КР «Кыргыз Республикасындагы кант диабети жөнүндө» мыйзамы

1-статья. Негизги түшүнүктөр Бул Мыйзамда төмөндөгүдөй түшүнүктөр пайдаланылат: кант диабети боюнча тобокелчилик тобу - кант диабети боюнча оорлошкон тукум куучулугу, артыкбаш салмагы, гипертониялык оорусу бар адамдар, 4,5 килограммдан ашуун салмакта бала төрөгөн аялдар; инсулин - I типтеги кант диабетин дарылоо үчүн негизги препарат катары колдонулуучу уйку бездин гормону; кант диабеттүү адамдарды медицина-социалдык жактан коргоо - кант диабеттүү адамдардын саламаттыгын жана турмуш-тиричилик шарттарын коргоону камсыз кылуучу мамлекет тарабынан кепилдик берилген экономикалык, социалдык, укуктук жана медициналык чаралардын системасы; медицина-санитардык жардам - жарандардын ден соолугун чыңдоону жана калыбына келтирүүнү коргоого багытталган медициналык, дагы башка чаралардын комплекси; кант диабетинин өтүшүп кетиши - көздүн тор кабыкчасынын сыйрылышына жана көздүн көрбөй калышына (диабет ретинопатиясы), бөйрөктүн терминалдык забыркоосуна негизги себеп болгон бөйрөктүн бузулушу (диабет нефропатиясы) кириптер кылуучу кант диабетинин кан тамырлардын иштешин солгундатышы, ырбап кетиши, инфекция жугушуна, майып болуп калууга жана бутту кесип салууга (ампутацияга) алып келүүчү (диабеттүү таман белгиси), трофик жаралардын чыгышына себепкер болчу буттун баш жактарынын патологиялык абалы ж.б.; инсулиндин жарым жылдык кору - кант диабети бар адамдардын өмүр-тиричилигин камсыз кылууга зарыл инсулиндин стратегиялык кору; мунун жок болуп калышы кант диабеттүү адамдарды айныбастан өлүмгө учуратат; Кыргыз Республикасында жарандарга медициналык-санитардык жардам берүү боюнча мамлекеттик кепилдиктердин программасы (мындан ары - Мамлекеттик кепилдиктердин программасы) - Кыргыз Республикасында жарандарга медициналык-санитардык жардам берүүнүн кепилденген көлөмү, түрлөрү жана шарттары; биринчи алдын алуу - кант диабети боюнча тобокелчилик тобунун адамдарынын арасында диабеттин өсүшүн профилактикалоого багытталган иш; экинчи алдын алуу - аталган оорудан качуу же анын өтүшүп кетишин токтото туруу максаты менен кант диабетине коюлчу алгачкы диагностика; кант диабеттүү оорулуунун паспорту - адамда кант диабет оорусу бар экендигин ырастаган документ; кант диабети менен забыркаган адамдарды каттоо - алар жөнүндө маалыматтар корун түзүү жана ошондой оорулуу адамдарга байкоо жүргүзүү жана аларды дарылоо стратегиясын иштеп чыгуу максатында кант диабеттүү адамдарды каттоо жана автоматтык жол менен эсепке алуу; кант диабети - инсулиндин жетишсиздигинен канда глюкозанын көтөрүлүп кеткен деңгээли менен мүнөздөлүүчү өнөкөт оору; 1-типтеги кант диабети - уйку бези өз инсулинин иштеп чыкпагандыктан, күн сайын көп ирет инсулин инъекциясын талап кылган оору; 2-типтеги кант диабети - уйку бези инсулинди жетишсиз санда иштеп чыккандан улам кантты азайтуучу таблетка түрүндөгү препараттарды ичип турууга же инсулин терапиясын алууга мажбур кылчу оору; өзүн-өзү контролдоочу каражаттар - кандын глюкозасынын деңгээлин жана заарадагы глюкозаны, кетон заттарын өз бетинче аныктоого мүмкүндүк берүүчү диагностикалык тест-тилкечелер жана приборлор (глюкометрлер);

2-статья. Кыргыз Республикасынын кант диабети жөнүндө мыйзамдары Кыргыз Республикасынын кант диабети жөнүндө мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына негизделет да, ушул Мыйзамдан, Кыргыз Республикасынын буларга карама-каршы келбеген дагы башка ченемдик укуктук актыларынан, ошондой эле белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерден турат. Эгерде белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдер ушул Мыйзамда каралгандан башка эрежелерди чектесе, анда эл аралык келишимдердин эрежелери колдонулат.

3-статья. Кант диабеттүү адамдардын оорусун алдын алуу, дарылоо жана социалдык жактан коргоо жагындагы мамлекеттик саясаттын негизги принциптери Кант диабеттүү адамдардын оорусун алдын алуу, дарылоо жана социалдык жактан коргоо жагындагы мамлекеттик саясаттын негизги принциптери төмөндөгүлөр:

- Кыргыз Республикасынын калкынын арасында, биринчи кезекте кант диабети боюнча тобокелчилик тобундагы адамдардын арасында адепки алдын алуунун артыкчылыктуулугу;

- соо-сергек жашоо ыңгайына ык салгандык;

- кант диабеттүү адамдардын оорусунун алдын алуу, дарылоо жана социалдык жактан тейлөө чөйрөсүндөгү стандарттардын иштелип чыгышына, аткарылышына жана сакталышына мамлекеттик жана коомдук контроль;

- кант диабеттүү адамдарга карата мамиленин социалдык адилеттүүлүгү, теңчилиги, алардын оорусун алдын алуунун, дарылоонун жана калыбына келтирүүнүн жетимдүүлүгү;

- медицина-санитардык жана алдын алуу чараларын жүргүзүүнүн илимий негизделгендиги;

- кант диабеттүү адамдардын оорусун алдын алуу, дарылоо жана аларды социалдык жактан коргоо жагындагы мамлекеттик кепилдиктердин камсыз кылынышына мамлекеттик бийлик органдарынын, берилген мамлекеттик ыйгарым укуктардын чектеринде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, кызмат адамдарынын жоопкерчилиги.

(КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

4-статья. Мамлекеттин кепилдиктери Мамлекет тарабынан төмөндөгүлөр кепилдикке алынат:

- кант диабеттүү адамдардын аталган оорусунун алдын алууга, дарылоого жана алардын социалдык жактан коргоого багытталган мамлекеттик программаларды иштеп чыгуу, кабыл алуу, ишке киргизүү жана каржылоо;

- саламаттык сактоо уюмдарында кант диабеттүү адамдардын медицина-санитардык жардамдын бардык түрлөрүнөн пайдаланышын камсыз кылуу;

- кант диабеттүү адамдарды кантты азайтуучу препараттар, өзүн-өзү контролдоочу зарыл каражаттар менен бекер камсыз кылуу;

- Мамлекеттик кепилдиктердин программасынын алкагында медицина-санитардык жардамды бекер жана жеңилдик шартында берүү;

- кант диабеттүү адамдардын аталган оорусунун алдын алууга жана аларды дарылоого кызмат кылчу стандарттарды иштеп чыгуу жана аткаруу;

- инсулин терапиясы жасала турган кант диабеттүү адамдарга жогорку сапаттуу гендик-инженердик инсулиндерге жана инсулинди куюуда пайдаланылчу каражаттарга болгон муктаждыктарын толук канааттандыруу;

- жарым жылдык муктаждык көлөмүндө диабетке каршы препараттардын (негизинен инсулиндердин) мамлекеттик резервин түзүү;

- инсулин препараттарынын сапатына, диагностика жана өзүн-өзү контролдоо каражаттарына мамлекеттик контроль;

- санаторийлик-курорттук мекемелерде кант диабеттүү адамдарды дарылооону уюштуруу;

- буттарын ампутация кылуу боюнча тобокелчилик тобуна кирген кант диабеттүү адамдарды ортопедиялык бут кийим жана батек менен, ал эми буту ампутация кылынган адамдарды протездер жана кыймыл каражаттары менен бекер камсыз кылуу;

- кант диабетинин проблемалары боюнча илимий-изилдөө иштерин өнүктүрүү;

- кант диабеттүү адамдарга атайын медициналык жардам көрсөтүүчү адистерди даярдоо, кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу үчүн шарттарды түзүү;

- кант диабетинин алдын алуу жана бул дарт кириптер кылган башка оорулардын алдын алуу боюнча көрүлүүчү чаралар жөнүндө калктын, биринчи кезекте тобокелчилик тобундагы адамдардын арасында маалымат берип туруу ишинин деңгээлин көтөрүүгө зарыл шарттарды түзүү;

- кант диабеттүү адамдарга медициналык жардам көрсөтүү боюнча саламаттык сактоонун атайын уюмдары үчүн материалдык-техникалык базаны түзүү жана чыңдоо.

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары кант диабеттүү адамдарга ар кандай социалдык жеңилдиктерди берүү багытында чечим кабыл алууга укуктуу.

5-статья. Кант диабеттүү адамдарды өзүн-өзү контролдоо каражаттары менен камсыз кылуу Кант диабеттүү адамдарды өзүн-өзү контролдоо каражаттары менен камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы бекиткен стандарттарга ылайык ишке ашырылат.

6-статья. Кант диабеттүү адамдарга медициналык-санитардык жардам берүү жана социалдык жактан коргоо боюнча иш-чараларды финансылоо Кант диабеттүү адамдардын оорусунун алдын алуу жана аларды дарылоо боюнча иш-чараларды финансылоо республикалык жана жергиликтүү бюджеттердин каражаттарынан, Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тыюу салбаган дагы башка каржылоо булактарынан ишке ашырылат. II глава Кант диабеттүү адамдардын укуктары жана милдеттери

7-статья. Кант диабеттүү адамдардын укуктары Кант диабеттүү адамдар төмөндөгүлөргө укуктуу:

- Мамлекеттик кепилдиктердин программасына ылайык сапаттуу медициналык-санитардык жардамды бекер жана жеңилдик шарттарында алууга;

- дары-дармек, өзүн-өзү контролдоочу жана диагностика каражаттары менен камсыз кылынууга;

- диабетти компенсациялоонун негиздерин окуп үйрөнүүгө;

- дарылоочу врач менен макулдашып, инсулинди тандап алууга;

- медициналык көрсөтүүлөр боюнча кечиктирилгис тез медициналык жардам алууга;

- өз укуктары, милдеттери, медицина-санитардык жана социалдык жардам көрсөтүүнүн түрлөрү жана тартиби жөнүндө маалымат алууга;

- инсулиндин инъекцияларын алуу жана окуп-үйрөнүү процессинде тамак-ашты өз убагында ичүүгө зарыл убакыт алууга;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте социалдык камсыз болууга жана тейлөөгө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган дагы башка укуктарга.

8-статья. Кант диабеттүү адамдардын милдеттери Кант диабеттүү адамдар төмөндөгүлөрдү аткарууга милдеттүү:

- өз ден соолугун сактоого жана чыңдоого зарыл чараларды көрүүгө;

- медициналык жардам берип жаткан адамга өзүнүн ден соолугунун абалы жөнүндө өзүнө белгилүү болгон, ошонун ичинде дары-дармек колдонулса, ден соолугу көтөрө албай турганы, мурдагы ооруган жана тукум куучулук илдеттери жөнүндө маалымат берүүгө;

- дайындалган медициналык жол-жоболорду толук көлөмдө өз убагында аткарууга.

III глава Кант диабетинин алдын алуу, дарылоо жана ал кириптер кылган илдеттерди дарылоо

9-статья. Кант диабеттүү адамдардын оорусунун алдын алуучу, дарылоочу жана социалдык жактан коргоочу субъекттер Кант диабеттүү адамдардын оорусунун алдын алуучу, аларды дарылоочу жана социалдык жактан коргоочу субъекттер төмөндөгүлөр:

- саламаттык сактоо мекемелери;

- билим берүүчү уюмдар;

- социалдык жактан коргоо органдары;

- аткаруу бийлигинин дагы башка органдары;

- коомдук жана өкмөттүк эмес уюмдар;

- жергиликтүү мамлекеттик администрациялар;

- берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарга ылайык жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары.

(КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

10-статья. Кант диабетинин алдын алуучу жана дарылоочу объекттер Кант диабетинин алдын алуучу жана дарылоочу объекттер Кыргыз Республикасынын жарандары, ошонун ичинде кант диабеттүү адамдар жана кант диабети боюнча тобокелчилик тобуна кирген адамдар болуп эсептелишет.

11-статья. Кант диабетинин адепки диагностикасы Кант диабетинин адепки диагностикасы жарандарды (скринингди) жапырт иликтөө жана кант диабети менен ооруган адамдарды билүү жана/же кант диабети боюнча тобокелчилик тобуна кирген же ага ык салган адамдарды аныктоо максатында экспресс диагностиканын методдорун пайдалануу менен кант диабети боюнча тобокелчилик тобундагы адамдарды максаттуу иликтөө аркылуу ишке ашырылат. Жарандарды (скринингди) жапырт иликтөөнүн тартиби Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан аныкталат.

12-статья. Кант диабети туш кылган оор илдеттердин алдын алуу Майыптыкка эрте чыгууга жана мезгилсиз өлүмгө учуратуучу кант диабети туш кылган оор илдеттердин алдын алуу Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы бекиткен стандарттарга ылайык ишке ашырылат. Буттарын ампутация жасоо боюнча тобокелчилик тобуна кирген кант диабеттүү адамдарды ортопедиялык бут кийим жана батектер, ал эми буттары ампутация кылынган адамдарды протездер жана кыймыл каражаттары менен камсыз кылуунун тартиби Кыргыз Республикасынын социалдык жактан коргоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан аныкталат.

13-статья. Кант диабеттүү адамдарды дарылоо Кант диабеттүү адамдарды дарылоо иштин ушул түрүн жүзөгө ашырууга укугу бар саламаттык сактоо уюмдарында жүргүзүлөт. Кант диабеттүү адамдарга медицина-санитардык жардам берүү көлөмү инсулин куюучу каражаттар, кантты азайтуучу башка препараттар жана өзүн-өзү контролдоочу каражаттар Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан аныкталат.

14-статья. Кант диабети боюнча маалымат-билим берүү иши Кант диабети боюнча маалымат-билим берүү иши төмөндөгүлөрдү карайт:

- кант диабетинин алдын алуу жана анын адепки диагностикасы боюнча маалымат материалдарды иштеп чыгууну жана массалык тираж менен чыгарууну;

- диетологиянын негиздери, ооруну өзү контролдоо жана кант диабети туш кылган илдеттердин алдын алуу негиздери боюнча кант диабетине чалдыккан адамдар үчүн методикалык окуу куралдарын басып чыгарууну;

- жалпыга маалымдоо каражаттарында кант диабетинин маселелерин чагылдырууну;

- саламаттык сактоо уюмдарынын медик кызматчыларын кант диабетинин адепки жана кийинки профилактика маселелери боюнча консультация берүү методу менен окутууну;

- калк үчүн кант диабетинин проблемалары боюнча атайын мезгилдүү басылмаларды чыгарууну;

- ишке саламаттык сактоонун айылдык комитеттерин, демилгелүү топторду, коомдук бирикмелерди тартуу менен биринчи деңгээлдеги саламаттык сактоо мекемелеринде саламаттыкты чыңдоонун кабинеттеринин иши аркылуу калктын маалымат жагынан сабаттуулугун жогорулатууну.

IV глава Кант диабеттүү адамдарга медицина-санитардык жардамды жана социалдык коргоону уюштуруу

15-статья. Кант диабеттүү адамдарга берилүүчү медицина-санитардык жардам Кант диабеттүү адамдарга медицина-санитардык жардам биринчи деңгээлдеги саламаттык сактоо уюмдары жана экинчи, үчүнчү деңгээлдердеги дарылоо-профилактикалык уюмдарда берилет.

16-статья. Кант диабеттүү адамдарды окутуу Кант диабеттүү адамдарга өзүн-өзү контролдоонун негиздерин окутуунун тартиби Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан аныкталат.

17-статья. Кант диабеттүү адамдардын регистри Кант диабеттүү адамдардын регистри Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан кант диабеттүү адамдар жөнүндө маалыматты автоматтык жол менен эсепке алууну жана каттоону камсыз кылуу, кант диабети менен ооруган, кант диабети туш кылган оорулар, майыптуулук жана өлүм-житим фактылары жөнүндө системалуу жана ишенимдүү маалымат алуу, дарылоо профилактикалык иш-чаралардын кайтарымдуулугу, кант диабеттүү адамдардын диабетке каршы препараттарга, инсулин куюучу жана өзүн-өзү контролдоочу каражаттарга, протезге, кыймыл каражаттарына, ортопедиялык бут кийимге жана батектерге болгон муктаждыгын аныктоо максатында түзүлөт. Кант диабеттүү адамдардын регистри төмөндөгүлөрдү камсыз кылат:

- кант диабети менен ооругандардын абалы жөнүндө учурдагы зарыл маалыматтар корун түзүү;

- кымбат баалуу диабетке каршы препараттарды, аларды куюучу, диагностика жана өзүн-өзү контролдоо каражаттарын сатып алууга ишенимдүү табыштамаларды түзүү.

18-статья. Кант диабеттүү адамдарды социалдык жактан коргоо Кант диабеттүү адамдарды социалдык жактан коргоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мамлекеттик бийликтин бардык деңгээлдеринде ишке ашырылат жана төмөндөгүлөрдү камсыз кылат:

- кант диабеттүү бардык адамдар үчүн адамдын турмуш-тиричилигинин бардык тармактарында, ошонун ичинде окууда, спорт менен алектенүүдө, кесиптик иште бирдей мүмкүнчүлүктөрдүн болушун;

- социалдык биримдиктин чыңдалышына көмөк көрсөтүүнү жана социалдык жактан обочолонууга жол бербөөнү;

- кант диабеттүү адамдардын муктаждыгына зарыл социалдык жардам көрсөтүүнү;

- кант диабети башка ооруларга туш кылган адамдарды социалдык жактан калыбына келтирүүнү;

- диабет проблемаларына байланыштуу жалпы социалдык окуунун деңгээлин жана жалпыга бирдей маалымат алышын жогорулатууну;

- кант диабеттүү балдар жана өспүрүмдөр үчүн дартка даба лагерлерди уюштуруу.

19-статья. Кант диабеттүү адамдарды социалдык жактан коргоону камсыз кылуу Майыптуулугу аныкталган кант диабеттүү адамдарга майыптуулугу боюнча пенсия, ал эми пенсия менен камсыз кылууга укугу жок болгон учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык социалдык жөлөкпул дайындалат. Баласын багуу менен алектенип жаткан адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте убактылуу эмгекке жарамсыздыгы боюнча жөлөкпул төлөө менен стационарларда бирге болууга укугу бар.

20-статья. Адамда кант диабети бар экендигин ырастаган документ Кант диабети менен ооруган адамга өз убагында квалификациялуу атайын кечиктирилгис медициналык жардам берүү максатында саламаттык сактоо мекемелери тарабынан анын туруктуу жашаган жери боюнча "кант диабети менен ооруган адамдын паспорту" деген документ берилет. Документтин формасы жана мазмуну Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан белгиленет.

21-статья. Кант диабеттүү адамдарды социалдык жактан тейлөө Кант диабеттүү адамдарды, ошонун ичинде майыптарды жана дайыма же убактылуу социалдык тейлөөгө муктаж улгайган адамдарды социалдык тейлөө үйүндө да, ошондой эле стационардык мекемелерде же социалдык кызматтардын кызматчылары тарабынан ар кандай мүнөздөгү социалдык кызмат көрсөтүп берүү жолу менен убактылуу болуучу мекемелерде ишке ашырылып, алардын адаптацияланышы жана калыбына келтирилиши үчүн табигый шарттарды пайдалануу жана/же алардын турмуш-тиричилигине нормалдуу шарттарды дайыма түзүп туруу оор турмуштук кырдаалдарда жардам көрсөтүү, ошондой эле бул сыяктуу кырдаалдарды болжолдоо жана алдын алуу үчүн жүргүзүлөт.

22-статья. Кант диабеттүү балдарды жана өспүрүмдөрдү айыктыруу 18 жашка чейинки кант диабеттүү балдар жана өспүрүмдөр Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык төмөндөгүлөр менен камсыз кылынат:

- Кыргыз Республикасынын балдар санаторийлеринде жана балалуу ата-энелер үчүн ачылган санаторийлеринде бекер санаторийлик-курорттук дарылоо;

- ата-энесинин бири же анын ордундагы адам менен автомобиль, аба, темир жол транспорту менен дарылоо жана санаторийлик-курорттук мекемелерге бекер барып келүү жана белетти биринчи кезекте алуу укугу.

Санаторийлик-курорттук дарылоо үчүн ден соолуктун абалы жана андагы каршы белгилер, ошондой эле балдарды жана өспүрүмдөрдү санаторийлик-курорттук дарылоого тандап алуу жана жиберүү тартиби Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан аныкталат. V глава Корутунду жоболор

23-статья. Ушул Мыйзамды бузгандык үчүн жоопкерчилик Ушул Мыйзамдын жоболорун бузгандык үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик белгиленет.

24-статья. Бул Мыйзамдын күчүнө кириши Бул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып үч ай ичинде өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

Кыргыз Республикасынын Президенти

К. Бакиев