КР Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасынын Шаар куруу кодексинин долбоору жөнүндө» токтому

КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 19-августундагы № 450 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2013-жылдын 30-декабры № 711 Кыргыз Республикасынын Шаар куруу кодексинин долбоору жөнүндө Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 79-беренесине ылайык, шаар куруу, архитектура жана курулуш иштери чөйрөсүндөгү мамилелерди жөнгө салуу максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Кыргыз Республикасынын Шаар куруу кодексинин долбоору жактырылсын.

2. Кыргыз Республикасынын Шаар куруу кодексинин аталган долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна жиберилсин.

3. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин директору аталган Кодексти Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши караган учурда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий өкүлү болуп дайындалсын.

Премьер-министр

Ж.Сатыбалдиев

Долбоор

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ШААР КУРУУ КОДЕКСИ

ЖАЛПЫ БӨЛҮК

1-бап. Жалпы жоболор

1-берене. Ушул Кодексте колдонулуучу негизги атоолор жана аныктамалар

Ушул Кодексте төмөнкүдөй негизги атооолор жана аныктамалар колдонулат: архитектуралык документтер (архитектуралык долбоор) – социалдык, экономикалык, функциялык, инженердик, техникалык, өрткө каршы, санитардык - гигиеналык, экологиялык, архитектуралык-көркөм жана курулуш объекттеринин документтерин андан ары иштеп чыгуу үчүн керектүү көлөмдө объектиге башка талаптарды комплекстүү түрдө эске алган, архитектуралык чечимдерди камтыган долбоордук документтердин бөлүгү; архитектуралык-пландоо шарты (АПШ) – архитектуралык шарттарды жана талаптарды, анын ичинде курулуш объектисинин функциялык арналышына, жайгашуусуна жана негизги параметрлерине, ошондой эле инженердик тарамдарга кошулууга техникалык шарттарды, санитардык, өрткө каршы, экологиялык шарттарды жана шаар куруу документтерине ылайык объекттерди долбоорлоого чектөөлөрдү камтыган архитектуранын жана шаар куруунун аймактык органдары тарабынан берилүүчү документ; архитектуралык иш – архитектуралык объекттин долбоор алдындагы жана долбоордук документтерин иштеп чыгуунун чыгармачылык процесси, ошондой эле курулуш долбоорун жана кыймылсыз мүлктүн башка өзгөртүүлөрүн макулдашуу жана экспертизалоо; архитектуралык - курулуштук долбоор – долбоор алдындагы жана долбоорду иштеп чыгуу стадиясындагы долбоордук жана сметалык документтерди камтыган документ; нарктын базистик (туруктуу) деңгээли – белгилүү күнгө карата белгиленген сметалык баалардын негизинде аныкталуучу нарк; калктуу конуштардын башкы планы – калктуу конуштардын аймактарын өнүктүрүүнүн келечектүү шаар куруу пландоосу жөнүндө шаар куруу документтери; объекттин башкы планы – объектти (имаратты, курулушту, комплексти) аймакта (жер участогунда) жайгаштыруу, чарбалык тейлөө уюмдары тарабынан транспорттук коммуникацияларды, инженердик тарамдарды өткөрүү, комплекстүү абаттоо, жашылдандыруу маселелерин жана долбоорлонгон объектинин жайгашкан жерине байланышкан башка иш-чараларды комплекстүү чечүүнү камтыган объектини куруу долбоорунун бөлүгү; башкы подрядчы - тийиштүү уруксаттамасы бар курулуш уюму, ал тапшырыкчы менен түзүлгөн келишимдин негизинде объектти пайдаланууга берүүнү кошкондо объекттин курулушу боюнча башкы подрядчы менен келишим боюнча долбоорго ылайык иштин атайын же айрым түрлөрүнүн бөлүгүн аткарган субподрядчы катары зарыл учурда башка уюмдарды тартуу менен, объектти куруу боюнча бардык долбоордук документтерде жана келишимде каралган иштерди аткарат; башкы долбоорчу – долбоорлоо (долбоорлоо-изилдөө) иштеринин белгилүү түрүнө уруксаттамасы бар долбоорлоо уюму, ал инвестор же тапшырыкчы менен түзүлгөн келишимдин негизинде долбоордук документтердин айрым бөлүмдөрү боюнча субподрядчыларды жана адистерди тартуу менен долбоордук документтерди иштеп чыгуу боюнча иштерди аткарат; шаардык агломерация – аныкталган шаар-борбору бар, ургаалдуу өндүрүштүк, эмгектик, маданият-тиричиликтик жана рекреациялык байланыштары менен бир бүтүнгө бириктирилген конуштардын (негизинен шаардык) компакттуу мейкиндик топтору; шаардын, кыштактын чеги, калктуу конуштун чеги –шаардын жана башка калктуу конуштун жерлерин жерлердин жана жер фондусунун башка категорияларынан бөлүп турган тышкы чек аралары; мамлекеттик шаар куруу кадастры – аймакты пайдалануунун социалдык - укуктук режиминин белгилери, имараттардын, курулмалардын архитектуралык - пландоо параметрлери, инженердик-техникалык жабдылышынын, ресурс менен камсыз болушунун деңгээли жана айлана-чөйрөнүн абалы боюнча шаар курууну жөнгө салуунун аймагын мүнөздөгөн картографиялык, статистикалык, тексттик маалыматтарды камтыган сандык жана сапаттык көрсөткүчтөрдүн бирдиктүү тутуму; мамлекеттик архитектуралык жана курулуш көзөмөлү – долбоор алдындагы жана долбоордук документтерге экспертиза өткөрүү аркылуу алардын ченемдик укуктук актылардын талаптарына шайкеш келүүсүн, ошондой эле курулуш жана монтаждоо иштерин аткаруунун бекитилген долбоордук чечимдерине шайкеш келишин, объекттерди курууда ченемдик укуктук актылардын талаптарынын сакталышын текшерүү максатында ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан ишке ашырылуучу көзөмөл; мамлекеттик ченемдер (мамлекеттик ченемдик документтер) – ченемдик укуктук актылардын, шаар куруу жана техникалык регламенттердин, ченемдик – техникалык документтердин, адамдын турмушуна жана жашоо - тиричилигине жагымдуу, коопсуз, зарыл шарттарды камсыз кылуучу башка милдеттүү талаптардын, шарттардын жана чектөөлөрдүн тутуму; убактылуу токтотмолор (паркингдер) – объектилерге келгендердин жеңил автомобилдерин убактылуу токтотуу үчүн арналган ачык аянтчалар; шаар куруу – калктуу конуштарды жана өзүнчө аймактарды пландоо жана куруу жаатындагы юридикалык жана жеке жактардын иши, ал коомдук экономикалык, курулуш-техникалык, архитектуралык-көркөм, санитардык-гигиеналык, экологиялык проблемалардын татаал комплексин чечүүнү камтыйт жана типтүү курулуштардын бир түрдүүлүгүн болтурбоо, өлкөнүн улуттук өзгөчөлүктөрүн чагылдыруу менен курулушту илимий негизде реконструкциялоого багытталган, буга кооптуу өндүрүштүк объектилерди, суу плотиналарын жана курулмаларын, почта, электр байланыш объектилерин, электр чордондорду, көмөк чордондорду куруу жана долбоорлоо, имараттарды, курулмаларды куруунун башка түрлөрү кирет; аймактын шаар куруу сыйымдуулугу– шаардын пландоо түзүмүндө аймактын жерине жана ролуна шайкеш келген куруунун көлөмү; шаар куруу долбоорлору – аймактарды (калктуу конуштарды) жана тоомдорду же алардын бөлүктөрүн комплекстүү аймактык шаар куруучулук пландоо, уюштуруу, өнүктүрүү, куруу ойлорун камтыган долбоорлор; шаар куруу документтери – аймактарды өнүктүрүүнүн жана куруунун шаар куруу пландоосу жөнүндө документтердин комплекси, шаардын, башка калктуу конуштардын башкы планы, шаардын чегинин долбоору, пландоонун, чек белгилөөнүн, куруунун долбоорлору жана муниципалдык түзүлүштөрдүн аймактарын шаар куруучулук өнүктүрүү жаатындагы башкаруу чечимдерин кабыл алуу үчүн жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын тийиштүү ыйгарым укуктарын ишке ашырууну камсыздоочу башка зарыл документтер; аймактарды шаар куруу жагынан баалоо – комплекстүү көп факторлуу талдоо, анын натыйжасы болуп аймактарды баалоо жана баалуулугу боюнча чөлкөмгө бөлүү эсептелет; шаар курууну (укуктук) чөлкөмдөргө бөлүү – аймактык чөлкөмдөрдүн чектерин, ушундай чөлкөмдөрдүн чегинде жер участокторун жана капиталдык курулуш объекттерин пайдалануунун шаар куруу регламенттерин аныктоо максатында калктуу конуштардын аймактарын чөлкөмдөргө бөлүү; функциялык пайдаланууга (функциялык чөлкөмгө бөлүү), курууга (курулуштук чөлкөмгө бөлүү) жана шаардын айрым бөлүктөрүнө ландшафты (ландшафттык чөлкөмгө бөлүү) уюштурууга милдеттүү талаптарды жана чектөөлөрдү белгилөө; шаар куруу регламенти – аймактарды (жер участокторун) жана кыймылсыз мүлктүн башка объекттерин пайдаланууга режимдер, уруксаттар, чектөөлөр (чектөөлөрдү, тыюу салууну жана сервитуттарды кошкондо), ошондой эле мыйзамда белгиленген тартипте алардын абалына ар кандай жол берилген өзгөрүүлөр; шаар куруу ресурстары – жер, жер казынасы, суу, аба мейкиндиги, энергетикалык, эмгек, инвестициялык жана башка ресурстар, ошондой эле калктуу конуштардын аймактары жана жашоо-турмуш чөйрөсүн түзүүнүн ажырагыс компоненти болуп саналган алардын тутумдары; турак жай, аралаш турак жай курулуш тобу – турак жай участогун, аралаш турак жай курулушун жана жалпы пайдаланылуучу аймактарды: жашылдандырылган аймактарды (гүлзарлар, бульварлар), күнүмдүк жана мезгилдүү пайдаланылуучу объекттерди, бала бакчаларды, гараж-токтотмолорду, өтмөктөрдү, автотоктотмолорду жана квартал же кварталдын бөлүгү түрүндө түзүлүүчү башка объекттерди өзүнө камтыган аймак; курулуш продукциясынын шайкештигин декларациялоо – өндүрүүчүнүн (өндүрүүчү тарабынан ыйгарым укук берилген жак, сатуучу) жүгүртүүгө чыгарылган курулуш продукциясынын колдонулуудагы техникалык регламенттердин талаптарына шайкештигин ырастоо формасы; шайкештик жөнүндө декларация - өндүрүүчүнүн (өндүрүүчү тарабынан ыйгарым укук берилген жак, сатуучу) жүгүртүүгө чыгарылган курулуш продукциясынын техникалык регламенттердин талаптарына шайкештигин ырастаган документ; турак жай-жарандык курулуш – турак жай, социалдык - тиричилик жана маданий багыттагы объекттердин, анын ичинде турак үйлөрдүн, мектепке чейинки мекемелердин, мектептердин, агартуу жана саламаттык сактоо объекттеринин, спорттук - оюн – зоок объекттеринин, ошондой эле коммуналдык – тиричиликтик чарба объекттеринин курулушу; жашоо аймактары - заманбап социалдык, гигиеналык жана шаар куруу талаптарына жооп берген жашоо чөйрөсүн уюштуруу үчүн арналган аймактар, алар шаар куруу ченеминин төмөнкү объекттери түрүндө түзүлөт:

1) коомдук чөлкөмдөрдүн, турак жай топторунун жана кичи райондордун курамындагы турак жай, аралаш турак жай курулуш участоктору;

2) коомдук чөлкөмдөрдүн, кичи райондордун, кварталдардын курамындагы же башка функциялык багыттагы комплекстер жана чөлкөмдөр менен жанаша жайгашкан өзүнчө турак жай, аралаш турак жай топтору;

3) жашоо райондорунун курамындагы же башка функциялык багыттагы комплекстер жана чөлкөмдөр менен жанаша жайгашкан өзүнчө кичи райондор;

4) жашоо райондору;

жашоо району– аянты 75 гектардан ашкан аймак. Жашоо районунун калкы өзүнүн аймактарынын чегинде күнүмдүк жана мезгилдүү тейлөө объекттеринин комплекси менен камсыз кылынат; имарат – жер менен бекем байланышкан, арналышына өлчөөсүз зыян келтирбестен жылдырууга мүмкүн болбогон ар кандай курулуш; жашыл сызык – жалпы пайдалануудагы жашыл өсүмдүктөрдү (сейил бактар, бакчалар, гүлзарлар, көчө жээктерин жашылдандыруу) жана атайын багыттагы жашыл өсүмдүктөрдү (питомниктер, токой коргоо сызыктары ж.б.) башка чөлкөмдөрдөн (турак, өндүрүштүк), ошондой эле көчөлөрдөн жана жолдордон бөлүп турган чек ара; тапшырыкчы – жеке же юридикалык жак, ал өзүнө таандык же берилген жер участогунда капиталдык курулуш объекттерин долбоорлоону жана курууну, болгон объекттерди реконструкциялоону, капиталдык оңдоону, ошондой эле инженердик изилдөөлөрдү аткарууну, аларды куруу, реконструкциялоо, капиталдык оңдоо үчүн тийиштүү адистештирилген уюмдар менен келишимдерди түзүү аркылуу өздүк жана башка каражаттарды пайдаланып, долбоорлоо документтерин даярдоону камсыз кылат; инженердик-техникалык, транспорттук жана социалдык инфратүзүм – калктуу конуштардын жана айылдар аралык аймактардын туруктуу өнүгүүсүн жана иштешин камсыз кылуучу транспорт, байланыш, энергетика, суу чарба, ирригациялык тарам, инженердик жабдуулар курулмаларынын жана коммуникацияларынын ошондой эле калкты социалдык жана маданий-тиричилик жактан тейлөө объекттеринин комплекси; инжинирингдик кызмат көрсөтүүлөр - өндүрүштү башкарууда, курулуштун прогрессивдүү методдорун, технологиялык процесстерди, ыкмаларды ишке киргизүүдө жардам, консультациялык кызмат көрсөтүүлөрдү, курулушка жана тапшырыкчынын милдеттерин аткаруусуна техникалык көзөмөлдү, кадрлардын квалификациясын жогорулатууну жана кайра даярдоону камтыган иштердин жыйындысы; имараттар менен курулмалардын инженердик жабдуулары – адамдардын жашоосу, эмгектениши, материалдык баалуулуктардын сакталышы жана өндүрүштүк процесстердин камсыздалышы үчүн ченемдик жана (же) ыңгайлуу шарттарды түзүүчү инженердик тутумдардын жана техникалык түзүлүштөрдүн комплекси; курулуш үчүн инженердик изилдөөлөр – долбоорлонуп жаткан курулуштун районунун, аянтчасынын, участогунун, трассасынын жаратылыштык шарттарын, жергиликтүү курулуш материалдарын жана суу менен жабдуу булактарын комплекстүү изилдөө, жаратылыш чөйрөсүн сарамжалдуу пайдаланууну жана коргоону эске алып, объектилерди долбоорлоодо, курууда экономикалык максаттуу жана техникалык негизделген чечимдерди иштеп чыгууга зарыл болгон жана жетиштүү материалдарды алуу, ошондой эле ишканаларды, имараттарды, курулмаларды куруунун жана пайдалануунун таасири менен жаратылыш чөйрөсүнүн өзгөрүүлөрүнүн болжолун түзүүгө маалымат алуу үчүн жүргүзүлүүчү иштер; аймактарды пайдалануунун интенсивдүүлүгү (куруунун интенсивдүүлүгү) – шаардын, калктуу конуштун башкы планынын курамында иштелип чыккан, көчө-жол тарамынын схемасына жана шаардык борборлордун тутумдарына ылайык шаардын, калктуу конуштун түзүмүндө аймактардын абалы менен аныкталат, кварталдын (кичи райондун) ченемдик өлчөмү менен туюнтулган курулуштун жыштык көрсөткүчү, аймактын курулуу пайызы жана көчө-жол тарамынын жыштыгы менен мүнөздөлөт; кадастрдык маалымкат – колдонулуудагы шаар куруу регламентин жана шаар куруу ишин жүргүзүүнүн башка шарттарын мүнөздөгөн шаар куруу кадастрынын расмий маалыматтарын, жер участокторун жана анда жайгашкан кыймылсыз мүлк объекттерин пайдаланууга коюлган талаптар менен чектөөлөрдү, ошондой эле башка маалыматтык тутумдарынын маалымат берүүчү маалыматтарын камтыган, керектөөчү тарабынан суралган документ; курулуш продукциясынын сапаты – керектөөчүгө жеткирилген акыркы курулуш продукциясын кошкондо жалпысына бардык кызмат өтөө (иштетүү, пайдалануу, колдонуу) мөөнөтүнүн ичинде менчик ээлеринин (керектөөчүлөрдүн) жана коомдун кызыкчылыгын, коопсуздугун камсыздоого багытталган талаптарды чагылдыруучу мүнөздөмөлөрдүн жыйындысы; квалификациялык тастыктама – адистин ушул чөйрөдөгү кесиптик компетенттүүлүгүн ырастоочу жана ал же анын жетекчилигинде аткарылган иштердин сапаты жана натыйжасы үчүн адиске жоопкерчилик жүктөөчү документ; квартал – магистралдык, турак жай көчөлөрүнүн жана өтмөктөрдүн кызыл сызыктар, ошондой эле шаар курууну жөнгө салуунун башка регламенттери менен чектелген, калктуу конуштун, шаардын пландоо түзүмүнүн негизги элементи; курулуудагы объекттерди консервациялоо – курулуш убактылуу токтотулган мезгилде курулушу бүтө элек объекттин конструкцияларынын, материалдарынын жана жабдууларынын сакталышын жана сапатын камсыздоо боюнча чаралардын комплекси; шаар куруу кадастрынын маалыматтык тутумдарынын компоненттери – шаар куруу кадастрынын маалыматтык ресурстары жана маалыматтык технологиялары (программалык, техникалык, лингвистикалык, укуктук, уюштуруу каражаттары); кызыл сызыктар – кварталдардын, кичи райондордун аймактарын бөлүп туруучу чек аралар жана пландоо түзүмүнүн калктуу конуштардагы көчөдөн, өтмөктөн жана аянттардан бөлүп турган башка элементтери; аймактарды комплекстүү абаттоо – аймакты курулушка, жол салууга даярдоо; суу менен камсыздоо, суу бөлүштүрүү, энергия менен камсыздоо, газ менен камсыздоо, байланыш, ирригациялык, жамгыр агуучу ж.б. коммуникациялык курулмаларын жана тарамдарын өнүктүрүү; аймакты тазалоо, кургатуу, жашылдандыруу жана санитардык тазалоо; микроклиматты жакшыртуу, аба бассейнин, ачык көлмөлөрдү жана кыртышты булгануудан коргоо, ызы-чуунун деңгээлин төмөндөтүү, тигил же бул аймакты курулуш жана арналышы боюнча таасын пайдалануу, калктын жашоо-турмушуна жарактуу, ыңгайлуу коопсуз жана маданий шарттарды түзүү үчүн жарамдуу абалга келтирүү максатында ишке ашырылуучу башка жумуштардын жана иш-чаралардын жыйындысы; курууну жөнгө салуучу сызыктар (куруу сызыктары) – имараттарды, курулуштарды жана курулмаларды жайгаштырууда кызыл сызыктардан же жер участогунун чектеринен чегинүү менен (же кызыл сызык менен дал келтирилип) аныкталуучу жана долбоорлонуучу имараттардын, курулуштардын, курулмалардын сырткы томоолорунун жайгашуусун сүрөттөөчү курулуштун чек аралары, ошондой эле көчөлөрдүн жээгиндеги имараттар менен курулмалардын курулушун чектөөчү сызыктар; мамлекеттер аралык курулуш ченемдери – КМШга катышуучу мамлекеттердин долбоорлоо жана курулуш жаатындагы региондук ченемдик техникалык документи, аны милдеттүү негизде колдонуу үчүн КМШга катышуучу өлкөлөрдүн курулуш ишинде кызматташтык боюнча Өкмөттөр аралык кеңеш бекитет жана курулуш продукцияларына, ошондой эле аны менен байланышкан процесстерге карата талаптарды камтыйт; долбоорлоо жана курулуш боюнча эрежелердин мамлекеттер аралык жыйнагы – Курулушта техникалык ченемдөө, стандартташтыруу жана шайкештикти баалоо боюнча мамлекеттер аралык илимий-техникалык комиссия (КМИТК) тарабынан бекитилген жана ыктыярдуу негизде колдонуу үчүн арналган техникалык эрежелерди, ошондой эле инженердик изилдөөлөрдүн, долбоорлоонун, курулуштун же курулуш продукцияларын пайдалануунун техникалык регламенттердин жана мамлекеттер аралык курулуш ченемдеринин ага коюлуучу милдеттүү талаптарына шайкеш келүүсүнө жетүү ыкмаларын аныктоочу жол-жоболорун камтыган КМШга катышуучу мамлекеттердин долбоорлоо жана курулуш жаатындагы региондук ченемдик техникалык документи; курулуштагы мамлекеттер аралык стандарт – КМИТК тарабынан кабыл алынган, КМШга катышуучу мамлекеттердин региондук стандарты; чек салуу – чек салуу долбоорлорунда, мурдагы жана кыймылсыз мүлк объектиси катары кайра түзүлгөн жер участокторунун чек ара жерлерин аныктоо, калыбына келтирүү, өзгөртүү жана бекитип берүү боюнча шаар куруу, жерге жайгаштыруу иштеринин комплекси; айыл аралык аймактар – калктуу конуштардын чек арасынын чегинен тышкаркы аймактар; кичи район – аянты 35 гектардан ашпаган, калкынын эсептик саны 25 - 30 миң адамдан көп эмес, өз аймагынын чектеринде күндөлүк тейлөө объекттери, ал эми ченемдик жеткиликтүүлүк чегинде мезгилдүү тейлөө объекттери менен камсыздалган аймак; шаар куруу ишинин объекттеринин мониторинги - шаар куруу ишинин объекттеринин абалын, пайдаланылышын жана өзгөрүүлөрүн байкоо тутуму; илимий-техникалык продукция – илимий-изилдөө, долбоордук, конструктордук, технологиялык бүткөн иштер жана кызмат көрсөтүүлөр, буюмдардын (продукциялардын) тажрыйбалык үлгүлөрүн же тажрыйбалык партияларын даярдоо; аяктай элек курулуш – курулуп бүтпөгөн жана белгиленген тартипте пайдаланууга кабыл алынбаган курулуш объектиси; ченемдик техникалык документ – иштин белгилүү бир түрүнө же анын натыйжаларына тиешелүү болгон эржелерди, жалпы принциптерди же мүнөздөмөлөрдү белгилеген жана керектөөчүлөрдүн кеңири чөйрөсүнө жеткиликтүү болгон документ; курулуш объектиси – тиешелүү жабдуулары жана инженердик коммуникациялары бар өзүнчө турган имарат жана курулма же имараттар менен курулмалардын комплекси; коомдук аймактар – бийлик органдарынын, өкүлчүлүктөрдүн жана элчиликтердин; илимий-изилдөө жана долбоордук-конструктордук уюмдардын объекттерин; маданият, билим берүү (жогорку жана атайын кесиптик орто окуу жайлары, мектептер, мектепке чейинки жана мектептен тышкаркы тарбия берүүчү балдар мекемелери) объекттерин, диний уюмдарды; соода, тейлөө; спорт, эс алуу, саламаттык сактоо объекттерин; мейманкаларды, социалдык кызмат объекттерин жайгаштыруу үчүн арналган аймактар; аккредитациялоо боюнча орган – шаар куруу ишинде аккредитациялоо жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу орган; тастыктамалоо боюнча орган (шайкештигин баалоо жана ырастоо) – шайкештигин ырастоо үчүн аккредитацияланган орган; шайкештигин баалоо – курулуш продукцияларына коюулуучу шарттардын жана талаптардын сакталышын түз же кыйыр аныктоо; куруу жана жер пайдалануу эрежелеринен четтөө – уруксат берилген курулуштун чектик параметрлеринен - курулуштун бийиктигинен, участоктун куруу пайызынан, участоктун чектерине курулуштарды жеткирбей куруудан чегинүү; курулуштун кезектүүлүгү – имараттан же анын бөлүгүнөн, имараттардын, курулмалардын, инженердик тарамдардын, түзүлүштөрдүн тобунан турган, аны пайдаланууга киргизүү арналышы боюнча автономиялык пайдаланууну камсыздоочу, долбоордук документтерде аныкталган курулуш объектисинин бөлүгү; тарых жана маданият эстеликтеринин коргоо зонасы – тарых жана маданият эстеликтеринин табигый сакталышын бузууга, ошондой эле аны кабылдоо шарттарын жана баалуу шаар куруу чөйрөсүнүн салттуу параметрлерин бузууга алып келиши мүмкүн болгон ишке тыюу салган, жерлерди пайдалануунун өзгөчө катуу режими бар коргоо зонасынын долбоору менен аныкталуучу тарых жана маданият эстеликтерине тийиштүү аймак; шаар куруу объектисинин паспорту – ушул шаар куруу объектисине колдонулуучу шаар куруу регламенти жана маалымдама маалыматтары жөнүндө маалымдарды камтыган, белгиленген формадагы документ; имараттардын же жайлардын багытын өзгөртүү, кайра түзүү – имараттардын же жайлардын функциялык арналышын башка багытка өзгөртүү; турак-жайдын жыштыгы – участоктун (кварталдын) аймагынын бирдигине (миң кв. метр) туура келүүчү тышкы дубалдардын өлчөмдөрүндө имараттардын жана курулмалардын жер бетиндеги бөлүгүн куруунун ар бир кабатынын суммалык аянты; потенциалдуу кооптуу объекттер – башка объекттердин туруктуу иштешине өзгөчө коркунуч туудурган, техногендик же экологиялык кырсыктардын болушуна коркунуч келтирген объекттер, ошондой эле ага милдеттүү экологиялык жана санитардык-эпидемиологиялык талаптарды, мамлекеттик экспертиза милдеттүү түрдө өткөрүлүүчү жарылуу жана өрт коопсуздугу боюнча талаптарды аткаруу зарыл болгон объекттер; укуктук шаар куруу чөлкөмдөштүрүүсү – калктуу конуштарды жана шаарларды куруу жана жерлерин пайдалануу эрежелеринде жазылган, аймактарды өнүктүрүүнүн же куруу долбоорунун шаар курууну пландоо долбоорлорунун негизинде же курамында аткарылуучу долбоордук иш; калктуу конуштарды куруунун жана жерлерин пайдалануунун эрежелери – Кыргыз Республикасынын Өкмөтү же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан бекитилген, шаар курууну пландоо долбоорлорун жана аймактарды куруу долбоорлорун ишке ашыруу максатында иштелип чыккан калктуу конуштарды куруу жана абаттоо боюнча эрежелердин жыйнагы; үй алдындагы жер - көп квартиралуу үйгө түздөн түз чектешкен аймак, ага кире бериштери жана үйгө кирүүчү эшиктери, убактылуу автотоктотмолор, жашылдандыруу аймактары, оюн жана эс алуу үчүн аянтчалар, чарба аянтчалары жайгаштырылат. Турак жай, аралаш турак жай куруудагы үй алдындагы жерге өзүнчө турган турак эмес объектилерди, ошондой эле санитардык-гигиеналык талаптар боюнча турак жай курулушунда жайгаштырууга жол берилбеген курулуп уланган турак эмес объектилерди жайгаштырууга тыюу салынат; кабыл алуу комиссиясы – курулуш объектисинин даярдыгын комплекстик текшерүүнү, технологиялык жабдуулар жана инженердик тутумдарга контролдук сынам жана сыноону жүргүзүп, кабыл алуу актысын түзүү менен курулган объектти пайдаланууга кабыл алган убактылуу коллегиалдуу орган; кан жолго жанаша аймак – жалпы шаардык маанидеги магистралдык көчөлөргө, транспорт корридорлоруна, транспорт түйүндөрүнө жанаша жайгашкан аймак, алардын чектери тийиштүү шаар куруу документтери менен аныкталат; долбоорлоо алдындагы документтер – шаар куруу, архитектуралык-курулуш долбоорлорун иштеп чыгуунун алдындагы документтер, ага программалар, отчеттор, курулуштун техникалык-экономикалык негиздемелери, техника-экономикалык эсептөөлөр, илимий, инженердик изилдөөлөрдүн жыйынтыктары, технологиялык жана конструктивдик эсептөөлөр, эскиздер, макеттер, ченөөлөр, объекттерди текшерүүнүн жыйынтыктары, ошондой эле башка алгачкы маалыматтар жана долбоордук документти иштеп чыгуу, аны андан ары ишке ашыруу жөнүндө чечимдерди кабыл алуу үчүн зарыл болгон материалдар кирет; курулуштун узактыгы – курулуш аянтында жумуштар башталгандан тартып долбоордо каралган жумуштардын баары толук аткарылганда объекттер менен ишканалардын кубаттуулуктары, алардын кезектери, иштетилүүчү комплекстери жана айрым объекттери ишке киргизилгенге чейинки убакыт аралыгы; долбоор – шаар куруу, архитектуралык жана курулуш документтери (чиймелер, графикалык жана тексттик материалдар, инженердик, сметалык эсептөөлөр) түрүндө берилген, адамдын жашоо-тиричилигине зарыл шарттарды камсыздоо боюнча жеке жана юридикалык жактардын же мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын көздөмү; долбоордук документтер – курулушту, реконструкциялоону же курулуш объекттерин жана/же алардын бөлүктөрүн башка өзгөртүүлөрдү камсыздоо үчүн зарыл болгон архитектуралык, функциялык-технологиялык, конструктивдүү жана инженердик-техникалык чечимдерди аныктаган графикалык, долбоордук жана тексттик документтердин жыйындысы; аймактарды жашылдандыруу долбоору – аймакты жашылдандыруу (дендрологиялык план, отургузуу чиймеси, пландоонун бөлүктөргө бөлүнгөн чиймеси, иштердин көлөмдөрүн эсептөө жана смета менен түшүндүрмө кат) боюнча пландар камтылган долбоордук документ; жумуш жүргүзүү долбоору – объекттерди жана курулуштун өнөр жайлык, энергетикалык, турак жай-жарандык жана башка түрлөрүн ишке берүүчү комплекстерин куруунун тартибин, шарттарын, мөөнөттөрүн аныктоочу жана жалпы объект боюнча куруу-монтаждоо жумуштарын аткаруунун ырааттуулугун жана мөөнөтүн белгилөөчү документтер; архитектура, шаар куруу искусство чыгармасы – жеке жактардын кесиптик ишиндеги чыгармачылык процесстин жыйынтыгы болуп саналган, автордук укук жана автордун (авторлордун) интеллектуалдык менчик объектиси. Ал долбоордук документ, чийме, макет же эскиз түрүндө белгиленип, автордун көзөмөлүн камтыган, шаар куруу, архитектуралык жана техникалык чечимдери жогорку деңгээлге жетишип, долбоору (долбоордун бөлүгү) ишке ашкан архитектуралык объектти же шаар куруу мейкиндигин түзүүгө багытталган; курулуш аянты – төшөмө жээги жана чатырлары менен тышөлчөмүндө жер участкасынын имаратты же курулманы куруу аянты; өндүрүштүк аймактар – өндүрүштүк-ишкер (тажрыйба участоктору жана өндүрүштөрү бар илим изилдөө институттары, техникалык тейлөө цехтери бар соода ишканалары, басма-типографиялык бөлүмү бар маалымат борборлору ж.б.), өнөр жайлык (тамак-аш жана жеңил өнөр жай, алет чыгаруу, машина куруу, курулуш материалдарын өндүрүү ж.б.), коммуналдык-кампалык (ЖЭБ аймактары, тазалоочу курулмалар, от казандары, электр станциялары, газ бөлүштүрүү түйүндөрү, шаардык инженердик инфратүзүмдүн башка курулмалары, кампа курулмалары, аймактарды механикалык тазалоо машиналарынын токтотмо жайлары, мүрзөлөр), транспорттук жана инженердик объекттерди жайгаштыруу үчүн арналган аймактар; ишке киргизүү комплекси – өзүнчө пайдаланууга киргизүү үчүн долбоордук документтерде аныкталган негизги, өндүрүштүк, кошумча арналыштагы имараттардын, курулмалардын бөлүгү же тобу, ал продукциянын болушун, чыгарылышын, кызмат көрсөтүүнү, пайдаланууну, анын ичинде адамдардын жашоосун камсыздайт; жумушчу документтер - тексттик жана графикалык документтердин жыйындысы, анда курулуш, ал курулуш, монтаждоо жумуштарын жасоо, курулушту жабдуулар, буюмдар жана материалдар менен камсыздоо үчүн зарыл болгон, бекитилген долбоордук документтерде кабыл алынган курулуш объектисинин техникалык чечимдерин ишке ашырууну камсыздайт; курулушка уруксат - курулуш жүргүзүүгө же кыймылсыз мүлктүн объектилерине башка өзгөртүүлөргө укук берген укук ырастоочу документ; курулуштун эсептик наркы – жумуштардын өзүнчө түрлөрүнө же өзүнчө объектилерге ирилештирилген эсептик нарктарынын көрсөткүчтөрү боюнча аныкталган, инвестордун же тапшырыкчынын курулушка же учурдагы объектинин башка өзгөртүүлөрүнө толук сарптоолордун болжолдонгон наркы; документти шаар куруу кадастрында каттоо – аткарылган жумуштун жыйынтыгында документ же анын бөлүгү шаар куруу кадастрынын маалыматтык ресурстарына киргизилүүчү, ал эми анда камтылган шаар куруу регламенттери шаар куруу ишинин бардык катышуучулары жана жер участокторунун, ал жерде жайгашкан башка кыймылсыз мүлк объекттеринин укук ээлери сактоо үчүн милдеттүү болгон макам алуучу аракет; реконструкциялоо – имараттардын, курулмалардын (бийиктигин, кабаттардын санын, аянтын, тышөлчөмдөрүн, томоолорун), технологиялык жана инженердик жабдуулардын, өндүрүштүк кубаттуулуктун көрсөткүчтөрүн, инженердик-техникалык камсыздоонун көлөмүн жана сапатын көлөмдүк – пландоочу жана жөндүү чечимдерин өзгөртүү; рекреациялык аймактар – шаар токойлорун, токойлуу сейил бактарын, токойлорду коргоо чөлкөмдөрүн, көлмөлөрдү, айыл чарбасында пайдаланылуучу жерлерди жана сейил бактар, бакчалар, гүлзарлар жана бульварлар менен бирге селитебдүү аймакта жайгаштырылган жана адамдардын эс алуусу (эмгектүүсү) үчүн ачык мейкиндик тутумун түзүүчү башка жерлерди камтыган аймактар; санитардык ажырымдар - зыяндуу таасир берүү булактарынан (өндүрүштүк, кампалык объекттер, инженердик курулмалар, автомагистралдар, темир жол транспортунун сызыктары, магистралдык түтүк өткөргүчтөр ж.б.) турак жай курулушунун, ландшафттык-рекреациялык чөлкөмдүн, эс алуу чөлкөмүнүн, курорттун чектерине чейинки минималдуу аралык менен аныкталуучу ажырымдар. Санитардык ажырымдар санитардык-коргоо чөлкөмүнүн режимине ээ болот, бирок аны уюштуруу долбоорун иштеп чыгууну талап кылбайт; санитардык-коргоо чөлкөмү – атайын багыттагы чөлкөмдөрдү, ошондой эле өнөр жай ишканаларын жана калктуу конуштардагы башка өндүрүштүк, коммуналдык, кампалык объекттерди жакынкы селитебдүү аймактардан, турак жай-жарандык арналыштагы имараттар менен курулмалардан аларга жагымсыз факторлордун таасирин азайтуу максатында бөлүп туруучу аймак; селитебдүү аймак – турак жай, коомдук жана рекреациялык аймактарды, ошондой эле инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүмдүн айрым бөлүктөрүн, жайгаштырылышы жана иши атайын санитардык-коргоо чөлкөмүн талап кылган, таасир көргөзбөгөн башка объектилерди жайгаштыруу үчүн арналган калктуу конуштун аймагынын бөлүгү; курулуш объекттеринин жер титирөөгө туруктуулугу – курулуш объекттеринин эсептик-техникалык жана курулуштук-конструктивдүү коопсуздугун, анын тийиштүү жер титирөө таасирлерин эсепке алуу менен камсыздоо; курулуш продукцияларын тастыктамалоо – техникалык регламенттердин талаптарына продукцияларды тастыктамалоо (шайкештигин ырастоону баалоо) боюнча орган тарабынан шайкештикти милдеттүү (же ыктыярдуу) ырастоо формасы; көк сызык – суу объектилерин (суулар, көлдөр, каналдар, суу сактагычтар ж.б) пландаштыруу түзүмүнүн (турак жай, өндүрүштүк, рекреациялык чөлкөмдөр) башка элементтеринен, ошондой эле көчөлөр менен жолдордон бөлүп турган сызык; көмүскө жумуштар – имараттарды жана курулмаларды текшерүүдө жана пайдаланууга берүүдө көрүп баалоо үчүн мүмкүн болбогон (пайдубал салуу, суу кирүүдөн коргоо, темир-бетон конструкцияларында арматураны жана башка тетиктерди орнотуу ж.б.), подряддык курулуш уюму тарабынан жасалган иштердин айрым түрлөрү; сметалык документтер – курулушка же колдонулуудагы объекттин башка өзгөртүүлөрүнө анын сметалык же эсептик наркына (жыйынды сметалык эсептөө, баалоо отчету) ылайык инвестордун (тапшырыкчынын) болжолдогон чыгымдарынын наркы жөнүндө долбоордун негизинде аткарылуучу документ; курулуштун сметалык наркы – долбоорго ылайык курулушту толук ишке ашыруу жана негизги фонддорду ишке киргизүү үчүн керек болгон, ченемдик көрсөткүчтөр боюнча аныкталуучу сарптоолордун акчалай туюнтулушу; курулуш авариясы - объектти куруу же аны пайдалануу процессинде курулуш объектисинин же анын бөлүгүнүн капысынан болуучу кыйроосу; курулуш аянтчасы – жумуштарды жүргүзүүнүн шарттары менен аныкталуучу аймактын убактылуу берилгенин эске алуу менен курулуш объектисин жайгаштыруу үчүн, ошондой эле куруу-монтаждоо уюмдарынын кызматтарын жайгаштыруу үчүн белгиленген тартипте долбоорго ылайык берилген жер участогу; курулуш продукциясы – жеке жана юридикалык жактардын материалдык-заттык түрдө берилген жана шаар куруу иши, анын ичинде: изилдөөлөр, долбоорлор, материалдар, буюмдар, конструкциялар, имараттар жана курулмалар үчүн арналган же таандык болгон ишинин натыйжасы; курулма – жасалма курулган көлөмдүү, жер менен бекем байланышкан, жалпак же тилкелик объект (жер үстүндөгү/суу үстүндөгү же жер алдындагы/суу алдындагы), анда табигый же жасалма чек аралары бар жана долбоорго ылайык функционалдык же өндүрүштүк процесстерди аткаруу, ошондой эле инженердик жабдууларды же коммуникацияларды жайгаштыруу (төшөө) үчүн арналган; жашоо тиричиликтин социалдык-кепилденген шарттары - аймактарды долбоорлоодо (реконструкциялоодо) шаар куруу ченемдөөсүнүн объекттерин функционалдык-пландоону уюштуруунун ченемдик параметрлерин сактоо менен жетишилүүчү заманбап социалдык, гигиеналык жана шаар куруу талаптарына жооп берген шаар чөйрөсүнүн абалы; атайын жумуштар – кыртышты таптоо жана бекемдөө, технологиялык жабдууларды жана контролдоо каражаттары менен автоматика жабдууларын монтаждоо, түтүк өткөргүчтөрдү изоляциялоо, инженердик-транспорттук коммуникацияларды куруу, электр-монтаждоо, газ-монтаждоо, токту азайтуу, желдеткич, жылуулук техникалык, гидротехникалык, ирригациялык, машина куруучулук жана курулуш объекттерине байланышкан иштерди аткаруу боюнча жумуштар; кыймылсыз мүлктүн курулуштук өзгөрүүлөрү – жер участогунун учурдагы жайгашуусун өзгөртүү (жаңы имараттар менен курулмаларды куруу, турган имараттарга же курулмаларга улап куруу, имараттарды же курулмаларды реконструкциялоо, кайра пландоо, бузуу, жер казуу жумуштары, инженердик тарамдарды реконструкциялоо жана жер участогун абаттоо); курулуш өндүрүшү – курулушту даярдоо жана негизги мезгилдерде аткарылуучу курулуш-монтаждоо жана атайын жумуштарды кошкондо түздөн түз курулуш аянтчасында аткарылуучу өндүрүштүк процесстердин жыйындысы; куруу-монтаждоо жумуштары – имараттарды жана курулмаларды көтөрүү жана монтаждоо боюнча аткарылуучу жумуштардын комплекси; курулуш (курулуш иши) - курулуш, монтаждоо (ажыратуу), көмөкчү, транспорттук жана технологиялык иштердин комплексин камтыган, жаңы имараттарды, курулмаларды көтөрүү жана (же) турган имараттарды, курулмаларды, аны менен байланышкан технологиялык жана инженердик жабдууларды өзгөртүү процесси. Имараттарды жана курулмаларды оңдоо, курулуш материалдарын, буюмдарды жана конструкцияларды даярдоо (өндүрүү), курулуп бүтө элек объектилердин курулушун токтото туруу жана объектилерди пайдаланууга кабыл алуу боюнча иштер; субподрядчы – башкы подрядчы же тапшырыкчы менен келишим боюнча иштеген, тийиштүү уруксаттамасы бар, конкреттүү объектти куруу боюнча жумуштардын атайын же айрым түрлөрүн аткаруучу адистештирилген уюм; кабаттар боюнча суммаланган аянт – кабаттын бардык жайларынын аянттарын кошкондо, имараттын бардык жер үстүндөгү кабаттарынын суммаланган аянты (анын ичинде лоджиялардын, тепкичтик торчолордун, лифттик шахталардын жана башка аянттардын); жалпы пайдалануу аймактары – адамдардын чектелбеген чөйрөсү тоскоолдуксуз пайдаланган аймактар, анын ичинде кварталдардын (кичи райондордун) аймагынан тышкары жайгашкан аянттар, көчөлөр, суу жээктери, бульварлар жана кварталдардын (кичи райондордун) аймагындагы өтмөктөр менен гүлзарлар; жаратылыш комплексинин аймактары – турак жай, коомдук, өндүрүштүк курулуштардын участокторунун курамындагы сейил бактар, бакчалар, гүлзарлар, бульварлар, жашыл бак-дарактар аймактары түрүндөгү шаар куруунун ченемге салынган объекттери; аймактык пландоо – аймактарды өнүктүрүүнү пландоо, анын ичинде функциялык чөлкөмдөрдү, мамлекеттик же муниципалдык муктаждыктар үчүн капиталдык курулуш объекттерин, пландалган жайгаштыруу чөлкөмдөрүн, аймактарды пайдалануунун өзгөчө шарттары бар чөлкөмдөрдү аныктоо үчүн; техникалык көзөмөл – аткарылган курулуш-монтаждоо жумуштарынын көлөмдөрүн жана сапатын кабыл алуу боюнча тапшырыкчынын техникалык өкүлү тарабынан ишке ашырылуучу курулушка болгон көзөмөл; шаар куруу ишиндеги техникалык жөнгө салуу – Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылуучу техникалык регламенттерди (алар жок болсо - курулуш ченемдерин жана эрежелерин), стандарттарды иштеп чыгуу жана колдонуу жаатындагы, курулуш продукциясынын шайкештигин баалоо (ырастоо), контролдоо жана мамлекеттик көзөмөлдөө жаатындагы мамилелерди укуктук жөнгө салуу; техникалык корутунду – каралуучу объект боюнча же анын айрым элементтери боюнча инженердик-техникалык, илимий-изилдөө иштеринин жыйынтыгы боюнча түзүлгөн, объекттин техникалык абалы жөнүндө толук маалыматты, ченемдик-техникалык актылардын талаптарына ылайык аны калыбына келтирүү, күчөтүү же бузуу боюнча сунуштарды жана техникалык чечимдерди камтыган расмий документ; көчө-жол тарамдары - шаарды (калктуу конушту) функционалдык-пландаштырууну уюштуруу менен өз ара байланыштырылган бирдиктүү жалпы шаардык тутумда түзүлгөн көчөлөрдүн, аянттардын жана жөө кишилер жүрүүчү жерлердин тарамы; көчө, аянт – шаардын (калктуу конуштун) көчө-жол тармагын кызыл сызыктар менен чектеген аймак; бөтөнчө, техникалык татаал жана өзгөчө кооптуу объекттер – 60 метрден ашык бийиктиктеги имараттар жана курулмалар, ЖЭБдин башкы корпустары жана ири ГЭСтер, арышы 36 метрден ашкан курулмалар, узуну 60 метрден ашкан тоннелдер, ошондой эле эксперимент катары аныкталган же эсептөөнүн атайын методу колдонулуучу же иштелип чыгуучу конструкциялардан аткарылган объекттер; аймактарды туруктуу өнүктүрүү – шаар куруу ишин жүзөгө ашырууда коопсуздукту жана адамдын жашоо-тиричилигине жагымдуу шарттарды камсыздоо, чарбалык жана башка иштердин айлана-чөйрөгө тийгизген терс таасирин чектөө жана азыркы, келечектеги муундардын кызыкчылыгы үчүн жаратылыш ресурстарын коргоону жана сарамжалдуу пайдаланууну камсыздоо; турак жай, аралаш турак жай курулуш участогу –аянты 1,5 гектарга чейинки аймак, ага үй алдындагы жерлери менен ар түрдүү кабаттагы турак үйлөр жайгаштырылат; фунциялык-пландоо түзүлүшү – бүтүндөй шаар куруу түзүлүшү түрүндөгү шаардын (калктуу конуштун) аймагынын бөлүгү, ал үчүн аймактын функциялык багытына жараша жашоо тиричиликтин социалдык-кепилденген шарттарынын комплексин камсыз кылуучу чек аралар, аймактык регламенттер, шаар куруу ченемдери жана эрежелери белгиленген; функциялык чөлкөмдөр – аймактык пландоо документтери менен чек аралары жана функциялык багыты аныкталган чөлкөмдөр; объекттин экологиялык паспорту – аймактын функциялык багыты (өндүрүштүк чөлкөмдөр, турак жай чөлкөмдөрү, рекреациялык чөлкөмдөр, суу магистралдары жана акваториялар, транспорттук коммуникациялар, шаарга чектеш чөлкөмдөр) боюнча түзүлгөн экологиялык маалыматтардын маалымат базасы; долбоордук документтерге экспертиза жүргүзүү – долбоор алдындагы же долбоордук документтерди текшерүү жана талдоо, ал эксперт тарабынан жүргүзүлүп, андагы кабыл алынган сапатынын инженердик изилдөөлөрдүн натыйжасына, ошондой эле тийиштүү кыймылсыз мүлк объектилерин долбоорлоого ченемдик техникалык документтер менен белгиленген талаптарга шайкештиги жөнүндө калыс пикирди билдирет; сметалык документтерге экспертиза жүргүзүү – курулушка же турган объекттердин башка өзгөрүүлөрүнө инвестордун болжолдонгон тикелей сарптоолорунун эсептөөлөрүн текшерүү жана талдоо, ал эксперт тарабынан жүргүзүлүп, ченемдик жана эсептик көрсөткүчтөргө колдонулган баалардын негиздүүлүгү жана долбоордук документке ылайык бул сарптоолордун эсептөөлөрүнүн тууралыгы жөнүндөгү калыс пикирди билдирет; эскиздик долбоор – долбоордун негизги идеясын билдирүүчү эскиз (схема, чийме, алгачкы сомо) түрүндө аткарылган долбоордук чечимдин жөнөкөйлөтүлгөн түрү; энергетикалык натыйжалуулук – энергетикалык ресурстарды пайдалануудан пайдалуу натыйжа алуу максатында, өндүрүлүп чыккан энергетикалык ресурстардын чыгымдарына карата продукцияга, технологиялык процесске, юридикалык жакка, жеке ишкерге колдонулуучу пайдалуу натыйжанын катышын чагылдырган мүнөздөмө; энергетикалык натыйжалуулук классы - продукциянын энергетикалык натыйжалуулугун чагылдырган мүнөздөмө; имараттын энергетикалык паспорту – имараттардын жана имараттардын долбоорлорунун, тосмо конструкциялардын геометриялык, энергетикалык жана жылуулук-техникалык мүнөздөмөлөрүн камтыган, ченемдик документтин талаптарына алардын шайкештигин аныктаган документ.

2-берене. Шаар куруу иши жөнүндө мыйзамдын негизги принциптери

Шаар куруу иши жөнүндө мыйзам төмөнкү принциптерге негизделет:

1) аймактык пландоонун жана шаар курууну чөлкөмдөргө бөлүүнүн негизинде бардык деңгээлдеги аймактарды туруктуу өнүктүрүүнү камсыздоо;

2) адам өмүрүнө, саламаттыгына же келечек муундардын өмүрүнө же ден соолугуна коркунуч туудурган жашоо-чөйрөсүнүн факторлорунун адамга тийгизген зыяндуу таасирин жокко чыгаруу, шаар куруу ишин жүргүзүүдө экологиялык, экономикалык, социалдык, техникалык жана башка факторлордун балансталган эсебин камсыздоо;

3) ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдардын жана балдардын турак жай, социалдык жана башка багыттагы объекттерге тоскоолсуз кирүүсү үчүн тийиштүү шарттарды камсыздоо;

4) шаар куруу документтеринин, куруунун жана жер пайдалануунун эрежелеринин негизинде объекттердин курулушун жүзөгө ашыруу;

5) шаар куруу ишин жүзөгө ашырууга жарандардын жана алардын бирикмелеринин катышуусу;

6) мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын адамдын жашоо тиричилигине социалдык-кепилдик шарттарды камсыз кылуу жоопкерчилиги;

7) шаар куруу ишин техникалык регламенттердин талаптарын сактоо менен жүзөгө ашыруу;

8) аймактардын коопсуздук талаптарын, инженердик-техникалык талаптарды жана жарандык коргонуу маселелерин сактоо менен табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарды алдын алууну камсыздоо менен шаар куруу ишин жүзөгө ашыруу;

9) айлана-чөйрөнү коргоо жана экологиялык коопсуздук талаптарын сактоо менен шаар куруу ишин жүзөгө ашыруу;

10) маданий мурастар объекттерин жана өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарын сактоо талаптарын аткаруу менен шаар куруу ишин жүзөгө ашыруу;

11) шаар куруу иши жөнүндө мыйзамдардын бузулушуна жоопкерчилик;

12) шаар куруу ишинин натыйжасында жеке, юридикалык жактарга келтирилген зыяндын ордун толтуруу.

3-берене. Шаар куруу иши жөнүндө мыйзамдар

1. Кыргыз Республикасынын шаар куруу мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына негизделет жана төмөнкү ченемдик укуктук актылардан турат:

1) ушул Кодекстен;

2) Кыргыз Республикасынын Жер кодексинен, Кыргыз Республикасынын Турак жай кодексинен, Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинен, «Кыргыз Республикасынын шаар куруу мыйзамынын негизи жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынан жана Кыргыз Республикасынын шаар куруу иши менен байланышкан башка мыйзам актыларынан;

3) Ушул Кодекстин негизинде кабыл алынган ченемдик укуктук актылардан, ошондой эле Кыргыз Республикасы катышуучу болгон, мыйзамда белгиленген тартипте мыйзамдуу күчүнө кирген эл аралык келишимдерден.

4-берене. Ушул Кодекс менен жөнгө салынуучу укуктук мамилелер

Ушул Кодекс менен жөнгө салынуучу укуктук мамилелер болуп, шаар куруу ишинин бардык түрүнүн натыйжасында адамдын жашоо чөйрөсүн жана турмуш-тиричилигин пландоо, иштетүү, башкаруу жана башка өзгөртүүлөр саналат.

5-берене. Шаар куруу ишинин түрлөрү

Шаар куруу ишинин түрлөрүнө төмөнкүлөр кирет:

- долбоорлорду, концепцияларды, схемаларды, программаларды иштеп чыгуу;

- илимий изилдөөлөрдү жана эксперименттерди жүргүзүү;

- шаар куруу жана архитектура объекттерин куруу;

- архитектура жана курулуш ишин контролдоо жана көзөмөлдөө;

- техникалык регламенттерди жана ченемдик-техникалык документтерди иштеп чыгуу;

- шаар куруу жана архитектура объекттерин реставрациялоо жана калыбына келтирүү;

- архитектура жана шаар куруу искусствосунун эстеликтерин коргоо;

- курулуш продукцияларын өндүрүү;

- архитектура жана шаар куруунун жетишкендиктерин пропагандалоо;

6-берене. Шаар куруунун жана архитектуранын объекттери

Шаар куруу жана архитектура объекттери шаар куруу ресурстарына - жер, жер казынасы, суу, аба мейкиндиги, энергетикалык, эмгектик, инвестициялык жана башка ресурстар, ошондой эле калктуу конуштардын аймактары жана алардын тутумдарына негизделет, адамдардын жашоо - тиричилигинин чөйрөсүн түзүүнүн ажырагыс компоненти болуп саналат да шаар куруу ресурстары менен таанылат. Шаар куруу жана архитектура объекттерине төмөнкүлөр кирет:

1) Жайгаштыруу тутуму:

Республиканын аймагы – түрдүү деңгээлде жайгаштыруунун келечектүү тутумдарын түзүү үчүн база. Республиканын жайгаштыруу тутумун түзүү коомдук өндүрүштүн жайгаштырылуусунан жана өнүктүрүлүшүнөн, калктын социалдык-экономикалык керектөөлөрүнөн, табыгый-климаттык, суу чарба шарттарынан, транспорт тарамынан, минералдык-сырьелук, отун-энергетикалык жана башка ресурстардын жайгаштырылышынан көз каранды. Жайгаштыруунун жергиликтүү тутумдары – өндүрүштүк, транспорттук жана башка байланыштар менен тыгыз байланышта бөлүнүүчү айылдык калктуу конуштардын же майда шаарлардын жана айылдык калктуу конуштардын анча көп эмес санынан турган тутумдар.

2) Өзгөчө жөнгө салынуучу аймактык объекттер жана шаар куруу чөлкөмдөрү.

Ири дарыялардын жана көлдөрдүн бассейндеринин, жаратылыштык-климаттык жана коргоо чөлкөмдөрүнүн, коруктардын, реликттик токойлордун, рекреациялык жана тарыхый-маданий чөлкөмдөрүнүн, экологиялык кырсык чөлкөмдөрүнүн аймактары үчүн, ошондой эле Кыргыз Республикасынын борбору – Бишкек шаары үчүн «аймактык объекттер же өзгөчө жөнгө салынуучу шаар куруу чөлкөмдөрү» деген макам аныкталат. Аймактык объекттердин жана өзгөчө жөнгө салынуучу чөлкөмдөрдүн чек аралары шаар куруу документтери менен аныкталат жана административдик-аймактык бөлүштүрүүнүн чек аралары менен дал келбеши мүмкүн. Аймактарды өзгөчө жөнгө салынуучу шаар куруу ишинин объекттерине бөлүштүрүү жана алардын макамын аныктоо мамлекеттик органдар тарабынан аныкталат. Шаар куруу ишин жүргүзүү тартиби өзгөчө жөнгө салуу учурларында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

3) Калктуу конуштар.

Кыргыз Республикасынын калктуу конуштары шаар курууну долбоорлоо максатында шаардык (республикалык, облустук жана райондук маанидеги шаарлар) жана айылдык деп бөлүнөт.

а) Калктуу конуштар аткаруучу иш милдеттерине жараша төмөнкүдөй макамга ээ болушу мүмкүн:

- Кыргыз Республикасынын борбор шаары;

- республикалык маанидеги шаар;

- административдик борбор;

- облустук маанидеги шаар;

- райондук маанидеги шаар;

- айылдык аймактык борбор.

б) Калктын санына жараша шаардык жана айылдык калктуу конуштар төмөндөгүчө бөлүнөт:

- өтө ири шаарлар - 1000 миң адамдан ашык;

- ири шаарлар - 250дөн 1000 миң адамга чейин;

- чоң шаарлар - 100дөн 250 миң адамга чейин;

- орто шаарлар - 25тен 100 миң адамга чейин;

- чакан шаарлар - 10дон 25 миң адамга чейин;

- ири айылдык калктуу конуштар - 5 миң адамдан ашык;

- орто айылдык калктуу конуштар - 5 миң адамга чейин;

- чакан айылдык калктуу конуштар - 1 миң адамга чейин.

в) Эл чарбасынын багыты боюнча калктуу конуштар көп багыттуу; административдик борборлор; курорттук-рекреациялык; өнөр жайлык; илимий-өндүрүштүк; тышкы транспорттук; аскердик; агрардык өнөр жайлык; вахталык; мезгилдүү; бакча-дачалык болуп бөлүнөт.

4) Калктуу конуштун аймагы жерлердин башка категорияларынан, жер фондусунан сызык менен бөлүнөт.

Калктуу конуштун чеги башкы пландын негизинде белгиленет жана өзгөртүлөт. Калктуу конуштардын башкы пландарынын долбоорлору Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитилет. Калктуу конуштардын алкагынын чегиндеги жерлер мамлекеттик бийликтин жана өз алдынча башкаруу органдарынын тийиштүү органдарынын карамагында болот.

5) Калктуу конуштардын чектеринде төмөнкүлөрдүн аймактары бөлүнүп турат:

- курулган жана курула турган турак жай, маданий-тиричилик, административдик жана башка имараттардын, курулмалардын;

- жалпы пайдаланылуудагы – аянттар, көчөлөр, өтмөктөр, жолдор жана башка аймактар;

- сейил бактардын, токой парктарынын, гүлзарлардын, бакчалардын, бульварлардын, суу жээктеринин;

- курулган жана курула турган өнөр жайлык, коммуналдык-кампа объекттеринин;

- тышкы транспорттун, байланыштын, инженердик коммуникациялардын;

- жаратылышты коргоо, рекреациялык-ден сооолук чыңдоо багытындагы, тарыхый-маданий жана табигый мурастардын;

- табыгый эстеликтер; табигый, улуттук жана дендрологиялык сейил бактар, ботаникалык бактар, коруктар ээлеген;

- дарылоо жана башка факторлорго ээ;

- токойлор жана көлмөлөр ээлеген;

- айыл чарба багытындагы, айдоо, бактар, жүзүмзарлар, бакчалар, чабындылар, жайыттар ээлеген;

- мал жайыттары - калктуу конуштарды өнүктүрүү үчүн резерв катарында пайдаланыла турган бош жерлер.

6) Шаарга жанаша чөлкөмдөр.

Шаарга жанаша чөлкөмдөрдүн аймактары – шаарлардын тышкы чек араларына чектешкен жерлер, алар шаар менен туруктуу социалдык, эмгектик, өндүрүштүк, экономикалык, рекреациялык жана инфратүзүмдүк байланыштарга ээ жана шаардын аймагын өнүктүрүүдө резерв болуп саналат. Шаарга чектешкен чөлкөмдөрдүн чек арасындагы жерлерди пайдалануу жана шаар куруу иши, шаардын калкынын жана шаарга чектешкен чөлкөмгө кирген административдик-аймактык түзүлүштөрдүн кызыкчылыгын камсыздоону эске алуу менен шаар куруу ишин жөнгө салуунун өз ара макулдашылган принциптеринин негизинде жүзөгө ашырылат. Шаарга чектеш чөлкөмдөгү курулушка архитектуранын аймактык шаардык органынын макулдугу менен гана жол берилет. Шаарга чектеш чөлкөмдөрдүн чек арасы пландоонун райондук долбоорлорунун, шаарлардын башкы пландарынын же башка шаар куруу документтеринин негизинде аныкталат.

7) Калктуу конуштардын бөлүктөрү (райондор, чөлкөмдөр)

Функциялык багыты боюнча калктуу конуштарда райондор жана чөлкөмдөр: турак жай, коомдук-маданий, өнөр жайлык жана муниципалдык-кампалык, спорттук, дарылоо, рекреациялык, илимий жана башка багыттагы деп бөлүнөт. Ар бир район же чөлкөм жайгаштыруунун жана чарбачылык ишинин мүнөзү боюнча шаар куруу документтери менен аныкталуучу өз макамына ээ.

8) Шаар куруу комплекстери.

а) Турак үйлөрдү, коомдук, өнөр жайлык имараттарды жана башка курулмаларды долбоорлоо, куруу жана пайдаланууга кабыл алуу шаар куруу комплекстери түрүндө жүзөгө ашырылат.

Шаар куруу комплекси болуп турак үйлөрдүн, калкты тейлөө менен байланышкан башка имараттардын жана курулмалардын тобу жана инженердик жабдуулардын керектүү түрлөрү жана айлана-чөйрөнү жайгаштыруунун элементтери менен камсыз болгон алар жайгаштырылган аймак эсептелет.

б) Шаар куруу комплекстеринин курамы жана чек аралары аймактарды көлөмдүк-мейкиндик уюштуруу долбооруна - пландоо долбооруна ылайык аныкталат.

в) Аймактарды инженердик даярдоо боюнча бардык иштер аяктаганга чейин инженердик камсыздоо жана транспорттун жалпы тутумунун айрым бөлүктөрүнүн нормалдуу иштешин камсыздоо үчүн участокко кире турган жолдор, магистралдык инженердик тарамдар салынууга тийиш.

г) Шаар куруу комплексинин инженердик-техникалык жана транспорттук түзүмүн курууда жана пайдаланууга берүүдө түрдүү тапшырыкчалардын үлүштүк катышуусунун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген Шаар куруу комплекси жөнүндө жобо менен аныкталат.

9) Имараттардын жана курулмалардын комплекси.

Имараттардын жана курулмалардын комплекси өзөктөшкөн бир бүтүндү жана шаар куруу ишинин чөлкөмдөрүн түзүүчү бир нече архитектуралык курулмалардын биримдигин жана өз ара тыгыз байланышын көрсөтөт.

10) Имараттар жана курулмалар.

Имараттар жана курулмалар: турак жай, коомдук-маданий, административдик-ишкер, өндүрүштүк, айыл чарбалык, инженердик-техникалык, соода-тиричиликтик, муниципалдык-кампалык, көмөкчү, рекреациялык, мемориалдык, маданий, спорттук, гидротехникалык жана ирригациялык, энергетикалык, коргоочу болуп бөлүнөт.

11) Чөйрөнү жайгаштыруунун объекттери жана элементтери

Чөйрөнү жайгаштыруунун объекттери жана элементтери: монументалдык, декоративдүү-көркөм искусствонун объекттери, турак жай чөйрөсүн, көчөлөрдөгү сезондук сооданын, жашылдандыруунун, суу өткөрүүнүн жана ирригациянын жабдуулары жана дизайны, ошондой эле инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүмдүн жабдуулары.

12) Инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүмдүн объекттери.

а) Инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүмдүн объекттери:

суу, газ, энергия, жылуулук менен жабдуунун, канализациянын, байланыштын, автомагистралдардын, темир жолдордун, суу жана аба транспорту, суу өткөрүү жана ирригация объекттеринин булактары, тарамдары, көпүрөлөр, эстакадалар, жол өтмөктөрү жана жер үстүндөгү, жер алдындагы башка тарамдар жана курулмалар.

б) Шаар куруу объекттери инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүмдүн тийиштүү деңгээлине ээ.

Инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүм калктуу конуштарды туруктуу жана келечектүү өнүктүрүүнүн талаптары менен байланыштырылууга тийиш.

в) Менчигинин түрүнө карабастан шаар куруу ресурстарын пайдалануучу ишканалар жана уюмдар жашоо тиричиликтин, инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүм чөйрөсүнүн сапатынын ченемдик деңгээлин жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын бюджетине чегерүүлөрдүн эсебинен камсыз кылууга милдеттүү.

г) Райондор аралык, мамлекеттер аралык маанидеги инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүмдү өнүктүрүү мамлекеттик органдар тарабынан мамлекеттик бюджеттин каражаттарынын эсебинен максаттуу программалардын негизинде камсыз кылынат.

7-берене. Шаар куруу мамилелеринин субъекттери

1. Шаар куруу мамилелеринин субъекттери болуп Кыргыз Республикасы, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, жеке жана юридикалык жактар саналат.

2. Шаар куруу мамилелеринде өз атынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, өз компетенцияларынын чегинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары иш алып барат.

8-берене. Шаар куруу ишинин субъекттери

Шаар куруу ишинин субъекттери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) долбоордун автору же автордук жамаат;

2) инвесторлор жана тапшырыкчылар - куруучулар;

3) подрядчылар, башкы подряддык жана субподряддык уюмдар;

4) жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү;

5) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары;

6) менчигинин түрүнө карабастан ишканалар жана уюмдар, шаар куруу ишине катышкан жарандар.

9-берене. Комплекстүү аймактык пландоонун схемалары, калктуу конуштардын шаар куруу документтери

Калктуу конуштардын комплекстүү аймактык пландоо схемаларында, шаар куруу документтеринде аймактардын коопсуздугун жана аларды табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардан коргоону камсыз кылуу менен жарандардын саламаттыгын жана айлана-чөйрөнү коргоо, жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу жаатындагы, ошондой эле коомдук коопсуздук, коргонуу, анын ичинде жарандык коргонуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптары сакталууга тийиш.

10-берене. Тарыхый-маданий багыттагы кыймылсыз мүлк объектилерин сактоо жана өзгөчө корголуучу табигый аймактарды коргоо боюнча талаптар

Тарыхый-маданий багыттагы объекттери жана өзгөчө корголуучу табигый аймактары бар калктуу конуштарда жана аймактарда шаар куруу долбоорлоруна ылайык коргоо чөлкөмдөрүнүн чек аралары белгиленет, анын чектеринде шаар куруу ишине тыюу салынат же чектелет.

11-берене. Аймактардын инженердик-техникалык инфратүзүмүнүн тутумдарын жана комплекстүү абаттоону камсыздоо, түзүү жана өнүктүрүү

1. Калктын жашоосу жана чарбачылык жана башка иштерди жүзөгө ашыруу үчүн пайдаланылуучу аймактарда калктуу конуштардын тибин, аймактардын жана куруунун мүнөздөмөлөрүн, чарбалык жана башка иштердин түрүн эсепке алуу менен инженердик-техникалык инфратүзүмдүн жана аймактарды комплекстүү абаттоонун зарыл тутумдары түзүлөт.

2. Аймактардын инженердик-техникалык инфратүзүм тутумдарын жана комплекстүү абаттоону уюштуруунун түрлөрү, негизги принциптери шаар куруу документтери, анын негизинде иштелип чыгуучу схемалар жана аймактардын инженердик-техникалык инфратүзүм тутумдарын, ошондой эле комплекстүү абаттоону өнүктүрүүнүн тийиштүү долбоорлору менен аныкталат.

3. Магистралдык жана бөлүштүрүү тарамдарын жана инженердик-техникалык инфратүзүмдүн курулмаларын, калдыктарды зыянсыздандыруу объекттерин, булгануунун башка потенциалдуу булактарын долбоорлоодо, курууда, техникалык пайдаланууда, ошондой эле аймактарды комплекстүү абаттоо боюнча иштерди жүргүзүүдө, жанаша жаткан аймактарда жашаган калктын кызыкчылыктары, айлана-чөйрөнү коргоо жана калктуу конуштарды, район аралык аймактарды туруктуу өнүктүрүүнү камсыздоо жаатындагы талаптар жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка талаптар эске алынат.

4. Калктуу конуштарды жана район аралык аймактарды комплекстүү абаттоонун жана санитардык-коргоо чөлкөмдөрүн уюштуруунун инженердик-техникалык инфратүзүм тутумдарын түзүү жана өнүктүрүүнү жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары каржылоонун тиешелүү булактарынын эсебинен жана инвестицияларды тартуу менен камсыз кылышат.

12-берене. Транспорттук инфратүзүмдү түзүүнү жана өнүктүрүүнү камсыз кылуу

1. Район аралык аймактар, калктуу конуштар, калктуу конуштардын аймагынын бардык бөлүктөрү менен транспорттук байланыштардын натыйжалуу түрлөрүн, ошондой эле калктуу конуштардын келечегин эске алуу менен калктуу конуштардын шаар куруу документтерин иштеп чыгууда калктын иштеген, эс алган жерине жана тейлөөгө жетишин камсыздоо максатында транспорттук инфратүзүмдүн бирдиктүү тутуму каралат.

2. Транспорттук инфратүзүмдүн республикалык жана жергиликтүү тутумдарын, транспорттун түрлөрүн өнүктүрүү, шаар куруу документтери, транспорттук инфратүзүмдү пландоонун атайын долбоорлору менен аныкталат.

3. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары мыйзамдарда каралган тийиштүү каржылоо булактарынын эсебинен транспорттук инфратүзүмдү өнүктүрүүнүн мамлекеттик программаларынын, схемаларынын, долбоорлорунун негизинде республикалык жана жергиликтүү маанидеги транспорттук инфратүзүмдүн тутумдарын өнүктүрүүнү камсыз кылышат.

4. Административдик-аймактык бирдиктердин транспорттук инфратүзүм тутумдарын түзүүнү жана өнүктүрүүнү инвестициялоонун үлүштүк каражаттарын тартуу менен тиешелүү жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары камсыз кылышат.

13-берене. Рекреациялык жана ден соолукту чыңдоо багытындагы объекттерди жайгаштыруу

1. Калктын ооруларынын алдын алуу жана дарылоо үчүн жагымдуу табигый дарылоо жерлери жана ресурстары бар шаарлардын рекреациялык чөлкөмдөрүндө, шаарга чектеш чөлкөмдөрдө жарандардын эс алуу жана ден соолугун чыңдоо укуктарын камсыздоо, массалык эс алууну жана туризмди уюштуруу максатында курорттук чөлкөмдөр, эс алуу жана туризм чөлкөмдөрү жайгаштырылат, алардын макамы жана чек аралары республиканын аймактык комплекстүү пландоо схемаларына ылайык белгиленет.

2. Рекреациялык жана ден соолукту чыңдоо багытындагы объекттерди жайгаштыруу курорттук чөлкөмдөрдүн, эс алуу жана туризм чөлкөмдөрүнүн, улуттук сейил бактардын рекреациялык чөлкөмдөрүнүн чектеринде жүзөгө ашырылат жана шаар куруу документтерине ылайык ишке ашырылууга тийиш.

3. Шаарлардын жана алардын шаарга чектеш чөлкөмдөрүнүн рекреациялык аймактарынын тутумунда шаар куруу документтерине ылайык туруктуу жашаган калктын кыска мөөнөттүү эс алуусун жана туризмин уюштуруу үчүн жерлер бөлүнөт.

14-берене. Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар үчүн жашоо чөйрөсүн түзүүнү камсыздоо

1. Жашоо чөйрөсү Кыргыз Республикасынын “Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдардын укуктары жана кепилдиктери жөнүндө” Мыйзамына ылайык ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарды, ошондой эле алга жылуу мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарды (улгайган, таяныч-кыймылдоо аппараты бузулган адамдар, кош бойлуулар, мектеп жашына чейинки балдар, колунда же коляскада балдары бар адамдар) социалдык адаптациялоодон өткөрүүнү камсыз кылышы керек.

Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар жана ушул бөлүктүн биринчи абзацында көрсөтүлгөн башка адамдар үчүн тоскоолдуксуз алга жылууга (анын ичинде жөө, коляскада, жеке жана коомдук транспортто), имараттарга жана курулмаларга, анын ичинде турак үйлөргө жана квартираларга кирүү, бул объекттердин ичинде, ошондой эле эс алуу, туризм жайларында тоскоолдуксуз алга жылуу жана иш жасоо мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылган шарттар түзүлүүгө тийиш.

2. Жашоо чөйрөсүн түзүүдө шаар куруу документтеринде ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар үчүн алардын жашын жана (же) ооруларын эске алуу менен атайын объекттердин тарамын (ооруканалар, ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар үчүн социалдык стационардык мекемелер жана башка объекттер) түзүү каралышы керек.

3. Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдары ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдардын кызыкчылыктарын коргоочу коомдук бирикмелердин жана башка уюмдардын өкүлдөрүн ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдардын кызыкчылыктарына тиешелүү шаар куруу ишиндеги чечимдерди кабыл алууга катышуу үчүн тартышы керек.

15-берене. Шаар куруу ишин жүзөгө ашырууда калктын жашоо чөйрөсүн түзүү боюнча өзгөчө талаптар

1. Шаар куруу ишин жүзөгө ашырууда шаарлардын жана башка калктуу конуштарды пландоого жана курууга төмөнкү өзгөчө талаптарды сактоо жолу менен калктын толук жарамдуу, эстетикалык жактан маанилүү жашоо чөйрөсүн түзүү камсыз кылынышы керек:

1) болгон курулуштары, архитектура эстеликтери, шаар куруу жана табигый ландшафты менен жаңы имараттарды жана курулмаларды архитектуралык-пландоо жана мейкиндик чечилиштерин өзөктөштүрүп айкалыштыруунун эсебинен улуттук салттарды пайдалануу менен жаратылыштын жана курулуштун ландшафттык архитектурасын жана башка маанилүү элементтерин эске алуу менен шаарлардын жана калктуу конуштардын функциялык жана көркөм-эстетикалык сапаттарын камсыздоо;

2) турак жай, коомдук имараттардын жана курулмалардын тиешелүү архитектуралык-көркөм чечилиштерин долбоордук документтерге киргизүү, ошондой эле калктын жашоосун, эмгектенүүсүн жана бош убактысын (эс алуусун) уюштуруу үчүн архитектуралык-мейкиндик чөйрөсүн түзүү;

3) калктын санын жана калктын социалдык-демографиялык кызыкчылыктарын, кесиптик топторун эске алуу менен шаарлардын жана калктуу конуштардын жана алардын аймактарын курууну долбоорлоодо маданий мекемелер объекттерин, спорттук курулмаларды жана башка социалдык багыттагы объектилерди кошуу менен аларды долбоорлоо жана куруу.

2. Социалдык-маданий багыттагы жана коммуналдык-тиричиликтик тейлөө объекттеринин функциялык багытын өзгөртүүдө негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүн сактоо.

2- бап. Шаар куруу ишиндеги Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктары

16-берене. Шаар куруу ишинин мамлекеттик башкаруу органдары

Шаар куруу жаатында жөнгө салууну жүзөгө ашырган, ошондой эле контролдук-көзөмөлдөө милдеттерин аткарган мамлекеттик башкаруу органдары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү;

2) архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар жана архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө көзөмөлдөө жана контролдоо боюнча орган;

3) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык шаар куруу иши менен чектеш маселелер боюнча атайын ыйгарым укугунун чегинде шаар куруу иши жаатында мамлекеттик жөнгө салууга катышкан жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү;

4) атайын ыйгарым укуктарынын чегинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары.

17-берене. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн шаар куруу ишиндеги ыйгарым укуктары

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү шаар куруу ишинде:

1) архитектуралык, шаар куруу жана курулуш иши чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты жүргүзөт;

2) Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине Кыргыз Республикасынын аймагын өздөштүрүүнүн жана өнүктүрүүнүн негизги багыттары боюнча жалпы мамлекеттик программаларды бекитүүгө берет;

3) Кыргыз Республикасынын аймагын уюштуруунун башкы схемасынын - аймактык пландоо схемасынын негизги жоболорун бекитет, ишке ашырат, ага өндүрүштүк күчтөрдү орундаштыруу жана жайгаштыруу тутумдары, республикалык маанидеги шаар куруу регламенттери, өндүрүштүк, социалдык, рекреациялык, инженердик-техникалык жана транспорттук инфратүзүмдү өнүктүрүүнүн, ошондой эле республикалык жана райондор аралык маанидеги өзгөчө жөнгө салынуучу шаар куруу аймактарынын жана объекттеринин схемалары жана долбоорлору кирет;

4) республикалык маанидеги өзгөчө жөнгө салынуучу шаар куруу аймактарынын жана объекттеринин чектерин аныктайт;

5) Кыргыз Республикасынын Бишкек, Ош шаарларынын башкы пландарын, облустардын аймактарынын курорттук-рекреациялык башкы схемаларын жана шаар курууну пландоонун комплекстүү схемаларын, жалпы мамлекеттик, мамлекет аралык мааниге ээ башка шаар куруу жана архитектуралык-курулуш документтерин бекитет, ошондой эле аларга өзгөртүүлөрдү киргизет;

6) мамлекеттик архитектуралык-курулуш көзөмөлдөөнү, контролдоону, мамлекеттик шаар куруу кадастрын жүргүзүүнү, шаар куруу чөйрөсүндө жаңы объекттерди курууга жана турган объекттерди өзгөртүүгө уруксат берген жол-жоболорду ишке ашыруунун бирдиктүү тартибин аныктайт;

7) мамлекеттик, райондор аралык мааниге ээ болгон жаңы аймактарды өздөштүрүүдө аймактарды жана жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдаланууну камсыздоо боюнча шаар куруу иш-чараларын жүзөгө ашырат;

8) мамлекеттик жана мамлекеттер аралык мааниге ээ болгон объекттерди долбоорлоо, куруу жөнүндө чечимдерди кабыл алат, мамлекеттик кабыл алуу комиссияларын түзөт;

9) шаар куруу иши чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарынын сакталышына контролдоо жүргүзөт;

10) шаар куруу иши боюнча иштердин (кызмат көрсөтүүлөрдүн) акы төлөнүүчү жана акысыз түрлөрүнүн тизмегин бекитет;

11) тарых жана маданият эстеликтерин, мамлекеттик жаратылыш-корук фондунун мыйзамда белгиленген тартипте дүйнөлүк, мамлекеттик маанидеги тарых жана маданият объектилерине киргизилген объектилерин коргоо, күтүү эрежелерин аныктайт;

12) шаар куруу ишин жөнгө салган ченемдик укуктук актыларды чыгарат;

13) шаар куруу иши жаатындагы кызматташтык жөнүндө эл аралык келишимдердин жана макулдашуулардын аткарылышын камсыз кылат;

14) долбоорлорго экспертиза жүргүзүү жана бекитүү тартибин белгилейт;

15) шаар куруу иши жаатындагы техникалык жөнгө салууну ишке ашырат;

16) архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органга бул маселелер боюнча контролдоо жана көзөмөлдөө иш милдеттерин жүктөө менен, өз алдынча жөнгө салынуучу уюмдар тарабынан берилүүчү ажыратуу жана уруксат берүү реестрин жүргүзүү боюнча өз алдынча жөнгө салынуучу уюмдарга ыйгарым укуктарын өткөрүп берет;

17) шаар куруу кадастрын жана шаар куруу ишин камсыздоонун маалыматтык тутумдарын жүргүзүү тартибин белгилейт.

18-берене. Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө саясатты иштеп чыгуу, ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдардын жана архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө көзөмөлдөө жана контролдоо боюнча органдын ыйгарым укуктары

Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө саясатты иштеп чыгуу, ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдардын жана архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө көзөмөлдөө жана контролдоо боюнча органдын ыйгарым укуктары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

19-берене. Шаар куруу иши жаатындагы жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн ыйгарым укуктары

Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү тийиштүү аймакта шаар куруу иши чөйрөсүндө төмөнкүлөрдү жүзөгө ашырат:

1) калктуу конуштун башкы планынын долбоорун, аймактык пландоо долбоорун - райондун, облустун шаар курууну пландоо схемаларын макулдашууну;

2) шаар куруу долбоорлорун, ошондой эле комплекстүү абаттоо долбоорлорунун инженердик коммуникациялар схемаларын макулдашууну;

3) турак жай фондун, турак жай-жарандык багыттагы башка имараттарды жана курулмаларды, инженердик коммуникацияларды куруу менен күтүү эрежелерин бекитүүнү;

4) тарых жана маданият эстеликтерин коргоо боюнча облустук, шаардык жана райондук комиссияларды түзүүнү жана бекитүүнү;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген ыйгарым укуктарынын чегинде шаар куруу чөйрөсүндөгү башка маселелерди чечүүнү.

20-берене. Шаар куруу ишинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктары

1. Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүк органы – жергиликтүү кеңеш өзүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде:

1) административдик-аймактык бирдиктердин аймактык пландоо долбоорун - комплекстүү аймактык пландоо схемаларын (райондук пландоо долбоору) карайт жана бекитет;

2) облустук, райондук маанидеги шаарлардын (Бишкек, Ош шаарларын кошпогондо), калктуу конуштардын башкы пландарын карайт жана бекитет;

3) тийиштүү аймактарга калктуу конуштарды куруу жана жер пайдалануу, ошондой эле турак жай фондун, турак жай-жарандык багыттагы башка имараттар менен курулмаларды, инженердик-транспорттук коммуникацияларды талапка ылайык кармоо боюнча эрежелерди иштеп чыгат жана макулдашат;

4) жергиликтүү маанидеги тарых эстеликтерин жана маданият объекттерин коргоо жана күтүү эрежелерин бекитет;

5) ыйгарым укуктарынын чегинде шаар куруу иши чөйрөсүндө башка маселелерди белгиленген тартипте чечет.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органы – шаар мэриясы жана айыл өкмөтү өздөрүнүн ыйгарым укугунун чегинде:

1) администрациялык-аймактык бирдиктерди комплекстүү аймактык пландоо схемаларын калктуу конуштардын башкы пландарын, майда-чүйдөсүнө чейин толук пландоо долбоорлорун, куруу жана жер пайдалануу, калк жайгашкан жерлерди инженердик камсыздоо эрежелерин иштеп чыгууну камсыздайт, алардын тапшырыкчысы катары чыгат, аларды макулдашууда иштеп чыгуучуларга көмөк көрсөтөт;

2) шаар куруу долбоорлоруна, куруу жана жер пайдалануу эрежелеринин долбоорлоруна, калктуу конуштарды, турак жай жана башка курулуштарды комплекстүү абаттоо программаларына коомдук талкуулоону уюштурат;

3) комплекстүү аймактык пландоо схемаларын, калктуу конуштардын башкы пландарын, пландоо долбоорлорун ишке ашырууну уюштурат, аларды ишке ашырууну контролдойт;

4) шаар куруу документтерине ылайык курулуш же башка шаар куруу өздөштүрүүсү үчүн жер участокторун берүү жөнүндө чечим кабыл алат;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер участокторун алып коюу боюнча сот органдарына доо арызын берүү жөнүндө чечим кабыл алат;

6) шаар куруу долбоорлорун иштеп чыгууну жергиликтүү бюджеттердин каражаттарынын эсебинен каржылоону жүзөгө ашырат;

7) турак жай фондун, турак жай-жарандык багыттагы башка имараттар менен курулмаларды, тарых жана маданият эстеликтерин, мамлекеттик тапшырыкчылардын объекттерин кармоо жана сактоо боюнча, ошондой эле тарых жана маданият эстеликтерин коргоо боюнча комиссияларды түзүү, алардын кармалышын (пайдалануу) контролдоо жөнүндө сунуштарды жергиликтүү кеңешке киргизет;

8) жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн административдик аймагындагы ишине көмөк көрсөтөт.

9) имараттарды жана курулмаларды, инженердик-транспорттук коммуникацияларды куруу, кеңейтүү, техникалык кайра жабдуу, жаңылоо, реконструкциялоо, кайра түзүү, реставрациялоо жана капиталдык оңдоо, ошондой эле комплекстүү абаттоо, курулушу бүтө элек объекттердин курулушун консервациялоо, коммуналдык менчик объекттерин жергиликтүү бюджеттин каражаттарынын эсебинен каржылоо жана бул максаттар үчүн инвестицияларды тартуу жөнүндө чечим кабыл алат;

10) калктын жашоосунун, эмгектенүүсүнүн, эс алуусунун коопсуз шарттарын камсыздоо маселелери боюнча коомдук уюмдар менен өз ара аракеттенет;

11) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген ыйгарым укуктарынын чегинде шаар куруу иши чөйрөсүндөгү башка маселелерди чечет;

12) шаар куруу документтерин жана айрым шаар куруу тоомдорунун долбоорлорун жана шаар куруу долбоорлорун макулдашууга катышат;

13) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык архитектура жана шаар куруу ченемдерин жана эрежелерин сактоону контролдойт.

3-бап. Шаар куруу ишинин субъекттеринин укуктары жана милдеттери

21-берене. Шаар куруу ишинин субъекттеринин негизги милдеттери

Шаар куруу ишинин субъекттери төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) шаар куруу ишин ушул Кодекске жана Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык жүргүзүүгө;

2) өздөрүнүн менчигиндеги (ээлигиндеги) пайдаланылып жаткан объекттерди жарандар үчүн алардын коопсуздугун камсыздаган, шаар куруу объектисинин паспортуна ылайык имараттар менен курулмалардын фасаддарынын туруктуу иштешин жана тийиштүү кармоону, аймактарды абаттоо жана жашылдандырууну камсыздаган абалда кармоо.

22–берене. Шаар куруу ишин жүзөгө ашыруучу юридикалык жана жеке жактардын укуктары жана милдеттери

1. Ушул Кодекске ылайык шаар куруу ишин жүргүзгөн жеке жана юридикалык жактар төмөнкүлөргө укуктуу:

1) жергиликтүү мамлекеттик администрациялардан, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнөн көрсөтүлгөн ишин жүргүзүү үчүн керектүү маалыматтарды (маалымдарды, дайындарды, документтерди) суроого жана алууга;

2) шаар куруу иши чөйрөсүндө чечимдерди талкуулоого жана кабыл алууга катышууга;

3) объекттерди курууга имарат куруу долбоорлорун жана долбоордук документтерди иштеп чыгууга;

4) объектилерди долбоорлоо жана куруу боюнча инвестордун, тапшырыкчынын, техкөзөмөлдүн, подрядчынын иштерин аткарууга;

5) инвестордун, тапшырыкчынын, куруучунун кызыкчылыктарынын атынан чыгууга жана алардын тапшырмасы боюнча тооруктарды (тендерлерди) уюштуруу жана өткөрүү жөнүндө келишимдерди түзүүгө көмөк көрсөтүүгө;

6) тапшырыкчынын, тапшырмасы боюнча долбоорлук документтерге жана техникалык регламентке ылайык курулуштун сапатына жана аткарылуучу куруу-монтаждоо жумуштарынын көлөмүнө техникалык көзөмөлдү жана автордук көзөмөлдү уюштурууга жана ишке ашырууга;

7) мыйзамды, анын ичинде, милдеттүү аткарылууга тийиш болгон курулуш ченемдерин жана техникалык регламенттердин талаптарын бузуу менен жүргүзүлүп жаткан шаар куруу объекттеринин ишин чектөөнү, убактылуу токтотууну же токтотууну талап кылууга;

8) мамлекеттик экспертиза органдарынын берилген долбоорлорду экспертизалоо боюнча корутундуларына соттук тартипте даттанууга;

9) чыгымдарды жана (же) зыянды төлөп берүү жөнүндө сотко доо арыз берүүгө;

10) шаар куруу иши жагындагы мыйзамды бузган адамдарды жоопко тартууну талап кылууга.

2. Шаар куруу ишин жүргүзгөн юридикалык жана жеке жактар төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) ушул Кодекстин, башка ченемдик укуктук актылардын талаптарын аткарууга;

2) белгиленген тартипте бекитилген шаар куруу документтеринин жана долбоордук документтердин чечимдерин аткарууга;

3) жаратылышты коргоо мыйзамдарынын талаптарын жана мамлекеттик экологиялык экспертизанын корутундуларын аткарууга.

3. Шаар куруу ишин жүргүзгөн жеке жана юридикалык жактар мыйзамга ылайык башка укуктарга жана милдеттерге ээ болушу мүмкүн.

23-берене. Курулуш объектиси жөнүндө анын менчик ээсине берилүүчү маалыматтар

1. Курулуш объектисинин менчик ээси төмөнкү маалыматтарды алууга укуктуу:

1) курулуш материалдары жана жабдуулар, аткарылган курулуш иштери милдеттүү талаптарына ылайык келүүгө тийиш болгон техникалык регламенттер жөнүндө;

2) курулуш объектисин эксплуатациялоо эрежеси жөнүндө;

3) подрядчынын кепилдик милдеттери жана ага доомат коюу тартиби жөнүндө;

4) курулуш объектисинин эксплуатациялык (кызмат кылуу) мөөнөтү жөнүндө;

5) долбоордук документтерди иштеп чыккандар жана долбоордук документтерди иштеп чыгууга жана курулуш объектисин курууга катышкан субподрядчылар жөнүндө.

2. Подрядчы, куруучу, тапшырыкчы, ушул берененин 1-бөлүмүндө айтылган курулуш объектиси жөнүндө маалыматты анын менчик ээсине берет.

24-берене. Курулуш объектисин эксплуатациялоодо менчик ээлеринин, пайдалануучуларынын милдеттери

1. Курулуш объектисинин менчик ээлери, пайдалануучулар курулуш объектисин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына, ошондой эле анын максаттык жана функциялык арналышына ылайык пайдаланууга милдеттүү.

2. Эгер мыйзамда башкача каралбаса, курулуш объектисинин менчик ээлери, пайдалануучулары аны пайдаланууда төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) курулуш объектисинин архитектуралык-көркөмдүк көрүнүшүн сактоого;

2) курулуш объектисинин техникалык абалын карап текшерип турууга;

3) курулуш объектисин талаптагыдай техникалык, санитардык-гигиеналык, өрткө каршы, экологиялык жана архитектуралык-эстетикалык абалда кармоого;

4) айлана-чөйрөнү коргоо жагындагы талаптарды аткарууга;

5) эксплуатациялануучу объекттин техникалык абалын курулуш объектисинин менчик ээси тарабынан түзүлүүчү, архитектура-курулуш ишинин чөйрөсүндө көзөмөлдөө жана контролдоо боюнча тийиштүү ыйгарым укуктуу органдын өкүлү курамында катышуучу комиссия менен беш жылда бир жолудан кем эмес, менчик ээсинин каражатынын эсебинен изилдеп турууга;

6) курулуш объектисинин техникалык абалында жарандардын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч туудурган кемчиликтер аныкталганда, мамлекеттик көзөмөлдүн ыйгарым укуктуу органдары пайдаланылып жаткан курулуш объектисинин менчик ээсине же пайдалануучусуна кемчиликтерди жоюу жөнүндө көрсөтмө берүүгө, ал эми зарыл болсо - аны пайдаланууга убактылуу тыюу салууга укуктуу.

3.Эгер мыйзамда башкача каралбаса, курулуш объектисинин менчик ээси, пайдалануучу пайдаланып жаткан объектисин мезгил-мезгили менен оңдоп турууга, аймактык архитектура жана шаар куруу органдарынын, тургузулган курулуш объектилерин пайдаланууну көзөмөлдөөчү башка мамлекеттик органдардын талаптарын аткарууга милдеттүү. Оңдоонун убактысы курулуш объектисин эксплуатациялоонун тартиптери менен аныкталат.

4.Кыймылсыз мүлк объектисин оңдоо, реконструкциялоо боюнча иштерди курулуш объектисинин менчик ээси каржылайт. Тарыхый-маданий мурастар объекттерин реставрациялоо же оңдоо зарыл болгондо эгер мындай объекттердин менчик ээлери, пайдалануучулары баардык оңдоо-калыбына келтирүү иштерин өзүлөрүнүн эсебинен аткарууга мүмкүнчүлүгү болбосо жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары мыйзамда тыюу салынбаган башка каржылоо булактарын пайдалана алышат.

25-берене. Шаар куруу ишин жүргүзүүдө жарандардын ыңгайлуу жашоо чөйрөсүнө болгон укугу

1. Эгер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача белгиленбесе, жарандар шаар куруу ишин жүзөгө ашырууда жагымдуу жашоо чөйрөсүнө, жашоо чөйрөсүнүн абалы жана анын болжолдонгон өзгөрүүлөрү жөнүндө туура, толук жана өз убагындагы маалыматтарды алууга укуктуу.

2. Жарандардын жагымдуу жашоо чөйрөсүнө болгон укугунун ишке ашырылышы үчүн алардын төмөнкүлөргө катышуусу каралат:

1) аймактарды, анын ичинде калктуу конуштарды өнүктүрүү боюнча комплекстүү шаар куруу долбоорлоруна;

2) шаар курууну ишке ашырууга;

3) шаар куруу ишинин чөйрөсүндө коомдук талкууну өткөрүүгө;

4) шаар куруу ишинин чөйрөсүндөгү башка иш-чараларга.

3. Жергиликтүү кеңештердин калктуу конуштарды жана турак-жай курулушун пландоо жана куруу, комплекстүү абаттоо боюнча чечимдери аларды эл менен талкуулагандан кийин кабыл алынат.

4. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, юридикалык жана жеке жактар, ошондой эле кызмат адамдары тийиштүү аймакта жашаган жана иштеген жарандарга шаар куруу ишин жүргүзүүдө алардын укуктарына, мыйзамдуу кызыкчылыктарына тийиштүү маселелер боюнча маалыматтар менен таанышууга мүмкүндүк берүүгө милдеттүү.

5. Инвестор, курулуштун ээси - тапшырыкчы, башкы подрядчы мыйзамда аныкталган учурларда курулуп (реконструкцияланып) жаткан объект жөнүндө информацияны анын тапшырыкчысын, башкы долбоорчусун жана башкы подрядчысын, курулуштун (реконструкциянын) башталуу жана бүтүү мөөнөттөрүн жана башка маалыматтарды көрсөтүү менен көрүнүктүү жерге илүүгө милдеттүү.

6. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдары жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу, ошондой эле шаар куруу кадастрынын маалыматтарын регламентке ылайык алууну камсыздоо, шаар куруу долбоорлорун коомдук талкуудан өткөрүү, экспозицияларды, көргөзмөлөрдү уюштуруу, башка иш-чараларды өткөрүү жолу менен жеке жана юридикалык жактарга шаар куруу иши жөнүндө маалымдашат.

7. Эгер мамлекеттик эскпертиза шаар куруу документтери техникалык регламенттерге, адамдын жана жаныбарлардын ден соолугунун коопсуздугу жөнүндө, айлана-чөйрөнү коргоо жөнүндө башка ченемдик укуктук актыларга ылайык эместигин тапса, анда курулушка уруксат берилбейт жана мындай экспертизаны жасоого кеткен чыгымдар шаар куруу ишин жүргүзүүчү жана ушул ылайык эместикке жол берген уюмдун эсебине салынууга тийиш.

8. Жеке жана юридикалык жактар шаар куруу документтери бекитилгенге чейин сунуш киргизүүгө, шаар куруу иши жагындагы чечимдерди талкуулоого жана кабыл алууга катышууга, өз каражаттарынын эсебинен шаар куруу документтерин көз карандысыз адистик экспертизадан өткөрүүгө укуктуу. Шаар куруу документтерин адистик көз карандысыз экспертизадан өткөрүүдө, мамлекеттик экспертиза органынын корутундусу көз карандысыз адистик экспертизалардын корутундулары алынгандан кийин берилет. Мында, шаар куруу документтерин көз карандысыз адистик экспертизадан өткөрүү анын макулдашуу жана бекитүү мөөнөттөрүн көбөйтүүгө алып келбейт.

26-берене. Архитектура жана шаар куруучулук искусство чыгармаларына автордук укук

1. Архитектура жана шаар куруу искусство чыгармаларына автордук укук жана ага байланыштуу келип чыгуучу мамилелер Кыргыз Республикасынын Граждандык кодекси, Кыргыз Республикасынын “Автордук жана чектеш укуктар жөнүндө” Мыйзамы жана автордук укук жагындагы башка ченемдик укуктук актылар менен жөнгө салынат.

2. Шаар куруу ишинин субъекттери жана чыгармачылык эмгектин натыйжасында архитектура жана шаар куруу искусствосунун чыгармаларын жараткан жарандар алардын автору болуп таанылат жана аларга тийиштүү автордук укук берилет.

3. Архитектура жана шаар куруу искусство чыгармаларынын авторлорунун мүлктүк укугу (Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинде, Кыргыз Республикасынын “Автордук жана чектеш укуктар жөнүндө” Мыйзамында жана ушул Кодексте каралгандан башка учурларда) алардын төмөнкүдөй өзгөчө укуктарында болот:

1) архитектуралык-курулуштук долбоорду ишке ашыруу үчүн пайдалануу же пайдаланууга уруксат берүү;

2) архитектуралык-курулуштук долбоорду жүзөгө ашыруу, таратуу жана кайрадан иштеп чыгуу же ушул иштерге уруксат берүү;

3) бул өзгөчө укуктарды башка адамдарга мыйзамда каралган тартипте өткөрүп берүү.

4. Эгер келишим менен башкача каралбаса, кызматтык милдетти же кызматтык тапшырманы аткарууда жаралган архитектура жана шаар куруу искусство чыгармаларынын авторлоруна мүлктүк укук берилбейт. Архитектура-курулуш долбоорунун тапшырыкчысы (жумуш берүүчү) менен авторлордун (заказды аткаруучулардын) ортосундагы келишимде кызматтык милдеттерди же кызматтык тапшырманы аткарууда жаралган архитектура жана шаар куруу искусствосунун чыгармасын пайдаланууга мүлктүк укукту жөнгө салуу жөнүндөгү жобо болууга тийиш.

5. Архитектура жана шаар куруу искусствосунун автору төмөнкүлөргө укуктуу:

1) эгер долбоорду иштеп чыгууга тапшырмада башкача каралбаса, долбоордун иштелип чыккан долбоордук документтерге ылайык ишке ашырылышын автордук көзөмөлдөөгө;

2) эгер долбоорду иштеп чыгууга тапшырмада башкача каралбаса, объекттерди курууда (реконструкциялоодо, реставрациялоодо, модернизациялоодо) долбоордук документтердин ишке ашырылышын белгиленген тартипте автордук көзөмөлдөөгө;

3) эгер долбоорду иштеп чыгууга тапшырмада башкача каралбаса, ошондой эле эгер объектте мамлекеттик сырга кирген маалыматтар болбосо сүрөткө (кино-видеого) тартууга.

6. Архитектура жана шаар куруу искусствосунун чыгармаларына автордун (авторлордун) жеке мүлктүк эмес укуктарын коргоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте ишке ашырылат.

ӨЗГӨЧӨ БӨЛҮК

4-бап. Шаар куруу иши жагындагы мамлекеттик ченемдер

27-берене. Шаар куруу иши жагындагы ченемдик документтердин тутуму

1. Кыргыз Республикасынын аймагында жүргүзүлүүчү шаар куруу ишин мамлекеттик жөнгө салуу ушул Кодекс жана шаар куруу иши жагындагы ченемдик документтердин тутуму менен камсыздалат.

2. Шаар куруу иши жагындагы ченемдик документтердин тутумуна төмөнкүлөр кирет:

1) Кыргыз Республикасынын улуттук стандарттары;

2) стандарттоонун эрежелери жана стандарттоо жагындагы рекомендациялар;

3) эл аралык стандарттар;

4) башка өлкөлөрдүн улуттук стандарттары;

5) эрежелердин жыйнагы;

6) уюмдардын стандарттары.

3. Кыргыз Республикасынын ченемдик документтери катары Кыргыз Республикасынын аймагында белгиленген тартипте күчүнө киргизилген Мамлекеттер аралык курулуш ченемдери (МКЧ) жана Мамлекеттер аралык стандарттар (МАСТ) колдонулат.

4. Талаптары Кыргыз Республикасынын мамлекеттик ченемдик документтеринин талаптарынан төмөн болгон эл аралык, региондук стандарттарды жана башка өлкөлөрдүн улуттук стандарттарын кабыл алууга жана/же бекитүүгө жол болбойт.

5. Мамлекеттик ченемдөө объекттери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) орундаштыруу тутуму, калктуу конуштар жана алардын бөлүктөрү;

2) имараттардын, курулуштардын жана башка курулмалардын, ошондой эле өзүнчө имарат-жайлардын архитектуралык, технологиялык, инженердик жана курулуштук бөлүктөрү;

3) имараттардын, курулмалардын жана башка курулуштардын инженердик жана (же) технологиялык жабдуулары;

4) курулуш материалдары, буюмдары жана конструкциялары;

5) шаар куруу жана башка долбоордук-сметалык документтер.

6. Архитектура, шаар куруу жана курулуш ишинин баардык субъекттери, ошондой эле, кыймылсыз мүлк объекттеринин менчик ээлери жана пайдалануучулары (жалдагандар, ижарага алгандар) аларды эксплуатациялоодо жана пайдаланууда шаар куруу иши жагындагы ченемдерди сактоого милдеттүү.

7. Шаар куруу иши жагындагы ченемдер жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын архитектуралык, шаар куруу жана курулуш ишиндеги субъекттердин укугу, милдеттери, жоопкерчилиги жөнүндө маселелер боюнча чечимдерди чыгарышына негиз болот.

8. Шаар куруу иши жагындагы ченемдик документтерди кабыл алган жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары ченемдик талаптардын техникалык, экономикалык жана социалдык негиздүүлүгү, алардын Кыргыз Республикасынын азыркы мыйзамдарына ылайык келиши үчүн белгиленген тартипте жооп беришет.

9. Шаар куруу иши жагындагы мамлекеттик ченемдерди иштеп чыгуунун, макулдашуунун, бекитүүнүн, каттоонун жана ишке киргизүүнүн (убактылуу токтотуп туруунун, жокко чыгаруунун) тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

28-берене. Шаар куруу жагындагы ченемдик документтердин түрлөрү

Шаар куруу иши жагындагы ченемдик документтер төмөнкүлөргө бөлүнөт:

1) курулуш продукциясын, геодезиялык иштерди, инженердик изилдөөлөрдү, долбоорлоону жана курууну, курулуш өндүрүшүн уюштурууну, пайдаланууга кабыл алууну, курулуштагы коопсуздук ыкмаларын стандартташтыруу жана сертификаттоо ченемдерин камтыган уюштуруу-методикалык ченемдик документтер;

2) курулуштардын ишеничтүүлүгүнүн негизги жоболорун, өрт коопсуздугун, коркунучтуу геофизикалык таасирлерден сактоону, ички климатты жана зыяндуу таасирлерден сактоону, курулуштагы өлчөмдүк бири-бирин алмаштырууну жана айкалышууну камтыган жалпы техникалык ченемдик документтер;

3) аймактарды уюштуруу, шаарлардын жана башка калктуу конуштарды пландоо, куруу жана абаттоо, өнөр жайлык жана айыл чарбалык ишканалардын башкы пландары, жарандардын бакчалык бирикмелеринин аймактары боюнча талаптарды, шарттарды жана чектөөлөрдү камтыган шаар куруу боюнча ченемдик документтер;

4) жарандык турак жайды жана өндүрүштүк багыттагы имараттар менен курулуштарды, анын ичинде транспорттук, гидротехникалык, мелиорациялык курулуштарды, магистралдык жана өнөр жайлык өткөргүч түтүктөрдү жана башка курулуштарды, алардын комплекстерин долбоорлоо жана куруу боюнча ченемдик документтер;

5) майыптар жана калктын башка аз мобилдүү топтору үчүн жашоо-тиричилик чөйрөсүндө жеткиликтүүлүктү камсыздоо боюнча ченемдик документтер;

6) имараттардын жана курулмалардын тышкы тармактарына, ички инженердик тутумдарына жана инженердик-техникалык жабдууларына ченемдик документтер;

7) имараттардын жана курулмалардын курулуштук конструкцияларына жана алардын элементтерине (буюмдарына) ченемдик документтер;

8) имараттардын жана курулмалардын инженердик жабдууларына жана тышкы тармактарга ченемдик документтер;

9) курулуш материалдарына, буюмдарына жана конструкцияларына ченемдик документтер;

10) курулуш жана куруу-монтаждоо уюмдарынын жабдык-шаймандарына, анын ичинде убактылуу жана мобилдүү курулмаларына жана шаймандарына ченемдик документтер;

11) баа түзүү боюнча ченемдик документтер;

12) мамлекеттик шаар куруу кадастрын жүргүзүү боюнча ченемдик документтер;

13) шаар куруу ишинин чөйрөсүндөгү мамлекеттик көзөмөл органдарынын ченемдик документтери (архитектура-курулуш, жаратылышты коргоо, санитардык-эпидемиологиялык иштер чөйрөсүндөгү көзөмөл жана өрткө каршы көзөмөл, экологиялык экспертиза, өнөр жайдагы коопсуздукту көзөмөлдөө жана кен иштерин көзөмөлдөө органдары);

14) долбоорлоо жана курулуш боюнча подряддык иштерге сынактарды (тендерлерди) уюштуруу жана өткөрүү тартиби жөнүндө ченемдик документтер.

5-бап. Аймактык пландоо

29-берене. Аймактык пландоонун багыттары жана аймактык пландоо документтеринин түрлөрү

Аймактык пландоо аймактарды туруктуу өнүктүрүүнү камсыздоо, инженердик, транспорттук жана социалдык инфраструктураны өнүктүрүү, жарандардын жана алардын бирикмелеринин кызыкчылыктарын эсепке алууну камсыздоо максатында, социалдык, экономикалык, экологиялык жана башка факторлордун баарына жараша аймактык пландоо документтеринде аймактардын багытын аныктоого багытталган.

2. Кыргыз Республикасынын аймакты пландоо документтери төмөнкүлөргө бөлүнөт:

1) Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо документтери;

2) облустарды, администрациялык райондорду аймактык пландоо документтери;

3) калктуу конуштарды аймактык пландоо документтери.

3. Кыргыз Республикасынын аймакты пландоо документтери (мамлекеттик деңгээлдеги шаар куруу документтери) өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо, жаратылышты пайдалануу жана өндүрүштүк күчтөрүн аймактык уюштуруунун башкы схемасы;

2) экономикалык жана географиялык ири райондорду өндүрүштүк күчтөрүн жайгаштыруунун, жаратылышты пайдалануунун жана аймактык уюштуруунун, жаратылыштык-климаттык чөлкөмдөрдүн, дарылоочу-ден соолукту чыңдоочу жана рекреациялык аймактардын, администрациялык-аймактык түзүлүштөрдүн райондук схемалары.

4. Админстрациялык райондорду аймактык пландоонун документтери (шаар куруу документтери) өзүнө администрациялык-аймактык түзүмдөрдүн, башка аймактык объекттердин аймактык комплекстүү схемаларын жана райондук пландоо долбоорлорун (мындан ары – райондук пландоонун схемалары жана долбоорлору) камтыйт.

5. Калктуу конуштарды аймактык пландоо документтери өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) калктуу конуштардын башкы пландары (мындан ары – калктуу конуштардын башкы пландары);

2) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына караштуу аймактардын башкы пландары (мындан ары – жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын аймактарынын башкы пландары);

3) тарыхый-маданий, дарылоочу-ден соолукту чыңдоочу, өнөр жайлык жана башка аймактардын башкы пландары (мындан ары – функциялык аймактардын башкы пландары);

4) шаардык, поселоктук чектердин жана калктуу конуштардын чектеринин долбоорлору (мындан ары – шаардык, поселоктук чектердин долбоорлору).

6. Бардык деңгээлдердеги аймактык пландоо документтери мамлекеттик бийлик органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары үчүн алардын чечим кабыл алуусунда жана кабыл алынган чечимдерди ишке ашыруусунда милдеттүү болот.

7. Аймактык пландоо документтери жок болсо, ушул Кодексте каралгандан башка учурларда жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жерлерди резервге коюу, алып коюу, анын ичинде сатып алуу жолу менен резервге коюу жана алуу, жерлерди бир категориядан башка категорияга которуу жөнүндө чечимдерди чыгаруусуна жол берилбейт.

30-берене. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо документтеринин мазмуну

1. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо документтери болуп республиканын төмөндө аталган тармактардагы Башкы аймактык пландоо схемасы эсептелет, ал тармактар:

1) өлкөнү коргоо жана мамлекеттин коопсуздугу;

2) транспортту, каттоочу жолдорду, информатиканы жана байланышты өнүктүрүү;

3) суу объекттерин өнүктүрүү жана сактоо, инженердик коммуникациялардын негизги түрлөрүнүн өнүктүрүлүшүн камсыздоо;

4) өзгөчө корголуучу жаратылыштык аймактарды өнүктүрүү жана жайгаштыруу;

5) Кыргыз Республикасынын табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу тобокелине жана алардын кесепетинин опурталына дуушар болгон аймактарын коргоо;

6) табигый монополиялар;

7) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган башка учурлар.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн схемаларды даярдоо Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагына же анын бөлүгүнө карата аймактык пландоонун бир же бир нече документтеринин курамында ишке ашырылышы мүмкүн.

3. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемалары, мамлекеттик маанидеги капиталдык курулуш объекттеринин пландалып жаткан жайгаштыруу карталарын (схемаларын) камтышы мүмкүн, анын ичинде:

1) энергетикалык тутумдун объекттерин;

2) коргонуу жана коопсуздук объекттерин;

3) транспорт, жол катнаш, информатика жана байланыш объекттерин;

4) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасынын статусун жана корголушун камсыздоочу объекттерди;

5) табигый монополия субъекттеринин ишин камсыздоочу линиялык объекттерди;

6) Кыргыз Республикасынын Конституциясында жана мыйзамдарында белгиленген Кыргыз Республикасынын эл аралык милдеттерин жүзөгө ашыруу жана аткаруу үчүн жайгаштырылышы керек болгон башка объекттерди.

4. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларында камтылган аймактык пландоо жөнүндө жоболор өзүнө төмөнкүлөрдү камтышат:

1) аймактык пландоонун максаттары менен милдеттерин;

2) аймактык пландоо боюнча иш-чаралардын тизмесин жана аларды аткаруу ырааттуулугунун көрсөтмөсүн.

5. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларында камтылган карталарда (схемаларда) төмөнкүлөр сүрөттөлөт:

1) республиканын, облустардын, райондордун, шаарлардын чек аралары, ошондой эле жабык администрациялык-аймактык түзүлүштөрдүн чек аралары, өзгөчө экономикалык чөлкөмдөрдүн чек аралары;

2) токой фондунун жерлеринин чек аралары, өзгөчө корголуучу жаратылыштык аймактардын жерлеринин чек аралары, коргонуунун жана коопсуздуктун жерлеринин чек аралары, ошондой эле ушундай жерлердин пландалып жаткан чек аралары;

3) маданий мурас объекттеринин аймактарынын чек аралары;

4) аймактарды пайдалануунун өзгөчө шарттары бар чөлкөмдөрдүн чек аралары;

5) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу тобокелине жана алардын кесепетинин опурталына дуушар болгон аймактардын чек аралары;

6) республикалык маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу үчүн берилген же мамлекеттин менчигинде турган капиталдык курулуш объекттери жайгашкан жер участокторунун чек аралары, ошондой эле мамлекеттик маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу пландалган чөлкөмдөрдүн чек аралары.

6. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемасын бекитүү максатында алардын долбоорлорун тексттик түрдө жана карта (схема) түрүндө негиздөө боюнча тийиштүү материалдар даярдалат.

7. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларынын долбоорлорун тексттик түрдө негиздөө боюнча материалдар өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) аймактык пландоо маселесин чечүүнүн варианттарына негиздеме;

2) аймактык пландоо боюнча иш-чаралардын тизмеси;

3) аймактык пландоо боюнча сунуштардын негиздемелери, аларды ишке ашыруунун этаптары;

4) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын жаралуу опурталынын факторлорунун тизмеси.

8. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларынын долбоорлорун негиздөө боюнча материалдардын курамындагы карталарда (схемаларда) төмөнкүлөр чагылдырылат:

1) тийиштүү аймактын абалы, аны өнүктүрүүнүн мүмкүн болгон багыттары жана анын пайдаланышынын чектөөлөрү жөнүндө маалыматтар;

2) аймактык пландоо боюнча сунуштар.

9. Ушул берененин 8-бөлүгүнүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн маалымат төмөнкү карталарда (схемаларда) чагылдырылат:

1) Кыргыз Республикасынын аймагын, ар түрдүү категориядагы жерлердин чек араларын, тийиштүү аймакты пайдалануу жөнүндө башка маалыматты чагылдыруу менен Кыргыз Республикасынын аймагын, аймагынын бөлүктөрүн пайдалануу карталары (схемалары);

2) Кыргыз Республикасын аймактык пландоо документтеринин жана областтарды, райондорду, шаарларды аймактык пландоо документтеринин курамында бекитилүүчү чектөөлөрдүн карталары (схемалары). Ошондой эле маданий мурас объекттеринин аймактарынын чек араларынын карталары (схемалары), аймактардын өзгөчө шарттар менен пайдаланылуучу чөлкөмдөрүнүн чек араларынын карталары (схемалары), табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу опурталына дуушар болгон аймактардын чек араларынын карталары (схемалары), облустык, райондук маанидеги капиталдык курулуш объекттери терс таасир тийгизген чөлкөмдөрдүн чек араларынын карталары (схемалары);

3) аймакты комплекстүү өнүктүрүү анализинин жыйынтыктары жана республикалык маанидеги капиталдык курулуш объекттеринин жайгаштырылышы, анын ичинде инженердик изилдөөлөрдү кошо эске алуу менен чагылдырылган карталар (схемалар);

4) башка карталар (схемалар).

10. Ушул берененин 8-бөлүгүнүн 2-пунктунда көрсөтүлгөн сунуштар Кыргыз Республикасынын аймагын пландоо схемаларынын долбоорлорун макулдашууда аларга өзгөртүүлөрдү киргизүү үчүн колдонулуучу карталарда (схемаларда) чагылдырылат жана өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) токой фондунун жерлеринин чек араларын, республикалык маанидеги өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлеринин чек араларын, коргоонун жана коопсуздуктун жерлеринин чек араларын өзгөртүү пландалган карталар (схемалар);

2) республикалык маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу пландалган чөлкөмдөр көрсөтүлгөн карталар (схемалар);

3) башка карталар (схемалар).

31-берене. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо документтерин даярдоо жана бекитүү

1. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо долбоорлору Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

2. Коргонуу жана коопсуздук объекттеринин пландалган жайгаштыруу карталары (схемалары, пландары) камтылган Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемалары Кыргыз Республикасынын коргонуу жана мамлекеттик сыр жагындагы мыйзамында белгиленген тартипте бекитилет.

3. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларынын долбоорлорун даярдоо техникалык регламенттердин талаптарына ылайык инженердик изилдөөлөрдүн жыйынтыктарынын негизинде, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик, экономикалык, экологиялык, социалдык, маданий жана улуттук өнүгүү жагындагы программаларын, администрациялык-аймактык бирдиктерди аймактык пландоо документтеринде, аймактык пландоо документтеринде камтылган аймактык пландоо жөнүндө жоболорду, ошондой эле кызыкдар тараптардын сунуштарын эске алуу менен ишке ашырылат.

4. Жер участокторунун жана капиталдык курулуш объекттеринин пайдалануучулары жана менчик ээлери, эгер Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларын бекитүүнүн натыйжасында алардын мыйзамдуу укуктары бузулса же бузулушу мүмкүн болсо, соттук тартипте даттанууга укуктуу.

5. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, кызыкчылыгы бар жеке адамдар жана юридикалык жактар Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемасына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө сунуштарды берүүгө укуктуу.

6. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларынын долбоорлорунун курамы, даярдоо тартиби, мындай схемаларга өзгөртүүлөрдү киргизүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

32-берене. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо долбоордук документтерин макулдашуу тартиби

1. Эгерде Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларынын долбоорлорундагы сунуштарда төмөнкүлөрдүн азыркы турган же пландаштырылган чек араларын өзгөртүү каралып жатса, анда ал долбоорлор жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен, токой чарбасын башкаруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашылууга тийиш:

1) айыл чарба багытындагы жерлердин, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын менчигинде турган жер участоктордун;

2) өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлеринин, маданий мурас объекттеринин аймактарынын, токой фондунун жерлеринин;

3) капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруунун пландалып жаткан чөлкөмдөрүнүн.

Калктын ден соолугуна жана айлана-чөйрөгө терс таасирин тийгизиши мүмкүн болгон мамлекеттик маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу маселелери да макулдашылууга тийиш.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын Кыргыз Республикасынын аймагын пландоо схемасынын долбоорун кароосунун жана андай долбоорго корутундуларды даярдоосунун максимум мөөнөтү андай долбоорду алган күндөн баштап 30 календардык күндөн ашпоого тийиш. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан корутунду белгиленген мөөнөттө алынбаган учурда Кыргыз Республикасынын аймактык пландоонун схемасынын долбоору макулдашылды деп эсептелет.

3. Макулдашуу комиссиясы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын корутундуларынын негизинде Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемасынын долбооруна жыйынтыкталган корутунду даярдайт, анда кабыл алынган чечимди негиздөө менен Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемасынын долбооруна макулдук берүү же ал долбоорго макул эместик жөнүндө жобо болушу мүмкүн.

4. Кыргыз Республикасынын башкы аймактык пландоо схемасынын долбоорун макулдашуу тартибин, макулдашуу комиссиясынын курамын жана иштөө тартибин Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктайт.

33-берене. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо боюнча долбоордук документтерин ишке ашыруу

1. Кыргыз Республикасынын башкы аймактык пландоо схемасы Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемасын ишке ашыруу планынын негизинде ишке ашырылат, ал планды даярдоо жана бекитүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте мындай схема бекитилген күндөн баштап үй айдын ичинде ишке ашырылат.

2. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемасын ишке ашыруу планында төмөнкүлөр камтылат:

1) мамлекеттик маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу үчүн аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо мөөнөтү, анын негизинде мындай объекттерди жайгаштыруу үчүн жер участокторунун чек аралары аныкталат же такталат;

2) долбоордук документтерди даярдоо мөөнөтү жана мамлекеттик маанидеги капиталдык курулуш объекттерин куруу мөөнөтү;

3) Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемасын ишке ашыруунун финансылык-экономикалык негиздемеси.

34-берене. Райондорду аймактык пландоо документтеринин мазмуну

1. Облустарды жана райондорду аймактык пландоонун схемаларын даярдоо бүткүл аймакка же анын бөлүктөрүнө карата ишке ашырылат.

2. Аймактык пландоо схемаларында райондор аралык маанидеги өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарын өнүктүрүү жана жайгаштыруу, айыл чарба багытындагы жерлердин чек араларын жана токой фондусунун чек араларын өзгөртүү пландары камтылган карталар (схемалар, пландар), ошондой эле райондор аралык маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу пландалган карталар (схемалар, пландар) камтылат, анын ичинде:

1) аймактык маанидеги энергетикалык тутумдардын объектилери;

2) аймактык маанидеги транспорт, жол, информатика жана байланыш объектилери;

3) табигый монополия субъекттеринин ишин камсыздоочу аймактык маанидеги линиялык объектилер;

4) социалдык-экономикалык муктаждыктарга жараша тийиштүү максаттар үчүн жайгаштыруу зарыл болгон башка объектилер.

3. Аймактык пландоо схемасы аймактык пландоо жөнүндө жоболорду жана тийиштүү карталарды (схемаларды) камтыйт.

4. Аймактык пландоо схемасында камтылган аймактык пландоо жөнүндө жободо төмөнкүлөр камтылат:

1) аймактык пландоонун максаттары жана милдеттери;

2) аймактык пландоо боюнча иш-чаралардын тизмеси жана аларды аткаруунун ырааттуулугуна көрсөтмө.

5. Аймактык пландоонун схемасында камтылган карталарда (схемаларда, пландарда) төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) администрациялык-аймактык бирдиктердин аймактык түзүлүштөрүнүн мыйзамда белгиленген тартипте бекитилген чек аралары;

2) токой фондусунун жерлеринин чек аралары, облустук жана райондук маанидеги өзгөчө корголуучу жаратылыштык аймактардын жерлеринин чек аралары, коргонуу жана коопсуздук жерлеринин чек аралары;

3) маданий мурас объекттеринин аймактарынын чек аралары;

4) айыл чарбага арналган жерлердин чек аралары жана айыл чарбага арналган жерлердин курамындагы айыл чарбалык жерлердин чек аралары, ошондой эле мындай жерлердин пландалган чек аралары;

5) аймактары өзгөчө шарттар менен пайдаланылуучу чөлкөмдөрдүн чек аралары;

6) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу тобокелине жана алардын кесепетинин опурталына дуушар болгон аймактардын чек аралары;

7) облустук жана райондук маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу үчүн берилген же Кыргыз Республикасынын менчигинде турган капиталдык курулуш объекттери жайгашкан жер участокторунун чек аралары, ошондой эле капиталдык курулуш объектилерин жайгаштыруу пландалган чөлкөмдөрдүн чек аралары.

6. Аймактык пландоо схемасын бекитүү максатында анын долбоорун тексттик формада жана карта (схема, план) түрүндө негиздөө боюнча тийиштүү материалдар даярдалат.

7. Аймактык пландоо схемасынын долбоорун тексттик формада негиздөө боюнча материалдар өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) аймактык пландоо маселесин чечүү варианттарынын негиздемеси;

2) аймактык пландоо боюнча иш-чаралардын тизмеси;

3) аймактык пландоо боюнча сунуштардын негиздемеси, аларды ишке ашыруунун этаптары;

4) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу опурталынын негизги факторлорунун тизмеси.

8. Аймактык пландоо схемасынын долбоорун негиздөө боюнча материалдардын курамындагы карталарда (схемаларда, пландарда) төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) тийиштүү аймактын абалы, аны өнүктүрүүнүн мүмкүн болгон багыттары жана аны пайдалануудагы чектөөлөр жөнүндө маалыматтар;

2) аймактык пландоо боюнча сунуштар.

9. Ушул берененин 8-бөлүгүнүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн маалыматтар төмөнкү карталарда (схемаларда, пландарда) көрсөтүлөт:

1) аймактарды пайдалануунун карталары (схемалары, пландары), ар түрдүү категориялардагы жерлердин чек араларын, тийиштүү аймакты пайдалануу жөнүндөгү башка маалыматтарды чагылдыруу менен;

2) аймактык пландоо документтеринин жана муниципалдык түзүлүштөрдү аймактык пландоо документтеринин курамында бекитилүүчү чектөөлөрдүн карталары (схемалары, пландары);

3) маданий мурас объекттеринин аймактык чек араларынын карталары (схемалары, пландары); аймактарды өзгөчө шарттар менен пайдалануучу чөлкөмдөрдүн чек араларынын карталары (схемалары, пландары);

4) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу тобокелине жана алардын кесепетинин опурталына дуушар болгон аймактардын чек араларынын карталары (схемалары, пландары);

5) капиталдык курулуш объекттерин жайгаштырган учурда мындай объекттер терс таасирин тийгизүүчү чөлкөмдөрдүн чек араларынын карталары (схемалары, пландары);

6) аймакты комплекстүү өнүктүрүүнүн жана капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруунун анализинин жыйынтыктары көрсөтүлгөн, анын ичинде инженердик изилдөөлөрдүн натыйжалары эске алынган карталар (схемалар, пландар);

7) башка карталар (схемалар, пландар).

10. Ушул берененин 8-бөлүгүнүн 2-пунктунда көрсөтүлгөн сунуштар аймактык пландоо схемасынын долбоорун макулдашууда аларга өзгөртүүлөрдү киргизүү үчүн колдонулуучу карталарда (схемаларда, пландарда) сүрөттөлөт жана өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) администрациялык түзүлүштөрдүн чек араларын өзгөртүүнү пландаган карталар (схемалар, пландар);

2) айыл чарбалык арналыштагы жерлердин чек араларын жана айыл чарбалык арналыштагы жерлердин курамындагы айыл чарба жерлеринин чек араларын, өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлеринин чек араларын өзгөртүү пландалган карталар (схемалар, пландар);

3) капиталдык курулуш объекттеринин пландалган жайгаштыруу чөлкөмдөрүн көрсөтүлгөн карталар (схемалар, пландар);

4) башка карталар (схемалар, пландар).

35-берене. Администрациялык-аймактык бирдиктерди аймактык пландоо документтерин даярдоо жана бекитүү

1. Аймактык пландоо долбоорун тийиштүү жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү бекитишет.

2. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларынын долбоорлорун даярдоо техникалык регламенттердин талаптарына ылайык инженердик изилдөөлөрдүн жыйынтыктарынын негизинде, облустарды экономикалык, экологиялык, социалдык, маданий жана улуттук өнүктүрүү жагындагы мамлекеттик программаларды, Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо документтеринде, калктуу конуштарды аймактык пландоо документтеринде камтылган аймактык пландоо жөнүндө жоболорду, ошондой эле кызыкдар тараптардын сунуштарын эске алуу менен ишке ашырылат.

3.Аймактык пландоо схемасынын долбоорун бекитилгенге чейин Кыргыз Республикасынын аймактык түзүлүштөрү менен жалпы чек арасы бар тийиштүү жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү менен милдеттүү түрдө макулдашылууга тийиш.

4. Аймактык пландоо схемасынын долбоору бекитилгенге чейин үч айдан кем эмес мурда жарыяланууга тийиш жана жергиликтүү мамлекеттик администрациянын расмий сайтында белгиленген тартипте жарыяланат. Ушул Кодексте каралган аймактык пландоо жөнүндө жобонун долбоору жана маалымат сүрөттөлгөн картанын (схеманын) же карталардын (схемалардын) долбоору жарыяланууга жана жайгаштырылууга тийиш.

5. Кызыкчылыгы бар жактар аймактык пландоо схемасынын долбоору боюнча өздөрүнүн сунуштарын жана дооматтарын берүүгө укуктуу.

6. Аймактык пландоонун схемасы боюнча сунуштар жана дооматтар иштеп чыгуучулар тарабынан каралууга тийиш. Белгиленген тартипте өзгөртүүлөр менен толуктоолор киргизилет жана ал бекитилген күндөн тартып үч күндүн ичинде тийиштүү жергиликтүү мамлекеттик администрацияларга, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнө жана айыл өкмөттөрдүн башчыларына жиберилет.

7. Эгер аймактык пландоо схемасын бекитүүнүн натыйжасында алардын мыйзамдуу укуктары бузулса же бузулушу мүмкүн болсо жер участокторуна жана капиталдык курулуш объекттерине укуктун ээлери аймактык пландоо схемасы боюнча соттук тартипте даттанууга укуктуу.

8. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, кызыкчылыгы бар жеке жана юридикалык жактар аймактык пландоонун схемаларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндөгү сунуштарды берүүгө укуктуу.

9. Аймактык пландоонун схемаларына өзгөртүүлөрдү киргизүү ушул берененин 2-8-бөлүктөрүндө каралган талаптарга ылайык ишке ашырылууга тийиш.

36-берене. Райондордун аймактык пландоо схемасын ишке ашыруу

1. Райондордун аймактык пландоо схемасын ишке ашыруу андай схема бекитилген күндөн баштап бир айдын ичинде тийиштүү мамлекеттик орган тарабынан бекитилүүчү райондорду аймактык пландоо схемасын ишке ашыруу планынын негизинде ишке ашырылат.

2. Райондорду аймактык пландоо схемасын ишке ашыруу планында төмөнкүлөр камтылат:

1) капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу үчүн аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо мөөнөттөрү, анын негизинде мындай объекттерди жайгаштыруу үчүн жер участокторунун чек аралары аныкталат же такталат;

2) долбоордук документтерди даярдоо мөөнөттөрү жана капиталдык курулуш объекттерин куруу мөөнөттөрү;

3) райондорду аймактык пландоо схемасын ишке ашыруунун финансылык-экономикалык негиздемеси.

37-берене. Калктуу конуштун башкы планынын мазмуну

1. Калктуу конуштардын башкы пландарын иштеп чыгуу калктуу конуштардын бүткүл аймагына карата жасалат.

2. Шаардын башкы планын иштеп чыгуу шаардын курамына кирген өзүнчө калктуу конуштарга карата, кийин башкы планга калктуу конуштун аймагынын башка бөлүктөрүнө тиешелүү өзгөртүүлөрдү киргизүү менен ишке ашырылышы мүмкүн. Башкы планды даярдоо жана башкы планга калктуу конуштун чек арасын белгилөө же өзгөртүү жагынан өзгөртүүлөрдү киргизүү шаардык агломерациянын курамына кирген өзүнчө калктуу конуштарга карата ишке ашырылышы мүмкүн.

3. Башкы пландар жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштырууну пландаган карталарды (схемаларды, пландарды) өзүнө камтышат, анын ичинде:

1) калктуу конуштардын чек араларындагы электр-жылуулук-газ жана суу менен камсыздоонун, канализация, байланыштын линиялык-кабелдик курулмаларынын объекттери;

2) жалпы пайдалануудагы автомобилдик жолдор, көпүрөлөр жана башка транспорттук, инженердик курулмалар;

3) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктарын ишке ашыруу үчүн жайгаштыруу зарыл болгон башка объекттер.

4. Башкы пландар аймактык пландоо жөнүндө жобону жана тийиштүү карталарды (схемаларды, пландарды) камтышат.

5. Башкы пландардагы аймактык пландоо жөнүндө жобо өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) аймактык пландоонун максаттары жана милдеттери;

2) аймактык пландоо боюнча иш-чаралардын тизмеси жана аларды аткаруунун ырааттуулугуна көрсөтмө.

6. Башкы пландарда камтылган карталарда (схемаларда) төмөнкүлөр сүрөттөлөт:

1) калктуу конуштун чек арасы;

2) айыл чарбалык арналыштагы жерлердин чек аралары, коргонуу жана коопсуздук жерлеринин чек аралары, башка атайын арналыштагы жерлердин чек аралары, токой фондунун жерлеринин чек аралары, суу фондунун жерлеринин чек аралары, өзгөчө корголуучу жаратылыштык аймактардын жерлеринин чек аралары;

3) өнөр жайдын, энергетиканын, транспорттун жана байланыштын жерлеринин азыркы турган жана пландалган чек аралары;

4) маданий мурас объекттеринин аймактарынын чек аралары;

5) функциялык чөлкөмдөрдүн чек аралары, мындай чөлкөмдөрдү өнүктүрүүнүн пландалып жаткан параметрлерин чагылдыруу менен;

6) аймактары өзгөчө шарттар менен пайдаланылуучу чөлкөмдөрдүн чек аралары;

7) капиталдык курулуштун объекттерин же жергиликтүү маанидеги объекттерди жайгаштыруу үчүн берилген, же мамлекеттик же муниципалдык менчикте турган капиталдык курулуштун объекттери жайгашкан жер участоктордун чек аралары;

8) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу тобокелине жана алардын кесепетинин опурталына дуушар болгон аймактардын чек аралары;

9) суулардын, көлдөрдүн инженердик жана транспорттук инфраструктураларынын чек аралары жана санитардык-коргоо чөлкөмдөрүн талап кылган башка объекттердин чек аралары.

7. Башкы пландарды бекитүү максатында алардын долбоорлорун тексттик формада жана карталар (схемалар, пландар) түрүндө негиздөө боюнча тийиштүү материалдар даярдалат.

8. Башкы пландардын долбоорлорун тексттик формада негиздөө боюнча материалдар өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) тийиштүү аймактын абалынын, аны комплекстүү өнүктүрүү көйгөйлөрүнүн жана багыттарынын анализи;

2) аймактык пландоонун маселелерин чечүүнүн варианттарынын негиздемеси;

3) аймактык пландоо жана өнүктүрүү боюнча иш-чаралардын тизмеси;

4) аймактык пландоо боюнча сунуштардын негиздемеси, аларды ишке ашыруунун этаптары;

5) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу опурталынын негизги факторлорунун тизмеси.

9. Башкы пландардын долбоорлорун негиздөө боюнча материалдардын курамындагы карталарда (схемаларда, пландарда) төмөнкүлөр сүрөттөлөт:

1) тийиштүү аймактын абалы, аны өнүктүрүүнүн мүмкүн болгон багыттары жөнүндө жана аны пайдалануудагы чектөөлөр жөнүндө маалыматтар;

2) келечекте өнүктүрүүнү эске алуу менен аймактык пландоо боюнча сунуштар.

10. Ушул берененин 9-бөлүгүнүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн маалымат төмөнкү карталарда (схемаларда, пландарда) сүрөттөлөт:

1) шаардык агломерациянын аймактарын пайдалануунун ар түрдүү категориядагы жерлердин чек аралары сүрөттөлгөн, тийиштүү аймактарды пайдалануу жөнүндө башка маалыматтар көрсөтүлгөн карталары (схемалары, пландары);

2) Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо схемаларынын курамында бекитилүүчү чектөөлөрдүн карталары (схемалары, пландары), администрациялык-аймактык бирдиктерди аймактык пландоонун схемалары; маданий мурас объекттеринин аймактарынын чек араларынын карталары (схемалары, пландары), аймактары өзгөчө шарттар менен пайдаланылуучу чөлкөмдөрдүн чек араларынын карталары (схемалары, пландары), табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу опурталына дуушарланган аймактардын чек араларынын карталары (схемалары, пландары), жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттеринин терс таасири тийүүчү чөлкөмдөрдүн чек араларынын карталары (схемалары, пландары);

3) аймакты комплекстүү өнүктүрүүнүн жана жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруунун анализинин жыйынтыктары көрсөтүлгөн, анын ичинде инженердик изилдөөлөрдүн жыйынтыктары эске алынган карталар (схемалар, пландар);

4) башка карталар (схемалар, пландар).

11. Ушул берененин 9-бөлүгүнүн 2-пунктунда көрсөтүлгөн сунуштар башкы пландардын долбоорлорун макулдашууда аларга өзгөртүүлөрдү киргизүү үчүн колдонулуучу карталарда сүрөттөлөт жана төмөнкүлөрдү өзүнө камтыйт:

1) функциялык чөлкөмдөрдүн пландалып жаткан чек араларынын карталары (схемалары, пландары), андай чөлкөмдөрдүн пландалып жаткан параметрлерин сүрөттөө менен;

2) жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу пландалып жаткан чөлкөмдөр сүрөттөлгөн карталар (схемалар, пландар);

3) пландоо боюнча документтери биринчи кезекте иштелүүгө тийиш болгон аймактардын пландалуучу чек араларынын карталары (схемалары, пландары);

4) өнөр жайдын, энергетиканын, транспорттун, байланыштын жерлеринин азыркы турган жана пландалуучу чек араларынын карталары (схемалары, пландары);

5) башка карталар (схемалар, пландар).

38-берене. Калктуу конуштардын аймактары

1. Калктуу конуштардын аймактык негизин жердин үстүндөгү жана (же) суу үстүндөгү чек араларынын чегинде белгиленген аймак түзөт (калктуу конуштун чеги).

2. Эгер Кыргыз Республикасынын мыйзамдык актыларында башкача каралбаса, калктуу конуштардын чек арасынын чегиндеги өзүнчө жер участоктордун алдындагы/үстүндөгү жер алдындагы мейкиндик жана аба мейкиндиги тийиштүү жер участоктордун ээлеринин карамагында болот.

3. Калктуу конуштардын аймактарын пайдалануу режими жана тартиби бекитилген шаар куруу документтеринде белгиленген функциялык чөлкөмгө бөлүштүрүүгө ылайык аныкталат.

39-берене. Калктуу конуштун чек арасы (чеги)

1. Калктуу конуштун чек арасы (чеги) анын аймагын (имарат курулган мейкиндикти) аныктайт жана ушул Кодексте белгиленген тартипте бекитилген калктуу конуштун башкы планынын негизинде аныкталат (өзгөртүлөт).

2. Калктуу конуштардын чек араларынын (чегинин) долбоорлорунун курамы, мазмуну жана иштеп чыгуу тартиби ченемдик укуктук актылар жана тийиштүү техникалык регламенттер менен аныкталат.

3. Өтө ири, ири жана чоң шаарлардын чек араларынын (чегинин) долбоорлору шаар курууну пландоо жагындагы комплекстүү схемалардын курамында иштелип чыгышы мүмкүн.

Республикалык маанидеги шаарлардын, ошондой эле калкынын саны элүү миңден ашкан башка шаарлардын чек араларынын (чегинин) долбоорлору архитектура-курулуш ишинин чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашылат.

4. Орто жана чакан шаарлардын, калктуу конуштардын чек араларынын (чегинин) долбоорлору ошол шаарлардын башкы пландарынын курамында иштелип чыкса жана макулдашылса болот.

40-берене. Калктуу конуштардын аймактарын чөлкөмгө бөлүштүрүү

1. Калктуу конуштардын башкы пландарында алардын аймактарын чөлкөмгө бөлүштүрүү каралууга, конкреттүү аймакты, өзүнчө функциялык чөлкөмдөрдү пайдалануунун түрлөрү аныкталууга, аларды пайдаланууга чек коюулууга жана төмөнкүлөр камсыздалууга тийиш:

1) элдин жашоо-тиричилиги үчүн ыңгайлуу чөйрө;

2) элдин же өндүрүштүн ашыкча топтолушун болтурбоо;

3) айлана-чөйрөнү, анын ичинде өзгөчө корголуучу жаратылыштык аймактарды булгануудан сактоо;

4) тарыхый жана маданий мурас объектилеринин статусу бар аймактарды коргоо;

5) аймактарды антропогендик, техногендик процесстердин жана өзгөчө кырдаалдардын опурталдуу (зыяндуу) таасиринен коргоо;

6) жагымсыз табигый көрүнүштөрдүн таасирин азайтуу.

2. Белгиленген функциялык чөлкөмдөрдүн аймактарын пайдаланууга чектөөлөр жана аларды пайдалануунун түрлөрү жөнүндө маалыматтар аймактарга курулуш куруу жана абаттоо эрежесине киргизилет.

3. Калктуу конуштардын аймактарындагы администрацялык-аймактык түзүлүштөгү ролуна, социалдык-экономикалык шарттарга жана өндүрүштүк-чарбалык адистештирилгенине жараша функциялык чөлкөмдөрдүн төмөнкү түрлөрү белгиленет:

1) эл жашоочу чөлкөмдөр;

2) борбордук (коомдук-администрациялык-ишкердик-маданий) чөлкөмдөр;

3) рекреациялык чөлкөмдөр;

4) инженердик-техникалык жана транспорттук инфраструктура чөлкөмдөрү;

5) өнөр жайлык (өндүрүштүк) чөлкөмдөр;

6) айыл чарбага пайдалануучу чөлкөмдөр;

7) атайын арналыштагы чөлкөмдөр;

8) режимдик аймактардын чөлкөмдөрү;

9) шаардын жанындагы чөлкөмдөр;

10) санитардык-коргоо чөлкөмдөрү;

11) резервдик аймактар (шаар куруу ресурстары).

41-берене. Эл жашоочу чөлкөм

1. Калктуу конуштун эл жашоочу чөлкөмү үйдүн алдындагы ыңгайлаштырылган аймактары бар көп квартиралуу турак-жай имараттарды (үйлөрдү) жана үйдүн жанындагы участогу бар жеке турак үйлөрдү куруу үчүн арналат.

2. Эл жашоочу чөлкөм өзүнчө турган жана (же) турак-жай имараттарга кошо (улай) курулган медициналык тейлөө, социалдык-тиричилик жана маданий агартуу багытындагы объекттер, инженердик жана транспорттук инфраструктура объекттери менен камсыздалууга тийиш.

3. Эл жашоочу чөлкөмгө бир кабаттуу жер үстүндөгү гараждарды, автомобиль транспорттун ачык токтотмо жайларын, ошондой эле жайгаштырылышы жана иши айлана-чөйрөгө таасирин тийгизүүчү, санитардык-коргоо чөлкөмүн түзүү талап кылынуучу өндүрүштүк объектилерди жайгаштырууга жол берилбейт.

4.Айрым учурларда эл жашоочу чөлкөмдөргө калктуу конуштун чек арасында (чегинде) жайгашкан бакчылык жана дачалык шериктештиктердин аймактары да кириши мүмкүн.

42-берене. Борбордук (коомдук-администрациялык-маданий- ишкердик) чөлкөм

1. Калктуу конуштун борбордук (коомдук-администрациялык- ишкердик, маданий) чөлкөмү администрациялык, илимий-изилдөөчү, коомдук мекемелерди жана алардын комплекстерин, мейманканаларды жана мейманкана комплекстерин, ишкердиктин жана финансылык иштин борборлорун, маданият, билим берүү, саламаттыкты сактоо, спорт, коммерциялык ишкердик, соода жана коомдук тамак-аш, турмуш-тиричилик жактан тейлөө объекттерин, мындай объекттердин жанындагы ачык транспорт токтотмо жайларын, жер үстүндөгү жана жер алдындагы гараждарды, санитардык жана экологиялык коргоо боюнча атайын иш-чараларды талап кылбаган башка имараттар менен курулуштарды жайгаштыруу үчүн арналат.

2. Коомдук (коомдук-администрациялык-ишкердик, маданий) чөлкөмгө жайгаштырууга уруксат берилген объекттердин тизмесине турак жай имараттар (үйлөр) киргизилиши мүмкүн.

43-берене. Рекреациялык чөлкөм

1. Калктуу конуштардагы рекреациялык чөлкөмдөр калктын эс алуучу жерлерин уюштуруу жана абаттоо үчүн арналган, өзүнө бактарды, токой-парктарды, парктарды жана скверлерди, зоопарктарды, көлмө-сууларды, пляждарды, аквапарктарды, ландшафттык архитектура объекттерин, эс алуунун жана туризмдин башка жерлерин, ошондой эле бош убакытты өткөрүү жана (же) ден соолукту чыңдоо багытындагы имараттарды жана курулмаларды камтыйт.

2. Рекреациялык чөлкөмгө калктуу конуштун чек арасында (чегинде) жайгашкан корголуучу жаратылыштык объекттер кириши мүмкүн.

3. Рекреациялык чөлкөмдүн аймагына рекреациялык чөлкөмдүн иштешине тике байланышы жок жаңы өнөр жай, коммуналдык жана кампалык объекттерди жайгаштырууга (курууга) жана мурункуларын кеңейтүүгө жол берилбейт.

44-берене. Инженердик-техникалык жана транспорттук инфраструктура чөлкөмдөрү

1. Калктуу конуштун инженердик-техникалык жана транспорттук инфраструктура чөлкөмдөрү транспорттун, байланыштын, энергетиканын, суу чарбанын, ирригациялык тармактын, инженердик жабдуулар тармагынын, магистралдык өткөрмө түтүктөрдүн коммуникацияларын жана курулмаларын жайгаштыруу жана алардын иштеши үчүн арналат.

Алардын зыяндуу (коркунучтуу) таасирин болтурбоо селитебдүү аймактарга (участокторго) жана турак жай-жарандык арналыштагы объекттерге чейин керектүү аралыкты сактоо, ошондой эле техникалык регламенттерге ылайык башка милдеттүү талаптарды жана чектөөлөрдү аткаруу менен камсыздалат. Иштеткенде адамдардын ден соолугуна жана алардын жашоо чөйрөсүнө түздөн түз зыянын тийгизүүчү коммуникациялар жана курулмалар калктуу конуштардын чегинен сырткары жайгаштырылууга тийиш.

2. Бөлүнгөн чек аралардагы инженердик жана транспорттук инфраструктура объекттеринин аймактары ушул объекттердин техникалык жана эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүн эске алуу менен абатталууга тийиш. Аймактарды абаттоо жана кармоо боюнча милдет объекттердин менчик ээлерине жүктөлөт.

45-берене. Өнөр жайлык (өндүрүштүк) чөлкөм

1. Калктуу конуштун өнөр жайлык (өндүрүштүк) чөлкөмдөрү өнөр жай ишканаларын жана алардын комплекстерин, инженердик-техникалык жана транспорттук инфраструктуранын иштешин камсыздоочу өндүрүштүк, кампалык жана коммуналдык объекттерди жайгаштыруу үчүн арналат. Тийиштүү негиздемелери болсо, өнөр жай чөлкөмүнө ишкананын техникалык тейлөө байланышкан адамдарынын жашоосу үчүн турак жайларды жайгаштырууга жол берилет.

2. Селитебдүү аймакта өнөр жай (коммуналдык, кампалык) объекттерди, ошондой эле инженердик-техникалык жана транспорттук инфраструктуранын объекттерин жайгаштырууга, алардын жайгаштырылышы жана иштеши элге коркунуч туудурбаган, айлана-чөйрөгө зыян келтирбеген жана санитардык-коргоо чөлкөмдөрүн түзүүнү талап кылбаган учурларда гана жол берилет. Андай болбосо өнөр жай чөлкөмүн башкалардан бөлүп туруучу санитардык-коргоо чөлкөмү каралууга тийиш.

3. Өнөр жай чөлкөмүн, ошондой эле селитебдүү аймакта жайгашкан өндүрүштүк объекттердин аймактарын абаттоо жана кармоо боюнча милдет объекттердин менчик ээлерине жүктөлөт.

46-берене. Айыл чарбага пайдалануучу чөлкөмдөр

1. Калктуу конуштун чек арасындагы (чегиндеги) айыл чарбага пайдалануучу чөлкөмдөр айыл чарбасын жүргүзүүгө жана калктуу конуштун бекитилген башкы планына жана куруу эрежелерине ылайык аймакты функциялык жактан өзгөрткөнгө чейин пайдаланылат.

2. Эгер айыл чарбага пайдалануучу чөлкөмдөрдүн жайгаштырылышы жана иштеши элге же айлана-чөйрөгө жагымсыз таасир тийгизсе, анда санитардык-коргоо чөлкөмү каралууга тийиш.

3. Эгер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача каралбаса, айыл чарбага пайдалануучу чөлкөмдөрдү кармоо (зарыл болсо - жерлерди рекультивациялоо) боюнча милдеттер жерди пайдалануучуга жүктөлөт.

47-берене. Атайын багыттагы чөлкөмдөр

1. Калктуу конуштун чек арасында (чегинде) мүрзөлөр, крематорийлер, мал көмүүчү жайлар, тиричилик калдыктарын төгүүчү жайлар, таштандыларды (калдыктарды) кайра иштетүү боюнча ишканалар, тазалоочу түзүлүштөр, анын ичинде карьерлер, өсүмдүк өстүрүүчү топуракты, кумду сактоо үчүн аянтчалар, арналышы калктуу конуштун башка чөлкөмдөрүнүн арналышы менен айкалышпоочу башка объекттер үчүн бөлүнүүчү чөлкөмдөрдү жайгаштырууга жол берилет.

2. Аталган объекттерди селитебдүү жана рекреациялык аймактардан, калктуу конуштун инфраструктура объекттеринен бөлүп турган санитардык-коргоо чөлкөмдөрүн түзүүнүн зарылдыгы ченемдик укуктук актылар жана тийиштүү техникалык регламенттер менен белгиленет.

3. Эгер ченемдик укуктук актыларда жана тийиштүү техникалык регламенттерде башкача каралбаса, атайын арналыштагы чөлкөмдөрдү кармоо боюнча милдет жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жана ишкананын менчик ээсине (жерди пайдалануучуга) жүктөлөт.

48-берене. Режимдүү аймактардын чөлкөмдөрү

1. Аскердик объекттерди жана өзгөчө режим белгиленүүчү башка объекттерди жайгаштыруу үчүн режимдүү аймактардын атайын чөлкөмдөрү, ошондой эле калктуу конуштарда же алардын четинен сыртта өзгөчө жөнгө салынуучу башка аймактар караштырылууга тийиш.

2. Режимдүү аймактардын чөлкөмдөрүн пайдалануу тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

49-берене. Шаардын жанындагы чөлкөмдөр

1. Шаар четиндеги чөлкөмдөр өзүнө калктуу конуштун чек арасынын (чегинин) жанындагы, ошол калктуу конушту аймактык өнүктүрүүгө арналган, шаар жанындагы чөлкөмгө кирген жерлерди, ошондой эле санитардык-коргоо милдеттерин аткарууга, элдин эс алуучу жерлерин, бакчылык жана дачалык шериктештиктерди жайгаштырууга арналган жерлерди камтыйт.

2. Шаардын жанындагы чөлкөмдөрдүн чек араларын белгилөө Кыргыз Республикасынын ушул Кодексине жана Жер кодексине ылайык бекитилген шаар куруу документтеринин негизинде ишке ашырылат.

3. Шаардын жанындагы чөлкөмдөрдүн чегинде жерлерди пайдалануу жана шаар куруу иши шаардын калкынын жана шаардын жанындагы чөлкөмгө кирген администрациялык-аймактык бирдиктердин кызыкчылыктарын камсыздоону эске алуу менен, шаар куруу ишин жөнгө салуунун өз ара макулдашылган принциптеринин негизинде жүргүзүлөт.

4. Шаардын жанындагы чөлкөм калктуу конуш менен бирдиктүү имараттар комплексин түзүүгө тийиш, мында:

1) шаардын жанындагы чөлкөмдүн шаарды өнүктүрүү үчүн резервдин кызматын аткаруучу, шаардын чегине жанаша аймагы архитектуралык-курулуш ишинин чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын контролунда болууга тийиш;

2) шаарлардын жанындагы чөлкөмдөргө экологиялык жактан зыяндуу ишканаларды курууга тыюу салынат;

3) шаардын жанындагы чөлкөмдүн көлөмү шаардык агломерациянын чегинде шаардын башкы планы менен белгиленет;

4) шаардын жанындагы чөлкөмдүн аймагында архитектура-курулуш ишинин чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органга макулдашпастан объекттерди курууга тыюу салынат;

5) шаардын жанындагы чөлкөм калктуу конуштун элин кыска мөөнөттүү эс алуучу орундар менен камсыз кылат.

50-берене. Санитардык-коргоо чөлкөмү

1. Эгер, өнөр жайлык, өндүрүштүк, коммуналдык жана кампалык объекттерди, ошондой эле атайын арналыштагы объекттерди жайгаштыруу жана алардын иштеши калкка коркунуч туудурса жана (же) айлана-чөйрөгө зыян тийгизсе, анда тийиштүү санитардык-коргоо чөлкөмү каралууга тийиш. Санитардык-коргоо чөлкөмүнүн параметрлери жана ага карата талаптар анын конкреттүү арналышына карата колдонуудагы ченемдер менен белгиленет.

2. Санитардык-коргоо чөлкөмүндө анын параметрлерине жана тиешелүүлүгүнө карабастан турак жай имараттарды, билим берүү уюмдарын, саламаттык сактоо жана эс алуу мекемелерин, спорттук-ден соолукту чыңдоочу курулмаларды, анын ичинде багбандык жана чарбак жер участокторун жайгаштырууга, ошондой эле айыл чарба продукцияларын өстүрүүгө жол берилбейт.

3. Санитардык-коргоо чөлкөмүн кармоо боюнча милдеттер ошол объекттердин таандык болгон менчик ээлерине жүктөлөт.

51-берене. Резервдик аймактар (шаар куруу ресурстары)

1. Резервдик аймактар калктуу конуштарды өнүктүрүү же конуштар арасындагы аймактарды өздөштүрүү (абаттоо) үчүн арналган шаар куруу ресурстары болуп саналат.

2. Резервдик аймактар (шаар куруу ресурстары) райондордун аймактарын шаар куруу үчүн комплекстүү пландоо схемаларынын, калктуу конуштардын жана алардын функциялык чөлкөмдөрүнүн башкы пландарынын курамында аныкталат жана бекитилет.

3. Калктуу конуштардын шаар куруу ресурстары болуп аныкталган аймактар резервге алынууга тийиш болот, калктуу конуштар жана алардын бөлүктөрү өнүктүрүлүшүнө жараша алардын арналышына ылайык пайдаланылат.

4. Эгер пайдалануунун мындай ыкмасы жана режими калктуу конушту же анын бөлүгүн пландалган келечектүү өнүктүрүүгө тоскоол болбосо резервдик аймактар бекитилген шаар куруу документтеринде каралбаган максаттарга пайдаланышы мүмкүн.

5. Шаар курууну өзгөчө жөнгө салуу чөлкөмдөрүнүн чегиндеги резервдик аймактарды пайдалануу андай чөлкөм үчүн белгиленген режимге ылайык ишке ашырылат.

6. Резервдик аймактарды убактылуу пайдалануу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тартипте ишке ашырылат.

52-берене. Калктуу конуштардын башкы пландарын даярдоо жана бекитүү

1. Калктуу конуштардын башкы планы калктуу конуштун жергиликтүү өз алдынча башкаруусунун өкүлдүк органы тарабынан бекитилет.

Бишкек жана Ош шаарларынын башкы пландары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

2. Башкы пландын долбоорун иштеп чыгуу жөнүндө чечим, ошондой эле башкы планга өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө сунуштарды даярдоо тууралуу чечимди тийиштүү жергиликтүү мамлекеттик администрация башчысы чыгарат.

3. Башкы пландын долбоору ал бекитилгенге чейин Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте милдеттүү түрдө макулдашылууга тийиш.

4. Кызыкчылыгы бар тараптар башкы пландын долбоору боюнча өздөрүнүн сунуштарын берүүгө укуктуу.

5. Башкы пландын долбоору ушул Кодекстин талаптарына ылайык өткөрүлүүчү коомдук угууларда милдеттүү түрдө каралууга тийиш.

6. Калктуу конуштун жергиликтүү өз алдынча башкаруусунун өкүлдүк органы башкы пландын долбоору боюнча коомдук угуулардын протоколдорун, мындай коомдук угуулардын жыйынтыктары жөнүндө корутундуну эске алуу менен башкы планды бекитүү жөнүндө чечим чыгарат. Башкы пландын долбоору кабыл алынбаган учурда аны калктуу конуштун жергиликтүү администрациясынын башчысына аталган протоколдорго жана корутундуларга ылайык толуктап иштеп чыгууга жиберет.

7. Башкы план белгиленген тартипте жарыяланууга тийиш. Ушул Кодексте каралган жоболор жана ушул Кодексте каралган маалыматтар көрсөтүлгөн карта (схема, план) же бир нече карталар (схемалар, пландар) жарыяланууга жана жайгаштырылууга тийиш. Башкы план аны бекиткенден тартып үч күндүн ичинде ошол калктуу конуш чегинде жайгашкан тийиштүү жергиликтүү мамлекеттик администрацияларга, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн аппараттарына жиберилет.

8. Эгер башкы планды бекитүүнүн натыйжасында жер участокторунун жана капиталдык курулуш объекттеринин укуктуу ээлеринин укуктары жана мыйзамдуу кызыкчылыктары бузулса же бузулушу мүмкүн болсо алар башкы план боюнча соттук тартипте талашууга укуктуу.

9. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, кызыкдар жеке адамдар жана юридикалык жактар башкы планга өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө сунуштары менен жергиликтүү мамлекеттик администрациянын тийиштүү өкүлдүк органына жана жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысына кайрылууга укуктуу.

10. Турак жай куруу же рекреациялык арналыштагы чөлкөмдөрдү аныктоо максатында шаардын, калктуу конуштун чек арасын өзгөртүүнү караштырган өзгөртүүлөр башкы планга коомдук угууларды өткөрбөстөн киргизилет.

53-берене. Бишкек жана Ош шаарларында шаар куруу ишин жүргүзүүнүн өзгөчөлүктөрү

1. Бишкек жана Ош шаарларында шаар куруу ишин жүргүзүү ушул Кодекс менен жөнгө салынат.

2. Эгер “Кыргыз Республикасынын борборунун статусу жөнүндө” жана “Ош шаарынын статусу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен шаар куруу иши жаатындагы ыйгарым укуктар Бишкек жана Ош шаарларынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына берилсе, бул Кодексти ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктар Бишкек жана Ош шаарларынын тийиштүү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан ишке ашырылат.

3. Аймактык пландоо жана шаар курууну чөлкөмгө бөлүштүрүү документтери болуп Бишкек жана Ош шаарларынын башкы пландары эсептелет. Бишкек жана Ош шаарларынын башкы пландары өзүнө ушул Кодекстин 30 жана 34-беренелеринде каралган маалыматтарды, ошондой эле Бишкек жана Ош шаарларынын аймактарындагы эл аралык жана мамлекеттик маанидеги өзгөчө корголуучу табигый аймактарды өнүктүрүүнү жана жайгаштырууну пландаган карталарды (схемаларды, пландарды), Бишкек жана Ош шаарларынын аймактарында мамлекеттик маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштырууну пландаган карталарды (схемаларды, пландарды) камтыйт.

4. Бишкек жана Ош шаарларынын башкы пландарынын долбоорлору Бишкек жана Ош шаарларынын тийиштүү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашылууга тийиш.

5. Бишкек жана Ош шаарларынын шаар ичиндеги райондук түзүлүштөрүнүн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына шаар куруу иши жагындагы өзүнчө ыйгарым укуктар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык берилет.

54-берене. Калктуу конуштун башкы планынын долбоорун макулдашуунун өзгөчөлүктөрү

Калктуу конуштардын башкы пландарынын долбоорлору Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашылууга тийиш.

55-берене. Калктуу конуштун башкы планын ишке ашыруу

1. Калктуу конуштун башкы планы калктуу конуштун жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын өкүлдүк органы бекитүүчү башкы планды ишке ашыруу планынын негизинде, тийиштүү башкы план бекитилгенден баштап үч айдын ичинде ишке ашырылат.

2. Башкы планды ишке ашыруу планында төмөнкүлөр камтылат:

1) куруу эрежесинин долбоорун даярдоо же жерди пайдалануу жана курулуш куруу эрежесине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө чечим;

2) жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштырууга аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо мөөнөттөрү, анын негизинде мындай объекттерди жайгаштыруу үчүн жер участоктордун чек аралары аныкталат же такталат;

3) долбоордук документтерди даярдоо мөөнөттөрү жана жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин куруу мөөнөттөрү;

4) башкы планды ишке ашыруунун финансылык-экономикалык негиздемеси.

56-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын аймактык пландоонун долбоорлорунун документтерин биргелешип даярдоосу

1. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоо аймактык пландоо маселелерин комплекстүү чечүү жолу менен аймактарды туруктуу өнүктүрүүнү камсыздоо максатында, бир нече облустун, райондордун аймактарында райондук же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштырууну пландоо максатында, ошондой эле облустук жана райондук маанидеги маданий мурас объекттерин коргоо чөлкөмдөрүнүн чегинде жайгашкан жер участокторду жана капиталдык курулуш объекттерин пайдалануу максатында башка облустардын, райондордун аймактарында райондук же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштырууну пландоо максатында ишке ашырылышы мүмкүн.

2. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоо жөнүндө демилге менен чыгууга төмөнкүлөр укуктуу:

1) жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү;

2) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары.

3. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоо жөнүндө сунуштарда аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун даярдоодо алардын мазмунуна, көлөмүнө жана каржылоо мөөнөтүнө байланышкан иштердин координацияланышын уюштуруу жөнүндө жоболор болууга тийиш.

4. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун (бул берененин 2-бөлүгүнө ылайык) биргелешип даярдоо максатында ушул берененин 3-бөлүгүндө айтылган сунуштарды алган жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары сунуш түшкөн күндөн баштап отуз күндүн ичинде аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоого макул экендиги же аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоого макул эместиги жөнүндө жооп жиберүүгө тийиш.

5. Мамлекеттик органдан же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынан мамлекеттик же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объектисин башка администрациялык түзүлүштүн аймагында жайгаштырууну пландоо жөнүндө сунуш түшкөн учурда, ошондой эле маданий мурас объекттерин коргоо чөлкөмдөрүнүн чегиндеги аймактарды пайдаланууга чектөөлөрдү коюу жөнүндө сунуш түшкөн учурда аймактык пландоо документтерин биргелешип даярдоодон баш тартууга болбойт.

6. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоого макулдук жөнүндө жооп алынган учурда тараптардын биргелешкен чечиминин негизинде аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоо боюнча комиссия түзүлөт (мындан ары – долбоорлорду биргелешип даярдоо боюнча комиссия).

7. Долбоорлорду биргелешип даярдоо боюнча комиссия тараптардын өкүлдөрүнүн тең катышуусунун шартында түзүлөт.

8. Долбоорлорду биргелешип даярдоо боюнча комиссия ушул беренин 5-бөлүгүндө көрсөтүлгөн органдардын кызыкчылыктарынын сакталышын жана аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун даярдоодо алардын ишин координациялоону камсыздайт.

9. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоо ушул Кодекстин талаптарын эске алуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

10. Эгер аймактык пландоо документинин долбоорун биргелешип даярдоодо райондук же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин башка администрациялык түзүлүштүн аймагына жайгаштыруу жөнүндө сунуштар макулдашылбаса, мындай объекттерди жайгаштыруу жөнүндө маселе соттук тартипте чечилет.

11. Ушул беренеге ылайык биргелешип даярдалган аймактык пландоо документин тийиштүү жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары бекитишет.

12. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун биргелешип даярдоо тартиби, долбоорлорду биргелешип даярдоо боюнча комиссиянын курамын, аны түзүүнүн жана ишинин тартибин Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилейт.

57-берене. Калктуу конуштардын башкы пландарынын долбоорлору боюнча коомдук угуулар

1. Адамдын жагымдуу жашоо-тиричилик шарттарына укугун, жер участокторго жана капиталдык курулуш объекттерине укук ээлеринин укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоо максатында башкы пландардын долбоорлору, анын ичинде аларга өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча коомдук угуулар (мындан ары – коомдук угуулар) калктуу конуштардын тургундарынын катышуусу менен милдеттүү тартипте өткөрүлөт.

2. Коомдук угууларды уюштуруу жана өткөрүү тартиби бул берененин жоболорун эске алуу менен жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлдүк органынын ченемдик укуктук актылары менен аныкталат.

3. Коомдук угуулар ар бир калктуу конуштарда өткөрүлөт. Башкы планга өзгөртүүлөрдү киргизүүдө коомдук угуулар башкы планына өзгөртүүлөрдү киргизүү сунушталып жаткан аймакка тиешелүү калктуу конуштарда, ошондой эле мындай калктуу конуштар менен жалпы чек арадагы калктуу конуштарда өткөрүлөт.

4. Коомдук угууларды өткөрүүдө кызыкчылыгы бар бардык адамдардын коомдук угууга катышууга бирдей мүмкүнчүлүктөрүн камсыздоо максатында калктуу конуштун аймагы бөлүктөргө бөлүнүшү мүмкүн.

5. Башкы пландын долбоорунун мазмуну жөнүндө маалыматтарды элге жеткирүү максатында коомдук угууларды өткөрүүгө ыйгарым укуктуу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы башкы пландын долбоорунун көргөзмөлөрүн, башкы пландын долбоорунун демонстрациялык материалдарынын экспозицияларын, тургундардын жыйналыштарында жана жалпыга маалымдоонун басма каражаттарында, радиодо жана теле көрсөтүүдө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүнүн, башкы пландын долбоорун иштеп чыккандардын баяндамаларын чыгарууну милдеттүү тартипте уюштурушат.

6. Коомдук угуулардын катышуучулары коомдук угууларды өткөрүүгө ыйгарым укуктуу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына коомдук угуулардын протоколуна киргизүү үчүн башкы пландын долбооруна тиешелүү өздөрүнүн сунуштарын жана дооматтарын берүүгө укуктуу.

7. Коомдук угуулардын жыйынтыгы жөнүндө корутунду укуктук актыларды жана башка расмий маалыматтарды жарыялоо үчүн белгиленген тартипте жарыяланууга тийиш жана Интернет тармагындагы расмий сайтына жайгаштырылат.

8. Коомдук угууларды өткөрүүнүн шаардын, калктуу конуштун тургундарына аны өткөрүү убактысы жана жери жөнүндө билдирген учурдан баштап коомдук угуулардын жыйынтыгы жөнүндө корутунду жарыялануучу күнгө чейинки мөөнөтү жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын ченемдик укуктук актылары менен аныкталат, жана бир айдан аз, үч айдан көп болушу мүмкүн эмес.

9. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысы коомдук угуулардын жыйынтыгы жөнүндө корутундуну эске алуу менен төмөнкүдөй чечим кабыл алат:

1) башкы пландын долбооруна макулдук берүү жана аны жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлдүк органына жиберүү жөнүндө;

2) башкы пландын долбоорун кабыл албоо жана аны толуктап иштеп чыгууга жиберүү жөнүндө.

58-берене. Аймактык пландоонун долбоордук документтеринин мамлекеттик экспертизасы

1. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, жарандардын бирикмелери өз демилгеси боюнча аймактык пландоо документтеринин долбоорлорун мамлекеттик экспертизага жибере алышат. Аймактык пландоо документинин долбоорунун мамлекеттик экспертизасын жүргүзүүгө байланышкан чыгымдарды аймактык пландоо документинин долбоорун мамлекеттик экспертизага жиберүүгө демилге көтөргөн жак алат.

2. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо документтеринин долбоорлорунун мамлекеттик экспертизасы, аймактык пландоо документтеринин долбоорлорунун мамлекеттик экспертизасын жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жүргүзөт.

3. Кыргыз Республикасынын аймактык пландоо долбоорлоруна мамлекеттик экспертиза жүргүзүү акысыз жүргүзүлөт.

4. Аймактык пландоо документтеринин долбоорлорунун мамлекеттик экспертизасын жүргүзүү мөөнөтү бир айдан ашпоого тийиш.

5. Аймактык пландоо документинин долбоорунун мамлекеттик экспертизасынын натыйжасы, бул долбоордун техникалык регламенттердин талаптарына жана аймакты рационалдуу уюштуруу талаптарына ылайыктыгы жөнүндөгү (оң корутунду) же аймактык пландоо документинин долбоорунун техникалык регламенттердин талаптарына жана аймакты рационалдуу уюштуруу талаптарына ылайык эместиги жөнүндөгү (терс корутунду) корутунду болуп калат.

6. Аймактык пландоо долбооруна карата мамлекеттик экспертизанын терс корутундусу аймактык пландоо документин бекитүүдөн баш тартуу үчүн негиз болуп калат.

7. Аймактык пландоо документинин долбооруна карата мамлекеттик экспертизанын корутундусу кызыкдар болгон жактар тарабынан соттук тартипте талашка алынуусу мүмкүн.

6-бап. Шаар курууну чөлкөмдөштүрүү

59-берене. Шаар курууну (укуктук) чөлкөмдөштүрүү. Куруу жана жер пайдалануу эрежелери. Статус, түзүм, иш-аракет чөйрөсү жана багыты

1. Шаар курууну (укуктук) чөлкөмдөштүрүү, кыймылсыз мүлктү пайдаланууга уруксат берилген жана кошумча шаар куруунун регламенттерин (экологиялык чектөөлөр, маданий жана тарыхый эстеликтерди сактоо ж.б. шарттар менен байланыштуу) параметрлери жана түрлөрү боюнча, ар бири үчүн (жана бул чөлкөмдөгү бардык жер участоктору үчүн) шаар куруу регламенттерин белгилеп, калктуу конуштун чек арасындагы бардык аймактарды бөлүштүрүү болуп саналат.

2. Шаар курууну (укуктук) чөлкөмдөштүрүү төмөнкүлөр үчүн багытталат:

1) калктуу конуштун аймагын, инженердик, транспорттук камсыздоо жана социалдык тейлөө тутумдарын өнүктүрүү, табигый жана маданий-тарыхый чөйрөнү сактоо пландарын, программаларын ишке ашыруу үчүн шарттарды камсыздоо;

2) жер участокторуна, башка кыймылсыз мүлк объекттерине ээ болуу, пайдалануу жана тескөө укуктарына ээ болууну каалаган менчик ээлери (ээлер) жана жактар үчүн кыймылсыз мүлктү пайдалануу жана курулуштук өзгөртүү боюнча укуктук кепилдиктерди аныктоо;

3) жерлерди пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу, анын ичинде кыймылсыз мүлктүн курулушуна жана жайгаштырылышына инвеcтицияларды тартуу үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүү жолу менен;

4) жарандардын калктуу конушту, курулманы жана жер пайдаланууну өнүктүрүү маселелери боюнча маалыматтарга, алардын чечимдерди кабыл алууда катышуусу үчүн эркин кирүүсүн камсыз кылуу;

5) жарандардын жана юридикалык жактардын укуктарынын сакталышы үчүн контролду камсыздоо.

3. Шаар курууну (укуктук) чөлкөмдөштүрүү шаар куруу документтерин иштеп чыгуу, ишке ашыруу жолдору менен жүзөгө ашырылат - калктуу конуштун башкы планы жана калктуу конушту, шаар курууну өнүктүрүүнүн негизги багыттарын аныктаган пландоонун долбоору төмөнкүлөрдө колдонулат:

1) адамдардын жашоосунун жана ден-соолугунун коопсуздугун, имараттардын, курулмалардын жана курулуштардын бекемдигин жана коопсуздугун, курчап турган табигый жана маданий-тарыхый чөйрөнү сактоо максатында, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгиленген техникалык регламенттер жана башка милдеттүү талаптар менен бирдикте;

2) курууну жана жер пайдаланууну жөнгө салуу маселелери боюнча мамлекеттик бийликтин жана шаардын, калктуу конуштун жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын башка ченемдик укуктук актылар менен бирдикте.

4. Шаар курууну (укуктук) чөлкөмдөштүрүү калктуу конуштун аймагындагы чек араларында колдонулат, шаар куруу ишин жүзөгө ашыруучу жана контролдоочу мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, жеке жана юридикалык жактардын, кызмат адамдарынын сакташы, ошондой эле сот органдары үчүн – куруу жана жер пайдалануу маселелери боюнча талаштарды чечүүнүн негизи катары милдеттүү.

5. Шаар курууну (укуктук) чөлкөмдөштүрүү төмөнкүлөр үчүн кызмат кылат:

1) жер участокторунун, кыймылсыз мүлктүн башка объекттеринин уруксат берилген пайдалануу түрлөрү жана параметрлери боюнча шаар куруу регламенттерин аныктоо;

2) жеке жана юридикалык жактарга жер участокторуна укуктарды берүү;

3) мамлекеттик жана муниципалдык муктаждыктар үчүн жер участокторун алуу жөнүндө чечимдерди кабыл алуу максатында, шаар куруу негиздемелерин даярдоо;

4) курууга, жаңы курулган же кайра конструкцияланган объекттерди пайдаланууга уруксат берүү;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурларда жана тартипте кыймылсыз мүлк объекттеринин пайдаланылышын жана курулуштук өзгөртүүлөрдү, айып санкцияларынын колдонулушун контролдоо;

6) куруу жана жер пайдалануу жөнүндө маалыматтын жеке жана юридикалык жактар үчүн ачыктыгын жана жеткиликтүүлүгүн, ошондой эле бул маселелер боюнча чечимдерди кабыл алууда алардын катышуусун камсыздоо;

7) куруу жана жер пайдалануу эрежелерине толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү.

60-берене. Шаар куруу регламенттери жана аларды колдонуу

1. Аймактарды жана кыймылсыз мүлк объекттерин пайдалануунун шаар куруу регламенттери, ошондой эле мамлекеттик шаар куруу кадастрын киргизүүдөгү алардын абалын ар кандай өзгөртүүлөр белгиленген мөөнөттүн чегинде колдонулган артыкчылыктардын, тыюу салуулардын, чектөөлөрдүн типтери, түрлөрү жана параметрлери жана башка режимдер менен мүнөздөлөт.

Белгиленген тартипте бекитилген шаар куруу документтери жана архитектуралык-курулуш долбоору регламенттерди белгилөөнүн негизи болуп калат.

2. Мамлекеттик шаар куруу регламенттеринин классификатору жана алардын көрсөткүчтөрү, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык республикалык жана жергиликтүү деңгээлде белгиленет.

3. Мамлекеттик шаар куруу кадастрын киргизүү үчүн шаар куруу регламенттеринин тутуму төмөнкү типтерди камтууга тийиш:

1) архитектура, шаар куруу жана курулуш ишин жүзөгө ашырууда аймакты, аны менен байланышкан кыймылсыз мүлк объекттерин функционалдык пайдалануунун багыты жана (же) аны өзгөртүү;

2) калктуу конуштардын аймагын өнүктүрүүнүн жана куруунун (жайгаштыруунун) интенсивдүүлүгү;

3) калктуу конуштардын аймагын өнүктүрүүнүн жана куруунун (жайгаштыруунун) балансын камсыздоо;

4) айлана-чөйрөгө калктуу конуштардын аймагын куруунун (жайгаштыруунун) таасири.

4. Шаар куруу ишин жүзөгө ашырууда аймакты, аны менен байланышкан кыймылсыз мүлк объекттеринин функциялык пайдаланылышынын багыты жана (же) аны өзгөртүү төмөнкү түрдөгү шаар куруу регламенттеринде ишке ашырылат:

1) функциялык багыт жана (же) аймакты өзгөртүүлөр;

2) жаңы курулуучу жана кайра конструкциялануучу имараттардын жана курулуштардын функциялык багыты;

3) калктуу конуштун же анын бөлүгүнүн функциялык жана архитектуралык көрүнүшүн өзгөртүүлөр;

4) калктуу конуштун же анын бөлүгүнүн социалдык, рекреациялык, транспорттук жана инженердик инфратүзүмдүн калыптанышы (өркүндөтүлүшү).

5. Калктуу конуштун аймагын өнүктүрүүнүн балансы шаар куруу регламенттерин төмөнкү түрлөрүндө камсыз кылынат:

1) аймактарды жана объекттерди өнүктүрүүнүн ресурстук шарттары менен;

2) шаарлардын жана калктуу конуштардын аймактарынын чөйрөлүк шарттары менен;

3) калктын жашоосун камсыздоонун инженердик шарттары менен.

6. Калктуу конуштардын аймагын пландоонун жана куруунун (жайгаштыруунун) коопсуздугу төмөнкүлөр менен камсыздалат:

1) экологиялык жана санитардык аялуу объекттерди жайгаштыруу менен;

2) техногендик коркунуч туудурган объекттерди жайгаштыруу менен;

3) коркунучтуу табигый көрүнүштөрдүн булактарына карата адамдын жашоо чөйрөсүн жайгаштыруу менен;

4) санитардык, өрткө каршы жана башка милдеттүү талаптар менен;

5) инженердик жана транспорттук шарттар менен.

7. Шаар куруу регламенттерин маалыматтары мамлекеттик шаар куруу кадастрына киргизилиши керек.

7-бап. Аймактарды толук пландоо

61-берене. Аймактарды толук пландоо боюнча документтердин багыты жана түрлөрү

1. Аймактарды толук пландоо долбоору калктуу конуштардын айрым бөлүгүнө жана функциялык чөлкөмдөрүнө карата, ал эми зарыл болгондо, бүткүл аймакка карата иштелип чыгат, мында толук пландоо долбоору башкы план менен айкалыштырылат. Толук пландоо долбоору калктуу конуштун чектеринен тышкары жайгашкан аймакка карата да иштелип чыгат.

2. Аймакты толук пландоо боюнча документтерди даярдоо аймакты туруктуу өнүктүрүүнү камсыздоо, пландоо түзүмүнүн элементтерин (коомдук чөлкөмдөрдүн турак жай топторунун курамындагы турак жай, аралаш турак жайдын участокторун; коомдук чөлкөмдөрдүн, кичи райондордун, кварталдардын курамындагы турак жай топторун, аралаш турак жай курулманын же башка функциялык багыттагы коңшулаш жайгашкан автономдуу комплекстерди жана чөлкөмдөрдү; шаардык аймактын кварталдарын, кичи райондорду, турак жай райондорун, башка элементтерди), бөлүү капиталдык курулуш объекттери жайгашкан жер участокторунун чек араларын, линиялык объекттерди куруу, жайгаштыруу үчүн багытталган жер участокторунун чек араларын аныктоо максатында жүзөгө ашырылат.

3. Ушул Кодексте каралган, аймактарды толук пландоо боюнча документтерди даярдоо, курулган же курула турган аймактарга карата жүзөгө ашырылат. Аймакты толук пландоо боюнча документтердин негизги түрлөрү төмөнкүлөр:

1) турак жай, өнөр жай (өндүрүштүк), рекреациялык, тарыхый жана башка функциялык чөлкөмдөрдүн, айрым шаардык тоомдордун, көчөлөрдүн, магистралдардын толук пландоо долбоорлору (мындан ары – пландоо долбоорлору);

2) кварталдарды, кичи райондорду, шаар куруу, архитектуралык, ландшафттык комплекстерди, парктарды, ансамблдерди жана калктуу конуштардын башка пландоо элементтеринин куруу долбоорлору (мындан ары – курулуш долбоорлору);

3) тапшырыкчынын тапшырмасы боюнча шаар куруу документтеринин башка түрлөрү.

4. Курулбаган жана курулуш үчүн багытталбаган жер участокторунун чек аралары белгиленген учурда, аймактарды толук пландоо боюнча документтерди даярдоо жер, суу, токой жана башка мыйзамдарга ылайык жүзөгө ашырылат.

5. Эгер, жер участокторунун укук ээлеринин демилгеси боюнча жер участогун бир нече жер участокторуна бөлүүдө, жер участокторун бир жер участогуна бириктирүүдө, жер участокторунун жалпы чегин өзгөртүүдө аймактарды толук пландоо боюнча документтерди даярдоо талап кылынбайт, ал эми жерге жайгаштыруу документтерин даярдоо жер мыйзамдарында каралган тартипте жүзөгө ашырылат. Мында түзүлгөн жер участокторунун өлчөмдөрү шаар куруу регламенти менен каралган жер участокторунун максималдуу өлчөмүнөн ашпашы керек жана шаар куруу регламенти менен каралган жер участокторунун минималдуу өлчөмүнөн аз болбошу керек. Жер участогун бир нече жер участокторуна бөлүүнүн милдеттүү шарты, ар бир түзүлгөн жер участогуна жөө адамдар жана транспорт баруучу жолдордун болушу. Түзүлгөн жер участогу бир аймактык чөлкөмдүн чектеринде болгон шартта гана бир нече жер участокторун бир жер участокко бириктирүүгө жол берилет.

6. Аймактарды толук пландоо боюнча документтерди даярдоодо курулуш долбоорлорун, инженердик камсыздоо схемаларын, бизнес-пландарынын долбоорлору, аймактын чек арасын бөлүштүрүү долбоорлору жана жер участокторунун шаар куруу пландары иштелип чыгылышы мүмкүн.

62-берене. Калктуу конуштардын бөлүктөрүн толук пландаштыруу долбоору

1. Аймактарды толук пландаштыруу долбоорун даярдоо пландоо түзүмүнүн элементтерин бөлүштүрүү, пландоо түзүмүнүн элементтерин пландоо менен өнүктүрүү параметрлерин белгилөө үчүн жүзөгө ашырылат.

2. Толук пландаштыруу долбоору юридикалык шаар куруу документи болуп саналып, башкы пландын чечимдеринин негизинде аткарылат жана төмөнкүлөрдү белгилейт:

1) функциялык-шаар куруу чөлкөмдөштүрүүнү аныктоо менен аймакты пландаштырууну уюштуруунун негизги багыттарын;

2) кызыл (көк, жашыл) сызыктарды, курулушту жөнгө салуу жана жерлерди пайдалануу чектерин; комплекстүү көрктөндүрүү жана айлана-чөйрөнү коргоо боюнча иш-чараларды;

3) мамлекеттик, муниципалдык, жеке жана башка менчик түрлөрүнүн аймактарынын чектерин;

4) социалдык жактан зарыл курамды жана калкты маданий-тиричилик жана коммуналдык тейлөө объекттерин жайгаштырууну;

5) көчө-жол тармагын жана транспорттук тейлөөнү уюштурууну; магистралдык инженердик коммуникациялар трассаларын;

6) көчөлөрдүн туурасынан кеткен капталдарын;

7) куруунун көлөмдүк – мейкиндик жана архитектуралык-көркөм чечими, тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоо чөлкөмдөрүн пайдалануу режими боюнча долбоордук сунуштарды.

3. Аймакты толук пландаштыруу долбоору бекитиле турган милдеттүү бөлүктөн жана аны негиздөө боюнча материалдардан турат.

4. Аймакты толук пландаштыруу долбоорунун милдеттүү (бекитүү) бөлүгүнө төмөнкүлөр кирет:

1) кызыл (көк, жашыл) сызыктардын бөлүштүрүү схемасы (акт);

2) көчөлөрдүн жана магистралдардын туурасынан кеткен капталдары;

3) аймакты функциялык жана курулуштук чөлкөмдөштүрүү (башкы пландын материалдарын тактоо);

4) калкты социалдык тейлөө объекттерин жайгаштыруу;

5) кичи райондор жана инженердик аянттан тышкары коммуникациялар тутуму;

6) курулуш долбоорун иштеп чыгууга чейин өз алдынча долбоорлоону талап кылган, аймакты инженердик даярдоо боюнча иш-чаралар;

7) менчиктин түрлөрү боюнча жерлерди бөлүштүрүү;

8) мамлекеттик, райондук же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу, ошондой эле аймактын пландаштырылган өнүгүү мүнөздөмөлөрү, анын ичинде аймакты өнүктүрүү үчүн зарыл болгон социалдык, транспорттук тейлөө жана инженердик-техникалык камсыздоо тутумдарын өнүктүрүү, аймактын курулушунун тыгыздыгы жана параметрлери жөнүндө жобону камтыган түшүндүрмө кат.

5. Аймактарды толук пландаштыруу долбоорун негиздөө боюнча материалдар өзүнө графикалык түрдөгү материалдарды жана түшүндүрмө катты камтыйт.

6. Аймактарды толук пландаштыруу долбоорун негиздөө боюнча графикалык түрдөгү материалдар төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) шаардын (райондун, калктуу конуштун) тутумундагы пландоо түзүмүнүн элементинин жайгашуу схемасын;

2) таяныч планын (аймакты учурдагы пайдалануунун планы);

3) курулуштун эскизи бар, кызыл сызыктар планын (негизги чийме), анда табигый ландшафттын участокторун сактоочу бардык түрлөрдүн курулмасынын сакталуу элементтери жана аймакты функционалдык пайдалануу, курулуштун архитектуралык-пландоо жана көлөмдүк – мейкиндик чечими боюнча долбоордук сунуштар, көчө тармагы, инженердик жабдуунун жер үстүндөгү курулмалары; менчик түрлөрү боюнча аймактардын чектери; курулушту жөнгө салуунун кызыл жана башка сызыктары көрсөтүлөт;

4) кызыл сызыктардын бөлүштүрүү схемасы (акт);

5) көчө жол тармагынын схемасын жана тийиштүү аймактагы транспорт кыймылынын схемасын;

6) магистралдык инженердик тарамдарды жана курулуштарды жайгаштыруу жана жер алдындагы мейкиндикти пайдалануу схемасын;

7) аймакты вертикалдык пландаштыруунун жана инженердик даярдоонун схемасын;

8) көчөлөрдүн туурасынан кеткен капталдарын;

9) маданий мурас объекттеринин аймактарынын чек араларынын схемасын;

10) аймактарды пайдалануунун өзгөчө шарттары бар, чөлкөмдөрдүн чек араларынын схемасын;

11) аймакты пландаштыруу жөнүндө жоболорду негиздөө үчүн графикалык түрдөгү башка материалдарды.

7. Түшүндүрмө кат төмөнкүлөргө тиешелүү жоболордун сыпаттамасын жана негиздемесин камтууга тийиш:

1) долбоордун негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүн;

2) аймактын учурдагы пайдаланылышы, турак жай фондунун, коомдук жана өндүрүштүк имараттар жана курулуштар, инженердик жана транспорттук тарамдар, аймактарды көрктөндүрүү абалы жөнүндө маалыматтарды;

3) долбоордо сунушталган архитектуралык-пландаштыруу чечимдерин;

4) аймакты өнүктүрүү үчүн зарыл болгон социалдык, транспорттук тейлөөнүн жана инженердик-техникалык камсыздоонун тутумдарынын пландалган курулушунун параметрлерин аныктоону;

5) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардан аймакты коргоону, жарандык коргоо жана өрт коопсуздугун камсыздоо боюнча иш-чараларды өткөрүүнү;

6) аймакты пландаштыруунун башка маселелерин;

7) курчап турган чөйрөгө таасирлерди баалоону.

8. Аймактарды толук пландоо долбоорлорунун курамынын жана мазмунунун даярдалышы, калктуу конуштун башкы планынын негизинде жүзөгө ашырылып, ушул Кодекс менен белгиленет.

9. Аймактарды толук пландаштыруу долбоору курулуш долбоорлорун, аймактарды чектеп бөлүү долбоорлорун, жер участокторунун шаар куруу пландарын иштеп чыгуу үчүн негиз болуп эсептелет.

63-берене. Аймактарды куруу долбоорлору

1. Куруу долбоорлору кварталдардын, кичи райондордун аймактарын жана калктуу конуштардын пландаштыруу түзүмүнүн, кызыл сызыктар менен белгиленген чек араларында же жер участокторунун чек араларындагы башка элементтери үчүн иштелип чыгат. Куруу долбоорлору шаар куруу документтерине (башкы планды жана пландоо долбоорунун негизинде), шаар куруу регламенттерине, курулуштун жана жер пайдалануу эрежелерине ылайык иштелип чыгат. Калктуу конуштун башкы планынын негизинде пландаштыруунун бекитилбеген долбоорусуз куруу долбоорун аткарууга жол берилет. Магистралдардын аянттары жана участоктору үчүн куруу долбоору алардын контуру боюнча түшкөн имараттардын чектеринде иштелип чыгышы мүмкүн. Куруу долбоорунун курамында аймактарды чектеп бөлүү долбоору иштелип чыгышы мүмкүн.

2. Куруу долбоору жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашуу боюнча куруучунун тапшырыгы боюнча иштелип чыгат.

3. Куруу долбоору бир же эки баскычта иштелип чыгат:

1) нарктын жыйынтык эсеби бар долбоор;

2) кварталдын, кичи райондун, жер участогунун чек араларындагы курулуш объектисине же иштердин көлөмүн жана алардын наркын аныктоо менен долбоорду ишке ашыруу этабы боюнча жумушчу документтер.

4. Куруу долбоору графикалык жана тексттик материалдардын курамында иштелип чыгат. Графикалык материалдар төмөнкүлөрдүн курамында иштелип чыгат: куруунун башкы планы, көрктөндүрүү жана жашылдандыруу планы, рельефти уюштуруу схемасы, жер массаларынын планы, инженердик инфратүзүм планы. Куруу долбоорунун түшүндүрмө катында куруунун архитектуралык-пландаштыруу жана көлөмдүк – мейкиндик куруу чечимдеринин негиздемелери, курулуш кезеги, турак жай жана коомдук имараттардын типтери жана түрлөрү, алардын конструктивдик чечимдери, инженердик жайгаштыруу, аймакты көрктөндүрүү тутумдары, имараттарды жана жайларды, социалдык жана калкты маданий-тиричилик жактан тейлөө мекемелерин жайгаштыруу жазылат, куруу долбоорунун техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү келтирилет.

5. Куруу долбоору графикалык материалдардын, курулуштун наркынын жыйынтык эсеби, түшүндүрмө кат курамында бекитүүгө берилет.

6. Куруу долбоорлорунун милдеттүү жоболору төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) курууну жөнгө салуу сызыктары;

2) имараттардын, курулмалардын, курулуштардын жайгашуусу;

3) куруунун архитектуралык-пландаштыруу жана көлөмдүк-мейкиндик чечими, инженердик жабдууну, көрктөндүрүү тутумдары жана көрсөтүлгөн тутумдарды жер участокторунун, кварталдардын, кичи райондордун чектеринен тышкары жайгашкан курулуштарга, инженердик жабдуунун тутумдарына кошуу шарттары жана отурукташуунун пландоо түзүмүнүн башка элементтери:

4) имараттардын кабаттуулугу жана түрлөрү;

5) жер иштеринин планы менен рельефти уюштуруу;

6) транспорттук каражаттардын жана жөө жүрүүчүлөрдүн кыймылын уюштуруу;

7) жалпы пайдалануучу аймактар;

8) тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоо талаптарын камсыздоо боюнча чаралар;

9) айлана-чөйрөнү коргоо боюнча иш-чаралар;

10) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын таасиринен коргоо чаралары, ошондой эле жарандык коргоо боюнча иш-чаралар;

11) ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү жана кыймыл мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын керектөөлөрүн камсыздоо боюнча чаралар;

12) жер участокторунун чек аралары жана коомдук сервитуттарды белгилөө боюнча сунуштар;

13) курулуштун наркынын жыйынды эсеби;

14) куруу долбоорун иштеп чыгуу тапшырмасында белгиленген башка жоболор.

7. Кайра конструкциялануучу кичи райондордун, кварталдардын аймактарын куруу долбоорунун курамында, куруунун азыркы абалын жана аймактын экологиялык абалын талдоо менен кошумча бөлүмдөр аткарылат.

8. Шаар куруу жана экологиялык жактан татаал аймактар үчүн куруу долбоорлорун иштеп чыккан учурда, жеке долбоорлор боюнча көптөгөн имараттарды же уникалдуу объекттерди курууда, ошондой эле тийиштүү шаар куруу документтери жок болсо, куруунун долбоорунун өз алдынча баскычы катарында, тапшырыкчынын тапшырмасы боюнча куруунун эскиздик долбоору иштелип чыгышы мүмкүн. Куруунун эскиздик долбоорунда варианттуу иштеп чыгуулардын негизинде кичи райондордун, кварталдардын, аянттардын, магистралдардын, отурукташуунун пландоо түзүмүнүн башка элементтеринин негизги архитектуралык – пландоо жана көлөмдүк-мейкиндик концепциясы аныкталат. Куруунун эскиздик долбоорунун курамында: рельефти уюштуруу боюнча сунуштары менен башкы пландын эскизи, көргөзмө материалдар жана макеттер, курулуштун наркынын болжолдуу эсеби аткарылат.

9. Куруунун бекитилген долбоору отурукташуу аймактарын курууну жүзөгө ашыруу, өзүнчө имараттардын жана курулмалардын долбоордук документтерин иштеп чыгуу; курууну жөнгө салуу сызыктарын жана жер участокторунун чектерин натурасында (жеринде) алып чыгуу, ошондой эле жалпы элдик сервитуттарды аныктоо (куруу долбоорунун курамында аймактардын чек салуу долбоорлорун иштеп чыгууда), жер участогунун кадастрдык карталарын (пландарын) берүү, кыймылсыз мүлктүн объекттерин түзүү (кыймылсыз мүлктүн объекттеринин инвестициялык-курулуш паспортторун иштеп чыгууда) негиз болуп саналат.

64-берене. Аймактарды чектеп бөлүү долбоорлору

1. Аймактарды чектеп бөлүү долбоорлорун даярдоо аймактарды пландаштыруу долбоорлору тарабынан аныкталган, пландаштыруу түзүмүнүн элементтеринин чек араларында (аныкталган кызыл сызыктардын чектеринде) жайгашкан, курулган же курула турган аймактарга карата иштелип чыгат.

2. Курулган аймактардын чектеп бөлүү долбоорлорун даярдоо, курулган жер участокторунун чек араларын жана курула элек жер участокторунун чек араларын аныктоо максатында жүзөгө ашырылат. Аймактарда курула турган чектеп бөлүү долбоорлорун даярдоо жеке жана юридикалык жактарга берүүгө пландалган, курула элек жер участокторунун чек араларын, ошондой эле мамлекеттик, облустук, райондук жана жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуштагы объекттерди жайгаштырууга багытталган жер участокторунун чек араларын аныктоо максатында жүзөгө ашырылат.

Аймактарды чектеп бөлүү долбоору шаар куруу документтерине ылайык, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, архитектура боюнча аймактык органдарынын демилгеси менен же кыймылсыз мүлктүн объекттеринин менчик ээлеринин, ээлик кылуучулардын, пайдалануучулардын өтүнмөсү боюнча жер участокторунун оптималдуу өлчөмдөрүн, чек араларын негиздөө максатында иштелип чыгат.

3. Аймактарды чектеп бөлүү долбоорлорун даярдоо аймактардын бөлүктөрүн толук пландоо долбоорлорунун, аймактын – кварталдын, кичи райондун, шаарлардын жана калктуу конуштардын пландоо түзүмүнүн башка элементтеринин куруу долбоорлорунун курамында же өзүнчө документ түрүндө жүзөгө ашырылат.

4. Курулган аймактардын чек араларындагы жер участокторунун өлчөмдөрү, көрсөтүлгөн аймактарды куруу учурунда колдонулган, иш жүзүндөгү жер пайдалануу жана шаар куруу ченемдерин жана эрежелерин эске алуу менен аныкталат. Аймактарды чектеп бөлүү процессинде белгиленген шаар куруу ченемдеринен ашкан көлөмдөгү аймактар табылса, мындай аймактар түзүлгөн жер участогу шаар куруу регламентине туура келген шартта кыймылсыз мүлк объекттерин куруу үчүн бөлүнүп берилет. Эгер мурда берилген жер участогунун өлчөмү шаар куруу ченемдери жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ченемдик укуктук актылары менен аныкталган өлчөмдөрдөн аз болсо, анда мындай участоктун өлчөмдөрү долбоорлоо процессинде бош жерлер же белгиленген тартипте чектеш участокторун кабыл алуу эсебинен ченемдик өлчөмдөргө чейин чоңойтулушу мүмкүн.

5. Аймактарды чектеп бөлүү долбоорун иштеп чыгууда төмөнкү талаптар сакталышы керек:

1) долбоорлонуучу жер участокторунун чек аралары чөлкөмдүн аймагынын функциялык багытына жана кыймылсыз мүлк объекттерин эксплуатациялоодо аларга өткөөлдөрдү, кирүүлөрдү камтыган шарттардын камсыздалышына карата аныкталат;

2) мыйзамдарга ылайык же жер участокторунун чек араларын өзгөртүүгө жер пайдалануучунун макулдугу менен мамлекеттик жана коомдук муктаждыктар үчүн жерлерди алуу учурларынан сырткары, чектеп бөлүү пландарын иштеп чыгууда, азыркы жер пайдалануунун чек аралары өзгөртүлбөйт.

3) транспорттук жана инженердик коммуникациялар жана курулуштар ээлеген аймактар, ошондой эле жалпы пайдаланылуучу жерлер чектеп бөлүнбөйт.

6. Аймактарды чектеп бөлүү долбоорлору графикалык жана тексттик материалдардын курамында иштелип чыгат. Графикалык материалдар аймакты иш жүзүндө пайдалануу планын жана аймакты чектеп бөлүү долбоорун камтыйт, аларда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) аймакты толук пландоо долбоорунун курамында бекитилген кызыл сызыктар;

2) имараттардын, курулмалардын жана курулуштардын жайгаштырыла турган ордун аныктоо максатында, кызыл сызыктардан (курууну жөнгө салуу сызыктарынан) четтөө сызыктары;

3) курулган жер участокторунун чек аралары, анын ичинде, линиялык объекттер орнотулган жер участокторунун чек аралары;

4) куруу үчүн жеке жана юридикалык жактарга берүүгө пландалган, түзүлүүчү жер участокторунун чек аралары;

5) мамлекеттик же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин жайгаштыруу үчүн арналган жер участокторунун чек аралары;

6) имараттардын жана курулуштардын контурлары, жалпы пайдалануунун азыркы жана долбоорлонуучу аймактары;

7) маданий мурас объекттеринин аймактарынын чек аралары;

8) аймактарды пайдалануунун өзгөчө шарттары бар чөлкөмдөрдүн чек аралары;

9) жалпы элдик сервитуттардын иштөө чөлкөмдөрүнүн чек аралары.

7. Түшүндүрмө катта аймактын мүнөздөмөсү; жер участокторунун чек араларын белгилөө боюнча пайдаланылган долбоордук иликтөө материалдары жөнүндө маалыматтар; коомдук сервитуттардын тизмеси; кабыл алынган долбоордук чечимдердин негиздемеси камтылат.

8. Аймактарды чектеп бөлүү долбоорунун милдеттүү жоболору төмөнкүлөр:

1) жер участокторунун чек аралары;

2) коомдук сервитуттарды белгилөө боюнча сунуштар.

9. Аймактарды чектеп бөлүү долбоорлорунун негизинде жер участокторунун шаар куруу пландарын даярдоо жүзөгө ашырылат.

65-берене. Жер участокторунун шаар куруу пландары

1. Жер участокторунун шаар куруу пландарын даярдоо, курулган же курулушту куруу, капиталдык курулуш объекттерин реконструкциялоо үчүн арналган жер участокторуна карата жүзөгө ашырылат.

2. Жер участогунун шаар куруу пландарын даярдоо, аймактарды чектеп бөлүү долбоорунун негизинде же жер участогунун же шаар куруу планы формасында жүзөгө ашырылат, анда анын сын-сыпаттары, аны уруксат менен пайдалануу жөнүндө кошумча маалыматтар, багытына, параметрлерине, көрсөтүлгөн жер участогунда капиталдык курулуш объекттин жайгаштыруу талаптары көрсөтүлөт.

3. Капиталдык курулуш объекти жана (же) анын бөлүктөрү өзгөртүлсө, бул өзгөртүүлөр ушул объекттин жана (же) анын бөлүктөрүнүн конструкциялык, бекемдик, коопсуздук жана башка мүнөздөмөлөрүн өзгөртпөсө курулушка уруксат берүү талап кылынбайт жана белгиленген техникалык регламенттерди бузуу болуп эсептелбейт;

4. Жер участокторун жана капиталдык курулуш объекттерин уруксат менен пайдалануу, мындай жер участоктору жана капиталдык курулуш объекттери жайгашкан чектердеги аймакты толук пландаштыруу долбооруна ылайык аныкталат.

5. Эгер ушул Кодекс колдонууга киргизилгенге чейин курууга уруксат берилсе жана ушул берененин 2-пунктунда каралган учурда, объекттерди пайдаланууга киргизүү үчүн жер участогунун шаар куруу планын берүү талап кылынбайт.

6. Шаар курууну чөлкөмдөштүрүү милдеттерин аткаруу жана ушул берененин 4-пункту менен аныкталган чечимдерди кабыл алуу максатында, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан жер пайдалануу жана куруу эрежелерин даярдоо боюнча комиссиялар түзүлөт.

66-берене. Шаардык чектин долбоору боюнча документтерди даярдоо жана бекитүү

1. Калктуу конуштардын башкы пландары, администрациялык-аймактык бирдиктердин аймактык пландоо документтери бекитилгенге чейин, бирок 2016-жылдын 1-январынан кечиктирбей калктуу конуштардын чектерине жер участокторун кошуу же калктуу конуштардын чектеринен жер участокторун чыгаруу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

Калктуу конуштардын башкы пландары, администрациялык-аймактык бирдиктердин аймактык пландоо схемалары бар болсо, 2016-жылдын 1-январына чейин калктуу конуштардын чектерин өзгөртүү, көрсөтүлгөн башкы пландарга, аймактык пландоо схемаларына ушул Кодекске ылайык өзгөртүүлөрдү киргизүү жолу аркылуу же калктуу конуштардын чек араларына жер участокторун кошуу же калктуу конуштардын чек араларынан жер участокторун чыгаруу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан ушул берене менен аныкталган тартипте жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

2. Жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо же өзгөртүү зарыл болгондо, калктуу конуштардын чек араларына жер участокторун кошуу же чек аралардан жер участокторун чыгаруу жөнүндө чечим бир эле убакта калктуу конуштардын чектерине кошулуучу жер участокторунун же чек аралардан чыгаруучу жер участокторун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо жана өзгөртүү жөнүндө чечим менен бир убакта кабыл алынат.

3. Калктуу конуштардын чектерине жер участокторун кошууга же калктуу конуштардын чектеринен жер участокторун чыгарууга кызыкдар болгон жактар жергиликтүү мамлекеттик администрация, жеке же юридикалык жак объект жайгашкан аймактагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына, калктуу конуштардын чек араларына жер участокторун кошуу же калктуу конуштардын чек араларынан жер участокторун чыгаруу жөнүндө жана жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо же өзгөртүү жөнүндө өтүнүч кат жөнөтөт. Көрсөтүлгөн өтүнүч катка калктуу конуштун чек араларына кошулуучу же калктуу конуштун чек араларынан чыгаруучу жер участогунун кадастрдык паспорту, ошондой эле арыз ээсинин-жеке жактын өзүн тастыктаган документтердин көчүрмөлөрү, же бирдиктүү мамлекеттик реестрден – жеке ишкерлер үчүн көчүрмө, же юридикалык жактар үчүн бирдиктүү мамлекеттик реестрден – юридикалык жактар үчүн көчүрмө тиркелет. Жеке жана юридикалык жактар калктуу конуштун чек араларына кошулуучу же калктуу конуштун чек араларынан чыгарылуучу жер участокторуна укук белгиленген документтерди да беришет. Башка документтерди талап кылууга жол берилбейт.

4. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы ушул берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн арыз келип түшкөн датадан кийин кырк беш күндүн ичинде:

1) калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу мүмкүндүгү жөнүндө, эгер арызда көрсөтүлсө, ошондой эле жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо же өзгөртүү мүмкүндүгү жөнүндө корутундуну даярдайт жана жогору турган мамлекеттик органга жөнөтөт;

2) калктуу конуштун чек араларына турак жай куруу максатында, анын ичинде, турак жай куруу максатында жер участогун өздөштүрүү же рекреациялык пайдалануу максатында, жер участогун кошуу учурларынан тышкары, калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо же өзгөртүү жөнүндө жалпы коомдук угууларды жүргүзөт.

5. Калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо же өзгөртүү жөнүндө жалпы коомдук угуулар, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлдүк органы тарабынан ченемдик укуктук актылар менен аныкталган тартипте ушул берененин жоболорундагы тийиштүү талаптарды эске алуу менен уюштурулат жана өткөрүлөт.

6. Коомдук угууларды өткөрүү жөнүндө чечим жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына ушул берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн, арыз келип түшкөн датадан кийин беш иш күндүн ичинде кабыл алынат.

7. Калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо же өзгөртүү жөнүндө коомдук угууларды өткөрүү тууралуу кулактандыруу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын укуктук актыларын, башка маалыматтарын расмий жарыялоо үчүн аныкталган тартипте жарыяланат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын Интернет жаатындагы расмий сайтына жайгаштырылат.

8. Ушул берененин 6-бөлүгүндө көрсөтүлгөн коомдук угууларды өткөрүү тууралуу кулактандыруу калктуу конуштун чек араларына кошулуучу жер участогунун же калктуу конуштун чек араларынан чыгарылуучу жер участогунун укук ээлерине, ошондой эле көрсөтүлгөн жер участокторунда жайгашкан кыймылсыз мүлктүн объекттеринин менчик ээлерине жөнөтүлөт.

9. Калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн аныктоо же өзгөртүү жөнүндө коомдук угууларды өткөрүү тууралуу кулактандыруунун жыйынтыктары жөнүндө корутунду, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын укуктук актыларын, башка маалыматтарын расмий жарыялоо үчүн аныкталган тартипте жарыяланат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын Интернет жаатындагы расмий сайтына жайгаштырылат.

10. Ушул берененин 6-бөлүгүндө көрсөтүлгөн коомдук угууларды өткөрүү мөөнөтү, аларды өткөрүү жөнүндө кулактандыруу жарыяланган күндөн тартып, мындай жалпы коомдук угуулардын жыйынтыктары тууралуу корутундуларды жарыялоо күнүнө чейин жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүк органын чечими менен аныкталат жана ал бир айдан ашпайт.

11. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы жогору турган мамлекеттик органга ушул берененин 4-бөлүгүнүн 2-пунктунда көрсөтүлгөн учурлардан тышкары да калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө келип түшкөн арызды, ага тиркелүүчү документтерди, ушул берененин 4-бөлүгүнүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн корутундуну, ошондой эле, ушул берененин 6-бөлүгүндө көрсөтүлгөн коомдук угуулардын жыйынтыктары тууралуу корутундуну жөнөтөт.

12. Ушул берененин 11-бөлүгүндө көрсөтүлгөн документтер келип түшкөндөн кийин беш иш күндүн ичинде жергиликтүү мамлекеттик администрация мындай документтерди макулдашуу үчүн төмөнкүлөргө жөнөтөт:

1) жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга, эгер калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жана Кыргыз Республикасынын аймагынын бүтүндүгүн жана кол тийбестигин, Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик чек араларын коргоо жана кайтаруу, маалымат коопсуздугун, коопсуздуктун башка түрлөрүн аскердик коргоо боюнча функцияларды аткарган аскердик түзүлүштөргө же органдарга, ишканаларга, мекемелерге берилген жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү болжолдонуп жатса;

2) токой участокторун тескөөчү, токой чарбаларын жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга, эгер токой фондусунун жерлеринин курамынан калктуу конуштун чек араларына жер участокторун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участокторун чыгаруу жана жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү болжолдонуп жатса (Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органына, токой мыйзамдарында белгиленген тартипте ыйгарым укуктар өткөрүлүп берилген учурлардан тышкары);

13. Ушул берененин 12-бөлүгүндө белгиленген учурлардан тышкары кошумча макулдашууну жүргүзүүгө жол берилбейт.

14. Калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү жөнүндө арызды ушул берененин 12-бөлүгүндө каралган органдар менен макулдашуу мөөнөтү документтер келип түшкөн датадан тартып бир айдан ашпайт.

15. Эгер ушул берененин 12-бөлүгүндө каралган жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга макулдашуу тууралуу кат түрүндөгү маалымат келип түшпөсө, маселе көрсөтүлгөн органдар менен макулдашылды деп эсептелет.

16. Жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган ушул берененин 11-бөлүгүндө көрсөтүлгөн документтер келип түшкөн датадан тартып отуз күндөн ашпаган мөөнөттө, ал эми ушул берененин 8-бөлүгүндө каралган учурларда жети иш күнүнөн ашпаган мөөнөттө, ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган органдарга мындай документтерди жөнөткөн күндөн кийин отуз календардык күн аяктагандан кийин калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же шаардын, калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алат же чечим кабыл алуудан баш тартат.

17. Жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө чечим кабыл алуудан төмөнкү учурларда баш тартат, эгер:

1) мыйзамдар менен жер участогунун максаттык багытын жана (же) уруксат менен пайдалануусун өзгөртүүгө чектөөлөр же жер участогунун максаттык багытын жана (же) уруксат менен пайдалануусун өзгөртүүгө тыюу салуулар белгиленсе;

2) Кыргыз Республикасынын белгиленген тартипте бекитилген аймактык, район аралык жана райондук пландоо документтери менен каралган жер участогунун пайдаланышы арызда көрсөтүлгөнгө ылайык келбесе;

3) жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органына ушул берененин 12-бөлүгүндө көрсөтүлгөн органдан калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү жөнүндө арызды макулдашуудан кат түрүндө жүйөлүү баш тартуу келип түшсө.

18. Жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө чечим кабыл алуудан төмөнкү учурларда баш тартат, эгер:

1) Кыргыз Республикасынын жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга, жер участогу анын аймагында жайгашкан калктуу конуштун жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынан калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жана жер участокторунун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү мүмкүн эместиги же максатка ылайыксыздыгы тууралуу корутунду келип түшсө жана жер участогу айыл ортосундагы аймакта жайгашкан учурда;

2) ушул берененин 6-бөлүгүндө көрсөтүлгөн коомдук угуулардын натыйжалары жөнүндө корутунду калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү жөнүндө мындай коомдук угууларга катышкан адамдардын макул эместиги тууралуу жобону камтыса.

19. Ушул берененин 14 жана 18-бөлүктөрүндө каралган негиздер менен катар, калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, чечим кабыл алуудан баш тартууга мындай баш тартуунун себептерин көрсөтүү менен Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими боюнча жол берилет.

20. Калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө же жер участокторун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алуудан баш тартуу сот органдарына даттанылышы мүмкүн.

21. Калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгаруу жөнүндө, жер участокторун уруксат менен пайдалануу түрлөрүн белгилөө же өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алган жергиликтүү мамлекеттик администрация, мындай чечим кабыл алган күндөн тартып отуз календардык күндүн ичинде анын көчүрмөсүн, алардын чек араларында көрсөтүлгөн жер участоктору жайгашкан калктуу конуштун жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына жөнөтөт.

22. Калктуу конуштун башкы пландары, райондун, облустун аймактык пландоо схемалары болгон учурда, жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү мамлекеттик орган тарабынан көрсөтүлгөн башкы пландарга, аймактык пландоо схемаларына, калктуу конуштун чек арасына жер участогун кошуу же калктуу конуштун чек арасынан жер участогун чыгаруу жолу менен калктуу конуштун чек аралары өзгөртүлсө, тийиштүү өзгөртүүлөр башкы пландарга, схемаларга жылына кеминде бир жолу киргизилет. Мында ошол өзгөртүүлөрдү макулдашуу жана көрсөтүлгөн башкы пландарга, аймактык пландоо схемаларына өзгөртүүлөрдү киргизүү маселеси боюнча коомдук угууларды өткөрүү жүргүзүлбөйт.

23. 2016-жылдын 1-январына чейин Кыргыз Республикасынын Жер кодексинде каралган документтердин негизинде кызыкдар болгон жактын демилгеси боюнча калктуу конуштун чек араларына жер участогун кошууга же калктуу конуштун чек араларынан жер участогун чыгарууга жол берилет.

67-берене. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо жана бекитүү

1. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо жөнүндө чечим архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан кабыл алынат.

2. Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндө саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган аймакты пландоо боюнча документтерди иштеп чыгууну документтердин негизинде, Кыргыз Республикасынын аймактык пландоонун башкы схемасынын негизинде камсыздайт.

3. Шаар куруу, жерге жайгаштыруу жана райондор боюнча болгон маалыматтардын негизинде аймакты пландоо боюнча долбоорду иштеп чыгуу үчүн архитектуралык – курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган баштапкы документтерди даярдоону камсыз кылат.

4. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин же айыл ортосундагы аймактарда капиталдык курулуш объекттерин келечектүү жайгаштыруу үчүн облустардын, райондордун аймактарын пландоо боюнча документтерди даярдоону камсыз кылат.

5. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо жөнүндө чечим кабыл алынган учурда архитектуралык – курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы мындай чечим кабыл алынган датадан тартып он календардык күндүн ичинде, кабыл алынган чечим жөнүндө жергиликтүү мамлекеттик уюмга же жогору турган мамлекеттик органга мындай чечим кабыл алынган аймактарга карата маалымдоо жөнөтөт.

6. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоого тапшырык ушул Кодекске жана Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык аткарылат.

7. Мамлекеттик же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттеринен тышкары, капиталдык курулуш объекти жайгаштырылган учурда шаар куруу регламентинин аракети жайылтылбаган же ал үчүн шаар куруу регламенти белгиленбеген аймактын чектеринде, аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо жеке же юридикалык жактар тарабынан жүзөгө ашырылат, анын арызы боюнча мындай аймактын чек араларындагы жер участогун пайдалануу тууралуу чечим кабыл алынат. Аймакты пландоо боюнча документтер, көрсөтүлгөн жак тарабынан даярдалса, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органында бекитилүүгө тийиш.

8. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо аймактык пландоо документтеринин, жер пайдалануу жана курулуш эрежелеринин, техникалык регламенттердин талаптарына ылайык шаар куруу регламенттеринин шаар куруу жаатындагы ченемдик-техникалык документтердин негизинде ишке ашырылат.

9. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо тууралуу чечим архитектуралык – курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан кабыл алынган учурда, көрсөтүлгөн документтерди даярдоо, мамлекеттик же жергиликтүү маанидеги капиталдык курулуш объекттерин, пландаштырылган жайгаштырууну эске алып, администрациялык-аймактык чек аралардын аймагына карата жүзөгө ашырылууга тийиш.

10. Архитектуралык – курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары отуз календардык күндө, алардын чечиминин негизинде даярдалган аймакты пландоо боюнча документтерди ушул берененин 9-бөлүгүндө көрсөтүлгөн талаптарга ылайыктуулугун текшерүүнү жүргүзөт. Текшерүүнүн натыйжалары боюнча көрсөтүлгөн органдар жети календардык күндө документтерди Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө бекитүүсүнө жөнөтүү жөнүндө чечим кабыл алат.

11. Архитектуралык – курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан берилген аймакты пландоо боюнча документтер Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

12. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген аймакты пландоо боюнча документтер мындай документтер, ошол аймакта колдонууга даярдалган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын башчысына, алар бекитилген күндөн тартып жети күндүн ичинде жөнөтүлөт.

13. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы, ушул берененин 13-бөлүгүндөгү көрсөтүлгөн аймакты пландоо боюнча документтерди жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын Интернет тарамындагы расмий сайтында жарыялоону камсыз кылат.

14. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, жеке жана юридикалык жактар аймактарды пландоо боюнча документтерди сот тартибинде талашууга укуктуу.

15. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын чечимдеринин негизинде даярдалуучу, аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо тартиби, ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын ага ылайык кабыл алынуучу ченемдик укуктук актыларында белгиленет.

16. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын чечимдеринин негизинде иштелип чыгуучу аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо тартиби ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларында белгиленет.

68-берене. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечиминин негизинде иштелип чыгуучу, аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоонун өзгөчөлүктөрү

1. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо тууралуу чечим жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан өзүнүн демилгеси боюнча же аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо тууралуу жеке жана юридикалык жактардын сунуштарынын негизинде кабыл алынат.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн чечим, мындай чечим кабыл алынган күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде жергиликтүү өз алдынча башкаруунун укуктук актыларын, башка расмий маалыматтарын расмий жарыялоо үчүн белгиленген тартипте жарыяланат жана Интернет тарамындагы расмий сайтына жайгаштырылат.

3. Аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо тууралуу чечим жарыяланган күндөн тартып жеке жана юридикалык жактар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына аймакты пландоо боюнча документтерди даярдоо тартиби, мөөнөтү жана мазмуну жөнүндө сунуштарды берүүгө укуктуу.

4. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы аймакты пландоо боюнча документтерди ушул Кодекске ылайык текшерүүнү жүргүзөт. Текшерүүнүн натыйжалары боюнча көрсөтүлгөн орган аймакты пландоо боюнча документтерди жергиликтүү өз алдынча башкаруунун башчысына мындай документтерди четке кагуу жана аны толук иштеп чыгууга жөнөтүү жөнүндө тиешелүү чечим кабыл алат.

5. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечиминин негизинде аймакты пландоо боюнча документтердин курамында даярдалган, аймактарды пландоо долбоорлору жана аймакты чектеп бөлүү долбоорлору, алар бекитилгенге чейин коомдук угууларда милдеттүү каралат.

6. Аймакты пландоо долбоору боюнча коомдук угууларды уюштуруу жана өткөрүү тартиби жергиликтүү өз алдынча башкаруунун уставы жана (же) жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүк органынын ченемдик укуктук актылары менен ушул берененин жоболорун эске алып аныкталат.

7. Адамдын жашоо тиричилигинин жагымдуу шарттарга карата укуктарын, жер участокторунун жана капиталдык курулуш объекттеринин укук ээлеринин укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоо максатында, аймакты пландоо долбоорлору жана аймакты чектеп бөлүү долбоорлору боюнча коомдук угуулар көрсөтүлгөн аймакта жайгашкан, жер участокторунун, капиталдык курулуш объекттеринин, укук ээлеринин пландоо долбоорун даярдоо жүзөгө ашырылып жаткан аймактагы жарандардын жана мындай долбоорлорду ишке ашырууга байланыштуу мыйзамдуу кызыкчылыктарынын бузулушу, мүмкүн болгон жактардын катышуусу менен өткөрүлөт.

8. Аймакты пландоо долбоору боюнча коомдук угууларды өткөрүүдө бардык кызыкдар болгон жактардын өз оюн билдирүүсү үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөр камсыздалышы керек.

9. Аймакты пландоо долбоору боюнча коомдук угуулардын катышуучулары калктуу конуштун жергиликтүү өз алдынча башкаруусунун коомдук угууларды өткөрүүгө ыйгарым укуктуу органына аймакты пландоо долбооруна тиешелүү сунуштарын жана сын-пикирлерин, аларды коомдук угуулардын протоколуна киргизүү үчүн берүүгө укуктуу.

10. Аймакты пландоо долбоору боюнча коомдук угуулардын натыйжалары жөнүндө корутунду ченемдик укуктук актыларды, расмий жарыялоо үчүн белгиленген тартипте жарыяланат. Корутунду тийиштүү органдын Интернет тарамындагы расмий сайтына жайгаштырылат.

11. Коомдук угууларды өткөрүү мөөнөтү шаардын тургундарына аларды өткөрүү убактысы жана орду жөнүндө жарыялангандан тартып, коомдук угуулардын натыйжалары жөнүндө корутунду жарыяланган күнгө чейин, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын уставы жана (же) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын ченемдик укуктук актылары менен аныкталат.

12. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы өкүлчүлүк органына аймакты пландоо боюнча даярдалган документтерди, аймакты пландоо долбоору жана аймакты чектеп бөлүү долбоору боюнча коомдук угуулардын протоколун жана коомдук угуулардын натыйжалары жөнүндө корутундуну коомдук угуулар өткөрүлгөн күндөн кийинки он беш күндөн кечиктирбей жөнөтөт.

13. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысы, аймакты пландоо долбоору боюнча коомдук угуулардын протоколун жана коомдук угуулардын натыйжалары жөнүндө корутундуну эске алуу менен, аймакты пландоо боюнча документти бекитүү же бул документтерди четке кагуу жана аларды жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына көрсөтүлгөн протоколдорду, корутундуларды эске алуу менен толуктап иштеп чыгууга жөнөтүү жөнүндө чечим кабыл алат.

14. Аймакты пландоо боюнча бекитилген документтер (аймакты пландоо долбоорлору жана аймакты чектеп бөлүү долбоорлору), көрсөтүлгөн документтер бекитилген күндөн тартып жети күндүн ичинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын Интернет тарамындагы расмий сайтына жайгаштырылат.

15. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысы тарабынан бекитилген аймакты пландоо боюнча документтердин негизинде жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органы жер пайдалануу жана курулуш эрежелеринин шаар куруу регламентинде белгиленген уруксат берилген курулуштун жана капиталдык курулуш объекттерин реконструкциялоонун чектүү параметрлерин тактоо бөлүгүнө өзгөртүүлөрдү киргизүүгө укуктуу.

16. Жер пайдалануу жана айыл аралык аймактарды куруу эрежелеринин негизинде айыл аралык аймактарды пландоо боюнча документтерди даярдоо ушул берененин талаптарына ылайык жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечиминин негизинде жүзөгө ашырылат.

17. Эгер жеке же юридикалык жак жергиликтүү башкаруу органына жер участогунун шаар куруу планын берүү арызы менен кайрылган учурда, ушул берененин 1-16-бөлүктөрүндө каралган жол-жоболорду өткөрүү талап кылынбайт. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы көрсөтүлгөн кайрылуу түшкөн күндөн тартып отуз күндүн ичинде жер участогунун шаар куруу планын даярдоону жүзөгө ашырат жана аны бекитет. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы арыз ээсине жер участогунун шаар куруу планын акысыз берет.

18. Эгер жер участогунун шаар куруу планын даярдоо жеке же юридикалык жактын арызынын негизинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан жүзөгө ашырылган учурда, жер участогунун чек аралары жана өлчөмү ушул Кодекстин жана жер мыйзамдарынын талаптарын эске алуу менен аныкталат. Жер участогунун чектери кызыл сызыктарды, чектеш жер участокторунун чек араларын (алар бар болсо), жер участогунун табыгый чек араларын эске алуу менен белгиленет.

8-бап. Курулган аймактарда шаар куруу ишин жүзөгө ашыруу

69-берене. Курулган аймактарды өнүктүрүү

1. Калктуу конуштарда курулган аймактарды өнүктүрүү пландоо түзүмүнүн элементинин (квартал, кичи район) же анын бөлүгүнүн (бөлүктөрүнүн) чек араларында, пландоо түзүмүнүн чектеш элементтеринин чек араларында ишке ашырылат.

2. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндөгү чечим аймактык архитектура органынын, жеке жана юридикалык жактардын демилгеси боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан кабыл алынат. Мында, бекитилген шаар куруу документтери, шаар куруу регламенти, ошондой эле шаар курууну долбоорлоонун жергиликтүү ченемдери болушу керек.

3. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндөгү чечим, эгер мындай аймакта төмөнкүлөр жайгашса:

1) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте техникалык жактан эскирген же авариялык деп таанылган жана бузула турган турак үйлөр жана башка капиталдык курулуш объекттери;

2) жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүк органы тарабынан бекитилген, шаардык программалардын негизинде бузулушу, кайра конструкцияланышы пландалган турак үйлөр;

3) уруксат менен пайдалануу түрү жана чектүү параметрлери шаар куруу документтерине жана шаар куруу регламентине ылайык келбеген турак үйлөр жана башка капиталдык курулуш объекттери.

4. Өнүктүрүүнү пландоо жөнүндө чечими кабыл алынган, курулган аймакта ушул берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөндөрдөн сырткары, башка капиталдык курулуш объекттеринин жайгашуусу мүмкүн эмес.

5. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндөгү чечимде анын жайгашкан орду жана аянты, бузула турган, кайра конструкциялануучу имараттардын, курулуштардын, курулмалардын даректеринин тизмеси аныкталышы керек.

6. Курулган аймакты өнүктүрүү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен кызыкдар болгон жактардын ортосундагы курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндө келишимдин негизинде ишке ашырылат.

7. Муниципалдык же мамлекеттик менчикте турган, жарандарга жана юридикалык жактарга пайдаланууга жана ээлик кылууга берилбеген аймактарды өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган аймактын чек араларында долбоорлоо жана куруу үчүн жер участокторун жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндө келишим түзгөн адамга берүү ишке ашырылат.

70-берене. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндө келишим

1. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндөгү келишим боюнча (мындан ары - келишим) бир тарап өзүнүн күчү менен өзүнүн эсебинен жана (же) башка жактарды жана (же) башка жактардын каражаттарын тартуу менен ушул берененин 3-бөлүгүнүн 3-6-пункттарына ылайык милдеттенмелерди келишимде белгиленген мөөнөттө аткарууга милдеттенет, ал эми экинчи тарап (жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы) ушул берененин 3-бөлүгүнүн 7-9-пункттарына ылайык милдеттенмелерди аткаруу үчүн керектүү шарттарды түзүүгө милдеттенет. “Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик - жеке өнөктөштүк жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык келишимде ушул берененин 4-бөлүгүнө ылайык тараптардын башка милдеттенмелери каралышы мүмкүн.

2. Келишим жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан конкурстун жеңүүчүсү же ушул Кодекске ылайык же башка адам менен түзүлөт.

3. Төмөнкүлөр келишимдин олуттуу шарттары болуп саналат:

1) өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймактын жайгашкан жери жана аянты жөнүндө маалыматтар, бузула турган, кайра конструкциялануучу имараттардын, курулуштардын, курулмалардын даректеринин тизмеси;

2) келишим түзүүнүн күрөө суммасы;

3) калктуу конуштун башкы планына, бекитилген шаар куруу документтерине ылайык өнүктүрүү жөнүндөгү чечим кабыл алынган, курулган аймакты пландоо долбоорун, анын ичинде курулган аймакты чектеп бөлүү долбоорун даярдоо жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын милдети; мындай документтерди даярдоонун максималдуу мөөнөттөрү;

4) социалдык жалдоо келишимдери, адистештирилген турак жайды жалдоо келишимдери боюнча берилген, өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймакта жайгашкан турак жайлардан чыгарылган, жарандарга берүү үчүн ыңгайлуу шарттагы турак жайларды түзүү же сатып алуу, ошондой эле мамлекеттик же муниципалдык менчикке берүү жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын милдети; көрсөтүлгөн милдеттерди аткаруунун максималдуу мөөнөттөрү;

5) турак жай мыйзамына ылайык кабыл алынган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечиминин негизинде авариялык деп табылган жана бузула турган же уруксат менен пайдалануу түрү жана чектүү параметрлери шаар куруу регламентине жана шаар куруу документине ылайык келбеген, өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган курулган аймакта жайгашкан көп квартиралуу үйлөрдөгү алынып коюлган турак үйлөр жана турак-жайлар үчүн, жеке менчикте, анын ичинде жалпы үлүштүк менчикте, мамлекеттик жана муниципалдык менчикте (эгер мындай менчик ээлери тарабынан турак жайлар ушул бөлүктүн 4-пунктуна ылайык берилсе) турган турак жайлар менен жер участокторунан сырткары, мындай турак үйлөр жайгашкан жер участоктору үчүн сатып алуу баасын төлөө жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын милдети; көрсөтүлгөн милдеттерди аткаруунун максималдуу мөөнөттөрү;

6) курулган аймакты пландоонун бекитилген долбооруна ылайык өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймакка курууну ишке ашыруу жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын милдети; курууну ишке ашыруунун максималдуу мөөнөттөрү;

7) шаар куруу документтерине ылайык, өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган курулган аймакты чектеп бөлүү долбоору менен кошо курулган аймакты пландоонун долбоорун кароо жана бекитүү жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын милдети; көрсөтүлгөн милдеттерди аткаруунун максималдуу мөөнөттөрү;

8) авариялык жана бузуу керек деп табылган, өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймакта жайгашкан көп квартиралуу үйлөрдөгү турак үйлөрдү жана турак жайларды, ошондой эле мындай турак үйлөр жайгашкан жер участокторун сатып алуу жолу менен алып коюу жөнүндө чечимди белгиленген тартипте кабыл алуу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын милдети; көрсөтүлгөн милдеттерди аткаруунун максималдуу мөөнөттөрү;

9), жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адам, ушул бөлүктүн 3-5-пунктарында каралган милдеттерди аткаргандан кийин жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймактын чек арасында куруу үчүн жер мыйзамына ылайык тоорук өткөрбөстөн, муниципалдык менчиктеги же мамлекеттик менчиктеги, чектелип бөлүнбөгөн (эгер мындай жер участокторун башкарууну жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы жүргүзсө) жана жарандар менен юридикалык жактарга пайдаланууга жана (же) ээлик кылууга берилбеген жер участокторун көрсөтүлгөн адамга берүү боюнча, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын милдеттери; аларды аткаруунун максималдуу мөөнөттөрү;

10) келишимдин мөөнөтү;

11) тараптардын келишимди аткарбагандыгы же талаптагыдай эмес аткаргандыгы үчүн жоопкерчилик;

4. Келишимде ушул берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн олуттуу шарттар менен катар эле башка олуттуу шарттар каралышы мүмкүн, анын ичинде:

1) өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймакты камсыздоо үчүн арналган инженердик, социалдык жана коммуналдык-тиричилик инфраструктура объекттерин курууну жана (же) реконструкциялоону ишке ашыруу жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын милдеттери, көрсөтүлгөн милдеттерди аткаруунун максималдуу мөөнөттөрү;

2) ушул бөлүктүн 1-пунктунда каралган жана курулуп бүткөндөн кийин муниципалдык менчикке берилүүчү объекттердин түрлөрүн көрсөтүү; мындай берүүнүн шарттары жана мөөнөттөрү;

3) тийиштүү мөөнөттөрдү көрсөтүү менен курулган аймакты өнүктүрүүдө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын катышуу шарттары жана көлөмү;

4) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын келишимди аткарууну камсыздоо ыкмалары жана өлчөмдөрү.

5. Ушул берененин 3-бөлүгүнүн 4-пунктунда көрсөтүлгөн турак жайлардан сырткары, турак жайларды мамлекеттик же муниципалдык менчикке өткөрүп берүү жөнүндөгү шарттарды келишимге киргизүүгө, ошондой эле, эгер мындай шарттар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамга кошумча чыгымдарды алып келсе, келишимдин башка шарттарын белгилөөгө тыюу салынат.

6. Өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймактын чек арасында жайгашкан жана муниципалдык муктаждыктар үчүн алууга болбогон жер участокторун жана капиталдык курулуш объекттерин жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын сатып алуусу жарандык мыйзамга жана жер мыйзамына ылайык жүргүзүлөт.

7. Ушул Кодекске жана ушул берененин 3-бөлүгүнүн 9-пунктуна ылайык берилген жер участокторун пайдаланууну ишке ашырууда ушул берененин 3-бөлүгүнүн 6-пунктунда каралган талаптарды, ошондой эле башка талаптарды аткаруу боюнча милдеттер жаңы укуктук ээлерине өтөт, эгер алар ушул берененин 4-бөлүгүнө ылайык келишимдин олуттуу шарттары болуп саналса жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адамдын көрсөтүлгөн жер участоктору берилгенден кийин аткара турган милдеттерин аныктаса.

8. Ушул берененин 3-бөлүгүнүн 6-пунктунда каралган милдеттер, эгер алар келишимдин олуттуу шарттары болуп саналган жана ушул Кодекске жана ушул берененин 3-бөлүгүнүн 9-пунктуна ылайык жер участоктору берилгенден кийин аткарылууга тийиш болгон башка милдеттер аткарылбаган же талаптагыдай эмес аткарылган учурда тиешелүү жер участокторуна карата укуктар, жер мыйзамдарына жана жарандык мыйзамдарга ылайык токтотулушу мүмкүн.

9. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы төмөнкү учурларда бир тараптуу тартипте келишимди аткаруудан баш тартууга укуктуу:

1) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адам ушул берененин 3-бөлүгүнүн 3-5-пункттарында жана 4-бөлүгүнүн 4-пунктунда каралган милдеттерди аткарбаса;

2) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адам же ушул берененин 7-бөлүгүнө ылайык жер участокторунун жаңы укуктук ээлери ушул берененин 3-бөлүгүнүн 6-пунктунда каралган милдеттерди, ошондой эле, эгер мындай милдеттер келишимде каралса ушул берененин 4-бөлүгүнүн 1 жана 2-пункттарында каралган милдеттерди аткарбаса;

3) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана келишимде каралган башка учурларда.

10. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен келишим түзгөн адам бир тараптуу тартипте төмөнкү учурларда келишимди аткаруудан баш тартууга укуктуу:

1) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы ушул берененин 3-бөлүгүнүн 7-9-пункттарында каралган милдеттерди, ошондой эле, эгер мындай милдеттер келишимде каралса ушул берененин 4-бөлүгүнүн 3-пунктунда каралган милдеттерди аткарбаса;

2) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана келишимде каралган башка учурларда.

71-берене. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндө келишим түзүү укугуна карата аукцион уюштуруу жана өткөрүү тартиби

1. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндө келишим түзүү укугуна карата аукцион катышуучулардын курамы жана сунуштар берүү формасы боюнча ачык болуп саналат (мындан ары - аукцион).

2. Аукцион өткөрүү жөнүндө чечим жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын башчысы тарабынан кабыл алынат.

3. Курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы же аны менен келишимдин негизинде аракеттенген атайын адистешкен уюм аукциондун уюштуруучусу катары чыга алат.

4. Аукцион өткөрүү жөнүндө чечим кабыл алган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы аукциондун предметинин баштапкы баасын, шертпулдун суммасын жана келишимдин урунттуу шарттарын аныктайт. Аукциондун предметинин баштапкы баасы көз карандысыз баалоочулар тарабынан аныкталат, жана баалоо отчету боюнча мамлекеттик экспертиза өткөрүлгөндөн кийин жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан бегиленет.

5. Аукциондун уюштуруучусу аукционду өткөрүү убактысын, жайын жана тартибин, аукционго катышууга өтүнүчтөрдү берүү формасын жана мөөнөттөрүн, шертпулду төгүү жана кайтаруу тартибин, аукциондун предметинин баштапкы баасын көбөйтүү өлчөмүн аныктайт (“аукциондун кадамы”). “Аукциондун кадамы” аукциондун предметинин баштапкы баасынын бирден беш пайызга чейинки чектеринде аныкталат.

6. Аукциондун уюштуруучусу аукцион өткөрүү күнүнөн отуз күн мурда аукцион өткөрүү жөнүндө кулактандырууну, муниципалдык укуктук актыларды, башка расмий маалыматтарды расмий жарыялоо үчүн белгиленген тартипте жарыялоого, ошондой эле муниципалдык түзүлүштүн Интернет тарамындагы расмий сайтына көрсөтүлгөн билдирүүнү жайгыштырууга милдеттүү. Эгер муниципалдык түзүлүштүн расмий сайты жок болсо, аукцион өткөрүү жөнүндө билдирүү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын расмий сайтына акы алуусуз жайгаштырылат. Расмий сайтта жайгаштырылган аукцион өткөрүү жөнүндө билдирүү, бардык кызыкдар болгон жактардын акысыз таанышуусу үчүн жеткиликтүү болушу керек.

7. Аукцион өткөрүү жөнүндө билдирүү төмөнкү маалыматтарды камтууга тийиш:

1) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын же атайын адистештирилген уюмдун аталышы, жайгашкан жери, почтасынын дареги жана электрондук почтасынын дареги, байланыш телефонунун номери;

2) аукционду өткөрүү жери, күнү, убактысы;

3) кабыл алуу дареги, аукционго катышууга өтүнмөнү берүү тартиби;

4) өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алган, курулган аймакты өнүктүрүү жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечиминин маалымдаректери;

5) өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган курулган аймактын жайгашкан жери, аянты;

6) келишим түзүүгө укуктардын баштапкы күрөө баасы.

8. Аукцион өткөрүү жөнүндө билдирүүдө, ушул берененин 7-бөлүгүндө каралган маалыматтар менен катар төмөнкү маалыматтар көрсөтүлүшү керек:

1) аукционго катышууга өтүнмөнүн мазмунуна жана формасына коюлган талаптар;

2) аукционго катышуу өтүнмөлөрүнүн тартиби жана кайра алуу мөөнөтү, мындай өтүнмөлөргө өзгөртүүлөрдү киргизүү тартиби;

3) муниципалдык менчикте турган жана мындай аймактардын чек араларында жайгашкан жер участокторуна укуктарды оордотуу жана аларды пайдаланууну чектөөлөр, муниципалдык менчикте турган жана мындай аймакта жайгашкан кыймылсыз мүлктүн объекттерине укуктарды оордотуу;

4) өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймактын чектериндеги жер участоктору үчүн белгиленген, шаар куруу регламентин көрсөтүү;

5) шаар куруу долбоорлоонун жергиликтүү ченемдери (алар жок болсо – өнүктүрүү жөнүндө чечим кабыл алынган, курулган аймакты социалдык жана коммуналдык-тиричилик объекттери, инженердик инфратүзүмдөр объекттери менен камсыздоонун жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан бекитилген эсептик көрсөткүчтөрү);

6) “аукциондун кадамы”;

7) аукционго катышуу үчүн шертпул төгүү жөнүндө талаптар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан белгиленген учурда, шертпул которуу үчүн эсептин маалымдаректери, шертпулдун өлчөмү мөөнөтү жана тартиби;

8) ушул Кодекске ылайык белгиленген, келишимдин олуттуу шарттары;

9) келишимдин долбоору.

9. Аукцион уюштуруучу аукционду өткөрүү күнүнө чейин кеминде он беш календардык күн мурда аукционду өткөрүүдөн баш тартууга укуктуу. Аукционду өткөрүүдөн баш тартуу жөнүндө кабарлоо ушул берененин 6-бөлүгүнө ылайык аукционду өткөрүүчү тарабынан басылмаларда жарыяланат жана аукционду өткөрүү жөнүндө кабарлоо жайгаштырылган Интернет тарамындагы расмий сайтына тиешелүүлүгүнө жараша аукционду өткөрүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн тартып беш иш күнүнүн ичинде жана үч жумушчу күнүнүн ичинде жайгаштырылат. Аукционду уюштуруучу үч күндүн ичинде аукциондун катышуучуларына аукцион өткөрүү жөнүндө өзүнүн баш тартуусун кабарлоого жана аукциондун катышуучуларын алар киргизген шертпулду кайтарууга милдеттүү.

10. Аукционго катышуу үчүн арыз ээлери аукцион өткөрүү жөнүндө кабарлоодо белгиленген мөөнөттө төмөнкү документтерди беришет:

1) аукционго катышуу үчүн шертпулду төгүү жөнүндө талаптар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан белгиленген учурда шертпулду кайтаруу үчүн эсептин маалымдаректерин көрсөтүү менен белгиленген форма боюнча аукционго катышууга өтүнмө;

2) статистикалык бирдиктердин бирдиктүү мамлекеттик каттоосунун көчүрмөсү;

3) аукционго катышуу үчүн шертпулду төгүү жөнүндө талаптар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан белгиленген учурда шертпулду төгүүнү ырастаган документтер;

4) өткөн календардык жыл үчүн ар кандай деңгээлдеги бюджеттерге чегерилген салыктар, жыйымдар жана башка милдеттүү төлөмдөр боюнча арыз ээсинин карызынын жоктугу жөнүндө документтер.

11. Аукционго катышуу үчүн өтүнмөнү кабыл алуу аукцион өткөрүү күнүнө кеминде беш күн калганда токтотулат. Кабыл алуу мөөнөтү аяктагандан кийин түшкөн аукционго катышуу үчүн арыз арыз ээсине түшкөн күнү эле кайтарылат.

12. Бир арыз ээси аукционго катышуу үчүн бир гана арыз берүүгө укуктуу.

13. Арыз ээси аукционго төмөнкү негиздер боюнча катышууга киргизилбейт:

1) аукционго катышуу үчүн ушул берененин 10-бөлүгүнө аныкталган зарыл документтер берилбегенде же туура эмес маалыматтар берилгенде;

2) аукцион өткөрүү жөнүндө кабарлоодо көрсөтүлгөн эсепке аукционго катышуу үчүн документтерди кабыл алуу күнү аяктанганга чейин күрөө түшпөгөн учурда;

3) аукцион өткөрүү жөнүндө кабарлоодо көрсөтүлгөн талаптарга аукционго катышууга өтүнмө туура келбегенде.

14. Аукционду уюштуруучу аукционго катышууга өтүнмөлөрдү кабыл алуу протоколун жүргүзөт, анда арыз ээлери, аукционго катышууга өтүнмөлөрүн берүү күнү, күрөө төгүлгөндүгү жөнүндө маалыматтар, ошондой эле, баш тартуунун себептерин көрсөтүү менен аукционго катышууга киргизилбеген арыз ээлери жөнүндө маалыматтар камтылууга тийиш. Аукционго катышуу өтүнмөлөрүн кабыл алуу протоколуна, өтүнмөлөрдү кабыл алуу мөөнөтү аяктагандан кийин бир күндүн ичинде аукциондун уюштуруучусу тарабынан кол коюлат. Аукционго катышууга өтүнмөлөрдү кабыл алуу протоколуна аукционду уюштуруучу кол койгон учурдан тартып арыз ээси аукциондун катышуучусу деп таанылат.

15. Аукциондун катышуучусу деп таанылган арыз ээлери жана аукционго катышууга киргизилбеген арыз ээлери, кабыл алынган чечим жөнүндө аукционго катышуу арыздарын кабыл алуу протоколу менен бул чечим жол-жоболоштурулган күндөн кийин кийинки күнү кабардар болушат.

16. Аукциондун уюштуруучусу аукционго катышууга киргизилбеген арыз ээсине төгүлгөн күрөөнү, аукционго катышуу арыздарын кабыл алуу протоколу жол-жоболоштургандан кийин беш иш күндүн ичинде кайтарууга милдеттүү.

17. Арыз ээси аукционго катышууга аукциондун уюштуруучусу кабыл алган арызды, арыздарды кабыл алуу мөөнөтү аяктаганга чейин аукциондун уюштуруучусуна ал жөнүндө жазуу түрүндө кабарлап, кайра алууга укуктуу. Аукциондун уюштуруучусу арызды кайра алуу катталгандан кийин беш иш күндүн ичинде арыз ээсине төгүлгөн күрөөнү кайтарууга милдеттүү. Арыз ээси арызды арыздарды кабыл алуу мөөнөтү аяктаган күндөн кийин кайра алганда, күрөө аукциондун катышуучулары үчүн белгиленген тартипте кайтарылат.

18. Аукциондун уюштуруучусу аукциондун протоколун жүргүзөт, анда аукциондун предметинин баасы жөнүндө акыркы жана ага чейинки сунуштар белгиленет.

19. Аукциондун жеңүүчүсү деп келишим түзүү укугу үчүн эң жогорку бааны сунуш кылган аукциондун катышуучусу таанылат.

20. Аукциондун натыйжалары протокол менен жол-жоболоштурулат, ага аукциондун уюштуруучусу жана аукциондун жеңүүчүсү аукцион өткөрүлгөн күнү кол коёт. Аукциондун натыйжалары жөнүндө протокол эки нускада түзүлөт, биринчиси аукциондун жеңүүчүсүнө берилет, экинчиси аукциондун уюштуруучусунда калат.

21. Аукциондун натыйжалары жөнүндө протоколго кол коюлгандан кийин аукциондун уюштуруучусу беш иш күндүн ичинде аукционго катышкан, бирок анда жеңбеген жактарга күрөөлөрдү кайтарууга милдеттүү.

22. Аукцион өткөрүү жөнүндө кабар жарыяланган басма каражаттарына жана аукцион өткөрүү жөнүндө кабар жайгаштырылган Интернет тарамынын расмий сайтына аукциондун натыйжалары жөнүндө маалымат аукциондун уюштуруучусу тарабынан ушул берененин 6-бөлүгүнө ылайык аукциондун натыйжалары жөнүндө протоколго кол коюлгандан кийин, тиешелүүлүгүнө жараша беш иш күндүн ичинде жарыяланат, үч күндүн ичинде жайгыштырылат.

23. Эгер аукциондун жеңүүчүсү келишим түзүүдөн баш тарткан учурда жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы аукциондун жеңүүчүсү тарабынан ушул келишимди түзүүдөн баш тартуусунан улам келтирилген чыгымдарды төлөө жөнүндө талап менен сотко кайрылууга укуктуу же аукциондун предметинин баасы (келишим түзүүгө укуктун баасы) жөнүндө акыркы баадан мурда сунуш киргизген аукциондун катышуучусу менен көрсөтүлгөн келишимди түзүүгө укуктуу.

24. Келишим аукцион өткөрүү жөнүндө кабарлоодо көрсөтүлгөн шарттарда аукциондун катышуучусу тарабынан сунушталган баа боюнча түзүлөт. Келишимди түзүүдө мындай келишимдин тараптарынын макулдашуусунун негизинде же тараптардын биринин талабы боюнча аукциондун шарттарын өзгөртүүгө жол берилбейт.

25. Төмөнкү учурларда аукцион өткөрүлгөн жок деп табылат:

1) аукционго экиден аз катышуучу катышса;

2) аукциондун предметинин баштапкы баасын үч жолу жарыялагандан кийин, катышуучулардын бири да аукциондун предметин баштапкы баасы боюнча сатып алуу ниетин билдирбегенде.

26. Эгер ушул берененин 25-бөлүгүнүн 1-пунктуна ылайык аукцион өткөрүлгөн жок деп табылса, сатууга сунушталган предмет аукциондон алынат.

27. Келишим түзгөнгө чейин ачык аукциондун жеңүүчүсү же ушул берененин пунктуна ылайык келишим түзүүгө укугу бар жак келишимди аткарууну камсыздоо жөнүндө макулдашууну бериши керек, эгер мындай камсыздоону берүү келишимдин маанилүү шарты болуп саналса.

28. Аукциондун уюштуруучусу аукцион өткөрүлгөн жок деп табылган учурда, аукционду кайталап өткөрүү жөнүндө жарыялоого укуктуу.

72-берене. Курулган аймактарды өнүктүрүүдө объекттерди бузуу тартиби

1. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы курулган аймакты өнүктүрүү объекттерин бузуу жөнүндө чечимди кабыл алгандан кийин имаратты (курулманы) бузууга байланышкан жол-жоболорду жүргүзүү боюнча органды, каржылоо булактарын, бузуу пландалган мөөнөттү аныктайт.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан аныкталган ыйгарым укуктуу орган имаратты, курулушту баалоо жана алдыда турган бузуу иштери жөнүндө имараттын, курулуштун, жайдын, жер участогунун ээсине бузууга чейин бир жыл мурун кат жүзүндө билдирет.

3. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы аныктаган ыйгарым укуктуу орган тарабынан көз карандысыз баалоочуларды тартуу менен имаратты, курулушту жана алар жайгашкан жер участогун рыноктук баалоо жүргүзүлөт.

4. Имарат, курулуш жана жер участогу үчүн компенсация төмөндөгү түрдө ишке ашырылышы мүмкүн:

1) муниципалдык фонддон баасы боюнча тең келген же мурда экинчи рынокто сатып алынган имаратты, курулманы, турак-жайды берүү;

2) акчалай түрдө;

3) башка жер участогуна жеке менчик же пайдалануу укугун берүү;

4) компенсациялардын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген башка түрлөрү.

5. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан аныкталган ыйгарым укуктуу орган менен имараттын (курулуштун), жер участогунун менчик ээсинин ортосунда белгиленген тартипте компенсациянын түрүн жана өлчөмүн, аны төлөөнүн тартибин жана шарттарын караган тиешелүү келишим түзүлөт.

6. Имараттын (курулуштун) менчик ээси мүлктүн сунушталган баасы жана/же сатып алуу шарттары менен макул болбогон учурда маселе соттук тартипте каралат.

7. Имаратты, курулушту бузуу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан белгиленген ыйгарым укуктуу орган менен имараттын, курулуштун, жер участогунун менчик ээсинин ортосунда келишим түзүлгөндөн кийин (ыктыярдуу тартипте бузуу) же соттун чечиминин негизинде (күчкө салуу тартибинде бузуу) ишке ашырылат.

8. Имаратты, курулушту, турак жайды эски, талкаланган, жашоого жараксыз деп табуу жана бузуу жөнүндө чечимди кабыл алуу сот чечим чыгарганга же келишим түзүлгөнгө чейин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына ылайык менчик ээсин жана пайдалануучуларды жер участогуна ээлик кылуу укугунан ажыратпайт.

Тиешелүү келишим же соттун чечими кыймылсыз мүлккө укуктарды мамлекеттик каттоо органдарына чектөө катары, андан ары пайдалануу үчүн уруксат берилүүчү укуктарды жана чектөөлөрдү эсепке алуу менен, эгер алар жазылса, каттоо үчүн берилиши керек.

Курулуш үчүн жер участогунун документтерин жол-жоболоштуруу, объектти долбоорлоого архитектуралык-пландоо шарттарын – уруксат берүүнү иштеп чыгуу

73-берене. Калктуу конуштарда жер участогуна менчик же ижаралоо укуктарын акы төлөө аркылуу берүүнүн тартиби жана аны уюштуруу

1. Муниципалдык же мамлекеттик менчикте турган объекттерди долбоорлоо жана куруу үчүн жер участокторуна менчик же ижаралоо укуктарын акы төлөө менен берүү шаар куруу долбоорлорунун негизинде Кыргыз Республикасынын Жер кодексине жана ушул Кодекске ылайык ыйгарым укуктуу органдар тарабынан жүргүзүлөт.

2. Жер участокторуна менчик же ижаралоо укугу өткөрүлгөн аукциондордун, конкурстардын, ачык соодалашуулардын жыйынтыктары боюнча конкреттүү шаар куруу шарттарын, объектти долбоорлоо жана куруу мөөнөттөрүн көрсөтүү менен ыйгарым укуктуу органдын чечими аркылуу жеке жана юридикалык жактарга берилет.

3. Түзүлгөн шаар куруу кырдаалына карата менчик укуктарын түз сатууда же жер участогун мөөнөттүү (убактылуу) пайдаланууга берүүдө имараттарды жана курулмаларды нормалдуу техникалык пайдаланууга берүүнү камсыздоо үчүн негизги жер участогуна кошуу же кесүү зарыл болгон учурда кошумча жер участокторун берүүнүн мөөнөттөрү жана шарттары көрсөтүлөт.

4. Жер участокторуна укуктарды берүү процессин жүзөгө ашыруу үчүн жер участокторуна укуктарды берүү боюнча комиссия түзүлөт.

Комиссиянын курамына жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын, архитектура, жерге жайгаштыруу жана кыймылсыз мүлккө укуктарды каттоо, курчап турган чөйрөнү коргоо боюнча аймактык органдардын, саламаттык сактоо жаатында ыйгарым укуктуу органдын өкүлдөрү, жергиликтүү кеңештин депутаттары жана коомчулуктун өкүлдөрү кирет.

74-берене. Объекттерди долбоорлоо жана куруу үчүн жер участокторуна укуктарды берүүнүн негизги шарттары

1. Муниципалдык жана мамлекеттик менчикте турган жер участокторуна укуктарды берүү учурунда участоктор калыптанып калган шартта жүзөгө ашырылышы мүмкүн. Жер участоктору калыптанган деп төмөнкү учурлар эсептелет, эгерде:

1) үчүнчү адамдардын укуктарынан эркин болсо (сервитуттар аркылуу бекитилген укуктардан сырткары);

2) шаар куруу документтерине ылайык жер участогунун белгиленген чек аралары болсо;

3) уруксат берилген пайдалануунун белгиленген түрлөрү жана шаар куруу документтерине ылайык башка зарыл болгон шаар куруу регламенттери бар болсо;

4) кыймылсыз мүлккө болгон укук мамлекеттик каттоо органдарында катталган болсо.

2. Жер участогуна болгон укуктардын түрү (менчик, ижара), аны берүү ыкмасы (аукцион, конкурс, түз сатуу) шаар куруунун маанилүүлүгүнө жана аймактын, участоктун баалуулугуна негизделип, аймактык архитектура жана курулуш органынын сунушу боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан аныкталышы керек.

3. Тоорукта менчикке же ижарага берилген жер участокторунун өлчөмдөрү жер участогун үнөмдүү пайдаланууну пландоонун жана куруунун долбоорун негиз кылып жана шаар куруу абалында анын азыркы учурдагы өлчөмдөрүн аныктайт.

4. Ижара шартында тоорукка коюлган жер участогу кесипкөй көз карандысыз баалоочулар тарабынан алдын ала бааланышы керек. Ижара акынын баштапкы өлчөмү көз карандысыз баалоочулар тарабынан эсептелген төлөө эсебинин негизинде комиссия тарабынан белгиленет.

5. Менчикке же долбоорлоого жана курулушка пайдаланууга берүү үчүн жер участокторунун тизмегин түзүүнү архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык кызматтары калктуу конуштарды комплекстүү өнүктүрүү боюнча көйгөйлөрдү чечүүнүн зарылдыгына негизделүү менен, курулуштун архитектуралык тышкы көрүнүшүн калыптандыруунун жана шаар куруу документтеринин айына бир жолудан кем эмес болушунун зарылдыгын эсепке алуу менен жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын бекитүүсү боюнча ишке ашырат.

75-берене. Долбоорлоого жана курулушка жер участокторуна укук берүү үчүн жер участокторунун документтерин тандоонун жана даярдоонун жол-жоболору

1. Долбоорлоого жана курулушка жер участокторуна укук берүү үчүн жер участокторун тандоо, шаар куруу документтеринин жана аймактарды пландоо долбоору же аймактарды куруу долбоорунун негизинде архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жүргүзүлөт.

2. Жер участокторун тандоо боюнча документтерди даярдоо жер участогун ар тараптуу комплекстүү калыптандыруу үчүн шаардын, райондун тиешелүү органдары жана кызматтары, шаардын, райондун инженердик кызматтары менен макулдашуу боюнча архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан жүргүзүлөт.

3. Долбоорлоого жана курулушка жер участокторуна укук берүү боюнча тооруктарды өткөрүү үчүн тизмеден чыгарылган объекттин ар бири боюнча алдын ала лоттун номери, ар бир лот боюнча кепилдик төлөмдүн өлчөмү, тооруктун катышуучулары тарабынан аларды киргизүүнүн мөөнөттөрү жана тартиби аныкталат. Тоорукту өткөрүүгө чейин отуз календарлык күн мурда уюштуруучулар тооруктарды өткөрүү жөнүндө билдирүүнү жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыялашат жана тооруктун предмети жайгашкан көпчүлүк болуучу, көрүнүктүү жерлерге илишет.

76-статья. Өткөрүлгөн тооруктардын жыйынтыгы боюнча документтерди тариздөөнүн тартиби

1. Өткөрүлгөн тооруктардын жыйынтыктары боюнча комиссиянын мүчөлөрү кол койгон, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечими менен бекитилген протокол таризделет жана тооруктун жеңүүчүсүнө жер участогун берүү жөнүндө токтом кабыл алынат.

2. Объектти долбоорлоо жана курулуш үчүн жер участогун берүү жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын токтомунун негизинде ыйгарым укуктуу орган менен сатып алуу-сатуу келишими түзүлөт. Ижарага алган учурда ыйгарым укуктуу орган менен тооруктун жеңүүчүсүнүн ортосунда токтомдун негизинде ижара келишими түзүлөт.

3. Түзүлгөн келишимге ылайык жерге жайгаштыруу жана кыймылсыз мүлккө болгон укуктарды каттоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленген тартипте укукту күбөлөндүрүүчү документтер берилет.

4. Таризделген протоколго ылайык тооруктардын жыйынтыктары боюнча лоттун жеңүүчүсү төлөмдү накталай же накталай эмес (которуу менен) эсептешүү боюнча жүргүзөт.

5. Мөөнөттүү (убактылуу) пайдалануу үчүн ижара акысы жер участогун мөөнөттүү (убактылуу) пайдалануу укугуна берилген күбөлүктү алган күндөн тартып эсептеле баштайт.

6. Келишим белгиленген ижара акыны төлөгөндөн кийин катталууга тийиш.

77-берене. Көп кабаттуу турак жай куруу үчүн жер участокторуна укуктарды берүүнүн өзгөчө шарттары

1. Көп кабаттуу турак жай куруу үчүн калктуу конуштарда жер участокторуна укуктарды берүү Кыргыз Республикасынын Жер кодексине ылайык жүргүзүлөт, мында Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер участогун кайтарымсыз алууга укугу бар турак жай-курулуш кооперативдери тапшырыкчы катары чыгат.

2. Конкурстун негизги критерийи болуп тиешелүү шаар куруу кеңеши тарабынан колдоого алынуучу жана ипотекалык насыялоо шарттарында катышуучулар үчүн пайдалуу жана каржылоонун эң артыкчылыктуу шарттарын сунуштоочу эскиздик долбоордун көргөзмө материалдары менен инвестициялык долбоор саналат.

3. Тооруктарды өткөрүү жер участокторунун айрым менчик ээлери тарабынан уюштурулат, анда менчик ээлеринин кызыкчылыктарын жана укуктарын сактоо менен, ушул Кодекске ылайык аймактык архитектура органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана тооруктарды уюштуруучулар аркылуу ири шаар түзүүчү объекттерди шаар куруу документтерине жайгаштыруу каралган.

78-берене. Объекттердин курулушуна укук берүү жана курулуш үчүн негиз

1. Курулушту ишке ашыруу жана кыймылсыз мүлктүн объекттерин башка курулуштук өзгөртүү укугуна менчикке, ижарага, жер участокторун, кыймылсыз мүлктүн башка объекттерин туруктуу же убактылуу пайдаланууга укугу бар жеке жана юридикалык жактар же Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан белгиленген тартипте берилген тиешелүү ыйгарым укуктары бар алардын ишенимдүү жактары ээ болушат.

2. Курулушка жана кыймылсыз мүлктү башка курулуштук өзгөртүүлөргө укук берүү төмөнкүлөр болгон учурда ишке ашырылышы мүмкүн:

1) ушул Кодекске ылайык калыптанган жер участогу;

2) объектини долбоорлоого архитектуралык-пландоо шарты (АПШ);

3) мамлекеттик экспертизадан өткөн, макулдашылган долбоордук документтер;

4) архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын уруксаты.

3. Курууну жана калыптана элек участоктордо (жер участогунун планынын жоктугу же жер участогунун планы кыймылсыз мүлктү уруксат берилген пайдалануу түрлөрү, шаар куруу регламенттери жок болсо) кыймылсыз мүлктүн объектилерине башка курулуштук өзгөртүүлөрдү жүргүзүүнү каалаган жер участокторунун менчик ээлери, ижарачылары, пайдалануучулары шаар куруу документтерине ылайык аларды калыптандыруу боюнча көрсөтүлгөн иштерди аткаруулары тийиш.

79-берене. Кыймылсыз мүлк объектилерин курулуштук өзгөртүүнүн түрлөрү

1. Курулууга тийиш болгон кыймылсыз мүлк объектилери жана башка курулуштук өзгөртүүлөр төмөндөгүдөй түрлөргө бөлүнөт:

1) долбоордук документтер жана курулушка уруксат алуу талап кылынбаган;

2) убактылуу курулманы орнотууга же имараттарды (жайларды) кайрадан профилдөөгө жана курулушка уруксатсыз, кыскартылган көлөмдө долбоордук документтерди иштеп чыгуу менен батирлерди кайрадан пландоого уруксат талап кылынган;

3) архитектуралык-пландоо шартынын негизинде долбоордук документтерди иштеп чыгууга уруксат алуу, долбоордук документтерди макулдашуу жана курулушка уруксат алуу талап кылынган.

2. Кыймылсыз мүлк объекттерине курулуштук өзгөртүүлөрдүн мындай түрлөрү үчүн курулушка уруксат алуу талап кылынбайт, алар өздөрүнүн максаты, мүнөзү жана көлөмү боюнча конструктивдүү-технологиялык, санитардык жана өрткө каршы ишенимдүүлүгүнүн жана курулуштардын коопсуздугунун милдеттүү ченемдерин бузууга алып келбейт.

Долбоордук документтерди иштеп чыгуу жана макулдашуу, батирлердин кезектеги оңдоосу үчүн, имараттардын жана курулмалардын курулушуна, эшиктерди коюга же алып салууга, лоджияларды жылуулоого, имараттардын (жайлардын) көлөмдүк-пландоо жана конструктивдүү чечимдеринин жана жер участогунун максаттык арналышын өзгөртүүсүз жекече турак үйлөрүндө верандаларды кошуп курууга уруксат алуу талап кылынбайт.

3. Убактылуу объектилерди - көчмө павильондорду, киоскторду, лотокторду орнотууга, жайкы аянтчаларды, автоунааларды сатуу үчүн серелерди уюштурууга уруксат алуу талап кылынат.

Убактылуу объектини жайгаштырууга уруксат берүүчү документ болуп шаар куруу жана архитектуралык-курулуштук талаптардын, курулушка уруксаты жок, кыскартылган көлөмдө аткарылган долбоордук документтердин негизинде бир жылдан үч жылга чейинки мөөнөт менен архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген корутунду эсептелет. Арыздарды берүү, кароо жана убактылуу объекттерди жайгаштырууга уруксат берүү тартиби жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен макулдашуу боюнча аныкталат.

4. Объектини долбоорлоого архитектуралык-пландоо шарттарына уруксат алуу, долбоордук документтерди иштеп чыгуу, макулдашуу жана курулушка уруксат алуу төмөнкү шарттарда талап кылынат:

1) жер участогунун максаттык багыты өзгөртүлөт жана аны пайдалануунун кыймылсыз мүлктүн менчик ээси тандаган түрү кыймылсыз мүлктү пайдалануунун уруксат берилген түрүнүн катарына кирет;

2) имараттардын (жайлардын) функциялык, архитектуралык-пландоо чечими, аймактын курамы өзгөртүлөт, инженердик камсыздоо тарамдарына туташтырууга жаңы шарттарды алуу талап кылынса;

3) объектилердин жаңы курулушу пландалса;

4) шаар куруу регламентинде белгиленген жер участокторунун минималдуу өлчөмдөрүнөн алардын өлчөмдөрү кичине болсо;

5) куруу үчүн жер участогунун жагымсыз инженердик-геологиялык мүнөздөмөлөрү болсо;

6) уруксат берилген курулуштун белгиленген параметрлеринен четтөө, капиталдык курулуш объекттерин реконструкциялоо болсо;

7) уруксат берилген курулуштун белгиленген параметрлеринен четтөөгө, капиталдык курулуш объекттерин реконструкциялоого уруксат берүү жөнүндө маселе архитектура жана шаар куруунун аймактык органынын шаар куруу кеңешинде каралат.

5. Уруксат берилген курулуштун белгиленген параметрлеринен четтөөгө, капиталдык курулуш объекттерин реконструкциялоого уруксат берүү жөнүндө маселе боюнча шаар куруу кеңешинин чечиминин негизинде уруксат берүү же уруксат берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим таризделет, мында кабыл алынган чечимдин себеби көрсөтүлөт.

6. Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органы жогоруда көрсөтүлгөн шаар куруу кеңешинин чечими келип түшкөн күндөн тартып жети күндүн ичинде уруксат берилген курулуштун белгиленген параметрлеринен четтөөгө, капиталдык курулуш объекттерин реконструкциялоого уруксат берүү же уруксат берүүдөн баш тартуу жөнүндө анын себебин көрсөтүү менен чечим кабыл алат.

7. Объекттерди долбоорлоого уруксат берүү түрүндө архитектуралык-пландоо шарттары шаар куруунун документтери жана архитектуралык-курулуш талаптарынын негизинде архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын аймактык бөлүмчөсү тарабынан берилет.

80-берене. Объектини долбоорлоого архитектуралык-пландоо шарттарын берүү

1. Объектини долбоорлоого архитектуралык-пландоо шарттарын алуу үчүн арыз ээси архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын тийиштүү аймактык бөлүмчөсүнө белгиленген формадагы арызын берет.

Арыздын формасы архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилет. Архитектуралык-пландоо шарттарын алууга арыз Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарына ылайык келиши, ошондой эле кайрылуучу жүзөгө ашырууну пландаган курулуштун түрү жана кыймылсыз мүлктү курулуштук өзгөртүүнүн башка түрлөрү жөнүндө маалыматты камтышы керек.

2. Арызга төмөнкүлөр тиркелет:

1) жеке менчикке жана жер участогун (жер участогунун планы менен) пайдалануу укугуна укукту белгилөөчү жана укукту күбөлөндүрүүчү документтердин көчүрмөлөрү, жер участогунда жайгашкан кыймылсыз мүлк объектисинин (алар болсо) техникалык паспорту жана укук белгилөөчү документтери;

2) эскиздик сунуш – долбоорлонуп жаткан объектинин планы, фасады жана көлөмдүк-мейкиндик чечимдери (макет түрүндө же эскиздик долбоордун авторлору тарабынан кол коюлган негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү менен кагаз жүзүндөгү жана электрондук алып жүрүүчүдөгү графикалык сүрөтү);

3) эгерде менчик ээсинин, жер участогун пайдалануучунун, кыймылсыз мүлктүн өкүлү арыз берсе, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте ыйгарым укуктуу адамга берилген документ;

4) акы төлөө жөнүндө дүмүрчөк.

Ушул бөлүктө көрсөтүлгөндөн сырткары башка документтерди тапшырууну талап кылууга жол берилбейт.

3. Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын аймактык бөлүмү арызды ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган документтердин толук пакети менен кабыл алат жана белгиленген формадагы арыздын кабыл алынгандыгы жөнүндө ырастоочу документти арыз ээсине берет.

Архитектуралык-пландоо шарттарынын иштелип чыккан формасы архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилет.

4. Архитектуралык-пландоо шарты арыз ээсине арыз келип түшкөн күндөн тартып жыйырма иш күнгө чейинки мөөнөттө берилет.

5. Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын аймактык бөлүмү тиркелген материалдары менен арызды кабыл алууда 3 иш күнүнүн ичинде шаар куруу документтеринин талаптарына, ошондой эле куруунун жана жер пайдалануунун эрежелерине объектинин курулушу жана кыймылсыз мүлктүн башка курулуш өзгөртүүлөрү жөнүндө арыз ээсинин ниетинин шайкеш келишин белгилейт.

Шаар куруу документтеринин курулуш жана кыймылсыз мүлктүн башка өзгөрүүлөрү жөнүндө ниеттеринин шайкеш келбегендиги белгиленген учурда архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын аймактык бөлүмү билдирген ниетинин дал келбегендиги, жер участокторун жана кыймылсыз мүлктүн башка курулуштук өзгөрүүлөрүн уруксат берилген пайдалануунун белгиленген түрлөрүн милдеттүү түрдө көрсөтүү менен арызды канааттандыруусуз кайра кайтарып берүү жөнүндө көрсөтүлгөн мөөнөттө корутунду берет.

6. Шаар куруу документтеринин талаптарына, куруунун жана жер пайдалануунун эрежелерине ылайык объектинин курулушу жана кыймылсыз мүлктүн башка курулуштук өзгөрүүлөрү жөнүндө билдирилген ниетинин шайкеш келерин белгилеген учурда архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмү тарабынан долбоорлонуп жаткан объектинин схемасын арыздын көчүрмөсүн тиркөө менен даярдайт жана төмөнкү органдарга жөнөтөт:

1) мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдарга төмөнкү чөйрөдө тийиштүү корутундуларды алуу үчүн:

- санитардык-эпидемиологиялык кызматы;

- өрттөн коргоо;

- айлана-чөйрөнү коргоо;

2) инженердик-техникалык кызматтарга жана инженердик тарамдарга долбоорлонуучу объектини кошуу боюнча техникалык шарттарды алуу үчүн эксплуатациялоочу уюмдарга:

- электр менен жабдуу;

- суу менен жабдуу;

- канализация;

- жылуулук менен жабдуу;

- газ менен жабдуу;

- телефонизация;

- ирригация.

7. Долбоорлонуп жаткан объектинин курулушу эстеликтерди коргоо зоналарынын чегинде жайгашкан учурда, архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын аймактык бөлүмү долбоорлонуп жаткан объектинин схемасын, арыздын көчүрмөсүн жана тиркелген документтерди тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга корутунду берүүгө жөнөтөт.

8. Ушул берененин 7 жана 6-бөлүктөрүндө көрсөтүлгөн ыйгарым укуктуу органдар жана инженердик-техникалык кызматтар он иш күнүнө чейинки мөөнөттө архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органга долбоорлонуучу объекттерди негизги инженердик тарамдарга туташтыруу жерин көрсөтүү менен кошуу жөнүндө корутундуларды жана техникалык шарттарды жөнөтөт. Объектини кошууга мүмкүндүк болбогон учурда инженердик камсыздоонун башка варианттары көрсөтүлүшү керек.

9. Санитардык-эпидемиологиялык кызматынын, өрттөн коргоо, айлана-чөйрөнү коргоо, тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоо боюнча (зарылчылыкка жараша) органдардын корутундулары көрсөтүлгөн мөөнөттө берилбеген учурда көрсөтүлгөн органдар менен арыз макулдашылды деп эсептелет жана мындай учурда объектини долбоорлоого архитектуралык-пландоо шарттарын берүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жалпы талаптарга ылайык ишке ашырылат.

10. Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органынын аймактык бөлүмүнүн суроо-талабына ыйгарым укуктуу органдары тарабынан корутундуларды берүү акысыз ишке ашырылат.

11. Архитектуралык-курулуш иши чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын аймактык бөлүмүнүн алдында объектилерди жайгаштыруу жана долбоорлорду, алардын архитектуралык-пландоо, техникалык жана көркөмдүк чечимдерин баалоо маселелери боюнча кеңеш берүүчү функцияларды аткарган шаар куруу кеңештери түзүлөт.

12. Шаар куруу кеңеши жөнүндө жобо архитектуралык-курулуш ишинин чөйрөсүндөгү саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдын буйругу менен бекитилет.

13. Шаар куруу кеңеши объекттерди, калктуу конуштардын пландоо түзүмүнүн элементтерин, курууга пландалуучу жана долбоорлонуучу объекттерди, ошондой эле шаар куруу документтери жок учурда долбоорлоо маселелерин карайт.

14. Шаар куруу кеңешинин чечими объектини долбоорлоого архитектуралык-пландоо шарттарын иштеп чыгууда, долбоорлоо документтерин макулдашууда, долбоорлоо жана шаар куруу документтерин иштеп чыгуунун башка баскычтарында сунуштамалык мүнөздөгү протокол түрүндө таризделет.

15. Архитектура жана шаар куруунун аймактык органы белгиленген мөөнөттө архитектуралык-пландоо шарттарын же аны берүүдөн баш тартуу жөнүндө негизделген чечимди арыз ээсинин белгиленген форма боюнча милдеттүү билдирүүсү менен берүүгө милдеттүү, билдирүү эки нускада түзүлөт, алардын бири арыз ээсине берилет, экинчиси аймактык органда калат.

16. Объектини долбоорлоодо архитектуралык-пландоо шарттары төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) долбоорлонуучу объектиге карата негизги шаар куруу жана архитектуралык-пландоо талаптары, анын ичинде шаар куруу документтери, ошондой эле куруунун жана жер пайдалануунун эрежелери менен белгиленген жер участогун пайдалануунун жана куруунун шаар куруу регламенттери жөнүндө маалыматтар;

2) санитардык, өрткө каршы, экологиялык талаптар (объектинин функциялык арналышына жараша);

3) көрктөндүрүүгө, жашылдандырууга, жарык кылууга, токтотмо жайларды жана кирүү эшиктерин уюштурууга талаптар (объектинин функциялык арналышына жараша);

4) инженердик тарамдарга кошулуунун техникалык шарттары.

17. Курулуш объектинин ички жасалгасына карата талаптарды, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык келбеген жана арыз ээсинин, долбоорду иштеп чыгуучунун укуктарын чектебеген башка талаптарды жана шарттарды архитектуралык-пландоо шарттарына киргизүүгө жол берилбейт.

18. Инженердик тарамдарга кошулууга мүмкүнчүлүктүн жоктугу архитектуралык-пландоо шарттарын берүүдө баш тартуу үчүн негиз болуп эсептелбейт. Мындай учурда инженердик камсыздоонун башка варианттарын, анын ичинде автономиялык, экологиялык таза булактарды жана жабдууларды аныктоо зарыл.

19. Архитектуралык-пландоо шарттарынын талаптарына макул болбогон учурда арыз ээси архитектура жана курулуш боюнча жогору турган органга же сотко кайрылууга укуктуу.

20. Архитектуралык-пландоо шарттарын берүү акы төлөө негизинде жүргүзүлөт, анын наркы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

10-бап. Архитектуралык-курулуштук долбоорлоо

81-берене. Капиталдык курулуш объекттеринин долбоордук документтерин даярдоо, куруу, реконструкциялоо үчүн инженердик изилдөөлөр

1. Инженердик изилдөөлөр долбоордук документтерди даярдоо, капиталдык курулуш объекттерин куруу же реконструкциялоо үчүн аткарылат. Тийиштүү инженердик изилдөөлөрдү аткаруусуз долбоордук документтерди даярдоого жана ишке ашырууга жол берилбейт.

2. Инженердик изилдөөлөр жеке жана юридикалык жактар тарабынан аткарылышы мүмкүн.

3. Долбоордук документтерди даярдоо, капиталдык курулуш объекттерин куруу, реконструкциялоо үчүн инженердик изилдөөлөр төмөнкүлөрдү алуу максатында аткарылат:

1) капиталдык курулуш объектисин куруу же реконструкциялоо жүргүзүлө турган аймактардын жаратылыш шарттары, курчап турган чөйрөгө техногендик таасир тийгизүүчү факторлору, мындай аймактарга карата чечимдерди иштеп чыгуу үчүн зарыл болгон алардын өзгөрүшүнүн көп жылдык болжолдору жөнүндө материалдарды;

2) имараттардын, курулуштардын, курулмалардын компоновкасын негиздөө, бул имараттарга, курулуштарга, курулмаларга карата конструктивдик жана көлөмдүк-пландоо чечимдерин кабыл алуу, мындай объекттерди инженердик коргоону долбоорлоо, курчап турган чөйрөнү коргоо боюнча иш-чараларды, капиталдык курулуш объекттерин курууну, реконструкциялоону уюштуруу долбоорун иштеп чыгуу үчүн керектүү материалдарды;

3) имараттардын, курулуштардын, курулмалардын негизине, пайдубалына жана конструкциясына, алардын инженердик коргоосуна эсептөөлөрдү жүргүзүү, алдын алуу жана башка зарыл иш-чараларды өткөрүү жөнүндө чечимдерди иштеп чыгуу, жер иштерин аткаруу үчүн, ошондой эле долбоордук документтерди даярдоодо, аны макулдашууда же бекитүүдө келип чыккан маселелер боюнча чечимдерди даярдоо үчүн керектүү материалдарды.

4. Инженердик изилдөөлөрдүн жыйынтыктары текст формасындагы жана карта (схема) түрүндөгү материалдарды камтыган жана инженердик изилдөөлөрдүн жыйынтыктары жөнүндө маалыматтарды чагылдырган аткарылган инженердик изилдөөлөр жөнүндө, капиталдык курулуш объектисин курууну, реконструкциялоону ишке ашыруу пландалган аймактын жайгашкан жери, ошондой эле аталган аймактын табигый жана техногендик шарттарын комплекстүү изилдөөнүн жыйынтыгы, анын ичинде көрсөтүлгөн мындай объектти курууда, реконструкциялоодо жана алар бүткөндөн кийин капиталдык курулуш объектисине тиешелүү аталган аймактын табигый жана техногендик шарттарынын мүмкүн болгон өзгөрүүлөрүн изилдөө, баалоо жана болжолдоонун жыйынтыгы жана мындай объекттин курулушунун, реконструкциясынын башка капиталдык курулуш объекттерине болгон таасирин баалоонун жыйынтыктары жөнүндөгү документти билдирет.

5. Инженердик изилдөөлөрдүн айрым түрлөрүн аткаруунун зарылдыгы, аларды аткаруунун курамы, көлөмү жана методу капиталдык курулуш объекттеринин түрүнө жана арналышына, алардын конструктивдик өзгөчөлүгүнө, техникалык татаалдыгына жана потенциалдуу коркунучтуулугуна, архитектуралык-курулуштук долбоорлоо баскычына, ошондой эле аймактын топографиялык, инженердик-геологиялык, метеорологиялык жана климаттык шарттарынын татаалдыгына үй куруучунун же тапшырыкчынын тапшырмасынын негизинде иштелип чыккан техникалык регламенттердин талаптарын жана инженердик изилдөө программасын эске алуу менен белгиленет.

6. Инженердик изилдөөлөрдүн түрлөрү, долбоордук документти даярдоо, капиталдык курулуш объекттерин куруу, реконструкциялоо үчүн аларды аткаруунун тартиби, ошондой эле инженердик изилдөөлөрдүн курамы, материалдары менен жыйынтыктарынын түрлөрү, шаар куруу ишин камсыздоонун маалыматтык тутумдарынын керектөөлөрүн эске алуу менен инженердик изилдөөлөрдүн материалдарынын жана маалыматтарынын мамлекеттик фондун түзүү жана жүргүзүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

7. Инженердик изилдөөлөрдүн материалдары мамлекеттик экспертизадан өткөрүлүүгө тийиш.

82-берене. Архитектуралык-курулуштук долбоор

1. Архитектуралык-курулуштук долбоор имараттын, курулуштун (монументтин) өз алдынча долбоору катары, ошондой эле курулуш үчүн долбоордук (долбоордук-сметалык) документтин бөлүгү катарында курулуш долбоорун иштеп чыгуу үчүн зарыл болгон көлөмдө объектиге коюлган социалдык, экономикалык, функциялык, инженердик, техникалык, өрткө каршы, жардырууга каршы, санитардык-гигиеналык, экологиялык жана башка талаптарды комплекстүү эске алуучу архитектуралык-көркөм, композициялык жана көлөмдүк-пландоо чечимдерин камтууга тийиш.

2. Архитектуралык-курулуштук долбоор төмөнкүлөргө ылайык иштелип чыгат:

1) тапшырыкчы (инвестор) тарабынан бекитилген долбоорлоого тапшырманын, аянтты (трассаларды) тандоо боюнча материалдардын, инженердик изилдөөлөрдүн жыйынтыгынын, объектти инженердик камсыздоонун техникалык шарттарынын негизинде;

2) бекитилген шаар куруу долбоорлоруна жана долбоор алдындагы документтерге ылайык;

3) архитектура жана шаар куруунун аймактык органдарынын архитектуралык-пландоо шартына ылайык.

3. Архитектуралык-курулуштук долбоорду иштеп чыгууда архитектуралык-пландоо шарттарын милдеттүү түрдө сактоо.

Архитектуралык-курулуштук долбоорлорду өзгөртүү автордун (авторлордун) макулдугу менен же анын (алардын) катышуусу менен жүргүзүлөт. Архитектуралык-пландоо шартынын талаптарынан четтөө келип чыккан учурда бул өзгөрүүлөр архитектура жана шаар куруу органынын аймактык органы менен макулдашылат.

4.Техникалык жактан татаал эмес объекттерди курууга (реконструкция, кайра пландоо, кайра жабдуу) долбоордук документти иштеп чыгууну жеңилдетүү зарыл болгон учурда, архитектуралык-курулуштук долбоор архитектуралык-пландоо тапшырмасына ылайык эскиздик долбоор (эскиздик) түрүндө аткарылышы мүмкүн.

Долбоорлонуучу объектти техникалык жактан татаал эмес баскычка киргизүү жөнүндөгү чечим техникалык регламенттердин негизинде кабыл алынат.

83-берене. Долбоордук жана сметалык документ

1. Объекттерди жана алардын комплекстерин куруу (реконструкция, реставрация, кеңейтүү, техникалык кайрадан жабдуу, модернизация, капиталдык оңдоп-түзөө), ошондой эле байланыш жолдорун салуу жана комплекстүү абаттоо долбоордук документке ылайык ишке ашырылат.

Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган учурларда жеңилдетилген эскиздик долбоор боюнча курууга жол берилет.

2. Архитектура жана шаар куруу органдары менен макулдашуу болгон учурда эскиздик долбоорлор боюнча курулуш объектинин тапшырыкчысы (менчик ээси) төмөнкүлөрдү ишке ашырат:

1) жекече турак үйлөрдү куруу, жер титирөө коркунучу жогору же башка өзгөчө геологиялык (гидрогеологиялык) жана геотехникалык шарттары менен зоналардагы курулуштардан сырткары;

2) менчик короо-жай участокторунда же бакча жана чарбактык шериктештик участокторунда жайгашкан убактылуу курууларды, ошондой эле мезгилдүү жумуштар жана жайыт мал чарбачылыгы үчүн турак жай жана (же) чарбалык-тиричилик жайларын куруу;

3) турак жай имараттарында (үйлөрдө) турак жай жана турак жай эмес жайларына кошумча жер участогун (аймактарды кесүү) бөлүп берүүнү талап кылбоочу, тирөөч конструкциялардын, инженердик тутумдардын жана коммуникациянын кандайдыр-бир өзгөрүүлөрүнө байланышпоочу, архитектуралык-эстетикалык, өрткө каршы, жардырууга каршы жана санитардык сапатты төмөндөтпөөчү, пайдаланууда курчап турган чөйрөгө зыяндуу таасирин тийгизбөөчү реконструкциялоону (кайрадан пландоону, кайрадан жабдууну) жүргүзүү;

4) жарандардын жеке пайдалануусу үчүн арналган техникалык татаал эмес башка курулуштарды өзгөртүүнү.

Ушул бөлүктүн 2 жана 3-пункттарында көрсөтүлгөн жайларды жана курулуштарды техникалык жактан татаал эмес өзгөртүү баскычына киргизүү жөнүндөгү чечим техникалык регламенттердин негизинде архитектура жана шаар куруунун аймактык органы тарабынан кабыл алынат. Менчик короо-жай участокторундагы же бакча жана чарбактык шериктештик (коомдук) участоктордогу мурунку курулуштарга чарбалык-тиричиликтик улама курулуштарды куруу, аларды абаттоо, ошондой эле бул участоктордо контейнердик жана блоктук аткаруулардын мобилдик комплекстерин куроо архитектура жана шаар куруунун аймактык органдары менен макулдашуусуз ишке ашырылышы мүмкүн, эгерде аталган объекттер башка жактардын же мамлекеттердин кызыкчылыктарын козгобосо.

3. Долбоорлоонун баскычтуулугу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген ченемдик талаптарга ылайык куруу үчүн долбоордук (долбоордук-сметалык) документти иштеп чыгууга карата тапшырма менен белгиленет.

4. Эскиздик долбоорду жана долбоордук (долбоордук-сметалык) документтерди иштеп чыгуунун жана макулдашуунун тартиби, милдеттүү курамы жана мазмуну техникалык регламенттер тарабынан белгиленет.