, 5 жана 6-тиркемелерине ылайык саламаттык сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы менен макулдашуу боюнча иштелип чыгат.

5. Ичүүчү сууда ченемдик көрсөткүчтөрү белгиленбеген, адамдын ден соолугу үчүн потенциалдуу коркунучтуу заттар же микроорганизмдер бар экени жөнүндө негиздүү күмөн пайда болгондо сууну кошумча текшерүү жүргүзүлөт.

6. Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар жана ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген эрежелерге жана усулдарга ылайык ичүүчү сууга лабораториялык изилдөө жүргүзүүнүн эрежелерин сактоого милдеттүү.

7. Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө талаш маселелерди чечүү үчүн көз каранды эмес аккредиттелген лабораторияларда изилдөөлөрдү жүргүзөт.

18-берене. Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө маалымат

1. Ичүүчү суу ушул Техникалык регламенттин талаптарына ылайык эместиги табылганда чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо системасын эксплуатациялоочу жеке жана юридикалык жактар жергиликтүү өз алдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик администрация органдарына, саламаттык сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына жана ичүүчү сууну керектөөчүлөргө ылайык эместикти жоюу боюнча чаралар жөнүндө токтоосуз маалымдайт.

2. Ичүүчү суу жөнүндө маалымат өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

- ичүүчү суунун көрсөткүчтөрү ушул Техникалык регламенттин талаптарына ылайыктыгы же ылайык эместиги жөнүндө;

- чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо булактарындагы суунун булганышы же болжолдонуп жаткан начарлашы жөнүндө;

- көрсөткүчтөрү боюнча ушул Техникалык регламенттин талаптарына ылайык келбеген, ден соолукка коркунучу бар ичүүчү сууну пайдалануудагы сактык чаралары жөнүндө;

- ичүүчү сууну берүүнүн режими өзгөргөнү жөнүндө;

- өзгөчө кырдаалдарда керектөөчүлөргө ичүүчү суу берүүчү жер жана убактысы жөнүндө;

- коопсуздук көрсөткүчтөрү боюнча ичүүчү суунун ылайык эместигин жараткан себептерди жоюу мөөнөттөрү жөнүндө.

3. Өндүрүштүк контролдун, мамлекеттик көзөмөлдүн натыйжасында алынган ичүүчү суу жөнүндө маалымат керектөөчүлөргө жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу же Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарына ылайык башка жол менен берилет.

4. Ичүүчү сууну керектөөчүлөр суунун коопсуздугу жөнүндө туура маалыматты алууга укуктуу.

19-берене. Ушул Мыйзамдын талаптарын бузгандык үчүн жоопкерчилик

Ушул Мыйзамдын талаптарын бузгандык үчүн күнөөлүү адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте жоопкерчиликке тартылат.

20-берене. Корутунду жоболор

1. Ушул Мыйзам күчүнө киргенге чейин Кыргыз Республикасынын мурда кабыл алынган ченемдик укуктук актылары менен белгиленген талаптар колдонулат.

2. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып бир жылдын ичинде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

3. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн бир жыл өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Президенти

Р. Отунбаева

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына 1-тиркеме

Ичүүчү суунун коопсуздугунун ченемдик көрсөткүчтөрү А бөлүгү (КР 2017-жылдын 28-апрелиндеги № 67 Мыйзамынын редакциясына ылайык) Борбордоштурулган системалардагы ичүүчү суунун микробиологиялык жана паразитологиялык КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

Көрсөткүчтөр

Өлчөө бирдиктери

ЧЖКнын ченемдери

Эшерихия коли (Escherichia coli)

Бактериялардын саны 100 мл

Жок

Энтерококтор (Enterococci)

Бактериялардын саны 100 мл

Жок

Колифагдар (БТБ) (1)

Бляшка түзүүчү бирдиктердин саны 100 мл

Жок

Лямблий цисттер (1)

Цисттердин саны 50 л

Жок

Криптоспоридийлер (1)

Ооцисттердин саны 50 л

Жок

(*) 4-эскертүүгө ылайык кошумча көрсөткүчтөр

Эскертүү (1): Аныктоо жер үстүндөгү булактардан суу менен камсыздоо системаларында жүргүзүлөт.

В бөлүгү Химиялык заттар

Кат. №

Көрсөткүчтөр

Өлчөө бирдиктери

ЧЖК ченемдери

Коркунуч- туулук классы

1

Алюминий

мг/л

0,5

2

2

Аммиак (азот боюнча)

мг/л

2,0

4

3

Бенз(а)пирен

мкг/л

0,01

1

4

Бензол

мг/л

0,01

1

5

Бериллий

мг/л

0,0002

1

6

Бикарбонаттар (НСО3)

мг/л

400,0

3

7

Бор

мг/л

0,1

2

8

Винилхлорид

мг/л

0,0001

1

9

Темир

мг/л

0,3

3

10

Катуулук (1)

градус, Ж(0)

7,0(10)

11

Кадмий (суммалап)

мкг/л

0,0005

2

12

Кобальт

мг/л

0,1

2

13

Литий

мг/л

0,03

2

14

Марганец

мг/л

0,05

3

15

Мышьяк

мг/л

0,01

2

16

Жез

мг/л

1,0

3

17

Молибден

мг/л

0,25

2

18

Натрий

мг/л

200,0

2

19

Мунай заттар (суммалап)

мг/л

0,1

20

Никель (суммалап)

мг/л

0,02

3

21

Нитрат-ион

мг/л

45,0

3

22

Нитрит-ион

мг/л

0,5

2

23

Озон калдыгы

мг/л

0,3

24

Үстүрт-активдүү заттар (ҮАЗ)

мг/л

0,1

25

Сымап (суммалык)

мг/л

0,0005

1

26

Коргошун (суммалык)

мг/л

0,01

2

27

Селен

мг/л

0,01

2

28

Күмүш

мг/л

0,05

2

29

Стронций

мг/л

7,0

2

30

Стирол

мг/л

0,1

1

31

Сульфаттар

мг/л

250,0

4

32

Сурьма

мг/л

0,005

2

33

Тригалометандар - жалпы курамы (2)

мг/л

0,1

2

34

Уран

мг/л

0,030

1

35

Фенольдук индекс

мг/л

0,25

36

Формальдегид

мг/л

0,05

2

37

Фторид

мг/л

1,2

2

38

Хлориддер

мг/л

250,0

4

39

Хлороформ

мг/л

0,2

1

40

Калдыктуу эркин хлор

мг/л

0,3-0,5

3

41

Хром (Cr(+3))

мг/л

0,05

2

42

Цианид

мг/л

0,035

2

43

Цинк

мг/л

5,0

3

44

Пестициддер:

45

Гамма ГХЦГ (линдан)

мг/л

0,002

1

46

ДДТ (изомерлерлдин суммасы)

мг/л

0,002

2

47

2,4-Д

мг/л

0,03

2

(*) 4-тиркемеге ылайык кошумча көрсөткүчтөр

1-эскертүү. Катуулуктун кашаада көрсөтүлгөн көрсөткүчү сууну даярдоонун колдонулуучу технологиясын баалоонун негизинде конкреттүү система үчүн белгилениши мүмкүн. 2-эскертүү. Аныкталган заттардын концентрациясынын суммасы. 3-эскертүү. Бензолдун, темирдин, мышьяктын, никелдин, нитрит-иондун, коргошундун, сульфаттардын, сурьманын, хлориддердин, винилхлориддин, тригалометандардын ченемдери 98/83/ ЕС Директивасына ылайык алынды. 4-эскертүү. Жергиликтүү жаратылыштык жана санитардык шарттарга, ошондой эле эпидемиологиялык абалга жараша тиешелүү аймакта контролдонуучу көрсөткүчтөрдүн тизмеги кошумча микробиологиялык жана химиялык көрсөткүчтөрдү кошуу менен кеңейтилиши мүмкүн. С бөлүгү Радиациялык коопсуздуктун көрсөткүчтөрү

Көрсөткүчтөр

Өлчөө бирдиктери

ЧЖКнын ченемдери

Суммалык альфа-активдүүлүк

Бк/л

0,5

Суммалык бета-активдүүлүк

Бк/л

1,0

Эскертүү: Салыштырма суммалык альфа жана бета активдүүлүктүн көрсөтүлгөн маанилери сууну ичүү максатына пайдаланууга болуусунун баштапкы берилген баасы болуп эсептелет. Бул маанилер ашык болгондо суудагы радионуклиддерге идентификация жүргүзүлөт жана алардын жекече салыштырма активдүүлүгү өлчөнөт. Суунун радиациялык коопсуздугунун критерийи болуп радионуклиддердин салыштырма активдүүлүктөрүнүн өлчөнгөн маанилеринин радиациялык коопсуздуктун ченемдерине ылайыктыгы эсептелет.

D бөлүгү Суу менен келүүчү жана суу менен жабдуу системасында сууну иштетүү процессинде пайда болуучу химиялык заттардын канча экендигинин КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ (калдык концентрациялар)

Көрсөткүчтөр

Өлчөө бирдиктери

ЧЖК ченемдери

Эскертүү

Хлор

1

Эркин калдык

мг/л

0,3-0,5

Байланышкан калдык

мг/л

08,8-1,2

Хлороформ (сууну хлордогондо)

мг/л

0,2

2

Озон калдык

мг/л

0,3

3

Формалъдегид (сууну озондогондо)

мг/л

0,05

Полиакриламид

мг/л

2,0

Активдештирилген кремнекислота (по Si)

мг/л

10,0

Полифосфаттар (РО4(-3) боюнча)

мг/л

3,5

Алюминийдин жана темирлүү коагулянттардын калдык саны

мг/л

алюминий жана темир. 1-тиркемени караңыз, В бөлүк

1-эскертүү. Ичүүчү суунун микробиологиялык көрсөткүчтөр боюнча коопсуздугу толук дезинфекциялоо менен камсыздалат. Сууну эркин хлор менен зыянсыздандырганда анын суу менен контактынын убактысы 30 мүнөттөн кем эмес, сууга байлаштырылган хлор менен зыянсыздандырганда - 60 мүнөттөн кем эмес болууга тийиш. Эркин хлордун калдык концентрациясы 30 мүнөттүк контактта суутектин көрсөткүчү (рН) 8,0дөн көп эмес болгондо 0,5 мг/литрден көп болбоого тийиш. Сууда эркин жана байлаштырылган хлор бир убакта болгондо алардын жалпы концентрациясы 1,2 мг/л ашпоого тийиш. Айрым учурларда атайын ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуу боюнча ичүүчү сууда хлордун жогорулатылган концентрациясына уруксат берилиши мүмкүн. Калдык хлордун канча экени сууну бөлүштүрүүчү тармакка берээрдин алдында контролдонот. 2-эскертүү. Ченем ДСУнун сунуштамаларына ылайык кабыл алынган. 3-эскертүү. Калдык озондун канча экени контакт убактысы 12 мүнөттөн кем эмес болушу камсыздалганда аралаштыруучу камерадан кийин контролдонот.

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына 2-тиркеме

Суу менен борбордоштурулбаган жабдууда ичүүчү суунун коопсуздугунун ченемдик КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

Көрсөткүчтөр

Өлчөө бирдиктери

ЧЖК ченемдери

Жалпы колиформалуу бактериялар

100 мл. дагы саны

Жок

Микробдордун жалпы саны

1 мл. да колония түзүүчү микробдордун саны

100

Ысыкка чыдамдуу колиформалуу бактериялар

100 мл. дагы бактериялардын саны

Жок

Колифагдар(*)

1 мл. да бляшка түзүүчү бирдиктердин саны

Жок

Гельминттердин жумурткалары жана ичегидеги патогендүү жөнөкөй жандуулардын цисттери

50 л. деги саны

Жок

Тунуктук

см

30 см. дан кем эмес

Түстүүлүк

град.

30 град. көп эмес

Даамы жана жыты

20 град. Цельсия температурадагы балл

2-3төн көп эмес

Перманганаттуу кычкылдануу

мг/л

7,0

Аммиак (азот боюнча) Нитрат-иондор Нитрит-ион

мг/л мг/л

2,0 45тен көп эмес 0,5тен көп эмес

Суутек көрсөткүчү (рН)

рН бирдиктер

6,0-9,0

Жалпы минералдашуу (кургак калдык)

мг/л

1000ден көп эмес

Сульфаттар

мг/л

250

Хлориддер

мг/л

250

4-эскертүүгө ылайык кошумча көрсөткүчтөр

1-эскертүү. Ичүүчү сууда куралданбаган көзгө көрүнөөрлүк организмдердин болушуна жана бетинин киргилденишине жол берилбейт. 2-эскертүү. Башка химиялык заттар 1-тиркеменин В бөлүктөгү ченемдерден жогору санда болбоого тийиш. 3-эскертүү. Радиоактивдүүлүктүн ченемдик көрсөткүчтөрү 1-тиркеменин О бөлүгүнө ылайык алынат. 4-эскертүү. Жергиликтүү жаратылыштык жана санитардык шарттарга, ошондой эле калктуу конуштагы эпидемиологиялык абалга жараша суунун коопсуздугунун контролдонуучу көрсөткүчтөрүнүн тизмеги кошумча микробиологиялык жана (же) химиялык көрсөткүчтөрдү кошуу менен кеңейтилиши мүмкүн.

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына 3-тиркеме

Лабораториялык изилдөө үчүн суу алынуучу жерлерде сууну алуунун САНЫ ЖАНА МЕЗГИЛДҮҮЛҮГҮ

Көрсөткүчтөрдүн түрлөрү

Жыл ичинде алуунун саны, кем эмес

Суу менен борбордоштурулган камсыздоо үчүн

Суу менен борбордоштурулбаган камсыздоо үчүн

Жер астындагы булактар үчүн

Жер үстүндөгү булактар үчүн

Микробиологиялык

4 (жыл мезгилдери боюнча)

12 (ай сайын)

4 (жыл мезгилдери боюнча)

Паразитологиялык

Жылына 1 жолу

12 (ай сайын)

Жылыга 1 жолу

Органолептикалык мезгилдери

4 (жыл мезгилдери боюнча)

12 (ай сайын)

4 (жыл мезгилдери боюнча)

Жалпыланган көрсөткүчтөр

4 (жыл мезгилдери боюнча)

12 (ай сайын)

Жылыга 1 жолу

Органикалык эмес жана органикалык заттар

Жылыга 1 жолу

4 (жыл мезгилдери боюнча)

(*)

Радиологиялык

Жылыга 1 жолу

Жылыга 1 жолу

Эскертүү: Сууну хлор менен зыянсыздандырганда суу ташкындаган кездердеги галогендүү бирикмелерди контролдоо жыштыгы 2-3 эсе көбөйтүлөт.

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына 4-тиркеме

Бөлүштүрүү тармагына түшөөр алдында ичүүчү суунун көрсөткүчтөрүн аныктоонун түрлөрү жана изилденүүчү текшерүүгө алуулардын САНЫ

Көрсөткүчтөрдүн түрлөрү

Бир жыл ичиндеги текшерүүгө алуулардын саны, төмөндөгүлөрдөн кем эмес

Жер астындагы булактар үчүн

Жер үстүндөгү булактар үчүн

Суу берүүнүн ошол тармагынан камсыздалуучу калктын саны, миң адам

20 га чейин

20-100

100дөн жогору

100гө чейин

100дөн жогору

Микробиологиялык

50(2)

150(3)

365(1)

365(1)

365(1)

Паразитологиялык

12(4)

12(4)

12(4)

24(5)

24(5)

Жалпыланган (жыты, даамы, өңү, киргилттиги)

50(2)

150(3)

365(1)

365(1)

365(1)

Жалпыланган (рН, катуулугу, жалпысынан туздар, кычкылдануусу, мунай заттар, ПАВ)

4(7)

6(6)

12(4)

12(4)

24(5)

Органикалык эмес жана органикалык заттар

1

1

1

4(7)(*)

12(4)(*)

Сууну даярдоо технологиясына байланыштуу көрсөткүчтөр

Калдык хлор, калдык озон - саатына 1 жолудан кем эмес, калган реагенттер - нөөмөттө 1 жолудан кем эмес

Радиологиялык

1

1

1

1

1

Сууну текшерүүгө алуунун төмөнкүдөй мезгилдүүлүгү алынат:

А. 1) күн сайын, 2) апта сайын, 3) аптада үч жолу, 4) ай сайын, 5) айына эки жолу, 6) эки айда бир жолу, 7) жыл мезгилинде бир жолу.

Б. Жер астындагы булактардан суу алып, 20 миң адамга чейинки калкты камсыздоочу суу түтүктө сууну зыянсыздандыруу болбосо, микробиологиялык жана органолептикалык көрсөткүчтөр боюнча изилдөө үчүн текшерүүгө алуу айына бир жолудан кем эмес алынат.

В. Ташкындардын жана өзгөчө кырдаалдардын учурунда санитардык-эпидемиологиялык бейпилдик боюнча ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуу боюнча ичүүчү суунун сапатын контролдоонун күчөтүлгөн режими белгиленет.

(*) Сууну хлор менен зыянсыздандырганда суу ташкындаган кездердеги галогендүү бирикмелерди контролдоо жыштыгы 2-3 эсе көбөйтүлөт.

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына 5-тиркеме

Мониторингдин индикатордук КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

Көрсөткүчтөр

Өлчөө бирдиги

ЧЖК ченемдери

Эскертүү

Өңү

Градус

30дан ашык эмес

Жыты

Балл

2ден ашык эмес

Даамы

Балл

2ден ашык эмес

Киргилттиги

КФБ (киргилттиктин формазин боюнча бирдиктери) же мг/л (каолин боюнча)

2,6 1,5

1

Суутек көрсөткүчү (рН)

рН бирдиктери

6,0-9,0

Перманганаттуу кычкылдануусу

МгО2/л

5,0 (7,0)

2

Аммиак (азот боюнча)

мг/л

2,0

Нитрат-ион

мг/л

45тен көп эмес

Нитрит-ион

мг/л

0,5

Хлориддер

мг/л

250,0

Сульфаттар (SO4)

мг/л

250,0

Алюминий

мг/л

0,5

Натрий

мг/л

200,0

Темир, суммалап

мг/л

0,3 (1,0)

3

Марганец, суммалап

мг/л

0,05

2

Үстүрт-активдүү заттар

мг/л

0,1

Жалпы колиформалуу бактериялар (колиформалар)

100 мл. деги саны

Жок

Клостридиум Перфрингенс (Clostridium perfringens), споралар менен кошо

20 мл. деги споралардын саны

Жок

3

1-эскертүү. Жер үстүндөгү сууларды иштеткенде киргилттиктин ченемдик көрсөткүчтөрү зыянсыздандырылганга чейин 1,0 ЕМФ (киргилттиктин нефелометриялык бирдигинен) ашпоого тийиш. 2-эскертүү. Кашаадагы чоңдук суу менен камсыздоонун борбордоштурулбаган булактарынын суусу үчүн көрсөтүлгөн. 3-эскертүү. Кашаада көрсөтүлгөн чоңдуктар сууну даярдоонун колдонулуучу технологиясын баалоонун негизинде тийиштүү аймак үчүн суу менен камсыздоонун конкреттүү системасы үчүн белгилениши мүмкүн. 4-эскертүү. Бул көрсөткүч жер үстүндө жаралган же жер үстүндөгү суулардын таасири тийген сууда текшерилет. Белгиленген ченемден четтөө бар болсо сууну текшерүүгө алууда патогендүү микроорганизмдер бар экендиги изилденет.

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына 6-тиркеме

Ичүүчү суунун сапатын бөлүштүрүүчү суу түтүк тармагында микробиологиялык жана органолептикалык көрсөткүчтөр боюнча контролдоо

Тейленүүчү калктын саны, миң адам

Бир айдагы текшерүүгө алуунун саны

10го чейин

2

10-20

10

20-50

30

50-100

100

100дөн ашык

100 миң адамдан ашканда ар бир 5 миң адамга 100 + 1 текшерүүгө алынат

Эскертүү: Тейленүүчү калктын саны 50-100 миң адам болсо бир айдагы текшерүүгө алуулардын санын интерполяциялоого (салыштырмалуу өзгөртүүгө) жол берилет.

"Ичүүчү суунун коопсуздугу жөнүндө" Техникалык регламент" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына 7-тиркеме

Ичүүчү суунун коопсуздугун өндүрүштүк контролдоо үчүн кеңири изилдөө жана көрсөткүчтөрдүн тизмегин түзүү үчүн көрсөткүчтөрдү тандоонун КРИТЕРИЙЛЕРИ

1. Кеңири изилдөөлөрдү жүргүзүү үчүн көрсөткүчтөрдү тандоо объектиге жараша дифференцияланат - булак, иштетилген суу, бөлүштүрүү тармагындагы суу.

2. Кеңири изилдөөлөрдүн программасын түзүү үчүн таблицада берилген маалыматтар пайдаланылат.

Маалыматтардын мүнөзү

Булак

Суу бөлүштүрүү тармагына түшөөрдөн мурда

Бөлүштүрүү тармагындагы суу

Жер астында

Жер үстүндө

1. Суу тосмолорунун жайгаштырылышынын гидрогеологиялык мүнөзү

+

2. Суулуу горизонттун сакталышы

+

3. Суу топтоо пунктунун жанындагы суу объектисинин гидрологиялык мүнөздөмөсү

+

4. Суу топтоочу аймактагы жана суу чыгуучу зонадагы суу объектин булгоочу булактар (чекиттик жана диффузиялык)

+

+

5. Биринчи жана экинчи тилкелердеги санитардык коргоо зонасы жана аларда режимдердин сакталышы

+

+

6. Суу булагынын чекиттик жана диффузиялык булганышынын курамы жана көлөмү, анын ичинде пестициддер жана агрохимикаттар

+

+

+

7. Сууну даярдоо технологиясы, пайдаланылган чыпкалагычтар, реагенттер, зыянсыздоо ыкмалары

+

+

8. Суу түтүк тармагынын конструкциялык материалдары

+

9. Суу түтүк тармагынын узундугу

+

10. Суу түтүк тармагынын эскирүү пайызы

+

11. Акыркы 3 жылдагы өндүрүштүк контролдун натыйжалары

+

+

+

+

12. Кеңири изилдөө программасына киргизүү үчүн көрсөткүчтөрдүн тизмеги

+

+

+

+

Эскертүү: "+" - тийиштүү рубрикага киргизүүгө сунушталуучу маалымат.

3. Сууну кеңири изилдөөлөр бир жыл бою жүргүзүлөт.

Суу менен камсыздоо булагынын тибине жараша суунун сапаты жөнүндө маалыматты жыл бою бир калыпта алып турууну камсыздоого мүмкүндүк берүүчү изилденүүчү текшерүүгө алуулардын эң төмөнкү саны төмөндөгүдөй болот:

- жер астындагы булактар үчүн - жылыга 4 жолу текшерүүгө алуу, ар бир жыл мезгилинде;

- жер үстүндөгү булактар үчүн - жылыга 12 жолу текшерүүгө алуу, ай сайын.

4. Чарбалык-ичүүчү суу менен камсыздоо булагынын коопсуздугун өндүрүштүк контролдоо программасына ушул Мыйзамга 1-тиркемедеги көрсөткүчтөргө кошумча кеңейтилген изилдөө процессинде кошумча төмөнкүлөр да киргизилет:

- опурталдын 1 жана 2-классындагы заттар, эгер алардын концентрациясы >= 0,5 ЧЖК болсо;

- опурталдын 3-классындагы заттар, эгер алардын концентрациясы >= ЧЖК болсо;

- опурталдын 4-классындагы заттар, эгер алардын концентрациясы >= 2 ЧЖК болсо.

Мында кеңейтилген изилдөө процессинде табылган орто эле эмес, эң жогорку концентрациялар да эске алынат.

5. Бөлүштүрүү тармагына берээрден мурда жана бөлүштүрүү тармагындагы ичүүчү суунун коопсуздугун өндүрүштүк контролдоо программасына ушул Мыйзамга 1-тиркемедеги көрсөткүчтөргө кошумча кеңейтилген изилдөө процессинде табылган төмөнкүлөр да киргизилет:

- опурталдын 1 жана 2-классындагы заттар, эгер алардын концентрациясы >= 0,5 ЧЖК болсо;

- опурталдын 3 жана 4-классындагы заттар, эгер алардын концентрациясы >= ЧЖК болсо.

Тиркеменин текстинде пайдаланылган кыскартуулар: рН - суутек көрсөткүчү; мг - миллиграмм; л - литр; мл - миллилитр; КТБ - колония түзүүчү бирдик; БТБ - бляшка түзүүчү бирдик; мкг - микрограмм.