КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН «»Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоору тууралуу» токтому

КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 25-мартындагы № 166 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2012-жылдын 30-апрели № 265 "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоору тууралуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоору жактырылсын.

2. Аталган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизилсин.

3. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын төрагасы (макулдашуу боюнча) ушул мыйзам долбоорун Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши караган учурда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий өкүлү болуп дайындалсын.

Премьер-министри

Ө.Бабанов

Долбоор Кыргыз Республикасынын Мыйзамы Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө

1-берене.

Кыргыз Республикасынын "Микрофинансылык уюмдар жөнүндө" мыйзамына (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин ведомосттору 2002-жыл № 9, 412-бет) төмөнкүдөй толуктоолор жана өзгөртүүлөр киргизилсин:

1. 1-берененин:

1-пунктундагы:

- биринчи абзац төмөнкү редакцияда берилсин:

"Калкка, үй-чарбаларына, фермерлерге майда жана чакан ишкерлерге микрофинансылык кызмат көрсөтүүлөрдү, анын ичинде ислам банк иши жана каржылоо принциптерине ылайык кызматтарды сунуштоо максатында, юридикалык жак катары түзүлгөн адистештирилген финансы-кредиттик же кредиттик мекеме (микрофинансылык компания, микрокредиттик компания, микрокредиттик агенттик) микрофинансылык уюм болуп саналат.";

- пункт төмөнкү мазмундагы үчүнчү абзац менен толукталсын:

"Өз ишин ислам банк иши жана каржылоо принциптерине ылайык жүзөгө ашырган микрофинансылык уюмдардын ишин укуктук жактан жөнгө салуунун өзгөчөлүктөрү Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген"; 2, 3 -жана 4-пункттар төмөнкү редакцияда берилсин: "2. Улуттук банктан лицензия алган, юридикалык жактарды жана жеке адамдарды микрокредиттөөнү, ошондой эле операциялардын башка түрлөрүн жүзөгө ашырган, анын ичинде жеке адамдардан жана юридикалык жактардан ушул мыйзамда каралган мөөнөттүү аманаттарды тартуу менен иш алып барган, акционердик коом формасында түзүлгөн адистештирилген финансы-кредиттик мекеме, микрофинансылык компания болуп саналат."; "3. Улуттук банктан күбөлүк алган, жеке адамдарды жана юридикалык жактарды микрокредиттөөнү жана операциялардын ушул Мыйзамда каралган башка түрлөрүн жүзөгө ашырган, кандай болбосун уюштуруу-укуктук формадагы коммерциялык уюм катары түзүлгөн адистештирилген финансы-кредиттик мекеме, микрокредиттик компания болуп саналат."; "4. Улуттук банктан күбөлүк алган жана уюмдун уставдык максаттарына ылайык жеке адамдарды жана юридикалык жактарды микрокредиттөөнү жүзөгө ашырган, ушул мыйзамда белгиленгендерди эске албаганда, коммерциялык эмес уюм формасында түзүлгөн адистештирилген кредиттик мекеме, микрокредиттик агенттик болуп саналат."; 6-пункттун экинчи абзацы төмөнкү редакцияда берилсин: "Бир эле адамга же байланыштуу жактардын тобуна берилүүчү микрокредиттин жана лизингдин чогуу алгандагы өлчөмү, Улуттук банк тарабынан белгиленген, жол берилген чектеги өлчөмдөн ашпоого тийиш."; 7-пункттагы "микрокредиттерди берүү" деген сөз "микрофинансылык кызмат көрсөтүү" деген сөздөргө алмаштырылсын; 8-пункттагы:

- "же зайым келишими менен" деген сөздөр алынып салынсын;

- пункттагы "субсидиардык" деген сөздөн кийин "же биргелешкен" деген сөздөр менен толукталсын;

Берене төмөнкү мазмундагы 10 жана 11-пункттар менен толукталсын: "10. Ушул мыйзамдын жоболорун колдонуу максатында, башка өлкөлөрдү экономикалык же социалдык өнүктүрүүгө колдоо көрсөтүүнүн негизинде кайтарылуучу жана/же кайтарылбоочу жардамдарды көрсөтүшкөн чет өлкө коммерциялык эмес уюму, донор уюм болуп саналат.

11. Ушул мыйзамдын жоболорун колдонуу максатында, Кыргыз Республикасы мүчөсү болуп саналган жана башка өлкөлөрдүн экономикасына кайтарылуучу жана/же кайтарылбаган негизде жардам көрсөткөн эл аралык уюмду эл аралык финансылык уюм катары түшүнүү зарыл.

2. 2-берене төмөнкү редакцияда берилсин:

"2-берене. Микрофинансылык уюмдун максаты

Кыргыз Республикасында иш менен камсыз кылуу деңгээлин жогорулатуу жана ишкердикти өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү үчүн микрофинансылык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоо, микрофинансылык уюмдардын максаты болуп саналат. Мында, микрофинансылык уюм өз ишинде, уюштуруу документтеринде аныкталган жана Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына каршы келбеген кошумча башка максаттарды да көздөшү мүмкүн.".

3. 3-беренеде:

5-пункт төмөнкү редакцияда берилсин: "5. Микрофинансылык уюмдардын аталышы аны Улуттук банкка алдын-ала макулдашуудан кийин өзгөртүлүшү тийиш. Микрофинансылык уюм аталышын жана/же жайгашкан ордун өзгөрткөндөн кийинки үч күн ичинде, ал тууралуу жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыялоого милдеттүү."; Берене төмөнкү мазмундагы 6-пункт менен толукталсын: "6. Кыргыз Республикасынын аймагында мурда түзүлгөн же түзүлүп жаткан банктардын же микрофинансылык уюмдардын аталышына шайкеш келген же окшош белгилөөлөрдү аталышы катары пайдаланууга жол берилбейт. Мындай тыюу салуу негизги банктардын (башкы) же микрофинансылык уюмдардын (башкы) аталыштарын пайдаланууда туунду банктарга же туунду микрофинансылык уюмдарга таркатылбайт.".

4. 7-берененин:

3-пункттун биринчи сүйлөмү алынып салынсын; 4-пункттагы "юстиция органдарынан эсепке алуу каттоосунан өткөрүүдөн тышкары" деген сөздөр "юридикалык жактарды каттоону жүзөгө ашырган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда эсептик каттоодон өтүүдөн тышкары" деген сөздөргө алмаштырылсын; Берене төмөнкү мазмундагы 8-пункт менен толукталсын: "8. Микрофинансылык уюмдардын чет мамлекеттердин аймагындагы филиалдарынын жана өкүлчүлүктөрүнүн иши алар орун алып турган өлкөнүн мыйзамдарынын жана/же Кыргыз Республикасы катышуучусунан болгон, белгиленген мыйзамдык тартипте күчүнө кирген тиешелүү эл аралык келишимдердин негизинде жүзөгө ашырылат.".

5. 8-берененин:

1-пунктунун 4-пунктчасы төмөнкү редакцияда берилсин: "4) донор уюмдардан, жергиликтүү жана чет өлкө финансы-кредиттик мекемелерден, анын ичинде адистештирилген финансы-кредиттик жана кредиттик мекемелерден, ошондой эле эл аралык финансылык уюмдардан каражаттарды карызга алуу;"; 1-пункт төмөнкү мазмундагы 5-пунктча менен толукталсын: "5) уюштуруучулардан (акционерлерден) Улуттук банк белгилеген чектөөлөрдүн чегинде каражаттарды карызга алуу"; Берене төмөнкү мазмундагы 4-пункт менен толукталсын: "4. Микрофинансылык уюмдардын төмөнкүлөргө укугу жок:

1) ушул Мыйзам талабына ылайык, микрофинансылык компанияларга гарантияларды берүүдөн тышкары, кепилдиктерди жана гарантияларды берүүгө;

2) банктар менен жүргүзүлгөн ушундай операцияларды эске албаганда, туунду финансылык инструменттер (деривативдер) менен операцияларды жүргүзүүгө;

3) ушул мыйзамда каралган операциялардан жана бүтүмдөрдөн тышкары, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталган башка банктык операцияларды жана бүтүмдөрдү жүзөгө ашырууга;

4) баалуу кагаздар рыногунда кесипкөйлүк ишкердикти жүргүзүүгө.".

6. 9-беренеде:

Берене төмөнкү мазмундагы 3 жана 4-пункттар менен толукталсын: "3. Микрофинансылык уюмдар, алардын филиалдары жана өкүлчүлүктөрү жайгашкан жери боюнча өз аталыштары көрсөтүлгөн көрнөктөргө ээ болууга тийиш. Филиалдардын жана өкүлчүлүктөрдүн аталышы башкы уюмдун аталышына төп келүүсү зарыл. Жайгашкан орду өзгөргөн шартта, микрофинансылык уюмдар жана алардын филиалдары жана өкүлчүлүктөрү ал тууралуу каттоодон өткөргөн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга жана Кыргыз Республикасынын Улуттук банкына өз учурунда маалымдоого тийиш.

4. Ушул мыйзамга ылайык ишин жүзөгө ашырган микрофинансылык уюмдарга карата монополияга каршы мыйзам талаптарынын сакталышы Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан контролдукка алынат, ал ушул максатта аткарылышы милдетүү болгон ченемдик укуктук актыларды чыгара алат.".

7. 10-берененин:

2-пункт төмөнкү редакцияда берилсин: "2. Микрофинансылык уюм Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык катышуучуларынын (акционерлеринин) чечими боюнча жоюлушу мүмкүн. Мында, микрофинансылык уюм лицензиясынын же күбөлүгүнүн түп нускасын белгиленген мөөнөттө Улуттук банкка тапшырып, жоюу чечими кабыл алынган учурдан тартып лицензиясында жана/же күбөлүгүндө каралган операцияларды жүзөгө ашырууну токтотууга тийиш. Микрофинансылык уюмду жоюу боюнча милдеттер, анын ичинде алардын лицензиясы же күбөлүгү Улуттук банк тарабынан кайтарып алынган учурдагы иш процесси, ушул берененин 4 жана 5-пункттарында көрсөтүлгөн учурларды эске албаганда, алардын катышуучуларына (акционерлерине) же болбосо микрофинансылык уюмунун уставында жоюуга ыйгарым укуктуу башкаруу органына жүктөлөт.". 4-пункттагы "банк сыяктуу" деген сөз алынып салынсын; Берене төмөнкү мазмундагы 5-пункт менен толукталсын: "5. Мөөнөттүү аманаттарды кабыл алуу укугуна ээ микрофинансылык компанияны жоюу, Кыргыз Республикасынын банктарды жоюу жана банкроттоо жөнүндө мыйзамына ылайык жүзөгө ашырылат.".

8. 13-берене төмөнкү редакцияда берилсин:

"13-берене. Микрофинансылык компания, анын уюштуруучулары жана акционерлери:

1. Жеке адамдар жана юридикалык жактар - Кыргыз Республикасынын резиденттери же резидент эместери аны контролдукка алган же ал тарабынан контролдука алынган же жалпы контролдукта турган кайсыл болбосун башка юридикалык жактын үлүшү менен чогуу алганда юридикалык жактын үлүшү, микрофинансылык компаниянын добуш берүүгө укук чегерген акцияларынын 20 пайызынан ашпаган шартта гана микрофинансылык компаниялардын уюштуруучуларынан жана акционерлеринен боло алышат. Бул чектөөлөр банк жана/же финансылык ишкердикти жүргүзгөн юридикалык жактарга, ошондой эле Улуттук банктын талаптарына ылайык келген шартта, чет өлкө коммерциялык эмес уюмуна таркатылбайт.

2. Төмөнкү белгилердин бири же бир нечеси ишинен байкалган жактар микрофинансылык компаниялардын уюштуруучулары же акционерлери (катышуучулары) катары иш алып баруусуна жол берилбейт:

1) уюштуруучусунун же акционеринин (катышуучусунун) финансылык кудуретсиздиги (банкрот абалында калышы);

2) уюштуруучусунун же акционеринин (катышуучусунун) финансылык же экономикалык кылмыштуулук боюнча белгиленген мыйзамдык тартипте алынып салынбаган же аягына чейин өтөлбөгөн соттолгондугунун болушу;

3) уюштуруучуга же акционерге (катышуучуга) банктык иш менен алектенүүгө тыюу салган соттун чечими болсо;

4) оффшордук аймактарда каттоодон өткөн же оффшордук аймактарда каттоодон өткөн жактардын жана/же аффилирленген жактардын катышуучуларынан болгон юридикалык жактар же болбосо оффшордук аймактарда жашаган жана/же тизмеги Улуттук банк тарабынан белгиленген оффшордук аймактарда каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционеринен (катышуучусунан) болуп саналган жеке адамдар;

5) оффшордук аймактарда жашаган, ошол аймактардын резиденти болуп саналган же тизмеги Улуттук банк тарабынан белгиленген оффшордук аймактарда каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционеринен (катышуучусунан) болуп саналган жеке адамдар;

6) акчанын изин жашырууга жана терроризмди каржылоого каршы аракеттенүү боюнча эл аралык стандарттарды иштеп чыгуу жана колдонууга киргизүү боюнча эл аралык уюмдардын сунуш-көрсөтмөлөрүн кабыл албаган мамлекеттерде катталган же ошол мамлекеттерде катталган жактар жана/же аффилирленген жактар алардын катышуучусунан болгон юридикалык жактар, же болбосо, ушул мамлекеттердин аймагында жашаган же тизмеги Кыргыз Республикасынын терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жагында ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленген, ошол мамлекеттерде катталган юридикалык жактардын акционерлеринен (катышуучуларынан) болуп саналган жеке адамдар;

7) акчанын изин жашыруу жана терроризмди каржылоо менен күрөшүү жагында эл аралык стандарттарды иштеп чыгуу жана колдонууга киргизүү боюнча эл аралык уюмдардын сунуш-көрсөтмөлөрүн кабыл албаган жана терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү чөйрөсүндө эл аралык кызматташууга катышпаган мамлекеттердин резиденти болуп саналган жана/же анын аймагында жашаган же болбосо Кыргыз Республикасынын терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жагында иш алып барган мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тизмеге кирген ошол мамлекеттерде каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционеринен (катышуучусунан) болуп саналган жеке адамдар;

8) Кыргыз Республикасы кошулган эл аралык уюмдардын аларга карата, ошол мамлекеттердин жеке адамдары жана юридикалык жактары же ошол мамлекеттерде каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционерлери (катышуучулары) болуп саналышкандар менен кызматташууга тыюу салууну жана/же чектөөлөрдү караган санкцияларды колдонуу жөнүндө чечим (резолюция) кабыл алынган мамлекеттерде каттоодон өткөн жактардын катышуучулары жана/ же аффилирленген жактары катары каттоодон өткөн юридикалык жактар. Чет өлкө иштери чөйрөсүндө иш алып барган ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдары Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын талабы боюнча эл аралык санкциялар жөнүндө маалыматтарды берүүгө тийиш.

9) Кыргыз Республикасы кошулган эл аралык уюмдардын аларга карата, ошол мамлекеттердин жеке адамдары жана юридикалык жактары ошол мамлекеттерде каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционерлеринен (катышуучуларынан) болуп саналышкандар менен кызматташууга тыюу салуу жана/же чектөөлөр каралган санкцияларды колдонуу жөнүндө чечим (резолюция) кабыл алынган мамлекеттердин резиденттери болуп саналышкан жана/же анда жашап турган жеке адамдар. Чет өлкө иштери чөйрөсүндө иш алып барган ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдары Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын талабы боюнча эл аралык санкциялар жөнүндө маалыматтарды берүүгө тийиш.".

9. 14-берененин 3-пункту төмөнкү мазмундагы экинчи-төртүнчү сүйлөмдөр менен толукталсын: "Уставдык капиталдын минималдуу өлчөмүн коммерциялык банктагы топтоо эсебине салуу жөнүндөгү талап, микрофинансылык компанияга кайра өзгөртүп түзүлгөн жана мыйзамдарда белгиленген өлчөмдөгү капиталга ээ, ошондой эле Улуттук банк тарабынан коюлган талаптар боюнча аудиттен өтүшкөн микрокредиттик компанияларга таркатылбайт. Эгерде, микрофинансылык компанияга кайра өзгөртүп түзүлгөн микрокредиттик компаниянын уставдык капиталынын өлчөмү Улуттук банк тарабынан белгиленген өлчөмдөн аз болсо, анда анын уюштуруучулары жетпеген сумманы коммерциялык банктагы топтоо эсебине салуулары тийиш. Улуттук банк тарабынан уставдык капиталдын минималдуу өлчөмү боюнча коюлган талаптардын сакталышын тастыктоо үчүн микрокредиттик компаниянын уставдык капиталынын топтолушуна атайын текшерүүлөр жүргүзүлүшү мүмкүн".

10. 15-берене төмөнкү редакцияда берилсин:

"15-берене. Микрофинансылык компанияларды лицензиялоо өзгөчөлүктөрү

Аманатчы менен макулдашылган шарттарда өз атынан депозиттерди тартуу укугуна лицензия алууга талапкер микрофинансылык компания, ушул мыйзамдын 23-беренесинде көрсөтүлгөн документтерге кошумча Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" мыйзамында банктык лицензияны алуу үчүн каралган документтерди берүүгө тийиш. Мында, микрофинансылык компания отурукташкан жай жана анын жабдуулары Улуттук банк тарабынан аманатчылардын каражаттарынын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн белгиленген талаптарга ылайык келүүлөрү тийиш.".

11. 16-берененин:

1-пунктунун:

- пункт төмөнкү мазмундагы 5 жана 6-пунктчалар менен толукталсын:

"5) микрофинансылык компанияда кардарларга эсеп ачуусуз эле, банк менен агенттик келишим боюнча чекене банктык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоого;

6) микрокредит (лизинг) менен чогуу алганда бир карыз алуучуга кредиттин максималдуу өлчөмү ченеминен ашпаган өлчөмдө гарантияларды берүүгө.";

Берене төмөнкү мазмундагы 1-1 жана 1-2 пункттар менен толукталсын: "1-1. Улуттук банктын кошумча лицензиясы (лицензияда көрсөтүлгөн шартта) болгон болсо, микрофинансылык компания ушул берененин 1-пунктунун 1-4-жана 6-пунктчаларында келтирилген операциялардын бардыгын же алардын айрымдарын чет өлкө валютасында жүзөгө ашырууга, ошондой эле өз атынан чет өлкө валюталарын сатып алууга жана сатууга укуктуу. Бул учурда Улуттук банк, кошумча лицензия алуусу үчүн микрофинансылык компанияга карата талаптарды белгилөөгө укуктуу. 1-2. Микрофинансылык компаниянын карыз алуучусу (лизинг алуучу) же карыз алуучулар тобу эгерде микрокредитти чет өлкө валютасында алган болсо, анын негизги суммасын жана пайыздарын ошондой эле микрокредитти төлөөгө байланыштуу башка төлөмдөрдү чет өлкө валютасында сыяктуу эле, улуттук валютада да төлөй алат. Мында, микрокредиттин (лизингдин) ордун жабууга улуттук валютадагы төлөмдөрдү карыз алуучу (лизинг алуучу) же карыз алуучулар тобу, эгерде келишимде башка курс көрсөтүлбөсө, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык төлөм төлөнгөн күнгө карата аныкталган чет өлкө валютасынын расмий курсу боюнча жүзөгө ашырат."; 3-пункттагы "банктар жана башка финансы-кредит мекемелери" деген сөздөр "микрофинансылык компаниялар" деген сөздөргө алмаштырылсын; 4-пункт төмөнкү редакцияда берилсин: "4. Микрофинансылык компания Улуттук банк жол берген чекте жана Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына ылайык акцияларды жана карыздык баалуу кагаздарды (облигацияларды, вексельдерди) чыгарууга укуктуу."; 5-пункттун:

- пункт төмөнкү мазмундагы 6-пунктча менен толукталсын:

"6) гарантияларды жана башкаларды берүү боюнча."; Берене төмөнкү мазмундагы 7-пункт менен толукталсын: "7. Микрофинансылык компания ушул беренеде каралбаган банктык операцияларды жүргүзүүгө укугу жок.".

12. 17-берененин 3-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"3. Микрофинансылык компания аккредитивдерди берүүгө, баалуу металлдар менен операцияларды жүргүзүүгө жана мүлктү ишеним боюнча тескөөгө алууга укугу жок.".

13. 19-берененин 2-пунктундагы:

"Микрофинансы компаниясы" деген деген сөздөрдөн кийин "активдерди жайгаштыруу боюнча" деген сөздөр менен толукталсын жана "(микрокредиттөө жана финансылык лизингден тышкары)" деген сөздөр алынып салынсын; пункттагы "а" жана "б" деген тамгалай белгилөөлөр "1" жана "2" деген сандык белгилөөлөргө алмаштырылсын.

14. 23-берененин 1-пунктунун:

пункт төмөнкү мазмундагы 9-пунктча менен толукталсын: "9) уюштуруучулардын микрофинансылык компаниянын уставдык капиталы катары салган акча каражаттарынын келип чыгуу булактарын аныктоого мүмкүндүк берген маалыматтар.".

15. 24-берененин 1-пунктундагы:

"бир айдын" деген сөздөр "төрт айдын" деген сөздөргө алмаштырылсын; пункт төмөнкү мазмундагы экинчи сүйлөм менен толукталсын: "Көрсөтүлгөн мөөнөттө микрофинансылык компаниянын юридикалык жактарды каттоону жүзөгө ашырган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда каттоодон өтүүгө (кайра каттоодон өтүүгө) сарпталган убактысы кирбейт.".

16. 27-берененин 2-пунктунун 4 жана 5-пунктчалары төмөнкү редакцияда берилсин:

"4) экономикалык ченемдер (капиталдын шайкештиги, бир карыз алуучуга кредиттин максималдуу өлчөмү, ликвиддүүлүк, ачык валюта позицияларынын лимиттери ж.б.);

5) чектөөлөр жана депозиттер (аманаттар) карыздык баалуу кагаздар менен иштөө эрежелери;".

17. 28-берененин:

4-пунктундагы "нускамаларды" деген сөз "жана/же жазма буйруктарды" деген сөздөр менен толукталсын; 8-пунктундагы "Кыргыз Республикасынын банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндө" мыйзамы менен деген сөздөр "Кыргыз Республикасынын банкроттук, анын ичинде банктарды банкроттоо жөнүндө мыйзамдары" деген сөздөргө алмаштырылсын.

18. 30-беренеде:

2-пункттун 7-пунктчасы төмөнкү редакцияда берилсин: "7) Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" мыйзамына жана Кыргыз Республикасы "Банкроттук, анын ичинде банктарды банкроттоо жөнүндө мыйзамдарына ылайык, банкроттук жол-жобосун колдонуу."; 3-пункттун биринчи абзацынын 2-сүйлөмүндөгү "компаниясы" деген сөздөн мурда "Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык" деген сөздөр менен толукталсын.

19. 32-берененин 1-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Жеке адамдар жана юридикалык жактар - Кыргыз Республикасынын резиденттери же резидент эместери, эгерде алар ушул мыйзамдын 13-беренесинин 2-пунктунун 1-9-пунктчаларында келтирилген белгилер алардын ишинен байкалбаса, микрокредиттик компаниянын уюштуруучуларынан (катышуучулары, акционерлери) жана микрокредиттик агенттиктин уюштуруучуларынан, катышуучуларынан боло алышат.".

20. 33-берене төмөнкү редакцияда берилсин:

"33-берене. Микрокредиттик компаниялар жана микрокредиттик агенттиктер жүзөгө ашыруучу операциялар

1. Микрокредиттик компания жеке адамдарды жана юридикалык жактарды микрокредиттөөнү (камсыздалган жана камсыздалбаган микрокредиттерди берүүнү), ошондой эле Улуттук банктын күбөлүгү болгон учурда, карыз алуучу менен макулдашылган шарттарда, өз каражаттарынын жана донор уюмдардан, финансы-кредит мекемелеринен жана/же эл аралык финансылык уюмдардан алынган карыздык каражаттардын эсебинен гана улуттук валютада финансылык ижара (лизинг) боюнча операцияларды жүзөгө ашырат.

2. Микрокредиттик компания Улуттук банк тарабынан берилген лицензияда ошол операциялар көрсөтүлгөн шартта гана, төмөнкү банктык операцияларды кошумча жүзөгө ашыра алат:

1) карыздык милдеттенмелерди (факторинг) сатып алуу жана сатуу;

2) микрокредиттик компанияда кардарлардын эсептерин ачуусуз эле, банк менен агенттик келишим боюнча чекене банктык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоого;

3) өз атынан чет өлкө валюталарын сатып алуу жана сатууну.

3. Микрокредиттик агенттик Улуттук банктын күбөлүгү болгон шартта, микрокредиттерди берүүнү (камсыздалган жана камсыздалбаган микрокредиттерди берүүнү), ошондой эле өз каражаттарынын жана донордук уюмдардан, финансы-кредит мекемелерден жана/же эл аралык финансылык уюмдардан микрокредиттик агенттиктин катышуучулары жана донорлору аныктаган коммерциялык эмес уюмдун уставдык максаттарына ылайык, карыз алуучу менен макулдашылган шарттарда улуттук валютада финансылык ижара (лизинг) боюнча операцияларды жүзөгө ашырат.

4. Улуттук банктан ушул берененин 2-пунктунда көрсөтүлгөн банктык операцияларды жүзөгө ашырууга лицензия алган микрокредиттик компания өз ишин Улуттук банктын ишкердиктин ошол түрү үчүн каралган ченемдик укуктук актыларын кошо алганда, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген талаптарга жана эрежелерге ылайык жүзөгө ашырууга тийиш.

Улуттук банк, ушул берененин 2-пунктунда көрсөтүлгөн операцияларды жүзөгө ашырган микрокредиттик компанияга карата ушул мыйзамдын 4-главасында микрофинансылык компанияларга карата каралган жөнгө салуу чараларын колдонууга укуктуу.

5. Микрокредиттик компания же микрокредиттик агенттик акционердик коом формасындагы микрокредиттик компаниялар тарабынан чыгарылган акциялардан тышкары, баалуу кагаздарды чыгарууга, ошондой эле ушул беренеде каралбаган башка банктык операцияларды жүзөгө ашырууга укугу жок.

21. 35-берененин:

3-пунктунун: 4-пунктчасы төмөнкү редакцияда берилсин: "4) микрокредиттик компаниялардын жана/же микрокредиттик агенттиктердин башкаруу органдарынын мүчөлөрүнүн тизмеси, микрокредиттик компаниялардын жана/же микрокредиттик агенттиктердин иш тартиби;"; пункт төмөнкү мазмундагы 6-пунктча менен толукталсын: "6) микрокредиттик компаниянын уставдык капиталы катары салынган акча каражаттарынын келип чыгуу булактары тууралуу, уюштуруучулар тарабынан күбөлөндүрүлгөн маалыматтар."; 4-пункт төмөнкү мазмундагы экинчи сүйлөм менен толукталсын: "Көрсөтүлгөн мөөнөткө микрокредиттик компаниялардын жана/же микрокредиттик агенттиктердин юридикалык жактарды каттоону жүзөгө ашырган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда каттоодон (кайра каттоодон өтүүсүнө) сарпталган убактысы кирбейт."; 7-пункт төмөнкү редакцияда берилсин: "7. Улуттук банкка берилген кандай болбосун маалыматтарга өзгөртүүлөр киргизилген учурда ал тууралуу Улуттук банкка дароо билдирилип, өзгөртүүлөр камтылган документтер Улуттук банкка үч күн ичинде берилүүгө тийиш. Улуттук банк келип түшкөн өтүнүч каттарды жана бардык талап кылынган документтерди кароо мөөнөтүн 10 жумуш күнүнө узарта алат."; 9-пункт төмөнкү мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын: "Улуттук банк терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү максатында ички контролдукту уюштуруу маселелери боюнча микрокредиттик компаниялардын жана микрокредиттик агенттиктердин ишине инспекциялык текшерүүлөрдү жүргүзүшү мүмкүн. Мындай текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча маалыматтар терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү боюнча ыйгарым укуктуу органга жөнөтүлөт."; 10-пункт төмөнкү мазмундагы экинчи сүйлөм менен толукталсын: "Каттоодон өткөндүгү жөнүндө күбөлүктүн кайтарылып алынышы микрокредиттик компанияларды же микрокредиттик агенттиктерди ушул мыйзамдын 10-беренесине ылайык жүзөгө ашырылуучу жоюу процессине алып келет."; Берене төмөнкү мазмундагы 11 жана 12-пункттар менен толукталсын: "11. Микрокредиттик компанияларды жана микрокредиттик агенттиктерди Улуттук банк жана иши ал тарабынан жөнгө салынган финансы-кредиттик жана кредиттик мекемелер үчүн каттоо органы менен макулдашылган формада жана тартипте ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда каттоодон (кайра каттоодон) өтүүсүнө макулдук катын берет.

12. Улуттук банк өзү белгилеген критерийлер аларга таркатылган микрокредиттик компанияларга же агенттиктерге карата, ушул мыйзамдын 3 жана 4-главасында көрсөтүлгөн нормаларды колдонууга укуктуу.".

22. Мыйзам төмөнкү мазмундагы 36-1 жана 36-2-беренелер менен толукталсын:

"36-1-берене. Кызмат көрсөтүүлөр наркы жөнүндө маалымат

1. Пайыздык чен (пайыздык чендер), ошондой эле комиссиялык сый акылардын жана сунушталган кызмат көрсөтүүлөр үчүн тарифтердин өлчөмүнө тиешелүү маалыматтар ачык-айкын болуп, коммерциялык же болбосо банктык сырдын предмети болууга тийиш эмес. Берилген микрокредиттердин (лизингдин) ар бир түрү боюнча пайыздык чендер кардарларга бир мезгил үчүн пайыздык чен менен катары эле жылдык номиналдык түрдө туюндурулуп, эффективдүү пайыздык чен ыкмасында жылдык негизде эсептелинип берилүүгө тийиш. Пайыздын номиналдык чени калдыктын азаюусу ыкмасында эсептелинүүгө тийиш. Кардарларга берүү максатында эффективдүү пайыздык ченди эсептөө ыкмасы Улуттук банк тарабынан аныкталат.

Номиналдык жана эффективдүү пайыздык чендер комиссиялык сый акылардын жана тарифтердин өлчөмдөрү микрофинансылык уюмдар менен кардарлар ортосунда түзүлгөн эки тараптуу келишимде чагылдырылууга тийиш. Берилип жаткан микрокредиттер (лизингдер) боюнча пайыздык чендерге тиешелүү маалыматтарды жарнамалоодо, жарыялоодо жана таркатууда микрофинансылык уюмдар номиналдык жана эффективдүү пайыздык чендерди көрсөтүүгө тийиш.

2. Номиналдык жана эффективдүү пайыздык чен өлчөмү жөнүндө маалыматтар менен бирге микрофинансылык уюм кардар менен микрокредит (лизинг) боюнча келишим түзгөнгө (кол койгонго) чейин ошол микрокредиттин абсолюттук маанидеги толук наркы жөнүндөгү маалыматты, микрокредиттин негизги суммасын, пайыздарды, комиссиялык жыйымдарды жана микрокредит боюнча келишимди түзүүгө жана алардын талаптарын аткарууга байланыштуу башка төлөмдөрдү өз-өзүнчө көрсөтүү менен кардарларга берүүгө тийиш.

3. Кызмат көрсөтүү наркын бурмалаган жана кредиттик келишимдин валютасынан айырмаланган валютага байланыштыруу менен кредит боюнча төлөмдөрдүн индексацияланышын караган кредиттик продуктуну пайдаланууга жол берилбейт.

4. Ушул берененин 1-3-пункттарынын талаптары аткарылбаган шартта, Улуттук банк микрофинансылык уюмга карата ушул Мыйзамда жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзам актыларында каралган жөнгө салуу же таасир этүү чараларын колдонууга укуктуу. Мында, микрокредиттик компанияларга жана микрокредиттик агенттиктерге карата ушул мыйзамдын 28-беренесинин 2, 4, 5, 9 пункттарында микрофинансылык компаниялар үчүн каралган жөнгө салуу чаралары колдонулушу мүмкүн.

5. Микрофинансы секторунда үстөмдүк абалды ээлөөгө бөгөт коюу, ошондой эле микрофинансылык уюмдар сунуштап жаткан кызмат көрсөтүүлөрдүн ачык-айкындуулугун, монополияга каршы мыйзам талаптарынын бул уюмдар тарабынан сакталышын камсыз кылуу Улуттук банк тарабынан контролдукка алынат. Ушул максаттарда Улуттук банк тиешелүү ченемдик актыларды кабыл алып, монополияга каршы чараларды көрүшү мүмкүн.".

36-2-берене. Адилеттүүлүк негизинде кредиттөө

1. Микрофиңансылык уюмдар кредиттөөнү жана башка кызмат көрсөтүүлөрдү коммерциялык жана банктык сыр жөнүндө мыйзам талаптарын сактоо менен кардарларга карата адилеттүүлүк жана ачык-айкындуулук принциптеринде жүзөгө ашырышат.

2. Микрофинанссылык уюм кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоодо төмөнкү шарттардын аткарылышын камсыз кылууга тийиш:

- кардар, микрофинансылык уюм менен тиешелүү келишим түзгөндөн каражаттарды алганга чейинки мезгил ичинде микрокредитти (лизинг боюнча кызмат көрсөтүүнү) алуудан, же болбосо түзүлгөн келишимдин негизинде лизинг боюнча мүлк үчүн төлөөгө микрофинансылык уюмдардын төлөмдү жүзөгө ашырышынан баш тартууга укуктуу. Мында, кардар менен микрофинансылык уюмдун ортосундагы келишимде кардар, акча каражаттарын алган же микрофинансылык уюм лизинг боюнча мүлк үчүн төлөөнү жүзөгө ашырган күндө да, ал микрокредиттен (лизинг боюнча кызмат көрсөтүүлөрдөн) ушул келишимде берилген шарттарда баш тартууга укуктуу деп белгилениши мүмкүн;

- мында, мөөнөтүнөн мурда төлөө, микрокредитти келишимде каралган мөөнөттө төлөөгө салыштырганда, кардар үчүн экономикалык жактан алда канча пайдалуу болууга тийиш;

- кардар, кызмат көрсөтүүлөр келишими боюнча кабыл алынган милдеттенмелердин аткарылбай калышы же талаптагыдай аткарылбашынан улам келип чыгуучу бардык кесепеттери тууралуу билүүгө тийиш.

- кардар, даттанууларды кароо жол-жоболору жана микрофинансылык уюмда келип түшкөн арыздарды жана даттанууларды карап, аларга жооп берилишине жоопкерчиликтүү болгон адам тууралуу билүүгө тийиш.".

23. 37-берене төмөнкү редакцияда берилсин:

"37-берене. Микрофинансылык уюмдарга аудит

1. Микрофинансылык уюм ички аудитти, эсептердин тактыгын текшерүү, ошондой эле өзүнүн ички контролдук системасынын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына, ченемдик укуктук актыларына шайкештигин жана анын таасирдүүлүгүн текшерип, ага баа берүү үчүн жүзөгө ашырат. Бул үчүн микрофинансылык компания ички аудит кызматын түзүүгө милдеттүү болсо, ал эми микрокредиттик компания (агенттик) мындай кызматты түзө алат.

2. Микрофинансылык компания көз карандысыз аудиторлордун күч-аракети менен жыл сайын көз карандысыз аудитти жүргүзүп турууга тийиш. Микрофинансылык компания тышкы аудитор отчетту берген учурдан кийинки отуз күн ичинде, бирок отчеттук жылдан кийинки жылдын 30-апрелинен кечиктирбестен, жетекчиликтин катын жана финансылык отчетторду кошо алганда, тышкы аудитордун толук отчетунун бир нускасын өзгөртүүсүз Улуттук банкка жыл сайын сунуштап турууга милдеттүү.

3. Микрокредиттик компания (агенттик) өз ишине тышкы аудитти жүргүзө алат. Улуттук банк тарабынан аныкталган критерийлерге жооп берген ири микрокредиттик компаниялар же агенттиктер мына ушундай аудиттерди жүргүзүп микрофинансылык компаниялар үчүн аныкталган мөөнөттөрдө тиешелүү отчетторду Улуттук банкка отчет берип турууга милдеттүү.

4. Улуттук банк жыл сайын көз карандысыз аудитти жүргүзүү боюнча минималдуу талаптарды белгилеген ченемдик актыларды чыгарат.".

2-берене.

Кыргыз Республикасынын "Кредиттик союздар жөнүндө" мыйзамына (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин ведомосттору, 2000-жыл, № 2, 108-бет) төмөнкүдөй толуктоолор жана өзгөртүүлөр киргизилсин:

1. 1-берененин:

Биринчи абзацы төмөнкүдөй редакцияда берилсин: "Кредиттик союз - бул, кредиттик союздун катышуучуларынын өздүк жыйымдарын бириктирүү жана аларды өз ара кредиттөө, ошондой эле башка финансылык кызмат көрсөтүүлөрдү, анын ичинде ислам банк иши жана каржылоо принциптерине ылайык, кызмат көрсөтүүлөр үчүн пайдалануу аркылуу өз катышуучуларына (мүчөлөрүнө) жардам көрсөтүү максатында, кооператив формасында түзүлгөн финансы-кредиттик уюм."; Берене төмөнкү мазмундагы үчүнчү абзац менен толукталсын: "Өз ишин ислам банк иши жана каржылоо принциптерине ылайык жүзөгө ашырган кредиттик союздардын ишин укуктук жактан жөнгө салуу өзгөчөлүктөрү, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген.".

2. 4-берененин:

1-пунктунун:

- пункт төмөнкү мазмундагы 3-пунктча менен толукталсын:

"3) кредиттик союздун катышуучулары менен лизинг операцияларын жүзөгө ашыруу."; 2-пункт төмөнкү редакцияда берилсин: "2. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы кредиттик союздардын реестрин жүргүзөт. Күбөлүгү бар кредиттик союздар жөнүндө маалыматтар жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыяланат. Кредиттик союз анын уставында аныкталган аймакта иш алып барат."; 4 жана 5-пункттар төмөнкү редакцияда берилсин: "4. Кредиттик союз Улуттук банктын талаптарына ылайык берилген лицензияда бул операциялар көрсөтүлгөн шартта, төмөнкү банктык операцияларды кошумча жүзөгө ашыра алат:

1) кредиттик союздун катышуучуларынан аманаттарды (депозиттерди) тартуу;

2) кардарлардын кредиттик союздарда эсептерди ачуусуз эле - банк менен агенттик келишим боюнча чекене банктык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоого;

3) кредиттик союзда банктык эсепти ачуусуз эле, банк менен же ыйгарым укук чегерилген башка финансы-кредиттик мекеме менен келишим боюнча кредиттик союздун катышуучуларынын тапшыруусуна ылайык эсептешүүлөрдү жүзөгө ашырууга;

4) өз атынан чет өлкө валюталарын сатып алууну жана сатууну жүзөгө ашырууга.

5. Кредиттик союз ушул беренеде каралган, финансылык кызмат көрсөтүүлөрдү (операцияларды) гана сунуштоого укуктуу.";

Берене төмөнкү мазмундагы 6-пункт менен толукталсын: "6. 4-пункттун 2-4-пунктчаларында көрсөтүлгөн операцияларды депозиттерди тартууга лицензиясы бар кредиттик союздар гана жүзөгө ашырууга укуктуу.".

3. 4-1-берененин 1-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"1) ушул Мыйзамдын 4-беренесинин 4-пунктунун 2 жана 4-пунктчаларында көрсөтүлгөн кызмат көрсөтүүлөрдөн тышкары, кредиттик союздун мүчөлөрү болуп саналышпаган адамдарга финансылык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоого;".

4. 8-берененин 2-пунктунун 4-пунктчасы төмөнкү редакцияда берилсин:

"4) кредиттик союз ишин жүзөгө ашыра турган аймакты аныктоо;".

5. 15-берененин 3-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"3. Кредиттик союздун ушул берененин 1-пунктунда келтирилген шарттарга жооп берген катышуучулары - жеке адамдар жалпы жыйында добуш берип же мыйзамда белгиленген тартипте таризделинген, ишеним каттарды аларга берүү менен добуш берүүчү өкүлдөрүн дайындай алат. Ишеним чегерилген адамдар кредиттик союздун кайсы бир башкаруу органынын (башкарманын, кредиттик комитеттин, текшерүү комиссиянын же башка комитеттин) мүчөсү болууга тийиш эмес.".

6. 16-берененин 5-пунктунун биринчи абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

"5. Кредиттик союздун башкарма мүчөлөрү өзүлөрүнүн биринчи отурумунда төраганы шайлап, бухгалтерди жана катчыны дайындай алат.".

7. 30-берененин 2-пунктунун биринчи абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

"2. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы лицензияга ээ кредиттик союздардын ишине, берилген отчетторго жана маалыматтарга талдап иликтөөлөрдү, ошондой эле жеринде барып текшерүүлөрдү жүргүзүү аркылуу көзөмөлдүктү жүзөгө ашырышат.".

3-берене.

Кыргыз Республикасынын "Чет өлкө валютасындагы операциялар жөнүндө" Мыйзамына (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин ведомосттору 1995г., № 7, 252-бет) төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

1. 1-берененин 3-абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

""Алмашуу бюросу" - бул, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын тиешелүү лицензиясына ылайык нак чет өлкө валютасы менен алмашуу операцияларын жүргүзүү үчүн юридикалык жак тарабынан түзүлгөн, атайын жабдылган пункт.".

2. 12-берененин биринчи абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

"Жеке адамдар жана юридикалык жактар менен чет өлкө валютасында кесипкөйлүк негизде жүзөгө ашырган операцияларды Кыргыз банкынын лицензиясынын негизинде гана ыйгарым укуктуу банктар, алмашуу бюролору, кредиттик союздар, микрофинансылык жана микрокредиттик компаниялар жүзөгө ашырууга укуктуу. Мында, чет өлкө валютасындагы операциялардын тизмеги Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталган. Улуттук жана чет өлкө накталай валютасында бир жолку алмашуу операцияларына чек коюлбайт. Ыйгарым укуктуу банктар, алмашуу бюролору, кредиттик союздар, микрофинансылык жана микрокредиттик компаниялар жеке адамдар менен чет өлкө валютасын алмашуу боюнча операцияларды (бүтүмдөрдү), Кыргыз Республикасынын "Терроризмди (экстремизмди) каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттер жөнүндө" мыйзамында белгиленген чектүү суммадан ашкан суммада, жеке адам анын ким экендигин тастыктаган документти көрсөткөн шартта гана жүзөгө ашыра алат.".

4-берене.

Мыйзам, расмий жарыялангандан он беш күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Президенти

Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" мыйзам долбооруна карата

МААЛЫМДАМА-НЕГИЗДЕМЕ

Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" мыйзам долбоору "Кыргыз Республикасындагы микрофинансылык уюмдар жөнүндө", "Кредиттик союздар жөнүндө" жана "Чет өлкө валютасындагы операциялар тууралуу" мыйзамдарга өзгөртүүлөрдүн жана толуктоолордун киргизилишин карайт. Аталган мыйзамдарга өзгөртүүлөрдүн жана толуктоолордун киргизилиши микрокаржылоо секторунун андан ары сапаттуу өнүгүшү, микрофинансылык уюмдар жана кредиттик союздар системасынын мүмкүнчүлүгүн арттыруу максатында, укуктук чөйрөнү өркүндөтүү, системанын туруктуулугун, жашоо турмушка кеңири аралашып, жөнөкөй жарандарга жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын 2005-жылдын 30 декабрындагы № 637/37/7 Токтому менен бекитилген, Кыргыз Республикасында микрокаржылоону өнүктүрүүнүн 2006-2010-жылдарга орто мөөнөттүк стратегиясында аныкталган бул уюмдардын иши боюнча укуктук жоболорду андан ары өркүндөтүү үчүн шарттарды түзүү зарылчылыгынан улам келип чыккан. Сунуш кылынып жаткан өзгөртүүлөр МФУлардын жана кредиттик союздардын (мындан ары - КС) мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө өбөлгө түзүп, карыз алуучулардын укугун коргоого жана рыноктук атаандаштыкты өнүктүрүүгө багытталган. Алсак, мыйзам долбоору төмөнкүдөй өзгөртүүлөрдүн киргизилишин болжолдойт:

- МФУ жана КСтерге ислам банк иши жана каржылоо принциптерине ылайык операцияларды жүзөгө ашырууга укук чегерилет.

- донордук жана эл аралык финансылык уюмдардын аныктамалары камтылат.

- уюштуруучулары (акционерлери) тарабынан МФУлардын ресурс топтоо булактарынын тизмеги кеңейтилген.

- МФУлардын уюштуруучулары (акционерлери) боюнча чектөөлөр белгиленген.

- микрофинансылык компанияларга өзгөртүлүп түзүлгөн финансы-кредит мекемелери үчүн коммерциялык банктагы топтоо эсебине уставдык капиталдын минималдуу өлчөмүн салуу боюнча талаптарга тактоолор киргизилген.

- МФУ жана КСлардын операцияларынын тизмеги - агенттик банкинг жана нак чет өлкө валютасы менен алмашуу операцияларын жүргүзүү менен толукталган.

- МФКга чет өлкө валютасында операцияларды жүзөгө ашырууга укук берилген.

- Лизинг лицензиялануучу ишкердиктин түрүнөн чыгарылат. Микрофинансылык кызмат көрсөтүүлөрдөн пайдалануучуларды коргоо максатында:

1) Кардарларга берилип жаткан кредиттин толук наркы жана эффективдүү пайыздык чени тууралуу жарыялоо/маалымдоо талабы МФУлар үчүн киргизилет.

2) МФУ кардарларына тиешелүү келишим түзүлгөндөн болжолдонуп жаткан акча каражатын алганга чейинки мезгилде кредиттен (лизингден) баш тартуу укугу берилет (лизинг боюнча мүлк үчүн төлөмдөрдү жүргүзүү).

3) Келишимде белгиленген мөөнөт боюнча төлөгөнгө караганда кредитти (лизингди) мөөнөтүнөн мурда төлөө, кардар үчүн экономикалык жактан алда-канча пайдалуураак экендиги белгиленет.

Микрофинансылык уюмдардын ишинин укуктук жана экономикалык негиздери жана принциптери "Микрофинансылык уюмдар жөнүндө" жана "Кредиттик союздар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында камтылган. Ушуга байланыштуу бул мыйзамдарга МФУ жана КСтердин ислам банк иши принциптерине ылайык бүтүмдөрдүн чектелген тизмесин жүзөгө ашыруу мүмкүнчүлүгүн жөнгө салган түзөтүүлөрдү киргизүү талап кылынууда. Мындай толуктоолор МФУ жана КСтерге Кыргыз Республикасында ислам каржылоо принциптерине ылайык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоого жана мурдатан ишке ашырылып келинген банктык кызматтар менен катар эле, ислам кызмат көрсөтүүлөрүнүн кеңири түрмөгүн калайык-калкка сунуштоого өбөлгө түзө тургандыгын белгилеп кетүүгө тийишпиз. Улуттук банк тарабынан белгиленген чектөөлөрдүн чегинде МФУларга уюштуруучулардан (акционерлерден) заем алууга укук берилген. Микрофинансылык уюмдардын ишинде келип чыгышы ыктымал болгон тобокелдиктерди басаңдатуу, терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди "адалдоого" каршы аракеттенүү жагындагы мыйзам талаптарын сактоо максатында, микрофинансылык уюмдардын акционерлеринен (уюштуруучуларынан) болушу мүмкүн болгон адамдар чөйрөсү чектелген. МФУ жана КСтердин операцияларынын тизмеги кеңейтилген, эми алар банктар менен агенттик келишимдер боюнча операциялардын жаңы түрлөрүн жүзөгө ашыруу укугуна ээ болуп, кызмат көрсөтүүнүн бул түрүнө калктын кеңири катмарын тартуу менен финансы-кредит мекемесинин ушул түрүн сапаттык жактан өнүктүрүүгө мүмкүнчүлүк ачылат. Чет өлкө валютасында микрокредиттерди (лизингди) берүү мүмкүнчүлүгү микрофинансылык компанияларга андан ары кредиттөө максаттарында чет өлкө валютасында акча каражаттарын улуттук валютага конвертирлөөдө келип чыккан чыгашаларды азайтууга өбөлгө түзөт, бул түпкү карыз алуучу башкача айтканда, калайык-калк үчүн кредиттин наркын 7-10 пайыздык пунктка төмөндөтүүгө мүмкүндүк берет. Сунушталып жаткан мыйзам долбоорунун кабыл алынышы МФУ жана КСтерге жүргүзүлүп жаткан операцияларда мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтип, карыз алуучулардын укугун коргоону камсыз кылып, атаандаштык чөйрөсүн калыптандырып, бул уюмдар ишке ашырган операциялардын ачык-айкындуулугун жогорулатат. Аталган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Конституциясынын, жарандык мыйзамдардын, ошондой эле белгиленген тартипте ратификацияланган эл аралык мыйзамдардын нормаларына ылайык келет. Мыйзам долбоору "Кыргыз Республикасындагы микрофинансылык уюмдар жөнүндө жана "Кредиттик союздар жөнүндө" мыйзамдарды Жарандык кодекске жана Кыргыз Республикасынын "Финансылык ижара (лизинг) жөнүндө" мыйзамына лизингди лицензиялоону алып салуу жана "лизинг" түшүнүгүн чечмелөөёё жагында ылайык келтирет. Мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын расмий сайтына жайгаштыруу аркылуу (2011-жылдын 8-сентябрында) белгиленген тартипте коомдук талкууга коюлган. Мындан тышкары, бул долбоор боюнча өткөн чакырылыштагы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши (парламенттик угуу), министрликтер жана ведомстволор, МФУ ассоциациялары, Кыргызстандын кредиттик союздар жана кооперативдер улуттук союзу, Кредиттик союздар жана кооперативдер ассоциациясы, Кыргыз банктар союзу, "Ишеним кредиттик маалымат бюросу" сыяктуу кызыкдар топтору менен консультациялар жүргүзүлгөн. Мыйзам долбоорунун кабыл алынышы өлкө бюджетинен кошумча каржылоону талап кылбай тургандыгын да белгилеп кетмекчимин. Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" мыйзам долбоору жөнүндө токтом долбоору белгиленген тартипте макулдашылган жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна сунушталууда.

Төрага

З.Асанкожоева

Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна

САЛЫШТЫРМАЛУУ ТАБЛИЦА

("Кыргыз Республикасындагы микрофинансы уюмдары жөнүндө", "Кредиттик союздар жөнүндө" жана "Чет өлкө валютасы менен операцияларды жүргүзүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдары).