Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ж.А. Эгенбердиева демилгелеген «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине, Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексине, «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусу (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын тескемеси менен жактырылды)

| | | Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын 2026-жылдын «23» июнундагы № 474 тескемеси менен жактырылган |

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ж.А. Эгенбердиева демилгелеген «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине, Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексине, «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусу

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети «Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө» Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 27-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ж.А. Эгенбердиева демилгелеген «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине, Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексине, «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун (мындан ары – Мыйзамдын долбоору) карап чыгып, төмөнкүдөй корутундуга келди.

1. Мыйзамдын долбоорунун 1-беренесинде Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 37-главасын 2971-берене менен толуктоо сунушталат, анда медицина кызматкерлеринин кызматтык милдеттерин аткарууда алардын мыйзамдуу кесиптик ишине зомбулукту колдонуу менен тоскоолдук кылуу, ден соолугуна жеңил залал келтирүү же олуттуу эмес материалдык (мүлктүк) зыян келтирүү үчүн жоопкерчилик каралган.

2971-берененин 1-бөлүгүнүн сунушталган редакциясынан ден соолукка жеңил залал келтирүү жана олуттуу эмес материалдык (мүлктүк) зыян келтирүү өз алдынча жосундар экендигин же болбосо тоскоолдук кылуунун ыкмалары катары караларын бир түрдүү аныктоо мүмкүн эмес. Ошону менен бирге сунушталган 2971-берененин айрым жоболору Кыргыз Республикасынын кылмыш-жаза мыйзамдарынын колдонуудагы ченемдерин кайталайт. Кыргыз Республикасынын колдонуудагы Кылмыш-жаза кодексинде, анын ичинде кызматтык милдеттерин аткарууда медицина кызматкерлерине карата зомбулукту колдонуу менен коркутуу, ден соолукка жеңил, анча оор эмес, оор жана өзгөчө оор залал келтирүү, ошондой эле мүлктүк зыян келтирүү менен байланышкан жосундар үчүн жоопкерчилик каралган. Көрсөтүлгөн жосундар Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 130, 131, 136 жана 139-беренелеринде каралган кылмыш курамдарында камтылган. Мындан тышкары Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинин 159-беренесине ылайык ден соолукка каршы кылмыштар жөнүндө кылмыш иштери боюнча сотко чейинки өндүрүш ички иштер органдарынын тергөөчүлөрү тарабынан жүргүзүлөт, бул колдонуудагы мыйзамдардын алкагында медицина кызматкерлерин коргоонун укуктук механизмин камсыз кылат. 2971-берененин сунушталган редакциясында атайын коргоо субъекти – медицина кызматкери каралган, ал эми Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык мыйзам жана сот алдында бардыгы бирдей. Ушуга байланыштуу кылмыш-жаза мыйзамдарынын колдонуудагы жалпы ченемдери болгон учурда кылмыштын өзүнчө курамын бөлүп алуу зарыл жана укук колдонуу практикасы жагынан кошумча негиздөөнү талап кылат.

2. Мыйзамдын долбоорунун 2-беренесинде Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексин 781-берене менен толуктоо сунушталууда, анда медицина кызматкерлеринин мыйзамдуу кесиптик ишине тоскоолдук кылгандыгы үчүн жоопкерчилик каралган.

Долбоордо пайдаланылуучу «атайын компетенттүүлүккө ээ болбогон адамдар» деген түшүнүк Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында ачылган эмес жана бул ченемди колдонууда кыйынчылыктарды жаратышы мүмкүн. Ошондой эле берененин диспозициясында көрсөтүлгөн аракеттер, анын ичинде сөгүнүү, мазактоо, агрессияны көрсөтүү жана коомдук тартипти бузуу Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексинин 126-беренесинде («Майда бейбаштык») каралгандыгын белгилей кетүү керек. Ушуга байланыштуу сунушталган ченем мыйзамдардын колдонуудагы жоболорунун кайталанышына алып келиши мүмкүн. Мындан тышкары медицина кызматкерлеринин коопсуздугун, корголушун жана камсыздандырылышын камсыз кылуу боюнча сунуш кылынган чаралар кошумча финансылык чыгымдарды алып келиши мүмкүн. Ошол эле учурда негиздеме-маалымкатка ылайык мыйзамдын долбоорун ишке ашыруу республикалык бюджеттен кошумча чыгымдарды талап кылбайт, бирок документте зарыл болгон финансы-экономикалык негиздеме жок. Ошону менен бирге кылмыштардын жана укук бузуулардын жаңы курамдарын киргизүүнүн себептери жетиштүү ачылган эмес, укук колдонуу практикасын талдоо, статистикалык маалыматтар жана медицина кызматкерлерин коргоо чөйрөсүндөгү эл аралык тажрыйба берилген эмес. Ушуга байланыштуу Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорунун сунушталган редакциясы жетиштүү негизделген эмес, ал эми аны андан ары илгерилетүү максатка ылайыксыз болуп саналат. Мыйзамдын долбоорунун 2-беренесинин төртүнчү абзацындагы берененин диспозициясын ашыкча жүктөөчү катары «медициналык жардам көрсөтүү боюнча» деген сөздөрдү алып салууну сунуштайбыз. Мындан тышкары «сыйлабастык көрсөтүү, мазактоо жана кемсинтүү» деген сөз айкалышындагы «жана» деген байламтаны «же» деген байламта менен алмаштырууну сунуштайбыз, анткени мындай редакция тиешелүү укук бузууну квалификациялоодо кыйла ийкемдүү мамилени камсыз кылууга мүмкүндүк берет.

3. Мыйзамдын долбоорунун 3-беренесинде «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 159-беренесинин 2-бөлүгүн төмөнкүдөй мазмундагы экинчи сүйлөм менен толуктоо сунушталат: «Медицина кызматкерлери кызматтык же кесиптик милдеттерин аткарууда бейтаптар, алардын жакындары же башка үчүнчү жактар тарабынан алардын ден соолугуна зыян келтирилген (майыптык/жаракат алган) учурларда камсыздандырылууга укуктуу».

Ошондой эле Мыйзамдын жогоруда көрсөтүлгөн беренеси менен «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 180-беренесин төмөнкүдөй мазмундагы 5-бөлүк менен толуктоо сунушталууда: «5. Саламаттык сактоо уюмдары медицина кызматкерлеринин кызматтык же кесиптик милдеттерин аткаруудагы коопсуздугун, аларды бейтаптардын, алардын туугандарынын, үчүнчү жактардын кол салууларынан коргоону, ошондой эле коргоо каражаттары менен техникалык жабдууну өркүндөтүү, күзөт кызматын уюштуруу, алардын ден соолугу жана өмүрү үчүн коркунучтарды азайтуу максатында укук коргоо органдары менен өз ара аракеттенүүнү жакшыртуу жолу менен камсыздандырууну камсыз кылат.». Негиздеме-маалымкатка ылайык ушул Кыргыз Республикасынын мыйзамынын долбоорун кабыл алуу республикалык бюджеттен кошумча финансылык чыгымдарды алып келбейт. Ошону менен бирге саламаттык сактоо уюмдарына кызматтык милдеттерин аткарууда медицина кызматкерлеринин ден соолугу жана өмүрү үчүн коркунучтарды азайтуу максатында коргоо каражаттары менен техникалык камсыздоону өркүндөтүү боюнча, ошондой эле күзөт кызматын уюштуруу боюнча милдеттенмелер жүктөлөт. Көрсөтүлгөн иш-чараларды ишке ашыруу (видеобайкоо системасын орнотуу, кооптуулук баскычын киргизүү, штаттык күзөтчүлөрдү жалдоо же күзөт агенттиктери менен келишим түзүү) мамлекеттик бюджеттен кошумча финансы каражаттарын бөлүүнү талап кылат. Саламаттык сактоо уюмдарынын басымдуу бөлүгү мамлекеттик бюджеттен каржылангандыгын эске алганда, бул ченемдер ага кошумча оорчулук келтирет. Мамлекеттик бюджеттин каражаттарынын чектелүү шарттарында билдирилген бардык керектөөлөрдү кароо жана каржылоону бөлүп берүү белгиленген тартипте жүргүзүлүшү керек. Ушуга байланыштуу каржылануучу иш-чараларды аныктоо менен кошумча каражаттардын багыттары жана көлөмдөрү боюнча деталдуу финансы-экономикалык эсептөөлөрдү жана негиздемелерди берүү жана анын негиздемеси менен финансылык ажырымды эсептеп чыгуу зарыл.

4. Ошондой эле 181-берененин 1-бөлүгүн «жарандарга» деген сөздөн кийин «жана медицина кызматкерлерине» деген сөздөр менен толуктоо сунушталат.

«Кыргыз Республикасында жарандарды медициналык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамында Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык эмгек келишиминин негизинде эмгек мамилелеринде болгон Кыргыз Республикасынын жарандары милдеттүү медициналык камсыздандырылууга тийиш экендиги белгиленген. «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 165-беренесинин 5-бөлүгүнө ылайык мамлекеттик жана (же) муниципалдык саламаттык сактоо уюмдарынын кызматкерлери медициналык жардам көрсөтүү же илимий изилдөөлөрдү жүргүзүү учурунда эмгектик милдеттерин же кесиптик парзын аткаруу учурунда курман болгон учурда Кыргыз Республикасынын эмгекти коргоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарына ылайык бир жолку акчалай жөлөкпул төлөнүп берилиши керек. Ушуга байланыштуу саламаттык сактоо уюмдарынын медицина жана фармацевтикалык кызматкерлери азыркы учурда милдеттүү медициналык камсыздандыруу системасына киргизилген жана алардын укуктары тиешелүү мыйзамдар менен корголгон. Сунушталган ченем колдонуудагы ченемдик укуктук актылардын талаптарын кайталайт, ал эми ыктыярдуу/кошумча камсыздандыруунун бул түрүн ишке ашыруу үчүн конкреттүү финансы булактары жана эсептөөлөр мыйзамдын долбоорунун негиздеме-маалымкатында көрсөтүлгөн эмес. Ошентип жогоруда баяндалгандардын негизинде камсыздандыруу уюмдары тарабынан кызматтык же кесиптик милдеттерин аткарууда медицина кызматкерлеринин ден соолугуна келтирилген майыптык/жаракат учурларына карата камсыздандыруу жана медициналык жардам көрсөтүүдө медицина кызматкерлеринин өмүрүнө, ден соолугуна зыян келтирүү коркунучун камсыздандыруу боюнча ыктыярдуу келишимдерди түзүү бөлүгүндө «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 159-беренесинин 2-бөлүгүнө жана 181-беренесинин 1-бөлүгүнө толуктоолорду киргизүү максатка ылайыксыз деп эсептейбиз жана бул милдеттенмелерди алып салууну сунуштайбыз. Аны менен бирге белгилей кетүүчү нерсе, «Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын (мындан ары – Мыйзам) 25-беренесине жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин регламентине ылайык ченемдик укуктук актынын долбооруна негиздеме-маалымкат финансылык-экономикалык эсептөөлөрдү жана каржылоо булактары жөнүндө маалыматты камтууга тийиш. Ошол эле учурда ушул Мыйзамдын 26-беренесине ылайык ишке ашырылышы мамлекеттик бюджеттен каржылоого алып келүүчү ченемдик укуктук актылар алар боюнча каржылоо булагы аныкталганга чейин кабыл алынбайт. Жогоруда баяндалгандардын негизинде Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ж.А. Эгенбердиева демилгелеген «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине, Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексине, «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун ушул корутундуда чагылдырылган сын пикирлерди жоюуну жана сунуштарды эске алуу менен кабыл алуу максатка ылайыктуу деп эсептейт.