Бул документ боюнча сурооңуз барбы?ЖИнин жообун мыйзамдын тексти менен салыштырыңыз
ЖИден сураңыз - ал мыйзамдын тексти боюнча жооп берип, керектүү беренелерди көрсөтөт.Чат-боттор КР мыйзамдарында жаңылышат. Бул жерде ЖИ колдонуудагы редакция боюнча жооп берип, беренелерди көрсөтөт. Айына ЖИнин 50 жообу - акысыз.
Мисалы:
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасында жогорку кесиптик билим берүүнүн эки деңгээлдүү түзүмүн белгилөө жөнүндө» токтому
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2011-жылдын 23-августу № 496 Кыргыз Республикасында жогорку кесиптик билим берүүнүн эки деңгээлдүү түзүмүн белгилөө жөнүндө (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472, 2014-жылдын 22-июлундагы № 405, 2018-жылдын 16-июлундагы № 323, 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2021-жылдын 25-ноябрындагы № 278, 2023-жылдын 29-майындагы № 290, 2024-жылдын 5-февралындагы № 45, 2024-жылдын 12-апрелиндеги № 166 , 2024-жылдын 8-июлундагы № 371 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
"Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык, кесиптик жогорку билим берүүнү эл аралык билим берүү мейкиндигине интеграциялоо жана бюджеттик каражаттарды пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:
1. Кыргыз Республикасында 2011-2012-окуу жылынан тартып айрым адистиктерди кошпогондо "бакалавр", "магистр" академиялык даражаларын ыйгаруу менен жогорку кесиптик билим берүүнүн эки деңгээлдүү түзүмү белгиленсин.
2. Төмөнкү тиркелгендер бекитилсин.
- (абзац КР Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 8-июлундагы № 371 токтомуна ылайык күчүн жоготту)
- (абзац КР Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 8-июлундагы № 371 токтомуна ылайык күчүн жоготту)
- (абзац КР Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 8-июлундагы № 371 токтомуна ылайык күчүн жоготту)
- Бүтүрүүчүгө "бакалавр" квалификациясын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн даярдоо багыттарынын тизмеги;
- Бүтүрүүчүгө "магистр" квалификациясын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн даярдоо багыттарынын тизмеги;
- Бүтүрүүчүгө "адис" квалификациясын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн адистиктеринин тизмеги.
(КР Өкмөтүнүн 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, КР Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 8-июлундагы № 371 токтомдорунун редакцияларына ылайык )
3. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратынын билим берүү жана маданият бөлүмүнө жүктөлсүн.
4. Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.
Кыргыз Республикасынын Премьер-министри
Ө. Бабанов
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 токтому менен бекитилген
Кыргыз Республикасынын жогорку кесиптик билим берүүсүнүн мамлекеттик билим берүү стандартынын "бакалаврды" даярдоо багыты боюнча МАКЕТИ (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472, 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
1. Жалпы жоболор
1.1. Жогорку кесиптик билим берүүнүн
__________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) багыты боюнча ушул Мамлекеттик билим берүү стандарты "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү билим берүү жаатындагы аныктаган тартипте башка ченемдик укуктук актыларына ылайык, Кыргыз Республикасынын билим берүү жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан иштелип чыккан жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тартипте бекитилген. Бул Мамлекеттик билим берүү стандартын аткаруу бакалаврларды даярдоо боюнча кесиптик билим берүү программаларды ишке ашыруучу бардык жождор үчүн менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан милдеттүү болуп эсептелет. Өзгөчө статуска ээ мамлекеттик жогорку окуу жайлары мамлекеттик билим берүү стандарттарына теңештирилген билим берүү стандарттарын өз алдынча иштеп чыгууга жана бекитүүгө укуктуу. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомунун редакциясына ылайык)
1.2. Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартында "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасы тарабынан белгиленген тартипте кабыл алынган жогорку кесиптик билим берүү жаатындагы эл аралык документтерге ылайык терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:
- негизги билим берүү программасы - максаттарды, күтүлүүчү натыйжаларды, даярдоонун тийиштүү багыты боюнча билим берүү процессин ишке ашыруунун мазмунун жана уюштурулушун регламенттөөчү окуу-методикалык документтердин жыйындысы;
- даярдоонун багыты - ар түрдүү профилдеги, фундаменталдуу жалпы даярдоо негизиндеги интеграцияланган жогорку кесиптик билимдүү кадрларды (адистерди, бакалаврларды жана магистрлерди) даярдоо үчүн билим берүү программаларынын жыйындысы;
- профиль - негизги билим берүү программасынын конкреттүү бир түргө багытталышы жана (же) кесиптик иш объекти;
- компетенция - окуучунун аныкталган бир чөйрөдө майнаптуу жана жемиштүү иштөөсү үчүн зарыл болгон билими жагынан даярдоого карата алдын ала коюлган социалдык талап (ченем);
- бакалавр - магистратурага кирүүгө жана кесиптик иш менен алектенүүгө укук берген жогорку кесиптик билимдин квалификациялык деңгээли;
- магистр - аспирантурага жана (же) базалык докторантурага (PhD/профили боюнча) жана кесиптик иш менен алектенүүгө укук берген жогорку кесиптик билимдин квалификациялык деңгээли;
- кредит (зачеттук бирдик) - негизги кесиптик билим берүү программасынын эмгек сыйымдуулугунун шарттуу өлчөмү;
- окутуунун натыйжалары - негизги билим берүү программасы/модулу боюнча окуунун натыйжасында ээ болгон компетенциялар;
- жалпы илимий компетенциялар - кесиптик иштин бардык түрлөрү (же көпчүлүгү) үчүн жалпы болуп саналган мүнөздөмөлөрдү билдирет: окуу, талдоо жана синтез кылуу ж.б. жөндөмдүүлүк;
- инструменттик компетенция - когнитивдик жөндөмдү, идеяларды жана ойлорду түшүнүү жана пайдалана билүү жөндөмдөрүн камтыйт; методологиялык жөндөм, айлана-чөйрөнү түшүнүү жана башкаруу, убакытты уюштуруу, окуунун стратегияларын түзүү, чечимдерди кабыл алуу жана проблемаларды чече билүү жөндөмү; технологиялык жөндөм, техниканы пайдалана билүүгө, компьютерди билүүгө жана маалыматтык башкарууга байланышкан жөндөмдөр; лингвистикалык жөндөмдөр, коммуникациялык компетенция;
- социалдык-инсандык жана жалпы маданий компетенциялар - ой-сезимдерин жана мамилесин билдирүүгө, сын көз менен ой жүгүртүүгө жана өзүнө баа бере билүүгө байланышкан жеке сапаттар, ошондой эле социалдык өз ара байланыш жана кызматташуу процесстерине, топтор менен иштеше билүүгө, социалдык жана этикалык милдеттенмелерди кабыл алууга байланышкан жөндөмдөр;
- кесиптик стандарт - кесиптик иштин конкреттүү түрүнүн чегинде анын мазмунуна жана сапатына карата талаптарды белгилөөчү, кызматкер кайсы иште болсо да, кайсыл уюмда болсо да өзүнүн ордун татыктуу ээлеши үчүн кызматкерде болушу милдеттүү болгон квалификациянын сапаттык деңгээлин баяндаган негиз түзүүчү документ.
1.3. Кыскартуулар жана белгилөөлөр (Жогорку кесиптик билим берүүнүн ушул мамлекеттик билим берүү стандартында колдонулган негизги кыскартуулар көрсөтүлөт).
Ушул Мамлекеттик билим берүү стандартында төмөндөгү кыскартуулар колдонулат: МББС - Мамлекеттик билим берүү стандарты; ЖКББ - жогорку кесиптик билим берүү; НББП - негизги билим берүү программасы; ОМБ - окуу-методикалык бирикме; НББП ДЦ - негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын цикли; ЖИК - жалпы илимий компетенциялар; ИК - инструменталдык компетенциялар; КК - кесиптик компетенциялар; СИЖМК - социалдык-инсандык жана жалпы маданий компетенциялар.
2. Колдонуу тармагы
(ББС аныктамасы берилет, милдеттүү аткаруу көрсөтүлөт).
2.1. Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарты
____________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) бакалаврларды даярдоо багыты боюнча негизги билим берүү программаларын ишке ашыруудагы милдеттүү ченемдердин, эрежелердин жана талаптардын жыйындысын туюндурат жана окутуу, уюштуруу-методикалык документтерди иштеп чыгуу Кыргыз Республикасынын аймагында бакалаврларды даярдоонун тийиштүү багыты боюнча лицензиясы бар менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан бардык жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын (мындан ары - жождор) жогорку кесиптик билим берүүнүн негизги билим берүү программаларын өздөштүрүү сапатын баалоо үчүн негиз болуп эсептелет.
2.2. (ЖКББМББСын негизги пайдалануучулар көрсөтүлөт).
Ушул ЖКББ МББСын _________________________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) Багыты боюнча негизги пайдалануучулар төмөнкүлөр болуп саналат:
- жождордун администрациясы жана илимий-педагогикалык курамы (профессордук-окутуучулук курам, илимий кызматкерлер), өздөрүнүн жождорундагы ошол багыт жана даярдоонун деңгээли боюнча илимдин, техниканын жана социалдык чөйрөнүн жетишкендиктерин эсепке алып, негизги кесиптик билим берүү программаларын иштеп чыгуу, натыйжалуу ишке киргизүү жана жаңылоо үчүн жооптуу адамдар;
- жождун даярдоонун ошол багытындагы негизги билим берүү программасын өздөштүрүү боюнча өзүнүн окуу ишин натыйжалуу ишке ашыруу үчүн жооптуу студенттер;
- тийиштүү кесиптик иш чөйрөсүндөгү адистердин жана иш берүүчүлөрдүн бирикмелери;
- Кыргыз Республикасынын билим берүү чөйрөсүндөгү аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органынын тапшыруусу боюнча негизги билим берүү программаларын иштеп чыгууну камсыз кылуучу окуу-методикалык бирикмелер жана кеңештер;
- жогорку кесиптик билим берүүнү каржылоону камсыз кылуучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары;
- аткаруу бийлигинин жогорку кесиптик билим берүү системасында мыйзамдардын сакталышына контролду камсыз кылуучу, жогорку кесиптик билим берүү чөйрөсүндө сапатка контролду жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары;
- билим берүү программаларын жана уюмдарын аккредитациялоочу агенттиктер.
2.3. Абитуриенттердин даярдыгынын деңгээлине талаптар.
2.3.1. "Бакалавр" квалификациясын алуу менен жогорку кесиптик билим алууга талапкер абитуриенттин билим деңгээли - жалпы орто билим же кесиптик орто (же кесиптик жогорку) билим.
2.3.2. Абитуриенттин жалпы орто билими же кесиптик орто (же кесиптик жогорку) билими тууралуу мамлекеттик үлгүдөгү документи болушу керек.
2.3.3. Искусство жана дене тарбия жаатындагы бакалаврларды даярдоого кабыл алууда жогорку окуу жайы кесиптик багыттагы кошумча кирүү сынактарын өткөрүү укугуна ээ.
3. Даярдоонун багыттарынын жалпы мүнөздөмөсү
(Ушул багытта жогорку билим берүүнүн кайсы деңгээли (бакалавр, магистр, адис) ишке ашырылары, окууну бүтүшү менен аларга кайсы квалификация ыйгарылары көрсөтүлөт).
3.1. Кыргыз Республикасында
_____________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) даярдоо багыты боюнча төмөнкүлөр ишке ашырылат:
- бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББП;
- магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББП.
Бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББПны толугу менен өздөштүргөн жана белгиленген тартипте мамлекеттик жыйынтык аттестациясынан ийгиликтүү өткөн жождордун бүтүрүүчүлөрүнө "бакалавр" квалификациясын ыйгаруу менен жогорку билими тууралуу диплом берилет. Магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББПны толугу менен өздөштүргөн жана белгиленген тартипте мамлекеттик жыйынтык аттестациясынан ийгиликтүү өткөн жождордун бүтүрүүчүлөрүнө "магистр" квалификациясын ыйгаруу менен жогорку билими тууралуу диплом берилет. Бакалаврларды даярдоо багытынын алкагында ЖКББ НББП профилдери жож тарабынан квалификациянын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарынын негизинде аныкталат.
3.2. (Окуунун ченемдик мөөнөттөрү, ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн кредиттердеги жалпы эмгек сыйымдуулугу көрсөтүлөт).
Жалпы орто билимдин базасында күндүзгү окутуу формасында бакалаврларды ____________________________________________ (тизме боюнча код - багыттын толук аталышы) даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн ченемдик мөөнөтү 4 жылдан кем эмес убакытты түзөт. Окутуунун күндүзгү-сырткы (кечки) жана сырткы формалары боюнча, ошондой эле окутуунун ар кандай формалары айкалыштырылган учурларда бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөттөрү жож тарабынан күндүзгү окутуу формасында белгиленген ченемдик мөөнөткө карата алты айдан бир жылга чейин көбөйтүлөт. Тийиштүү профилдеги орто кесиптик билими же жогорку кесиптик билими бар адамдарга бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББП тездетилген программасы боюнча өздөштүрүүгө укук берилет. Тездетилген программаларды ишке ашырууда окуунун мөөнөтү студент билим берүүнүн башка программасы боюнча орто кесиптик билимди жана (же) жогорку билимди алып жаткан учурда айрым Дисциплиналар (модулдар) жана (же) айрым практикалар боюнча окутуунун натыйжалары боюнча толук же жарым-жартылай кайра аттестациялоонун (кайра зачет тапшыруунун) жыйынтыгы менен аныкталат. Орто кесиптик билим берүү профилинин жогорку кесиптик билим берүү профилине шайкештиги жож тарабынан өз алдынча аныкталат. Күндүзгү окутуу формасында орто кесиптик билимдин базасында бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөтү тездетилген программаларды ишке ашыруунун алкагында 3 жылдан кем эмес убакытты түзөт. Билим алуунун формасына карабастан жеке окуу планы боюнча окутууда окуунун мөөнөтүн жож өз алдынча аныктайт. Ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жеке окуу планы боюнча окутууда жож мөөнөттүү билим алуунун тийиштүү формасы боюнча аныкталган убакытка салыштырмалуу узартууга укуктуу. Бакалаврларды жана магистрлерди даярдоо багыты боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн башка ченемдик мөөнөттөрүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилейт.
3.3. Бакалаврларды даярдоонун ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн жалпы эмгек сыйымдуулугу 240тан кем эмес кредитке барабар.
Күндүзгү окуу формасы боюнча окуу жылындагы ЖКББ НББПнын эмгек сыйымдуулугу 60тан кем эмес кредитке барабар. Бир окуу семестринин эмгек сыйымдуулугу 30дан кем эмес кредитке барабар (окуу процесси эки семестрлик болуп курулган учурда). Бир кредит студенттин окуу ишинин 30 саатына эквиваленттүү (анын ичинде анын аудиториялык, өз алдынча иштери жана аттестациянын бардык түрлөрү). Күндүзгү-сырттан (кечки) жана сырттан окуу формалары боюнча НББПнын, ошондой эле окутуунун ар түрдүү формалары айкалышкан учурдагы эмгек сыйымдуулугу окуу жылында 48ден кем эмес кредитти түзөт.
3.4. ЖКББ НББПнын инсанды окутуу жана тарбиялоо жаатындагы даярдоонун ______________________________ багыттары боюнча максаттары.
3.4.1. ЖКББ НББПнын окутуу жаатындагы даярдоонун багыты боюнча максаты болуп _______________________ эсептелинет:
(ЖКББ НББПнын окутуу жаатындагы максаттары түзүлөт. Мисалы: "Гуманитардык, социалдык, экономикалык, математикалык жана табигый илимий билимдердин негиздери жаатында даярдоо, бүтүрүүчүгө тандап алган иш чөйрөсүндө ийгиликтүү иштөөгө мүмкүндүк берүүчү жогорку кесиптик жактан адистешкен (бакалаврдын деңгээлинде), тереңдетилген кесиптик (магистр деңгээлинде), атайын кесиптик (адистин деңгээлинде) билим алуу, анын социалдык мобилдүүлүгүнө жана эмгек рыногундагы туруктуулугуна өбөлгө түзүүчү универсалдуу жана предметтик-адистешкен компетенцияларга ээ болуу").
3.4.2. ЖКББ НББПнын инсанды тарбиялоо жаатындагы даярдоонун багыты боюнча максаты болуп _______________________________________________ эсептелинет:
(ЖКББ НББПнын студенттердин социалдык-инсандык сапаттарын калыптандыруу жаатындагы максаттары түзүлөт: максатка умтулгандык, уюшкандык, эмгекчилдик, жоопкерчиликтүүлүк, жарандуулук, коммуникативдүүлүк, толеранттуулук, алардын жалпы маданиятын жогорулатуу ж.б.).
3.5. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү даярдоо багыты боюнча төмөнкүлөрдү камтыйт: ____________________________________________ (Кесиптик стандартты жана квалификациянын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарын эске алуу менен бакалаврлар даярдалуучу кесиптик иш чөйрөсү тизмеленет). Бүтүрүүчүлөрдүн билиминин жана алынган компетенцияларынын деңгээли кызматкердин квалификациясынын талаптарына ылайык келген шартта алар кесиптик иштин башка тармактарында жана (же) чөйрөлөрүндө кесиптик ишти жүзөгө ашыра алат.
3.6. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш объектилери.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин багыты ____________________ боюнча ______________________ объектилерден болуп төмөнкүлөр эсептелишет: ________________________ (Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин объектилери көрсөтүлөт)
3.7. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин түрлөрү:
_________________________________________________________________________ (Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин түрлөрү көрсөтүлөт. Мисалы: илимий-изилдөөчүлүк; өндүрүштүк-технологиялык;, уюштуруучулук-башкаруучулук; долбоорлук ж.б.). Негизинен бүтүрүүчү даярдалып жаткан кесиптик иштин конкреттүү түрлөрү кызыкдар иш берүүчүлөр менен бирдикте тийиштүү кесиптик стандарттын (эгер болсо) негизинде же жогорку окуу жайы тарабынан иштелип чыгылчу анын билим берүү программасынын мазмунун аныкташы керек.
3.8. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин милдеттери (кызыкдар иш берүүчүлөрдүн катышуусу менен иштелип чыгылат)(*).
Бакалаврдын кесиптик ишинин милдеттери. (Милдеттер 3.7-пунктта саналып өтүлгөн кесиптик иштин түрлөрүнө ылайык көрсөтүлөт). (*) Даярдоонун багыты боюнча бүтүрүүчү даярдала турган кесиптик иштин милдеттеринин тизмеги негизинен кесиптик иштин тийиштүү тармагындагы жана кесиптик стандарттын (эгер болсо) квалификациялуу талаптардан келип чыгуусу керек. Эгер ал жок болсо, кесиптик иштин милдеттеринин тизмеги иш берүүчүлөрдүн сөзсүз катышуусу менен ЖКББ МББС долбоорун иштеп чыгуучулар тарабынан түзүлүүсү зарыл.
4. НББПны ишке ашыруунун шарттарына карата жалпы талаптар
Жождун НББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө карата жалпы талаптар.
4.1.1. Жождор даярдоонун багыты боюнча НББПны өз алдынча иштеп чыгышат. НББП Кыргыз Республикасынын даярдоо багыттары боюнча тийиштүү мамлекеттик билим берүү стандартынын негизинде иштелип чыгат жана жождун окумуштуулар кеңеши тарабынан бекитилет.
Жождор НББПны илимдин, маданияттын, экономиканын, техниканын, технологиялардын жана социалдык чөйрөнүн өнүгүүсүн эсепке алып, жождо билим берүүнүн сапатынын кепилдигин камсыз кылуу боюнча төмөндөгүлөрдө камтылган сунуш-көрсөтмөлөрдү кармануу менен 5 жылда бир жолудан кем эмес жаңылап турууга милдеттүү:
- бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын камсыз кылуу боюнча стратегиялардын иштелмесинде;
- билим берүү программаларын мезгил-мезгили менен рецензиялоонун мониторингинде;
- так макулдашылган критерийлердин негизинде студенттердин билимдеринин жана билгичтиктеринин, бүтүрүүчүлөрдүн компетенцияларынын деңгээлин баалоонун объективдүү өтүү тартиптеринин иштелмелеринде;
- окутуучулук курамдын сапатын жана компетенттүүлүгүн камсыз кылууда;
- бардык ишке ашырылуучу билим берүү программаларын жетиштүү ресурстар менен камсыз кылууда, аларды колдонуунун натыйжалуулугун көзөмөлүндө, мунун ичинде окуп жаткандарды сурап билүү жолу менен;
- өзүнүн ишин (стратегиясын) баалоо жана башка билим берүү мекемелери менен катар коюп салыштыруу үчүн макулдашылган критерийлер боюнча өзүн өзү изилдөөнү үзгүлтүксүз жүргүзүүдө;
- коомчулукту өзүнүн изилдөөлөрүнүн жыйынтыктары, пландары, жаңылоолору тууралуу маалымдоодо.
4.1.2. Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо алардын учурдагы, орто аралык жана жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациясын камтышы керек. Баалоочу каражаттардын базасы жож тарабынан иштелип чыгат жана бекитилет.
Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү аттестациялоого, бүтүрүүчү квалификациялык иштердин мазмунуна, көлөмүнө жана түзүмүнө коюлуучу талаптар жождун бүтүрүүчүлөрүн жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоо жөнүндө жобону эске алуу менен аныкталат.
4.1.3. НББПны иштеп чыгууда жожду бүтүрүүчүлөрдүн социалдык-инсандык компетенцияларын (мисалы, социалдык өз ара аракеттенүү компетенцияларын, өзүн өзү уюштурууну жана системалык-ишмердик мүнөздөгү өз алдынча башкарууну) түзүү мүмкүнчүлүктөрү аныкталуусу керек. Жож жождун социалдык-маданий чөйрөсүн түзүп калыптандырууга, инсандын ар тараптуу өнүгүүсү үчүн зарыл шарттарды түзүүгө милдеттүү.
Жож окуу процессинин социалдык-тарбиялык компонентин студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүнү, студенттердин коомдук уюмдардын ишине катышуусун, спорттук жана чыгармачылык клубдарды, илимий студенттик коомдорду кошуп, өнүктүрүүгө көмөктөш болууга милдеттүү.
4.1.4. Жогорку окуу жайынын НББПсы студенттин тандоосу боюнча дисциплинаны түзүүсү керек. Студенттин каалоосу боюнча дисциплиналарды түзүүнүн тартибин жождун окумуштуулар кеңеши аныктайт.
4.1.5. Жож студенттердин өзүнүн окуу программасын түзүүгө катышуусунун реалдуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга милдеттүү.
4.1.6. Жож НББПны түзүүдө студенттерди алардын укуктары жана милдеттүүлүктөрү менен тааныштырууга, студенттер тандап алган дисциплиналар алар үчүн милдеттүү болуп эсептелинерин, ал эми алардын суммалык эмгек сыйымдуулугу окуу планында каралгандан кем болбошу керектигин түшүндүрүүгө милдеттүү.
4.2. Студенттин НББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө карата жалпы талаптар.
4.2.1. Студенттер студенттин тандоосу боюнча окуу дисциплиналарын өздөштүрүүгө бөлүнгөн окуу убактысынын көлөмүнүн чектеринде НББПда алдын ала каралган конкреттүү дисциплинаны тандап алууга укуктуу.
4.2.2. Студент өзүнүн жекече билим берүү траекториясын түзүүдө дисциплинаны тандоо боюнча жождо консультация алуу жана алардын даярдоонун (адистештирүүнүн) болочок профилине таасир этүү укугуна ээ.
4.2.3. НББПны өздөштүрүүдө натыйжалуулукка жетишүү максатында СИЖМКны өнүктүрүү бөлүгүндө студенттер студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүгө, коомдук уюмдардын, спорттук жана чыгармачылык клубдардын, илимий студенттик коомдордун ишине катышууга милдеттүү.
4.2.4. Студенттер жождун НББПсында алдын ала каралган бардык тапшырмаларды аныкталып белгиленген мөөнөттөрдө аткарууга милдеттүү.
4.3. Студенттин окуу жүгүнүн максималдуу көлөмү анын аудиториялык жана аудиториядан тышкаркы (өз алдынча) окуу ишинин бардык түрлөрүн камтуу менен, жумасына 45 саат болуп белгиленет.
Жумасына аудиториялык сабактардын күндүзгү окуу формасындагы көлөмү ЖКББнын деңгээлин жана даярдоонун багытынын спецификасын эсепке алуу менен мамлекеттик билим берүү стандартына ылайык аныкталат жана ар бир окуу дисциплинасын үйрөнүүгө бөлүнгөн жалпы көлөмдөн 35тен кем эмес пайызды түзөт. Окуу сабагы боюнча өз алдынча иштөөгө бөлүнүүчү сааттарга ошол дисциплина (модуль) боюнча экзаменге даярданууга каралган убакыт кирет.
4.4. Күндүзгү-сырттан (кечки) окуу формасында аудитордук сабактардын көлөмү жумасына 16 сааттан аз болбошу керек.
4.5. Сырттан окуу формасында окутуучу менен сабак окуу мүмкүнчүлүгү студентке жылына 160 сааттан аз эмес көлөмдө камсыз кылынуусу керек.
4.6. Окуу жылындагы каникулдук убакыттын жалпы көлөмү 7-10 жуманы түзүүсү керек, мунун ичинде кыш мезгилинде 2 жумадан кем эмес.
5. Бакалаврларды даярдоонун НББПсынын талаптары
5.1. Бакалаврды даярдоонун НББПсын өздөштүрүүнүн натыйжаларына коюлуучу талаптар.
Даярдоонун ___________________________________________________ багыты боюнча бүтүрүүчү НББПнын максаттарына жана ушул ЖКББнын мамлекеттик билим берүү стандартынын 3.4 жана 3.8-пункттарында көрсөтүлгөн кесиптик иштин милдеттерине ылайык төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек:
а) универсалдык:
- жалпы илимий (ЖИК);
(жалпы илимий компетенциялардын тизмеги келтирилет);
- инструменталдык (ИК):
(конкреттүү компетенциялардын тизмеги келтирилет);
- социалдык-инсандык жана жалпы маданий (СИЖМК):
(гуманитардык, социалдык жана экономикалык дисциплиналарды үйрөнүүнүн натыйжалары, ошондой эле окуп жаткандарга жождун социалдык-тарбиялык ишинин таасир этүүсүнүн натыйжалары болуп саналган компетенциялардын тизмеги келтирилет);
б) кесиптик (КК):
(3.7-пунктунда көрсөтүлгөн иштин түрлөрү боюнча компетенциялар көрсөтүлөт). Компетенциялардын тизмеги улуттук квалификациянын алкагынын, квалификациянын жана кесиптик стандарттын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарынын негизинде аныкталат.
5.2. Бакалаврларды даярдоонун НББПнын түзүмүнө талаптар.
Бакалаврларды даярдоонун НББПнын түзүмү төмөнкүдөй блокторду камтыйт: 1-блок "Дисциплиналар (модулдар)"; 2-блок "Практика"; 3-блок "Мамлекеттик жыйынтыктоочу аттестация".
Бакалаврларды даярдоодогу НББПнын түзүмү
Бакалаврларды даярдоодогу НББПнын жана анын блокторунун кредиттердеги көлөмү
1-блок
I. Гуманитардык, социалдык жана экономикалык цикл
II. Математикалык жана табигый илимий цикл III. Кесиптик цикл
165-215
2-блок
Практика
15-60
3-блок
Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестация
10-15
Бакалаврларды даярдоодогу ЖКББ НББПнын көлөмү
240
Жож мамлекеттик билим берүү стандартынын талаптарына ылайык бакалаврды даярдоодогу НББПны иштеп чыгат жана улуттук квалификациянын алкактарына ылайык окутуунун натыйжаларына жетүүгө жоопкерчилик тартат. Дисциплиналардын (модулдардын) топтомун жана алардын бакалаврды даярдоодогу НББПнын ар бир блогуна тиешелүү эмгек сыйымдуулугун жож улуттук квалификациянын алкактарында каралган окутуунун натыйжаларынын жыйындысы түрүндө аны өздөштүрүүнүн талаптарын эске алуу менен ушул блок үчүн белгиленген көлөмдө өз алдынча аныктайт.
5.2.1. Бакалаврды даярдоодогу НББП төмөнкүлөрдү ишке ашырууну камсыздашы керек:
- гуманитардык, социалдык жана экономикалык циклдин милдеттүү дисциплиналарын, алардын тизмеги жана эмгек сыйымдуулугу Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан (өзгөчө статуска ээ мамлекеттик жогорку окуу жайларын кошпогондо) аныкталат. Өзгөчө статуска ээ мамлекеттик жогорку окуу жайлары гуманитардык, социалдык жана экономикалык циклдин дисциплиналарын өз алдынча аныктайт. Аталган дисциплиналардын мазмуну жана ишке ашыруу тартиби тиешелүү бакалавр даярдоо багыты боюнча ЖКББ мамлекеттик билим берүү стандарты менен белгиленет;
- кеминде 360 саат көлөмүндө дене тарбия жана спорт боюнча дисциплиналарды, алар өздөштүрүү үчүн милдеттүү болуп саналат, бирок кредиттерге которулбайт жана бакалаврды даярдоодогу НББПнын көлөмүнө киргизилбейт.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомунун редакциясына ылайык)
5.2.2. "Практика" 2-блогу окуу практикасын (таанышуучу, технологиялык, илимий-изилдөө иштери) жана өндүрүш практикасын (долбоордук, эксплуатациялык, педагогикалык, илимий-изилдөө иштери) камтыйт.
Жож бир же бир нече типтеги практиканы тандоого укуктуу, ошондой эле белгиленген кредиттердин чегинде кошумча типтеги практиканы белгилей алат.
5.2.3. "Мамлекеттик аттестация" 3-блогу мамлекеттик экзаменди тапшырууга даярдыкты жана тапшырууну, бүтүрүүчү квалификациялык ишти аткарууну жана аны жактоону (эгерде жож бүтүрүүчү квалификациялык ишти жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациянын курамына киргизген болсо) камтыйт.
5.2.4. Бакалаврды даярдоодогу НББПнын алкагында милдеттүү жана элективдүү бөлүк болот.
Бакалаврды даярдоодогу НББПнын милдеттүү бөлүгүнө улуттук квалификациянын алкактарынын деңгээлдерин эске алуу менен жалпы илимий, универсалдуу, социалдык-инсандык жана жалпы маданий жана кесиптик компетенциялардын калыптанышын камсыз кылуучу дисциплиналар жана практикалар кирет. Мамлекеттик аттестациянын көлөмүн эске албаганда милдеттүү бөлүктүн көлөмү бакалаврды даярдоодогу НББПнын жалпы көлөмүнөн 50 пайыздан ашпоого тийиш. Бакалаврды даярдоодогу НББПнын элективдүү бөлүгүндө студенттер тиешелүү багыт боюнча дисциплиналарды тандай алышат, ошондой эле башка багыттагы бакалаврларды даярдоодогу НББПнын дисциплиналарын тандоого жол берилет.
5.2.5. Жож ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарга (алардын арызы боюнча) ден соолугунун абалы боюнча окууга каршы көрсөтмөлөр каралган НББПдан тышкары, бакалаврды даярдоодогу НББП боюнча окууга мүмкүнчүлүк берүүгө тийиш, анда алардын психофизикалык өнүгүүсүнүн өзгөчөлүгү, жеке мүмкүнчүлүктөрү эске алынат жана зарыл болгон учурда аталган адамдардын өнүгүүсүнүн бузулушун түзөтүүнү жана социалдык көнүгүүсүн камсыз кылат.
5.3. Бакалаврларды даярдоонун НББПсын ишке ашыруунун шарттарына карата талаптар.
5.3.1. Окуу процессин кадрдык камсыз кылуу.
Бакалаврларды даярдоонун НББПсын ишке ашыруу, окутулуп жаткан дисциплинанын профилине ылайык келүүчү базалык билими бар жана илимий жана (же) илимий-методикалык иш менен системалуу алектенген педагогикалык кадрлар менен камсыз кылынышы керек. Кесиптик циклдин окутуучуларынын илимдин кандидаты, доктору окумуштуулук даражасы жана (же) тийиштүү кесиптик чөйрөдө иш тажрыйбасы болушу керек. Илимдин кандидаты же доктору деген окумуштуулук даражасы бар окутуучулар берген сабактардын, окуган лекциялардын үлүшү жалпы сабактардын санынан _____ пайызын түзүшү керек.
5.3.2. Окуу процессин окуу-методикалык жана маалыматтык камсыз кылуу.
Бакалаврларды даярдоонун НББПсын ишке ашыруу ар бир студенттин маалыматтар базасына жана негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын толук тизмеги боюнча түзүлгөн китепканалык фонддорго жол алуусу менен камсыз кылынуусу керек. Жождун билим берүү программасы лабораториялык практикумдарды жана практикалык сабактарды (түзүлүүчү компетенцияларды эсепке алуу менен аныкталат) камтуусу зарыл. (Абзац КР Өкмөтүнүн 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718 токтомуна ылайык күчүн жоготту)
5.3.3. Окуу процессин материалдык-техникалык жактан камсыздоо.
Бакалаврларды даярдоонун негизги билим берүү программасын ишке ашыруучу жождун лабораториялык, дисциплиналык жана дисциплиналар аралык даярдоонун, студенттердин жождун окуу планында алдын ала каралган жана да аракеттеги санитардык жана өрткө каршы эрежелер менен нормаларга ылайык келчү практикалык жана илимий-изилдөөчүлүк иштеринин бардык түрлөрүн жүргүзүүнү камсыз кылуучу материалдык-техникалык базасы болуусу керек. (Бакалаврларды даярдоодогу НББПны ишке ашырууга мүмкүндүк берүүчү зарыл болгон материалдык-техникалык камсыздоонун төмөнкүдөй тизмеси көрсөтүлөт:
- окуу кабинеттерин, компьютердик класстарды, практикалык жана лабораториялык сабактарды өткөрүү үчүн объекттерди жабдууга талаптар;
- полигондор, технологиялык лабораториялар, студиялар;
- маалыматтык жана телекоммуникациялык технологияларга жана тиешелүү технологиялык каражаттарга талаптар;
- зарылдыгына жараша ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү окуп жаткандардын билим алышы үчүн атайын шарттар;
- бакалаврларды даярдоодогу ишке ашырылып жаткан НББПнын өзгөчөлүгүн эске алуу менен башка талаптар).
5.3.4. Бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо. (Окуунун жыйынтыктарын текшерүүнүн формалары (кесиптик экзамен, квалификациялык иш ж.б.) жана аларга карата талаптар белгиленет).
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 токтому менен бекитилген
Кыргыз Республикасынын жогорку кесиптик билим берүүсүнүн мамлекеттик билим берүү стандартынын "магистрди" даярдоо багыты боюнча МАКЕТИ (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472, 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
1. Жалпы жоболор
1.1. Жогорку кесиптик билим берүүнүн
____________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) багыты боюнча ушул Мамлекеттик билим берүү стандарты "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү билим берүү жаатындагы аныктаган тартипте башка ченемдик укуктук актыларына ылайык, Кыргыз Республикасынын билим берүү жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан иштелип чыккан жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тартипте бекитилген. Бул Мамлекеттик билим берүү стандартын аткаруу бакалаврларды даярдоо боюнча кесиптик билим берүү программаларды ишке ашыруучу бардык жождор үчүн менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан милдеттүү болуп эсептелет. Өзгөчө статуска ээ мамлекеттик жогорку окуу жайлары мамлекеттик билим берүү стандарттарына теңештирилген билим берүү стандарттарын өз алдынча иштеп чыгууга жана бекитүүгө укуктуу. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомунун редакциясына ылайык)
1.2. Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартында "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасы тарабынан белгиленген тартипте кабыл алынган жогорку кесиптик билим берүү жаатындагы эл аралык документтерге ылайык терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:
- негизги билим берүү программасы - максаттарды, күтүлүүчү натыйжаларды, даярдоонун тийиштүү багыты боюнча билим берүү процессин ишке ашыруунун мазмунун жана уюштурулушун регламенттөөчү окуу-методикалык документтердин жыйындысы;
- даярдоонун багыты - ар түрдүү профилдеги, фундаменталдуу жалпы даярдоо негизиндеги интеграцияланган жогорку кесиптик билимдүү кадрларды (адистерди, бакалаврларды жана магистрлерди) даярдоо үчүн билим берүү программаларынын жыйындысы;
- профиль - негизги билим берүү программасынын конкреттүү бир түргө багытталышы жана (же) кесиптик иш объекти;
- компетенция - окуучунун аныкталган бир чөйрөдө майнаптуу жана жемиштүү иштөөсү үчүн зарыл болгон билими жагынан даярдоого карата алдын ала коюлган социалдык талап (ченем);
- бакалавр - магистратурага кирүүгө жана кесиптик иш менен алектенүүгө укук берген жогорку кесиптик билимдин квалификациялык деңгээли;
- магистр - аспирантурага жана (же) базалык докторантурага (PhD/профили боюнча) жана кесиптик иш менен алектенүүгө укук берген жогорку кесиптик билимдин квалификациялык деңгээли;
- кредит (зачеттук бирдик) - негизги кесиптик билим берүү программасынын эмгек сыйымдуулугунун шарттуу өлчөмү;
- окутуунун натыйжалары - негизги билим берүү программасы/модулу боюнча окуунун натыйжасында ээ болгон компетенциялар;
- теңдөөчү курстар - тиешелүү багыт (адистик) боюнча базалык билими жок студент-магистрант тарабынан биринчи окуу жылында базалык кесиптик билим алуу жана багыттар боюнча магистрлерди даярдоонун негизги билим берүүчү программаларын өздөштүрүүгө талап кылынган компетенцияларга ээ болуу үчүн өздөштүрүлүүчү дисциплина;
- жалпы илимий компетенциялар - кесиптик иштин бардык түрлөрү (же көпчүлүгү) үчүн жалпы болуп саналган мүнөздөмөлөрдү билдирет: окуу, талдоо жана синтез кылуу ж.б. жөндөмдүүлүк;
- инструменттик компетенция - когнитивдик жөндөмдү, идеяларды жана ойлорду түшүнүү жана пайдалана билүү жөндөмдөрүн камтыйт; методологиялык жөндөм, айлана-чөйрөнү түшүнүү жана башкаруу, убакытты уюштуруу, окуунун стратегияларын түзүү, чечимдерди кабыл алуу жана проблемаларды чече билүү жөндөмү; технологиялык жөндөм, техниканы пайдалана билүүгө, компьютерди билүүгө жана маалыматтык башкарууга байланышкан жөндөмдөр; лингвистикалык жөндөмдөр, коммуникациялык компетенция;
- социалдык-инсандык жана жалпы маданий компетенциялар - ой-сезимдерин жана мамилесин билдирүүгө, сын көз менен ой жүгүртүүгө жана өзүнө баа бере билүүгө байланышкан жеке сапаттар, ошондой эле социалдык өз ара байланыш жана кызматташуу процесстерине, топтор менен иштеше билүүгө, социалдык жана этикалык милдеттенмелерди кабыл алууга байланышкан жөндөмдөр;
- кесиптик стандарт - кесиптик иштин конкреттүү түрүнүн чегинде анын мазмунуна жана сапатына карата талаптарды белгилөөчү, кызматкер кайсы иште болсо да, кайсыл уюмда болсо да өзүнүн ордун татыктуу ээлеши үчүн кызматкерде болушу милдеттүү болгон квалификациянын сапаттык деңгээлин баяндаган негиз түзүүчү документ.
1.3. Кыскартуулар жана белгилөөлөр (Жогорку кесиптик билим берүүнүн ушул мамлекеттик билим берүү стандартында колдонулган негизги кыскартуулар көрсөтүлөт).
Ушул Мамлекеттик билим берүү стандартында төмөндөгү кыскартуулар колдонулат: МББС - Мамлекеттик билим берүү стандарты; ЖКББ - жогорку кесиптик билим берүү; НББП - негизги билим берүү программасы; ОМБ - окуу-методикалык бирикме; НББП ДЦ - негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын цикли; ЖИК - жалпы илимий компетенциялар; ИК - инструменталдык компетенциялар; КК - кесиптик компетенциялар; СИЖМК - социалдык-инсандык жана жалпы маданий компетенциялар.
2. Колдонуу тармагы
(ББС аныктамасы берилет, милдеттүү аткаруу көрсөтүлөт).
2.1. Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарты
______________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) агистрлерди даярдоо багыты боюнча негизги билим берүү программаларын ишке ашыруудагы милдеттүү ченемдердин, эрежелердин жана талаптардын жыйындысын туюндурат жана окутуу, уюштуруу-методикалык документтерди иштеп чыгуу Кыргыз Республикасынын аймагында магистрлерди даярдоонун тийиштүү багыты боюнча лицензиясы бар менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан бардык жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын (мындан ары - жождор) жогорку кесиптик билим берүүнүн негизги билим берүү программаларын өздөштүрүү сапатын баалоо үчүн негиз болуп эсептелет.
2.2. (ЖКББ МББСын негизги пайдалануучулар көрсөтүлөт).
Ушул ЖКББ МББСын ____________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) Багыты боюнча негизги пайдалануучулар төмөнкүлөр болуп саналат:
- жождордун администрациясы жана илимий-педагогикалык курамы (профессордук-окутуучулук курам, илимий кызматкерлер), өздөрүнүн жождорундагы ошол багыт жана даярдоонун деңгээли боюнча илимдин, техниканын жана социалдык чөйрөнүн жетишкендиктерин эсепке алып, негизги кесиптик билим берүү программаларын иштеп чыгуу, натыйжалуу ишке киргизүү жана жаңылоо үчүн жооптуу адамдар;
- жождун даярдоонун ошол багытындагы негизги билим берүү программасын өздөштүрүү боюнча өзүнүн окуу ишин натыйжалуу ишке ашыруу үчүн жооптуу студенттер;
- тийиштүү кесиптик иш чөйрөсүндөгү адистердин жана иш берүүчүлөрдүн бирикмелери;
- Кыргыз Республикасынын билим берүү чөйрөсүндөгү аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органынын тапшыруусу боюнча негизги билим берүү программаларын иштеп чыгууну камсыз кылуучу окуу-методикалык бирикмелер жана кеңештер;
- жогорку кесиптик билим берүүнү каржылоону камсыз кылуучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары;
- аткаруу бийлигинин жогорку кесиптик билим берүү системасында мыйзамдардын сакталышына контролду камсыз кылуучу, жогорку кесиптик билим берүү чөйрөсүндө сапатка контролду жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары.
- билим берүү программаларын жана уюмдарын аккредитациялоочу агенттиктер.
2.3. Абитуриенттердин даярдыгынын деңгээлине талаптар.
2.3.1. "Магистр" академиялык даражасын ыйгаруу менен жогорку кесиптик билим алууга талапкер абитуриенттин билим деңгээли "бакалавр" квалификациясын ыйгарылган же "адис" квалификациясы ыйгарылган жогорку кесиптик билим.
2.3.2. Абитуриенттин "бакалавр" квалификациясы ыйгарылган жогорку кесиптик билими же "адис" квалификациясы ыйгарылган жогорку кесиптик билими тууралуу мамлекеттик үлгүдөгү документи болушу керек.
3. Даярдоонун багыттарынын жалпы мүнөздөмөсү
(Ушул багытта жогорку билим берүүнүн кайсы деңгээли (бакалавр, магистр, адис) ишке ашырылары, окууну бүтүшү менен аларга кайсы квалификация ыйгарылары көрсөтүлөт).
3.1. Кыргыз Республикасында даярдоо багыты боюнча
_________________________________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) даярдоо багыты боюнча төмөнкүлөр ишке ашырылат:
- бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББП;
- магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББП.
Бакалаврларды даярдоо боюнча ЖКББ НББПны толугу менен өздөштүргөн жана белгиленген тартипте мамлекеттик жыйынтыктоо аттестациясынан ийгиликтүү өткөн жождордун бүтүрүүчүлөрүнө "бакалавр" квалификациясы ыйгарылуу менен жогорку билими тууралуу диплом берилет. Магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББПны толугу менен өздөштүргөн жана белгиленген тартипте мамлекеттик жыйынтыктоо аттестациясынан ийгиликтүү өткөн жождордун бүтүрүүчүлөрүнө "магистр" квалификациясы ыйгарылуу менен жогорку билими тууралуу диплом берилет. Магистрлерди даярдоо багытынын алкагында ЖКББ НББП профилдери жож тарабынан квалификациянын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарынын негизинде аныкталат.
3.2. (Окуунун ченемдик мөөнөттөрү, ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн кредиттердеги жалпы эмгек сыйымдуулугу көрсөтүлөт).
Жалпы орто же кесиптик орто билимдин базасында күндүзгү окутуу формасында багыттар боюнча магистрлерди ___________________________________________________________ (тизме боюнча код - багыттын толук аталышы) даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн ченемдик мөөнөтү 6 жылдан кем эмес убакытты түзөт, "бакалавр" академиялык даражасы ыйгарылган жогорку кесиптик билим берүү базасында - 2 жылдан кем эмес убакытты түзөт. Окутуунун күндүзгү-сырткы (кечки) жана сырткы формалары боюнча, ошондой эле окутуунун ар кандай формалары айкалыштырылган учурларда "бакалавр" академиялык даражасы ыйгарылган жогорку кесиптик билим берүү базасында магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөттөрү жож тарабынан күндүзгү окутуу формасында белгиленген ченемдик мөөнөткө карата жарым жылга чейин көбөйтүлөт. "Адис" квалификациясын ыйгаруу менен толук жогорку кесиптик билим берүү базасында магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөттөрү бир жылдан кем эмес убакытты түзөт. Бакалаврларды даярдоонун ар башка багыттары жана адистиктери боюнча жогорку кесиптик билими бар абитуриенттер үчүн билим берүү программасын өздөштүрүү мөөнөтү тиешелүү багыттагы магистрлерди даярдоо боюнча ЖКББ НББПнын базалык кесиптик билимдерин жана компетенцияларын түзүүчү теңдөөчү курстарды өздөштүрүүнүн эсебинен көбөйтүлөт. Билим алуунун формасына карабастан жеке окуу планы боюнча окутууда окуунун мөөнөтүн жож өз алдынча аныктайт. Ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жеке окуу планы боюнча окутууда жож мөөнөттүү билим алуунун тийиштүү формасы боюнча аныкталган убакытка салыштырмалуу узартууга укуктуу. Магистрлерди даярдоо багыты боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн башка ченемдик мөөнөттөрүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилейт.
3.3. Жалпы орто же орто кесиптик билимдин базасында күндүзгү окуу формасында магистрлерди даярдоодогу НББПны өздөштүрүүнүн жалпы эмгек сыйымдуулугу 360тан кем эмес кредитти түзөт жана "бакалавр" квалификациясын ыйгаруу менен тастыкталган жогорку кесиптик билимдин базасында 120дан кем эмес кредитти түзөт.
Күндүзгү окуу формасы боюнча окуу жылындагы ЖКББ НББПнын эмгек сыйымдуулугу 60тан кем эмес кредитке барабар. Бир окуу семестринин эмгек сыйымдуулугу 30дан кем эмес кредитке барабар (окуу процесси эки семестрлик болуп курулган учурда). Бир кредит студенттин окуу ишинин 30 саатына эквиваленттүү (анын ичинде анын аудиториялык, өз алдынча иштери жана аттестациянын бардык түрлөрү). Күндүзгү-сырттан (кечки) жана сырттан окуу формалары боюнча НББПнын, ошондой эле окутуунун ар түрдүү формалары айкалышкан учурдагы эмгек сыйымдуулугу окуу жылында 48ден кем эмес кредитти түзөт. (КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472 токтомунун редакциясына ылайык)
3.4. ЖКББ НББПнын инсанды окутуу жана тарбиялоо жаатындагы даярдоонун ____________________ багыттары боюнча максаттары.
3.4.1. ЖКББ НББПнын окутуу жаатындагы даярдоонун багыты боюнча максаты болуп
_________________________________________________________ эсептелинет: (ЖКББ НББПнын окутуу жаатындагы максаттары түзүлөт. Мисалы: "Гуманитардык, социалдык, экономикалык, математикалык жана табигый илимий билимдердин негиздери жаатында даярдоо, бүтүрүүчүгө тандап алган иш чөйрөсүндө ийгиликтүү иштөөгө мүмкүндүк берүүчү жогорку кесиптик жактан адистешкен (магистрдын деңгээлинде), тереңдетилген кесиптик (магистр деңгээлинде), атайын кесиптик (адистин деңгээлинде) билим алуу, анын социалдык мобилдүүлүгүнө жана эмгек рыногундагы туруктуулугуна өбөлгө түзүүчү универсалдуу жана предметтик-адистешкен компетенцияларга ээ болуу").
3.4.2. ЖКББ НББПнын инсанды тарбиялоо жаатындагы даярдоонун багыты боюнча максаты болуп
__________________________________________________ эсептелинет: (ЖКББ НББПнын студенттердин социалдык-инсандык сапаттарын калыптандыруу жаатындагы максаттары түзүлөт: максатка умтулгандык, уюшкандык, эмгекчилдик, жоопкерчиликтүүлүк, жарандуулук, коммуникативдүүлүк, толеранттуулук, алардын жалпы маданиятын жогорулатуу ж.б.).
3.5. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү даярдоо багыты боюнча төмөнкүлөрдү камтыйт: _______________________________________________________________________ (Кесиптик стандартты жана квалификациянын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарын эске алуу менен магистрлер даярдалуучу кесиптик иш чөйрөсү тизмеленет). Бүтүрүүчүлөрдүн билиминин жана алынган компетенцияларынын деңгээли кызматкердин квалификациясынын талаптарына ылайык келген шартта алар кесиптик иштин башка тармактарында жана (же) чөйрөлөрүндө кесиптик ишти жүзөгө ашыра алат.
3.6. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш объектилери.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин багыты _______________ боюнча объектилерден болуп төмөнкүлөр эсептелишет: _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ (Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш объектилери көрсөтүлөт)
3.7. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иштеринин түрлөрү:
_______________________________________________________________________ (Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин түрлөрү көрсөтүлөт. Мисалы: илимий-изилдөөчүлүк, өндүрүштүк-технологиялык, уюштуруучулук-башкаруучулук, долбоорлук ж.б.). Негизинен бүтүрүүчү даярдалып жаткан кесиптик иштин конкреттүү түрлөрү кызыкдар иш берүүчүлөр менен бирдикте тийиштүү кесиптик стандарттын (эгер болсо) негизинде же жогорку окуу жайы тарабынан иштелип чыгылчу анын билим берүү программасынын мазмунун аныкташы керек.
3.8. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин милдеттери.
(кызыкдар иш берүүчүлөрдүн катышуусу менен иштелип чыгылат)(*). Магистрдын кесиптик ишинин милдеттери. _______________________________________________________________________ (Милдеттер 3.7-пунктта саналып өтүлгөн кесиптик иштин түрлөрүнө ылайык көрсөтүлөт). (*) Даярдоонун багыты боюнча бүтүрүүчү даярдала турган кесиптик иштин милдеттеринин тизмеги негизинен кесиптик иштин тийиштүү аймагындагы жана кесиптик стандарттын (эгер болсо) квалификациялуу талаптардан келип чыгуусу керек. Эгер ал жок болсо, кесиптик иштин милдеттеринин тизмеги иш берүүчүлөрдүн сөзсүз катышуусу менен ЖКББ МББС долбоорунун иштеп чыгуучулары тарабынан түзүлүүсү зарыл.
4. НББПны ишке ашыруунун шарттарына карата жалпы талаптар
Жождун НББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө жалпы талаптар.
4.1.1. Жождор даярдоонун багыты боюнча НББПны өз алдынча иштеп чыгышат. НББП Кыргыз Республикасынын даярдоо багыттары боюнча тийиштүү мамлекеттик билим берүү стандартынын негизинде иштелип чыгат жана жождун окумуштуулар кеңеши тарабынан бекитилет.
Жождор НББПны илимдин, маданияттын, экономиканын, техниканын, технологиялардын жана социалдык чөйрөнүн өнүгүүсүн эсепке алып, Жождо билим берүүнүн сапатынын кепилдигин камсыз кылуу боюнча төмөндөгүлөрдө камтылган сунуш-көрсөтмөлөрдү кармануу менен 5 жылда бир жолудан кем эмес жаңылап турууга милдеттүү:
- бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын камсыз кылуу боюнча стратегиялардын иштелмесинде;
- билим берүү программаларын мезгил-мезгили менен рецензиялоонун мониторингинде;
- так макулдашылган критерийлердин негизинде студенттердин билимдеринин жана билгичтиктеринин, бүтүрүүчүлөрдүн компетенцияларынын деңгээлин баалоонун объективдүү өтүү тартиптеринин иштелмелеринде;
- окутуучулук курамдын сапатын жана компетенттүүлүгн камсыз кылууда;
- бардык ишке ашырылуучу билим берүү программаларын жетиштүү ресурстар менен камсыз кылууда, аларды колдонуунун натыйжалуулугун көзөмөлүндө, мунун ичинде окуп жаткандарды сурап билүү жолу менен;
- өзүнүн ишинде (стратегиясында) баалоо жана башка билим берүү мекемелери менен катар коюп салыштыруу үчүн макулдашылган критерийлер боюнча өзүн өзү изилдөөнү үзгүлтүксүз жүргүзүүдө;
- коомчулукту өзүнүн изилдөөлөрүнүн жыйынтыктары, пландары, жаңылоолору тууралуу маалымдоодо.
4.1.2. Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо алардын учурдагы, орто аралык жана жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациясын камтышы керек. Баалоочу каражаттардын базасы жож тарабынан иштелип чыгат жана бекитилет.
Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү аттестациялоого, бүтүрүүчү квалификациялык иштердин мазмунуна, көлөмүнө жана түзүмүнө коюлуучу талаптар жождун бүтүрүүчүлөрүн жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоо жөнүндө жобону эске алуу менен аныкталат.
4.1.3. НББПны иштеп чыгууда жождун бүтүрүүчүлөрдү социалдык-инсандык компетенцияларын (мисалы, социалдык өз ара аракеттенүү компетенцияларын, өзүн өзү уюштурууну жана системалык-ишмердик мүнөздөгү өз алдынча башкарууну) түзүп мүмкүнчүлүктөрү аныкталуусу керек. Жож жождун социо-маданий чөйрөсүн түзүп калыптандырууга, инсандын ар тараптуу өнүгүүсү үчүн зарыл шарттарды түзүүгө милдеттүү.
Жож окуу процессинин социалдык-тарбиялык компонентин студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүнү, студенттердин коомдук уюмдардын ишине катышуусун, спорттук жана чыгармачылык клубдарды, илимий студенттик коомдорду кошуп, өнүктүрүүгө көмөктөш болууга милдеттүү.
4.1.4. Жождун НББПсы студенттин тандоосу боюнча дисциплинаны түзүүсү керек. Студенттин каалоосу боюнча дисциплиналарды түзүүнүн тартибин Жождун окумуштуулар кеңеши аныктайт.
4.1.5. Жож студенттердин өзүнүн окуу программасын түзүүгө катышуусунун реалдуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга милдеттүү.
4.1.6. Жож НББПны түзүүдө студенттерди алардын укуктары жана милдеттүүлүктөрү менен тааныштырууга, студенттер тандап алган дисциплиналар алар үчүн милдеттүү болуп эсептелинерин, ал эми алардын суммалык эмгек сыйымдуулугу окуу планында каралгандан кем болбошу керектигин түшүндүрүүгө милдеттүү.
4.2. Студенттин НББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө карата жалпы талаптар.
4.2.1. Студенттер студенттин тандоосу боюнча окуу дисциплиналарын өздөштүрүүгө бөлүнгөн окуу убактысынын көлөмүнүн чектеринде НББПда алдын ала каралган конкреттүү дисциплинаны тандап алууга укуктуу.
4.2.2. Студент өзүнүн жекече билим берүү траекториясын түзүүдө дисциплинаны тандоо боюнча жождо консультация алуу жана алардын даярдоонун (адистештирүүнүн) болочок профилине таасир этүү укугуна ээ.
4.2.3. НББПны өздөштүрүүдө натыйжалуулукка жетишүү максатында СИЖМКны өнүктүрүү бөлүгүндө студенттер студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүгө, коомдук уюмдардын, спорттук жана чыгармачылык клубдардын, илимий студенттик коомдордун ишине катышууга милдеттүү.
4.2.4. Студенттер жождун НББПсында алдын ала каралган бардык тапшырмаларды аныкталып белгиленген мөөнөттөрдө аткарууга милдеттүү.
4.3. Студенттин окуу жүгүнүн максималдуу көлөмү анын аудиториялык жана аудиториядан тышкаркы (өз алдынча) окуу ишинин бардык түрлөрүн камтуу менен, жумасына 45 саат болуп белгиленет.
Жумасына аудиториялык сабактардын күндүзгү окуу формасындагы көлөмү ЖКББнын деңгээлин жана даярдоонун багытынын спецификасын эсепке алуу менен мамлекеттик билим берүү стандартына ылайык аныкталат жана ар бир окуу дисциплинасын үйрөнүүгө бөлүнгөн жалпы көлөмдөн 35тен кем эмес пайызды түзөт.
4.4. Күндүзгү-сырттан (кечки) окуу формасында аудитордук сабактардын көлөмү жумасына 16 сааттан аз болбошу керек.
4.5. Сырттан окуу формасында окутуучу менен сабак окуу мүмкүнчүлүгү студентке жылына 160 сааттан аз эмес көлөмдө камсыз кылынуусу керек.
4.6. Окуу жылындагы каникулдук убакыттын жалпы көлөмү 7-10 жуманы түзүүсү керек, мунун ичинде кыш мезгилинде 2 жумадан кем эмес жана дипломдон кийинки 4 жумалык өргүү.
5. Магистрлерди даярдоонун НББПсынын талаптары
5.1. Магистрлерди даярдоо боюнча НББПны өздөштүрүүнүн натыйжаларына коюлуучу талаптар.
Даярдоонун _______________________________________ багыты боюнча бүтүрүүчү НББПнын максаттарына жана ушул ЖКББнын мамлекеттик билим берүү стандартынын 3.4 жана 3.8-пункттарында көрсөтүлгөн кесиптик иштин милдеттерине ылайык төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек:
а) универсалдык:
- жалпы илимий (ЖИК):
(жалпы илимий компетенциялардын тизмеги келтирилет);
- инструменталдык (ИК):
(конкреттүү компетенциялардын тизмеги келтирилет);
- социалдык-инсандык жана жалпы маданий (СИЖМК):
(гуманитардык, социалдык жана экономикалык дисциплиналарды үйрөнүүнүн натыйжалары, ошондой эле окуп жаткандарга жождун социалдык-тарбиялык ишинин таасир этүүсүнүн натыйжалары болуп саналган компетенциялардын тизмеги келтирилет);
б) кесиптик (КК):
(3.7-пунктунда көрсөтүлгөн иштин түрлөрү боюнча компетенциялар көрсөтүлөт). Компетенциялардын тизмеги улуттук квалификациянын алкагынын, квалификациянын жана кесиптик стандарттын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарынын негизинде аныкталат.
5.2. Магистрлерди даярдоонун НББПнын түзүмүнө талаптар.
Магистрлерди даярдоонун НББПнын түзүмү төмөнкүдөй блокторду камтыйт: 1-блок "Дисциплиналар (модулдар)"; 2-блок "Практика"; 3-блок "Мамлекеттик жыйынтыктоочу аттестация".
Магистрлерди даярдоодогу НББПнын түзүмү
Магистрлерди даярдоодогу НББПнын жана анын блокторунун кредиттердеги көлөмү
1-блок
Дисциплиналар (модулдар)
60-90
2-блок
Практика
20-40
3-блок
Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестация
10-20
Магистрлерди даярдоодогу ЖКББ НББПнын көлөмү
120
Жож мамлекеттик билим берүү стандартынын талаптарына ылайык магистрлерди даярдоодогу НББПны иштеп чыгат жана улуттук квалификациянын алкактарына ылайык окутуунун натыйжаларына жетүүгө жоопкерчилик тартат. Дисциплиналардын (модулдардын) топтомун жана алардын магистрлерди даярдоодогу НББПнын ар бир блогуна тиешелүү эмгек сыйымдуулугун жож улуттук квалификациянын алкактарында каралган окутуунун натыйжаларынын жыйындысы түрүндө аны өздөштүрүүнүн талаптарын эске алуу менен ушул блок үчүн белгиленген көлөмдө өз алдынча аныктайт.
5.2.1. "Практика" 2-блогу окуу практикасын (тааныштыруу, технологиялык, илимий-изилдөө иштери) жана өндүрүштүк (долбоордук, эксплуатациялык, педагогикалык, илимий-изилдөө иштери) практиканы камтыйт.
Жож бир же бир нече типтеги практиканы тандоого укуктуу, ошондой эле белгиленген кредиттердин чегинде кошумча типтеги практиканы белгилей алышат.
5.2.2. "Мамлекеттик аттестация" 3-блогу мамлекеттик экзаменди тапшырууга даярдыкты жана тапшырууну, бүтүрүүчү квалификациялык ишти аткарууну жана аны жактоону (жож бүтүрүүчү квалификациялык ишти жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациянын курамына киргизген учурда) камтыйт.
5.2.3. Магистрлерди даярдоодогу НББПнын алкагында милдеттүү жана элективдүү бөлүк болот.
Магистрлерди даярдоодогу НББПнын милдеттүү бөлүгүнө жалпы илимий, универсалдуу, социалдык-инсандык жана жалпы маданий жана кесиптик компетенциялардын калыптанышын камсыз кылуучу дисциплиналар жана практикалар кирет. Мамлекеттик аттестациянын көлөмүн эске албаганда милдеттүү бөлүктүн көлөмү магистрлерди даярдоодогу НББПнын жалпы көлөмүнүн 50%нан ашпоого тийиш. Магистрлерди даярдоодогу НББПнын элективдүү бөлүгүндө студенттер тиешелүү багыт боюнча дисциплиналарды тандай алышат, ошондой эле башка багыттагы магистрлерди даярдоодогу НББПнын дисциплиналарын тандоого жол берилет.
5.2.4. ЖОЖдор ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарга (алардын арызы боюнча) магистрлерди даярдоодогу НББП боюнча окууга мүмкүнчүлүк берүүгө тийиш, анда алардын психофизикалык өнүгүүсүнүн өзгөчөлүгү, жеке мүмкүнчүлүктөрү эске алынат жана зарыл болгон учурда аталган адамдардын өнүгүүсүнүн бузулушун түзөтүүнү жана социалдык көнүгүүсүн камсыз кылат.
5.3. Магистрлерди даярдоонун НББПсын ишке ашыруунун шарттарына карата талаптар.
5.3.1. Окуу процессин кадрдык камсыз кылуу.
Магистрлерди даярдоонун негизги билим берүү программасын ишке ашыруу квалификациялуу педагогикалык кадрлар менен камсыз кылынышы керек, мында илимдин кандидаты же доктору окумуштуулук даражасы бар окутуучулар тарабынан берилген дисциплиналардын, лекциялардын үлүшү дисциплиналардын жалпы санынын _____ пайызын түзүшү керек. Магистрдик программанын илимий мазмуну жана билим берүүчү бөлүгүнүн жалпы жетекчилигин профессор же илимдин доктору жүзөгө ашырышы керек; бир профессор же илимдин доктору мындай жетекчиликти эки магистрдик программанын алкагында жүзөгө ашыра алат; жождун окумуштуулар кеңешинин чечими менен магистрдик программага жетекчиликти доценттик наамы бар илимдин кандидаты да жүзөгө ашыруусу толук ыктымал. Студент-магистрантка түздөн-түз жетекчиликти окумуштуулук даражасы жана илимий наамы же бул жагынан жетекчилик кылуу тажрыйбасы бар илимий жетекчилер жүзөгө ашырышат, бир илимий жетекчи __________ көп эмес студент-магистрантка жетекчилик кыла алат (муну жождун окумуштуулар кеңеши аныктайт).
5.3.2. Окуу процессин окуу-методикалык жана маалыматтык камсыз кылуу.
Магистрларды даярдоонун НББПсын ишке ашыруу ар бир студенттин маалыматтар базасына жана негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын (модулдарынын) толук тизмеги боюнча түзүлгөн китепканалык фонддорго жол алуусу менен камсыз кылынуусу керек. Студенттер үчүн ата мекендик жана чет өлкөлүк жождор, ишканалар жана мекемелер менен оперативдүү маалымат алмашуу мүмкүнчүлүгү камсыз кылынуусу керек. Жождун билим берүү программасы лабораториялык практикумдарды жана практикалык сабактарды (түзүлүүчү компетенцияларды эсепке алуу менен аныкталат) камтуусу зарыл. Библиотекалык фонддун комплекттерине жол алуу төмөнкү тизмедеги ата мекендик аталыштардын ___________ кем эмесине, чет өлкөлүк журналдардын аталыштарынын ______________ кем эмесине камсыз кылынганы ылайык.
5.3.3. Окуу процессин материалдык-техникалык жактан камсыздоо.
(Магистрлерди даярдоодогу НББПга төмөнкүлөрдү ишке ашырууга мүмкүндүк берүүчү зарыл болгон материалдык-техникалык камсыздоонун тизмеси көрсөтүлөт:
- практикалык жана лабораториялык сабактарды өткөрүү үчүн окуу кабинеттерин, компьютердик класстарды, объекттерди жабдууга талаптар;
- полигондор, технологиялык лабораториялар, студиялар;
- маалыматтык жана телекоммуникациялык технологияларга жана тиешелүү технологиялык каражаттарга талаптар;
- зарыл болгон учурда ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү окуп жаткандардын билим алышы үчүн атайын шарттар;
- магистрлерди даярдоодогу ишке ашырылып жаткан НББПнын өзгөчөлүгүн эске алуу менен башка талаптар).
(Магистрларды даярдоонун негизги билим берүү программасын материалдык-техникалык жактан камсыз кылуунун маанилүүлүгү көрсөтүлөт, мисалы: полигондор, бизнес-инкубаторлор, студиялар ж.б.).
5.3.4. Бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо. (Окуунун жыйынтыктарын текшерүүнүн формалары (кесиптик экзамен, квалификациялык иш ж.б.) жана аларга карата талаптар белгиленет).
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 токтому менен бекитилген
Кыргыз Республикасынын жогорку кесиптик билим берүүсүнүн мамлекеттик билим берүү стандартынын ______ адистиги боюнча МАКЕТИ (КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472, 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
1. Жалпы жоболор
1.1. Жогорку кесиптик билим берүүнүн
_____________________________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) багыты боюнча ушул Мамлекеттик билим берүү стандарты "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү билим берүү жаатындагы аныктаган тартипте башка ченемдик укуктук актыларына ылайык, Кыргыз Республикасынын билим берүү жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан иштелип чыккан жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тартипте бекитилген. Бул Мамлекеттик билим берүү стандартын аткаруу адистерди даярдоо боюнча кесиптик билим берүү программаларын ишке ашыруучу бардык жождор үчүн менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан милдеттүү болуп эсептелет. Өзгөчө статуска ээ мамлекеттик жогорку окуу жайлары мамлекеттик билим берүү стандарттарына теңештирилген билим берүү стандарттарын өз алдынча иштеп чыгууга жана бекитүүгө укуктуу. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомунун редакциясына ылайык)
1.2. Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартында "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасы тарабынан белгиленген тартипте кабыл алынган жогорку кесиптик билим берүү жаатындагы эл аралык документтерге ылайык терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:
- негизги билим берүү программасы - максаттарды, күтүлүүчү натыйжаларды, даярдоонун тийиштүү багыты боюнча билим берүү процессин ишке ашыруунун мазмунун жана уюштурулушун регламенттөөчү окуу-методикалык документтердин жыйындысы;
- даярдоонун багыты - ар түрдүү профилдеги, фундаменталдуу жалпы даярдоо негизиндеги интеграцияланган жогорку кесиптик билимдүү кадрларды (адистерди, бакалаврларды жана магистрлерди) даярдоо үчүн билим берүү программаларынын жыйындысы;
- профиль - негизги билим берүү программасынын конкреттүү бир түргө багытталышы жана (же) кесиптик иш объекти;
- компетенция - окуучунун аныкталган бир чөйрөдө майнаптуу жана жемиштүү иштөөсү үчүн зарыл болгон билими жагынан даярдоого карата алдын ала коюлган социалдык талап (ченем);
- кредит (зачеттук бирдик) - негизги кесиптик билим берүү программасынын эмгек сыйымдуулугунун шарттуу өлчөмү;
- окутуунун натыйжалары - негизги билим берүү программасы/модулу боюнча окуунун натыйжасында ээ болгон компетенциялар;
- жалпы илимий компетенциялар - кесиптик иштин бардык түрлөрү (же көпчүлүгү) үчүн жалпы болуп саналган мүнөздөмөлөрдү билдирет: окуу, талдоо жана синтез кылуу ж.б. жөндөмдүүлүк;
- инструменттик компетенция - когнитивдик жөндөмдү, идеяларды жана ойлорду түшүнүү жана пайдалана билүү жөндөмдөрүн камтыйт; методологиялык жөндөм, айлана-чөйрөнү түшүнүү жана башкаруу, убакытты уюштуруу, окуунун стратегияларын түзүү, чечимдерди кабыл алуу жана проблемаларды чече билүү жөндөмү; технологиялык жөндөм, техниканы пайдалана билүүгө, компьютерди билүүгө жана маалыматтык башкарууга байланышкан жөндөмдөр; лингвистикалык жөндөмдөр, коммуникациялык компетенция;
- социалдык-инсандык жана жалпы маданий компетенциялар - ой-сезимдерин жана мамилесин билдирүүгө, сын кез менен ой жүгүртүүгө жана өзүнө баа бере билүүгө байланышкан жеке сапаттар, ошондой эле социалдык өз ара байланыш жана кызматташуу процесстерине, топтор менен иштеше билүүгө, социалдык жана этикалык милдеттенмелерди кабыл алууга байланышкан жөндөмдөр;
- кесиптик стандарт - кесиптик иштин конкреттүү түрүнүн чегинде анын мазмунуна жана сапатына карата талаптарды белгилөөчү, кызматкер кайсы иште болсо да, кайсыл уюмда болсо да өзүнүн ордун татыктуу ээлеши үчүн кызматкерде болушу милдеттүү болгон квалификациянын сапаттык деңгээлин баяндаган негиз түзүүчү документ.
1.3. Кыскартуулар жана белгилөөлөр (Жогорку кесиптик билим берүүнүн ушул Мамлекеттик билим берүү стандартында колдонулган негизги кыскартуулар көрсөтүлөт).
Ушул Мамлекеттик билим берүү стандартында төмөндөгү кыскартуулар колдонулат: МББС - Мамлекеттик билим берүү стандарты; ЖКББ - жогорку кесиптик билим берүү; НББП - негизги билим берүү программасы; ОМБ - окуу-методикалык бирикме; НББП ДЦ - негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын цикли; ЖИК - жалпы илимий компетенциялар; ИК - инструменталдык компетенциялар; КК - кесиптик компетенциялар; СИЖМК - социалдык-инсандык жана жалпы маданий компетенциялар.
2. Колдонуу тармагы
(ББС аныктамасы берилет, милдеттүү аткаруу көрсөтүлөт).
2.1. Ушул Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарты
_________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) адистиги боюнча негизги билим берүү программаларын ишке ашыруудагы милдеттүү ченемдердин, эрежелердин жана талаптардын жыйындысын туюндурат жана окутуу, уюштуруу-методикалык документтерди иштеп чыгуу Кыргыз Республикасынын аймагында тийиштүү адистик боюнча лицензиясы бар менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан бардык жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын (мындан ары - жождор) жогорку кесиптик билим берүүнүн негизги билим берүү программаларын өздөштүрүү сапатын баалоо үчүн негиз болуп эсептелет.
2.2. (ЖКББ МББСын негизги пайдалануучулар көрсөтүлөт).
Ушул ЖКББ МББСын _______________________________________________________ (тизме боюнча коду - багыттын толук аталышы) Багыты боюнча негизги пайдалануучулар төмөнкүлөр болуп саналат:
- жождордун администрациясы жана илимий-педагогикалык курамы (профессордук-окутуучулук курам, илимий кызматкерлер), өздөрүнүн жождорундагы ошол багыт жана даярдоонун деңгээли боюнча илимдин, техниканын жана социалдык чөйрөнүн жетишкендиктерин эсепке алып, негизги кесиптик билим берүү программаларын иштеп чыгуу, натыйжалуу ишке киргизүү жана жаңылоо үчүн жооптуу адамдар;
- жождун даярдоонун ошол багытындагы негизги билим берүү программасын өздөштүрүү боюнча өзүнүн окуу ишин натыйжалуу ишке ашыруу үчүн жооптуу студенттер;
- тийиштүү кесиптик иш чөйрөсүндөгү адистердин жана иш берүүчүлөрдүн бирикмелери;
- Кыргыз Республикасынын билим берүү чөйрөсүндөгү аткаруу бийлигинин борбордук мамлекеттик органынын тапшыруусу боюнча негизги билим берүү программаларын иштеп чыгууну камсыз кылуучу окуу-методикалык бирикмелер жана кеңештер;
- жогорку кесиптик билим берүүнү каржылоону камсыз кылуучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары;
- аткаруу бийлигинин жогорку кесиптик билим берүү системасында мыйзамдардын сакталышына контролду камсыз кылуучу, жогорку кесиптик билим берүү чөйрөсүндө сапатка контролду жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар;
- билим берүү программаларын жана уюмдарын аккредитациялоочу агенттиктер.
2.3. Абитуриенттердин даярдыгынын деңгээлине талаптар.
2.3.1. "Адис" квалификациясынын ыйгарылышы менен жогорку кесиптик билим алууга талаптанган абитуриенттин билим деңгээли - жалпы орто билим же кесиптик орто (же кесиптик жогорку) билим.
2.3.2. Абитуриенттин жалпы орто билими же кесиптик орто (же кесиптик жогорку) билими тууралуу мамлекеттик үлгүдөгү документи болушу керек.
3. Адистиктин жалпы мүнөздөмөсү
(Ушул адистикте (адис) жогорку билим берүүнүн кайсы деңгээли ишке ашырылары, окууну бүтүшү менен аларга кайсы квалификация ыйгарылары көрсөтүлөт).
3.1. Кыргыз Республикасында айрым адистиктерди даярдоо боюнча
________________________________________________________________ (тизме боюнча коду - адистиктин толук аталышы) ЖКББ НББП ишке ашырылат; ЖКББ НББПны толугу менен өздөштүргөн жана белгиленген тартипте мамлекеттик жыйынтыктоо аттестациясынан ийгиликтүү өткөн жождордун бүтүрүүчүлөрүнө "адис" квалификациясы ыйгарылып, жогорку билими тууралуу диплом берилет. Адистиктин алкагында ЖКББ НББП профилдери жож тарабынан квалификациянын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарынын негизинде аныкталат.
3.2. (Окуунун ченемдик мөөнөттөрү, ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн кредиттердеги жалпы эмгек сыйымдуулугу көрсөтүлөт).
Жалпы орто же кесиптик орто билимдин базасында күндүзгү окутуу формасында ______________________________________________ (тизме боюнча код - багыттын толук аталышы) адистиги боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн ченемдик мөөнөтү 5 жылдан кем эмес убакытты түзөт. Окутуунун күндүзгү-сырткы (кечки) жана сырткы формалары боюнча, ошондой эле окутуунун ар кандай формалары айкалыштырылган учурларда адистик боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөттөрү жож тарабынан күндүзгү окутуу формасында белгиленген ченемдик мөөнөткө карата алты айдан бир жылга чейин көбөйтүлөт. Тиешелүү профилдеги кесиптик орто билими же жогорку кесиптик билими бар адамдарга адистик боюнча тездетилген программалар менен ЖКББ НББПны өздөштүрүүгө укук берилет. Тездетилген программаларды ишке ашырууда окуу мөөнөтү башка билим берүү программасы боюнча кесиптик орто билим жана (же) жогорку билим алууда студент өздөштүргөн (өткөн) өзүнчө дисциплиналар (модулдар) жана (же) өзүнчө практикалар боюнча окутуунун натыйжаларын толук же жарым-жартылай кайра аттестациялоонун (кайра зачет тапшыруунун) жыйынтыгы менен аныкталат. Орто кесиптик билим берүү профилинин жогорку кесиптик билим берүү профилине шайкештиги жож тарабынан өз алдынча аныкталат. Орто кесиптик билим берүү базасында адистик боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүү мөөнөттөрү күндүзгү окутуу формасында тездетилген программаларды ишке ашыруунун алкагында 5 жылдан кем эмес убакытты түзөт. Билим алуунун формасына карабастан жеке окуу планы боюнча окутууда окуунун мөөнөтүн жож өз алдынча аныктайт. Ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарды жеке окуу планы боюнча окутууда жож мөөнөттүү билим алуунун тийиштүү формасы боюнча аныкталган убакытка салыштырмалуу узартууга укуктуу. Адистик боюнча ЖКББ НББП өздөштүрүүнүн башка ченемдик мөөнөттөрүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилейт.
3.3. Жалпы орто же орто кесиптик билимдин базасында күндүзгү окуу формасында адистик боюнча НББПны өздөштүрүүнүн жалпы эмгек сыйымдуулугу 300дөн кем эмес кредитти түзөт.
Күндүзгү окуу формасы боюнча окуу жылындагы ЖКББ НББПнын эмгек сыйымдуулугу 60тан кем эмес кредитке барабар. Бир окуу семестринин эмгек сыйымдуулугу 30дан кем эмес кредитке барабар (окуу процесси эки семестрлик болуп курулган учурда). Бир кредит студенттин окуу ишинин 30 саатына эквиваленттүү (анын ичинде анын аудиториялык, өз алдынча иштери жана аттестациянын бардык түрлөрү). Күндүзгү-сырттан (кечки) жана сырттан окуу формалары боюнча НББПнын, ошондой эле окутуунун ар түрдүү формалары айкалышкан учурдагы эмгек сыйымдуулугу окуу жылында 48ден кем эмес кредитти түзөт.
3.4. ЖКББ НББПнын инсанды окутуу жана тарбиялоо жаатындагы даярдоонун ___________________ адистиктери боюнча максаттары.
3.4.1. ЖКББ НББПнын окутуу жаатындагы даярдоонун адистиктер боюнча максаты болуп
____________________________________________ эсептелинет: (ЖКББ НББПнын окутуу жаатындагы максаттары түзүлөт. Мисалы: "Гуманитардык, социалдык, экономикалык, математикалык жана табигый илимий билимдердин негиздери жаатында даярдоо, бүтүрүүчүгө тандап алган иш чөйрөсүндө ийгиликтүү иштөөгө мүмкүндүк берүүчү атайын кесиптик (адистин деңгээлинде) билим алуу, анын социалдык мобилдүүлүгүнө жана эмгек рыногундагы туруктуулугуна өбөлгө түзүүчү универсалдуу жана предметтик-адистешкен компетенцияларга ээ болуу").
3.4.2. ЖКББ НББПнын инсанды тарбиялоо жаатындагы даярдоонун багыты боюнча максаты болуп
____________________________________________ эсептелинет: (ЖКББ НББПнын студенттердин социалдык-инсандык сапаттарын калыптандыруу жаатындагы максаттары түзүлөт: максатка умтулгандык, уюшкандык, эмгекчилдик, жоопкерчиликтүүлүк, жарандуулук, коммуникативдүүлүк, толеранттуулук, алардын жалпы маданиятын жогорулатуу ж.б.).
3.5. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш чөйрөсү адистиги боюнча төмөнкүлөрдү камтыйт: ____________________________________________________________ (кесиптик стандартты жана квалификациянын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарын эске алуу менен адистер даярдалуучу кесиптик иш чөйрөсү тизмеленет). Бүтүрүүчүлөрдүн билиминин жана алынган компетенцияларынын деңгээли кызматкердин квалификациясынын талаптарына ылайык келген шартта алар кесиптик иштин башка тармактарында жана (же) чөйрөлөрүндө кесиптик ишти жүзөгө ашыра алат.
3.6. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш объектилери.
Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин багыты ________________________________________ боюнча объектилерден болуп эсептелишет: ___________________________________________________________________ (Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш объектилери көрсөтүлөт)
3.7. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иштеринин түрлөрү:
___________________________________________________________________ (Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш түрлөрү көрсөтүлөт. Мисалы: илимий-изилдөөчүлүк, өндүрүштүк-технологиялык, уюштуруучулук-башкаруучулук, долбоорлук ж.б.). Негизинен бүтүрүүчү даярдалып жаткан кесиптик иштин конкреттүү түрлөрү кызыкдар иш берүүчүлөр менен бирдикте тийиштүү кесиптик стандарттын (эгер болсо) негизинде же жогорку окуу жайы тарабынан иштелип чыгылчу билим берүү программасынын мазмунун аныкташы керек.
3.8. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик иш милдеттери (кызыкдар иш берүүчүлөрдүн катышуусу менен иштелип чыгылат)(*).
Адистин кесиптик иш милдеттери ______________________________________________________________________________ (Милдеттер 3.7-пунктта саналып өтүлгөн кесиптик иштин түрлөрүнө ылайык көрсөтүлөт). (*) Бүтүрүүчү даярдала турган кесиптик иштин милдеттеринин тизмеги негизинен кесиптик иштин тийиштүү тармагындагы жана кесиптик стандарттын (эгер болсо) квалификациялуу талаптардан келип чыгуусу керек. Эгер ал жок болсо, кесиптик иш милдеттеринин тизмеги иш берүүчүлөрдүн сөзсүз катышуусу менен ЖКББ МББС долбоорунун иштеп чыгуучулар тарабынан түзүлүүсү зарыл.
4. НББПны ишке ашыруунун шарттарына карата жалпы талаптар
Жождун НББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө жалпы талаптар.
4.1.1. Жождор адистик боюнча НББПны өз алдынча иштеп чыгышат. НББП Кыргыз Республикасынын адистик боюнча тийиштүү мамлекеттик билим берүү стандартынын негизинде иштелип чыгат жана жождун окумуштуулар кеңеши тарабынан бекитилет.
Жождор НББПны илимдин, маданияттын, экономиканын, техниканын, технологиялардын жана социалдык чөйрөнүн өнүгүүсүн эсепке алып, жождо билим берүүнүн сапатынын кепилдигин камсыз кылуу боюнча төмөндөгүлөрдө камтылган сунуш-көрсөтмөлөрдү кармануу менен 5 жылда бир жолудан кем эмес жаңылап турууга милдеттүү:
- бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын камсыз кылуу боюнча стратегиялардын иштелмесинде;
- билим берүү программаларын мезгил-мезгили менен рецензиялоонун мониторингинде;
- так макулдашылган критерийлердин негизинде студенттердин билимдеринин жана билгичтиктеринин, бүтүрүүчүлөрдүн компетенцияларынын деңгээлин баалоонун объективдүү өтүү тартиптеринин иштелмелеринде;
- окутуучулук курамдын сапатын жана компетенттүүлүгүн камсыз кылууда;
- бардык ишке ашырылуучу билим берүү программаларын жетиштүү ресурстар менен камсыз кылууда, аларды колдонуунун натыйжалуулугун көзөмөлүндө, мунун ичинде окуп жаткандарды сурап билүү жолу менен;
- өзүнүн ишин (стратегияларын) баалоо жана башка билим берүү мекемелери менен катар коюп салыштыруу үчүн макулдашылган критерийлер боюнча өзүн өзү изилдөөнү үзгүлтүксүз жүргүзүүдө;
- коомчулукту өзүнүн изилдөөлөрүнүн жыйынтыктары, пландары, жаңылоолору тууралуу маалымдоодо.
4.1.2. Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо алардын учурдагы, орто аралык жана жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациясын камтышы керек. Баалоочу каражаттардын базасы жож тарабынан иштелип чыгат жана бекитилет.
Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү аттестациялоого, бүтүрүүчү квалификациялык иштердин мазмунуна, көлөмүнө жана түзүмүнө коюлуучу талаптар жождун бүтүрүүчүлөрүн жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациялоо жөнүндө жобону эске алуу менен аныкталат.
4.1.3. НББПны иштеп чыгууда жожду бүтүрүүчүлөрдүн социалдык-инсандык компетенцияларын (мисалы, социалдык өз ара аракеттенүү компетенцияларын, өзүн өзү уюштурууну жана системалык-иш мүнөзүндөгү өз алдынча башкарууну) түзүү мүмкүнчүлүктөрү аныкталуусу керек. Жож жождун социалдык-маданий чөйрөсүн түзүп калыптандырууга, инсандын ар тараптуу өнүгүүсү үчүн зарыл шарттарды түзүүгө милдеттүү.
Жож окуу процессинин социалдык-тарбиялык компонентин студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүнү, студенттердин коомдук уюмдардын ишине катышуусун, спорттук жана чыгармачылык клубдарды, илимий студенттик коомдорду кошуп, өнүктүрүүгө көмөктөш болууга милдеттүү.
4.1.4. Жогорку окуу жайларынын НББПсы студенттин тандоосу боюнча дисциплинаны түзүүсү керек. Студенттин каалоосу боюнча дисциплиналарды түзүүнүн тартибин жождун окумуштуулар кеңеши аныктайт.
4.1.5. Жож студенттердин өзүнүн окуу программасын түзүүгө катышуусунун реалдуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга милдеттүү.
4.1.6. Жож НББПны түзүүдө студенттерди алардын укуктары жана милдеттүүлүктөрү менен тааныштырууга, студенттер тандап алган дисциплиналар алар үчүн милдеттүү болуп эсептелинерин, ал эми алардын суммалык эмгек сыйымдуулугу окуу планында каралгандан кем болбошу керектигин түшүндүрүүгө милдеттүү.
4.2. Студенттин НББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө карата жалпы талаптар.
4.2.1. Студенттер студенттин тандоосу боюнча окуу дисциплиналарын өздөштүрүүгө бөлүнгөн окуу убактысынын көлөмүнүн чектеринде НББПда алдын ала каралган конкреттүү дисциплинаны тандап алууга укуктуу.
4.2.2. Студент өзүнүн жекече билим берүү траекториясын түзүүдө дисциплинаны тандоо боюнча жождо консультация алуу жана алардын даярдоонун (адистештирүүнүн) болочок профилине таасир этүү укугуна ээ.
4.2.3. НББПны өздөштүрүүдө натыйжалуулукка жетишүү максатында СИЖМКны өнүктүрүү бөлүгүндө студенттер студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүгө, коомдук уюмдардын, спорттук жана чыгармачылык клубдардын, илимий студенттик коомдордун ишине катышууга милдеттүү.
4.2.4. Студенттер жождун НББПсында алдын ала каралган бардык тапшырмаларды белгиленген мөөнөттөрдө аткарууга милдеттүү.
4.3. Студенттин окуу жүгүнүн максималдуу көлөмү анын аудиториялык жана аудиториядан тышкаркы (өз алдынча) окуу ишинин бардык түрлөрүн камтуу менен, жумасына 45 саат болуп белгиленет.
Күндүзгү окуу формасында жумасына аудиториялык сабактардын көлөмү ЖКББнын деңгээлин жана даярдоонун багытынын өзгөчөлүгүн эске алып мамлекеттик билим берүү стандарты менен аныкталат жана ар бир окуу дисциплинасын үйрөнүүгө бөлүнгөн жалпы көлөмдүн кеминде 50 пайызын түзөт. Окуу дисциплинасы боюнча өз алдынча иштөөгө бөлүнгөн сааттарга ушул окуу дисциплинасы (модуль) боюнча экзаменге даярданууга каралган убакыт кошулат.
4.4. Күндүзгү-сырттан (кечки) окуу формасында аудитордук сабактардын көлөмү жумасына 16 сааттан аз болбошу керек.
4.5. Сырттан окуу формасында окутуучу менен сабак окуу мүмкүнчүлүгү студентке жылына 160 сааттан аз эмес көлөмдө камсыз кылынуусу керек.
4.6. Окуу жылындагы каникулдук убакыттын жалпы көлөмү 7-10 жуманы түзүүсү керек, мунун ичинде кыш мезгилинде 2 жумадан кем эмес.
5. Адистик боюнча НББПсынын талаптары
5.1. Адистик боюнча НББПны өздөштүрүүнүн натыйжаларына коюлуучу талаптар.
_______________________________________________________ адистиги боюнча бүтүрүүчү НББПнын максаттарына жана ушул ЖКББнын мамлекеттик билим берүү стандартынын 3.4 жана 3.8-пункттарында көрсөтүлгөн кесиптик иштин милдеттерине ылайык "адис" квалификациясын ыйгаруу менен төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек:
а) универсалдык:
- жалпы илимий (ЖИК):
(жалпы илимий компетенциялардын тизмеги келтирилет);
- инструменталдык (ИК):
(конкреттүү компетенциялардын тизмеги келтирилет);
- социалдык-инсандык жана жалпы маданий (СИЖМК):
(гуманитардык, социалдык жана экономикалык дисциплиналарды үйрөнүүнүн натыйжалары, ошондой эле окуп жаткандарга жождун социалдык-тарбиялык ишинин таасир этүүсүнүн натыйжалары болуп саналган компетенциялардын тизмеги келтирилет);
б) кесиптик (КК):
(3.7-пунктунда көрсөтүлгөн иштин түрлөрү боюнча компетенциялар көрсөтүлөт). Компетенциялардын тизмеги улуттук квалификациянын алкагынын, квалификациянын жана кесиптик стандарттын (эгер болсо) тармактык/сектордук алкактарынын негизинде аныкталат.
5.2. Адистик боюнча НББПнын түзүмүнө талаптар.
Адистик боюнча НББПнын түзүмү төмөнкүдөй блокторду камтыйт: 1-блок "Дисциплиналар (модулдар)"; 2-блок "Практика"; 3-блок "Мамлекеттик жыйынтыктоочу аттестация".
Адистик боюнча НББПнын түзүмү
Адистик боюнча НББПнын жана анын блокторунун кредиттердеги көлөмү
1-блок
I. Гуманитардык, социалдык жана экономикалык цикл
II. Математикалык жана табигый илимий цикл III. Кесиптик цикл
185-260
2-блок
Практика
25-90
3-блок
Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестация
10-25
Адистик боюнча НББПнын көлөмү
300
Жож мамлекеттик билим берүү стандартынын талаптарына ылайык адистик боюнча НББПны иштеп чыгат жана улуттук квалификациянын алкактарына ылайык окутуунун натыйжаларына жетүүгө жоопкерчилик тартат. Дисциплиналардын (модулдардын) топтомун жана алардын адистик НББПнын ар бир блогуна тиешелүү эмгек сыйымдуулугун жож улуттук квалификациянын алкактарында каралган окутуунун натыйжаларынын жыйындысы түрүндө аны өздөштүрүүнүн талаптарын эске алуу менен ушул блок үчүн белгиленген көлөмдө өз алдынча аныктайт.
5.2.1. Адистик НББП төмөнкүлөрдү ишке ашырууну камсыздашы керек:
- гуманитардык, социалдык жана экономикалык циклдин милдеттүү дисциплиналарын, алардын тизмеги жана эмгек сыйымдуулугу Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан (өзгөчө статуска ээ мамлекеттик жогорку окуу жайларын кошпогондо) аныкталат. Өзгөчө статуска ээ мамлекеттик жогорку окуу жайлары гуманитардык, социалдык жана экономикалык циклдин дисциплиналарын өз алдынча аныктайт. Аталган дисциплиналардын мазмуну жана ишке ашыруу тартиби тиешелүү адистик боюнча ЖКББ мамлекеттик билим берүү стандарты менен белгиленет;
- кеминде 360 саат көлөмүндө дене тарбия жана спорт боюнча дисциплиналарды, алар өздөштүрүү үчүн милдеттүү болуп саналат, бирок кредиттерге которулбайт жана адистик боюнча НББПнын көлөмүнө киргизилбейт.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 5-февралындагы № 45 токтомунун редакциясына ылайык)
5.2.2. "Практика" 2-блогу окуу практикасын (таанышуучу, технологиялык, илимий-изилдөө иштери) жана өндүрүш практикасын (долбоордук, эксплуатациялык, педагогикалык, илимий-изилдөө иштери) камтыйт.
Жож бир же бир нече типтеги практиканы тандоого укуктуу, ошондой эле белгиленген кредиттердин чегинде кошумча типтеги практиканы белгилей алат.
5.2.3. "Мамлекеттик аттестация" 3-блогу мамлекеттик экзаменди тапшырууга даярдыкты жана тапшырууну, бүтүрүүчү квалификациялык ишти аткарууну жана аны жактоону (эгерде жож бүтүрүүчү квалификациялык ишти жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестациянын курамына киргизген болсо) камтыйт.
5.2.4. Адистик боюнча НББПнын алкагында милдеттүү жана элективдүү бөлүк болот.
Адистик боюнча НББПнын милдеттүү бөлүгүнө улуттук квалификациянын алкактарынын деңгээлдерин эске алуу менен жалпы илимий, универсалдуу, социалдык-инсандык жана жалпы маданий жана кесиптик компетенциялардын калыптанышын камсыз кылуучу дисциплиналар жана практикалар кирет. Мамлекеттик аттестациянын көлөмүн эске албаганда милдеттүү бөлүктүн көлөмү адистик боюнча НББПнын жалпы көлөмүнөн 50 пайыздан ашпоого тийиш. Адистик боюнча НББПнын элективдүү бөлүгүндө студенттер тиешелүү багыт боюнча дисциплиналарды тандай алышат, ошондой эле башка адистик боюнча НББПнын дисциплиналарын тандоого жол берилет.
5.2.5. Жож ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдарга (алардын арызы боюнча) ден соолугунун абалы боюнча окууга каршы көрсөтмөлөр каралган НББПдан тышкары, адистерди даярдоонун негизги билим берүү программасы боюнча окууга мүмкүнчүлүк берүүгө тийиш, анда алардын психофизикалык өнүгүүсүнүн өзгөчөлүгү, жеке мүмкүнчүлүктөрү эске алынат жана зарыл болгон учурда аталган адамдардын өнүгүүсүнүн бузулушун түзөтүүнү жана социалдык көнүгүүсүн камсыз кылат.
5.3. Адистик боюнча НББПны ишке ашыруунун шарттарына талаптар.
5.3.1. Окуу процессин кадрдык камсыз кылуу.
Адистерди даярдоонун негизги билим берүү программасын ишке ашыруу окуткан дисциплинанын профилине ылайык базалык билими бар, илимий жана (же) илимий-методикалык иш менен системалык түрдө алектенген педагогикалык кадрлар тарабынан камсыз кылынышы керек, мында илимдин кандидаты же доктору окумуштуулук даражасы бар окутуучулар тарабынан берилген дисциплиналардын, лекциялардын үлүшү дисциплиналардын жалпы санынын ______ пайызын түзүшү керек. Атайын дисциплиналардын окутуучуларынын, илимдин кандидаты, доктору окумуштуулук даражасы жана (же) тийиштүү кесиптик чөйрөдө иш тажрыйбасы болушу керек.
5.3.2. Окуу процессин окуу-методикалык жана маалыматтык камсыз кылуу.
Адистерди даярдоонун НББПсын ишке ашыруу ар бир студенттин маалыматтар базасына жана негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын толук тизмеги боюнча түзүлгөн китепканалык фонддорго бир студентке _________ нускадан кем эмес окуу китептери жана окуу-методикалык колдонмолор менен камсыз кылуу эсебинде жол алуусу камсыз кылынуусу керек. Жогорку курстардын студенттери үчүн ата мекендик жана чет өлкөлүк жождор, ишканалар жана мекемелер менен оперативдүү маалымат алмашуу мүмкүнчүлүгү камсыз кылынуусу керек. Жождун билим берүү программасы лабораториялык практикумдарды жана практикалык сабактарды (түзүлүүчү компетенцияларды эсепке алуу менен аныкталат) камтуусу зарыл. (Абзац КР Өкмөтүнүн 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718 токтомуна ылайык күчүн жоготту)
5.3.3. Окуу процессин материалдык-техникалык жактан камсыздоо.
(Адистик боюнча НББПны ишке ашырууга мүмкүндүк берүүчү зарыл болгон материалдык-техникалык камсыздоонун төмөнкүдөй тизмеси көрсөтүлөт:
- окуу кабинеттерин, компьютердик класстарды, практикалык жана лабораториялык сабактарды өткөрүү үчүн объекттерди жабдууга талаптар;
- полигондор, технологиялык лабораториялар, студиялар;
- маалыматтык жана телекоммуникациялык технологияларга жана тиешелүү технологиялык каражаттарга талаптар;
- зарылдыгына жараша ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү окуп жаткандардын билим алышы үчүн атайын шарттар;
- адистик боюнча ишке ашырылып жаткан НББПнын өзгөчөлүгүн эске алуу менен башка талаптар).
(Негизги билим берүү программасын материалдык-техникалык жактан камсыз кылуунун маанилүүлүгү көрсөтүлөт, мисалы: полигондор, технологиялык лабораториялар, студиялар ж.б.).
5.3.4. Бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо.
(Окуунун жыйынтыктарын текшерүүнүн формалары (кесиптик экзамен, квалификациялык иш ж.б.) жана аларга карата талаптар белгиленет).
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 токтому менен бекитилген
Бүтүрүүчүгө "бакалавр" квалификациясын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн даярдоо багыттарынын ТИЗМЕГИ (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472, 2014-жылдын 22-июлундагы № 405, 2018-жылдын 16-июлундагы № 323, 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 29-майындагы № 290 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
Коду
Бакалаврларды даярдоо багыттарынын аталышы
Квалификациянын аталышы
510000
Физика-математика илимдери жана фундаменталдык информатика
510100
Математика
Бакалавр
510200
Колдонмо математика жана информатика
Бакалавр
510300
Маалымат технологиялары
Бакалавр
510400
Физика
Бакалавр
510500
Радиофизика
Бакалавр
510600
Фундаменталдык информатика жана информациялык технологиялар
Бакалавр
510700
Информациялык системаларды математикалык камсыздоо жана администрациялоо
Бакалавр
520000
Табият таануу илимдери
520100
Химия
Бакалавр
520200
Биология
Бакалавр
520300
Геология
Бакалавр
520400
География
Бакалавр
520500
Картография жана геоинформатика
Бакалавр
520600
Гидрометеорология
Бакалавр
520700
Жер кыртышынын билими
Бакалавр
520800
Жаратылышты колдонуу жана экология
Бакалавр
520900
Биоэкология
Бакалавр
530000
Гуманитардык илимдер
530100
Философия
Бакалавр
530200
Политология
Бакалавр
530300
Психология
Бакалавр
530400
Тарых
Бакалавр
530500
Юриспруденция
Бакалавр
530600
Журналистика
Бакалавр
530700
Реклама жана коом менен байланыштар
Бакалавр
530800
Эл аралык мамилелер
Бакалавр
530900
Чыгыш таануу, африка таануу
Бакалавр
531000
Филология
Бакалавр
531100
Лингвистика
Бакалавр
531300
Маданият таануу
Бакалавр
531400
Диндерди таануу
Бакалавр
531500
Аймак таануу (Регионоведение)
Бакалавр
531600
Теология
Бакалавр
531700
Америка таануу
Бакалавр
531800
Европа таануу
Бакалавр
531900
Антропология
Бакалавр
532000
Дене тарбия жана спорт
Бакалавр
532100
Спорттун, ден-соолуктун туризми жана рекреация
Бакалавр
532200
Укук коргоо иши
Бакалавр
532300
Кытай таануу
Бакалавр
532400
Эркин искусство жана илимдер
Бакалавр
532500
Ден соолугунда мандеми бар адамдар үчүн дене тарбия (адаптивдүү дене тарбия)
Бакалавр
540000
Социалдык илимдер
540100
Социология
Бакалавр
540200
Социалдык иштер
Бакалавр
540300
Жаштар менен иштөөнү уюштуруу
Бакалавр
550000
Педагогикалык билим берүү
550100
Табигый-илимий билим берүү
Бакалавр
550200
Физика-математикалык билим берүү
Бакалавр
550300
Филологиялык билим берүү
Бакалавр
550400
Социалдык-экономикалык билим берүү
Бакалавр
550500
Технологиялык билим берүү
Бакалавр
550600
Көркөмдүк билим берүү
Бакалавр
550700
Педагогика
Бакалавр
550800
Кесиптик билим берүү
Бакалавр
560000
Саламаттыкты сактоо
560100
Коомдук саламаттыкты сактоо
Бакалавр
560200
Медайымдык иш
Бакалавр
560300
Акушердик иш
Бакалавр
570000
Маданият жана искусство
570100
Искусствонун тарыхы жана теориясы
Бакалавр
570200
Музыкалык искусство
Бакалавр
570300
Театралдык искусство
Бакалавр
570400
Дизайн
Бакалавр
570500
Көркөм сүрөт искусствосу
Бакалавр
570600
Китепкана таануу жана документ жүргүзүү
Бакалавр
570700
Текстиль жана костюм искусствосу
Бакалавр
570800
Басып чыгаруу иштери
Бакалавр
570900
Реставрация
Бакалавр
571000
Элдик көркөм маданияты
Бакалавр
571100
Телевидение
Бакалавр
571200
Музеология жана маданий, тарыхый мурастын объекттерин коргоо
Бакалавр
580000
Экономика жана башкаруу
580100
Экономика
Бакалавр
580200
Менеджмент
Бакалавр
580300
Коммерция
Бакалавр
580400
Соода иши
Бакалавр
580500
Бизнес-информатика
Бакалавр
580600
Логистика
Бакалавр
580700
Бизнес башкаруу
Бакалавр
580800
Персоналдарды башкаруу
Бакалавр
580900
Мамлекеттик жана муниципалдык башкаруу
Бакалавр
581000
Маркетинг
Бакалавр
581100
Товар таануу
Бакалавр
590000
Маалымат коопсуздугу
590100
Маалымат коопсуздугу
Бакалавр
600000
Тейлөө сферасы
600100
Сервис
Бакалавр
600200
Туризм
Бакалавр
600300
Мейманкана иши
Бакалавр
610000
Айыл чарба жана айыл чарба илимдери
610100
Агрохимия жана агрожер кыртышын таануу
Бакалавр
610200
Агрономия
Бакалавр
610300
Агроинженерия
Бакалавр
610400
Зоотехния
Бакалавр
610500
Ветеринардык-санитардык экспертиза
Бакалавр
610600
Айыл чарба продукцияларын өндүрүүнүн жана кайра иштетүүнүн технологиясы
Бакалавр
610800
Балык уулоо жана аквакультура
Бакалавр
610900
Айыл чарба илимдери
Бакалавр
611000
Бак өстүрүүчүлүк
Бакалавр
611100
Жайыттарды башкаруу
Бакалавр
620000
Геодезия жана жерге жайгаштыруу
620100
Геодезия жана аралыктык байкаштыруу
Бакалавр
620200
Жерге жайгаштыруу жана кадастрлар
Бакалавр
630000
Геология, чалгындоо жана кендерди иштетүү
630100
Колдонмо геология
Бакалавр
630200
Геологиялык чалгындоонун технологиясы
Бакалавр
630300
Тоо иштери
Бакалавр
630400
Нефти, газ иштери
Бакалавр
640000
Энергетика жана электротехника
640100
Жылуулук энергетикасы жана жылуулук техникасы
Бакалавр
640200
Электроэнергетика жана электротехника
Бакалавр
650000
Материал таануу, металлургия жана машина куруу
650100
Материал таануу жана материалдардын технологиясы
Бакалавр
650200
Металлургия
Бакалавр
650300
Машина куруу
Бакалавр
650400
Технологиялык машиналар жана жабдуулар
Бакалавр
650500
Колдонмо механика
Бакалавр
660000
Курал-жарак жана куралдануу системасы
660100
Курал-жарак жана куралдануу системасы
Бакалавр
670000
Транспорттук техника жана технология
670100
Жер үстүндөгү транспорттук-технологиялык машиналар жана комплекстер
Бакалавр
670200
Транспорттук-технологиялык машиналарды жана комплекстерди эксплуатациялоо
Бакалавр
670300
Транспорттук процесстердин технологиясы
Бакалавр
670400
Транспорттук-технологиялык машиналар жана аба транспортунун системалары
Бакалавр
670500
Транспорттук-технологиялык машиналарды, аба транспортунун комплекстерин жана системаларын эксплуатациялоо
Бакалавр
670600
Аба транспортундагы транспорттук процесстердин технологиясы
Бакалавр
670700
Учуучу аппараттарды жана кыймылдаткычтарды техникалык эксплуатациялоо
Бакалавр
670800
Авиациялык электр системаларын жана пилотаждык-навигациялык комплекстерди техникалык эксплуатациялоо
Бакалавр
680000
Приборкуруу
680100
Приборкуруу
Бакалавр
680200
Биотехникалык системалар жана технологиялар
Бакалавр
690000
Электротехника, радиотехника жана байланыш
690100
Электроника жана наноэлектроника
Бакалавр
690200
Радиотехника
Бакалавр
690300
Инфокоммуникациялык технологиялар жана байланыш системасы
Бакалавр
690400
Электрондук каражаттардын технологиясы жана конструкциялоосу
Бакалавр
690500
Транспорттук радиожабдууларды техникалык жактан колдонуу жана тейлөө
Бакалавр
700000
Автоматташтыруу жана башкаруу
700100
Системалык талдоо жана башкаруу
Бакалавр
700200
Техникалык системаны башкаруу
Бакалавр
700300
Технологиялык процесстерди жана өндүрүштү автоматташтыруу
Бакалавр
700400
Сапатты башкаруу (тармактар боюнча)
Бакалавр
700500
Мехатроника жана робототехника
Бакалавр
700600
Стандартташтыруу жана метрология (тармактар боюнча)
Бакалавр
700700
Инноватика
Бакалавр
700800
Техникалык физика
Бакалавр
710000
Эсептөө техникасы жана информациялык технологиялар
710100
Информатика жана эсептөө техникасы
Бакалавр
710200
Информациялык система жана технологиялар
Бакалавр
710300
Колдонмо информатика
Бакалавр
710400
Программалык инженерия
Бакалавр
710500
Интернет технологиялар жана башкаруу
Бакалавр
710600
Компьютердик лингвистика
Бакалавр
720000
Химиялык технология жана биотехнология
720100
Химиялык технология
Бакалавр
720200
Биотехнология
Бакалавр
720300
Химия технологиясында, нефтьхимияда жана биотехнологияда энергия жана ресурс үнөмдөөчү процесстер
Бакалавр
730000
Токой ресурстарын кайталап өндүрүү жана кайра иштетүү
730100
Токой иштери жана ландшафтык курулуш
Бакалавр
730200
Жыгач даярдоо жана жыгачты кайра иштетүү өндүрүшүнүн технологиясы
Бакалавр
740000
Азык-түлүк жана керектелүүчү товарлардын технологиясы жана өндүрүшү
740100
Өсүмдүктөрдөн жасалуучу азык-түлүктөрдүн технологиясы жана өндүрүшү
Бакалавр
740200
Жаныбарлардан жасалуучу азык-түлүктөрдүн технологиясы жана өндүрүшү
Бакалавр
740300
Коомдук тамактанууну уюштуруу жана продукциянын технологиясы
Бакалавр
740400
Текстиль өндүрүшүндөгү буюмдардын долбоору жана технологиясы
Бакалавр
740500
Материалдарды көркөмдөп жасалгалоонун технологиясы
Бакалавр
740600
Полиграфиялык жана таңгактоо өндүрүшүнүн технологиясы
Бакалавр
740700
Жеңил өнөр жай буюмдарынын технологиясы жана конструкциялоо
Бакалавр
750000
Архитектура жана курулуш
750100
Архитектура
Бакалавр
750200
Архитектуралык чөйрөнүн дизайны
Бакалавр
750300
Реставрация жана архитектуралык чөйрөнү реконструкциялоо
Бакалавр
750400
Шаар курулушу
Бакалавр
750500
Курулуш
Бакалавр
750600
Гидротехникалык курулуш
Бакалавр
760000
Техносфералык коопсуздук, жаратылышты жайгаштыруу жана гидрометеорология
760100
Жаратылышты жайгаштыруу жана суу колдонуу
Бакалавр
760200
Колдонмо гидрометеорология
Бакалавр
760300
Техносфералык коопсуздук
Бакалавр
770000
Аскердик билим берүү
770100
Мотоаткыч аскердин командалык тактикалык
Бакалавр
770200
Чек ара иши
Бакалавр
770300
Жарандык коргонуунун командалык тактикалык аскери
Бакалавр
Эскертүү.
1. Бүтүрүүчүгө "бакалавр" академиялык даражасын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн даярдоо багыттарынын тизмегине өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү боюнча сунуштар билим берүү жана илим жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга жиберилет. Сунуштарга негиз катары төмөнкү материалдар тиркелет:
- даярдоо багытынын илимий жана практикалык маанилүүлүгүн негиздөө;
- даярдоо багытынын айырмалоочу белгилери;
- жаңы даярдоо багытынын өнүгүү келечектери жана эмгек рыногунда болжолдонгон керектөөсү;
- мамлекеттик билим берүү стандартынын жана болжолдуу окуу планынын долбоорлору;
- Кыргыз Республикасынын жогорку кесиптик билим берүүсүнүн тиешелүү окуу-методикалык бирикмесинин корутундусу.
2. Негиздемеде сунушталган даярдоо багытын колдонуудагы даярдоо багыттарынын алкагында ишке ашыруу мүмкүн эместигинин себептери көрсөтүлөт.
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 токтому менен бекитилген
Бүтүрүүчүгө "магистр" квалификациясын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн даярдоо багыттарынын ТИЗМЕГИ (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472, 2014-жылдын 22-июлундагы № 405, 2018-жылдын 16-июлундагы № 323, 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2021-жылдын 25-ноябрындагы № 278, 2023-жылдын 29-майындагы № 290 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
Коду
Магистрлерди даярдоо багыттарынын аталышы
Квалификациянын аталышы
510000
Физика-математика илимдери жана фундаменталдык информатика
510100
Математика
Магистр
510200
Колдонмо математика жана информатика
Магистр
510300
Информациялык технологиялар
Магистр
510400
Физика
Магистр
510500
Радиофизика
Магистр
510600
Фундаменталдык информатика жана информациялык технологиялар
Магистр
510700
Информациялык системаларды математикалык камсыздоо жана администрациялоо
Магистр
520000
Табият таануу илимдери
520100
Химия
Магистр
520200
Биология
Магистр
520300
Геология
Магистр
520400
География
Магистр
520500
Картография жана геоинформатика
Магистр
520600
Гидрометеорология
Магистр
520700
Жер кыртышынын билими
Магистр
520800
Жаратылышты колдонуу жана экология
Магистр
530000
Гуманитардык илимдер
530100
Философия
Магистр
530200
Саясат таануу
Магистр
530300
Психология
Магистр
530400
Тарых
Магистр
530500
Юриспруденция
Магистр
530600
Журналистика
Магистр
530700
Реклама жана коом менен байланыштар
Магистр
530800
Эл аралык мамилелер
Магистр
530900
Чыгыш таануу, африка таануу
Магистр
531000
Филология
Магистр
531100
Лингвистика
Магистр
531300
Маданият таануу
Магистр
531400
Диндерди таануу
Магистр
531500
Теология
Магистр
531600
Чөлкөм таануу (регионоведение)
Магистр
531700
Америка таануу
Магистр
531800
Европа таануу
Магистр
531900
Антропология
Магистр
532000
Дене тарбия жана спорт
Магистр
532100
Рекреация жана спорттук-ден соолукту чыңдоочу туризм
Магистр
532300
Кытай таануу
Магистр
532400
Эркин искусство жана илимдер
Магистр
532200
Укук коргоо иши
Магистр
532500
Ден соолугунда мандеми бар адамдар үчүн дене тарбия (адаптивдүү дене тарбия)
Магистр
532600
Кыргыз таануу
Магистр
532700
Манас таануу
Магистр
540000
Социалдык илимдер
540100
Социология
Магистр
540200
Социалдык иштер
Магистр
540300
Жаштар менен иштөөнү уюштуруу
Магистр
550000
Педагогикалык билим берүү
550100
Табигый-илимий билим берүү
Магистр
550200
Физика-математикалык билим берүү
Магистр
550300
Филологиялык билим берүү
Магистр
550400
Социалдык-экономикалык билим берүү
Магистр
550500
Технологиялык билим берүү
Магистр
550600
Көркөмдүк билим берүү
Магистр
550700
Педагогика
Магистр
550800
Кесиптик билим берүү
Магистр
560000
Саламаттыкты сактоо
560100
Коомдук саламаттыкты сактоо
Магистр
560200
Медайымдык иш
Магистр
560300
Акушердик иш
Магистр
570000
Маданият жана искусство
570100
Искусствонун тарыхы жана теориясы
Магистр
570200
Музыкалык искусство
Магистр
570300
Театралдык искусство
Магистр
570400
Дизайн
Магистр
570500
Көркөм сүрөт искусствосу
Магистр
570600
Китепкана таануу жана документ жүргүзүү
Магистр
570700
Текстиль жана костюм искусствосу
Магистр
570800
Басып чыгаруу иштери
Магистр
570900
Реставрация
Магистр
571000
Элдик көркөм маданияты
Магистр
571100
Телевидение
Магистр
571200
Музеология жана маданий, тарыхый мурастын объекттерин коргоо
Магистр
580000
Экономика жана башкаруу
580100
Экономика
Магистр
580200
Менеджмент
Магистр
580300
Коммерция
Магистр
580400
Соода иши
Магистр
580500
Бизнес-информатика
Магистр
580600
Логистика
Магистр
580700
Бизнести башкаруу
Магистр
580800
Ишкердик администрациялоо (тармактар боюнча)
Магистр
580900
Мамлекеттик жана муниципалдык башкаруу
Магистр
581000
Маркетинг
Магистр
581100
Товар таануу
Магистр
581200
Адам ресурстарын башкаруу
Магистр
590000
Маалымат коопсуздугу
590100
Маалымат коопсуздугу
Магистр
600000
Тейлөө сферасы
600100
Сервис
Магистр
600200
Туризм
Магистр
600300
Мейманкана иши
Магистр
610000
Айыл чарба жана айыл чарба илимдери
610100
Агрохимия жана агрожер кыртышын таануу
Магистр
610200
Агрономия
Магистр
610300
Агроинженерия
Магистр
610400
Зоотехния
Магистр
610500
Ветеринардык-санитардык экспертиза
Магистр
610600
Айыл чарба продукцияларын өндүрүүнүн жана кайра иштетүүнүн технологиясы
Магистр
610800
Балык уулоо жана аквакультура
Магистр
610900
Айыл чарба илимдери
Магистр
611000
Бак өстүрүүчүлүк
Магистр
611100
Жайыттарды башкаруу
Магистр
620000
Геодезия жана жерге жайгаштыруу
620100
Геодезия жана аралыктык байкаштыруу
Магистр
620200
Жерге жайгаштыруу жана кадастрлар
Магистр
630000
Геология, чалгындоо жана кендерди иштетүү
630100
Колдонмо геология
Магистр
630200
Геологиялык чалгындоонун технологиясы
Магастр
630300
Тоо иштери
Магистр
630400
Нефтигаз иштери
Магистр
640000
Энергетика жана электротехника
640100
Жылуулук энергетикасы жана жылуулук техникасы
Магистр
640200
Электроэнергетика жана электротехника
Магистр
650000
Материал таануу, металлургия жана машина куруу
650100
Материал таануу жала материалдардын технологиясы
Магистр
650200
Металлургия
Магистр
650300
Машина куруу
Магистр
650400
Технологиялык машиналар жана жабдуулар
Магистр
650500
Колдонмо механика
Магистр
660000
Курал-жарак жана куралдануу системасы
660100
Курал-жарак жана куралдануу системасы
Магистр
670000
Транспорттук техника жана технология
670100
Жер үстүндөгү транспорттук-технологиялык машиналар жана комплекстер
Магистр
670200
Транспорттук-технологиялык машиналарды жана комплекстерди эксплуатациялоо
Магистр
670300
Транспорттук процесстердин технологиясы
Магистр
670400
Транспорттук-технологиялык машиналар жана аба транспортунун системалары
Магистр
670500
Транспорттук-технологиялык машиналарды, аба транспортунун комплекстерин жана системаларын эксплуатациялоо
Магистр
670600
Аба транспортундагы транспорттук процесстердин технологиясы
Магистр
670700
Учуучу аппараттарды жана кыймылдаткычтарды техникалык эксплуатациялоо
Магистр
670800
Авиациялык электр системаларын жана пилотаждык-навигациялык комплекстерди техникалык эксплуатациялоо
Магистр
680000
Приборкуруу
680100
Приборкуруу
Магистр
680200
Биотехникалык системалар жана технологиялар
Магистр
690000
Электротехника, радиотехника жана байланыш
690100
Электроника жана наноэлектроника
Магистр
690200
Радиотехника
Магистр
690300
Инфокоммуникациялык технологиялар жана байланыш системасы
Магистр
690400
Электрондук каражаттардын технологиясы жана конструкциялоосу
Магистр
690500
Транспорттук радиожабдууларды техникалык жактан колдонуу жана тейлөө
Магистр
700000
Автоматташтыруу жана башкаруу
700100
Системалык талдоо жана башкаруу
Магистр
700200
Техникалык системаны башкаруу
Магистр
700300
Технологиялык процесстерди жана өндүрүштү автоматташтыруу
Магистр
700400
Сапатты башкаруу (тармактар боюнча)
Магистр
700500
Мехатроника жана робототехника
Магистр
700600
Стандартташтыруу жана метрология (тармактар боюнча)
Магистр
700700
Инноватика
Магистр
700800
Техникалык физика
Магистр
710000
Эсептөө техникасы жана информациялык технологиялар
710100
Информатика жана эсептөө техникасы
Магистр
710200
Информациялык система жана технологиялар
Магистр
710300
Колдонмо информатика
Магистр
710400
Программалык инженерия
Магистр
710500
Интернет технологиялар жана башкаруу
Магистр
710600
Компьютердик лингвистика
Магистр
720000
Химиялык технология жана биотехнология
720100
Химиялык технология
Магистр
720200
Биотехнология
Магистр
720300
Химия технологиясында, нефтихимияда жана биотехнологияда энергия жана ресурс үнөмдөөчү процесстер
Магистр
730000
Токой ресурстарын кайталап өндүрүү жана кайра иштетүү
730100
Токой иштери жана ландшафтык курулуш
Магистр
730200
Жыгач даярдоо жана жыгачты кайра иштетүү өндүрүшүнүн технологиясы
Магистр
740000
Азык-түлүк жана керектелүүчү товарлардын технологиясы жана өндүрүшү
740100
Өсүмдүктөрдөн жасалуучу азык-түлүктөрдүн технологиясы жана өндүрүшү
Магистр
740200
Жаныбарлардан жасалуучу азык-түлүктөрдүн технологиясы жана өндүрүшү
Магистр
740300
Коомдук тамактанууну уюштуруу жана продукциянын технологиясы
Магистр
740400
Тестиль өндүрүшүндөгү буюмдардын долбоору жана технологиясы
Магистр
740500
Материалдарды көркөмдөп жасалгалоонун технологиясы
Магистр
740600
Полиграфиялык жана таңгактоо өндүрүшүнүн технологиясы
Магистр
740700
Жеңил өнөр жай буюмдарынын технологиясы жана конструкциялоо
Магистр
750000
Архитектура жана курулуш
750100
Архитектура
Магистр
750200
Архитектуралык чөйрөнүн дизайны
Магистр
750300
Реставрация жана архитектуралык чөйрөнү реконструкциялоо
Магистр
750400
Шаар курулушу
Магистр
750500
Курулуш
Магистр
750600
Гидротехникалык курулуш
Магистр
760000
Техносфералык коопсуздук, жаратылышты жайгаштыруу жана гидрометеорология
760100
Жаратылышты жайгаштыруу жана суу колдонуу
Магистр
760200
Колдонмо гидрометеорология
Магистр
760300
Техносфералык коопсуздук
Магистр
770000
Аскердик билим берүү
770100
Мотоаткыч аскердин командалык тактикалык
Магистр
770200
Чек ара иши
Бакалавр
770300
Жарандык коргонуунун командалык тактикалык аскери
Магистр
Эскертүү.
1. Бүтүрүүчүгө "магистр" академиялык даражасын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн даярдоо багыттарынын тизмегине өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү боюнча сунуштар билим берүү жана илим жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга жиберилет. Сунуштарга негиз катары төмөнкү материалдар тиркелет:
- даярдоо багытынын илимий жана практикалык маанилүүлүгүн негиздөө;
- даярдоо багытынын айырмалоочу белгилери;
- жаңы даярдоо багытынын өнүгүү келечектери жана эмгек рыногунда болжолдонгон керектөөсү;
- мамлекеттик билим берүү стандартынын жана болжолдуу окуу планынын долбоорлору;
- Кыргыз Республикасынын жогорку кесиптик билим берүүсүнүн тиешелүү окуу-методикалык бирикмесинин корутундусу.
2. Негиздемеде сунушталган даярдоо багытын колдонуудагы даярдоо багыттарынын алкагында ишке ашыруу мүмкүн эместигинин себептери көрсөтүлөт.
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 токтому менен бекитилген
Бүтүрүүчүгө "адис" квалификациясын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн адистиктердин ТИЗМЕГИ (КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472, 2014-жылдын 22-июлундагы № 405, 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718, 2024-жылдын 12-апрелиндеги № 166 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
Коду
Адистиктердин аталышы
Адистиктердин квалификациясынын аталышы
530000
Гуманитардык илимдер
530001
Клиникалык психология
Психолог. Клиникалык психолог
530002
Соттук экспертиза
Криминалист эксперт
530003
Котормо жана котормо таануу
Котормочу
530004
Бажы иши
Бажы ишинин адиси
560000
Саламаттыкты сактоо
560001
Дарылоо иши
Врач
560002
Педиатрия
Врач
560003
Медициналык-профилактикалык иши
Врач
560004
Стоматология
Врач
560005
Фармация
Фармацевт
560006
Мээрман-айым иши
Мээрман айым ишинин менеджери жана окутуучусу
570000
Маданият жана искусство
570001
Искусство таануу
Искусствовед
570002
Театр таануу
Театровед
570003
Хореография искусствонун тарыхы жана теориясы
Балетовед
570004
Музыка таануу
Музыковед
570005
Кино таануу
Киновед
570006
Кинооператорлук
Кинооператор
570007
Көркөм сүрөт искусствосунун тарыхы жана теориясы
Искусствовед
570008
Инструменталдык аткаруучулук (инструменттердин түрлөрү боюнча)
Концерттик аткаруучу
570009
Вокалдык искусство (вокалдын түрлөрү боюнча)
Опера ырчысы, концерттик-камералык ырчы, окутуучу
570010
Дирижерлук кылуу (аткаруучу коллективдердин түрлөрү боюнча)
Академиялык хордун дирижеру, опера жана симфониялык оркестрлардын дирижеру, окутуучу
570011
Композиция
Композитор, окутуучу
570012
Музыкалык эстрада искусствосу (түрлөрү боюнча)
Концерттик аткаруучу, ансамблдин солисти, эстрада оркестринин (ансамблинин) жетекчиси (дирижеру), окутуучу, концерттик аткаруучу, ансамблдин солисти
570013
Үн режиссурасы (колдонулуучу багыттары боюнча)
Үн режиссеру
570014
Актердук өнөр
Телеберүү жана кино актеру
570015
Режиссура (колдонулуучу багыттары боюнча)
Драма режиссеру
570016
Театралдык-декорациялык искусство
Театрда сүрөтчү-постановщик
570017
Хореографиялык өнөр
Хореограф
570018
Хореографиялык режиссура
Режиссер-балетмейстр
570019
Хореографиялык педагогика
Хореографиянын педагогу
570020
Дизайн
Дизайнер
570021
Интерьер жана жабдуулар
Чөйрөнү жасалгалоочу-сүрөтчү
570022
Декоративдик-колдонмо искусствосу жана элдик кол өнөрчүлүк
Сүрөтчү-керамист
570023
Монументалдык-декоративдик искусство
Монументалдык-декоративдик искусствонун сүрөтчүсү
570024
Живопись
Живопись-сүрөтчү
570025
Графика
Өндүрүш графикасы боюнча сүрөтчү
570026
Скульптура
Скульптор
570027
Адабият чыгармачылыгы
Адабият чыгармачылыгы боюнча кызматкер
570028
Элдик көркөм чыгармачылыгы
Элдик чыгармачылыктардын жетекчиси
570029
Социалдык-маданият ишмердүүлүгү
Социалдык-маданий ишмердүүлүгүнүн менеджери
570030
Китеп иштери
Китеп иштери боюнча адис
570031
Музей иши жана эстеликтерди коргоо
Музей иши боюнча адис
Техникалык илимдер
590000
Маалымат коопсуздугу
590001
Маалымат коопсуздугу
Инженер
610000
Айыл чарбасы
610001
Ветеринария
Ветеринардык врач
620000
Геодезия жана жерге жайгаштыруу
620001
Колдонмо геодезия
Кен инженери
630000
Геология, чалгындоо жана кендерди иштетүү
630001
Колдонмо геология
Кен инженер-геологу
630002
Геологиялык чалгындоонун технологиясы
Кен инженер-геологу
630003
Кен иши
Кен инженери
630004
Кен же мунай газ өндүрүшүндөгү физикалык процесстер
Кен инженери
750000
Архитектура жана курулуш
750001
Темир жолдорду, көпүрөлөрдү жана транспорттук тоннелдерди куруу жана эксплуатациялоо
Жол каттамдарынын инженери
760000
Техносфералык коопсуздук
760001
Өрт коопсуздугу
Инженер
550000
Педагогикалык билим берүү
550001
Кыргыз тилинде окутулбаган билим берүү мекемелериндеги мамлекеттик тил
Мугалим
770000
(КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472 токтомуна ылайык күчүн жоготту)
770000
Аскердик билим берүү
770101
Улуттук коопсуздукту укуктук жактан камсыз кылуу
Юрист
520000
Дисциплина аралык адистиктер
520001
Тармактык экономика
Инженер-экономист
650000
Материал таануу, металлургия жана машина куруу
650001
Түстүү металлдардын металлургиясы
Инженер-металлург
670000
Транспорттук техника жана технологиялар
670001
Темир жолдорунун кыймылдуу курамы
Жол каттамдарынын инженери
Эскертүү.
1. Бүтүрүүчүгө "адис" квалификациясын ыйгаруу менен ырасталган жогорку кесиптик билим берүүнүн адистиктеринин тизмегине өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү боюнча сунуштар билим берүү жана илим жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга жиберилет. Сунуштарга негиз катары төмөнкү материалдар тиркелет:
- адистиктин илимий жана практикалык маанилүүлүгүн негиздөө;
- адистиктин айырмалоочу белгилери;
- жаңы адистиктин өнүгүү келечектери жана эмгек рыногунда болжолдонгон керектөөсү;
- мамлекеттик билим берүү стандартынын жана болжолдуу окуу планынын долбоорлору;
- Кыргыз Республикасынын жогорку кесиптик билим берүүсүнүн тиешелүү окуу-методикалык бирикмесинин корутундусу.
2. Негиздемеде сунушталган адистикти колдонуудагы адистиктердин алкагында ишке ашыруу мүмкүн эместигинин себептери көрсөтүлөт.
Документ боюнча дагы суроолоруңуз барбы?
ЖИден сураңыз - ал мыйзамдын тексти боюнча жооп берип, керектүү беренелерди көрсөтөт. Айына ЖИнин 50 жообу - акысыз.
Документтин байланыштары
шилтеме берет: 10 · цитата келтиргендер: 18 · байланышкандар: 3
Пленумдун түшүндүрмөлөрү жана сот практикасы (1)
Бул актыны колдонгон Жогорку Соттун Пленумунун токтомдору жана Конституциялык соттун чечимдери.
- КР Жогорку сотунун Конституциялык палатасынын 2017-жылдын 19-апрелиндеги N 6-р ""Кыргыз Республикасынын судьяларынын статусу жөнүндө" конституциялык Мыйзамдын 15-беренесинин…Сот практикасы · Решение · 19.04.2017 · № 06-р
Цитата келтиргендер (18)
- КР Билим берүү жана илим министрлигинин 2015-жылдын 15-сентябрындагы № 1179/1 “Кесиптик жогорку билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарттарын бекитүү жөнүндө” буйругуПриказ · 15.09.2015 · № 1179/1
- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 8-июлунун № 371 "Кыргыз Республикасынын башталгыч, орто жана жогорку кесиптик билим берүүсүнүн мамлекеттик билим берүү…Постановление · 08.07.2024 · № 371
- КР Жогорку сотунун Конституциялык палатасынын 2017-жылдын 19-апрелиндеги N 6-р ""Кыргыз Республикасынын судьяларынын статусу жөнүндө" конституциялык Мыйзамдын 15-беренесинин…Решение · 19.04.2017 · № 06-р
- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 10-майындагы № 231 "Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин башталгыч жана орто кесиптик билим…Постановление · 10.05.2024 · № 231
- Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим министрлигинин 2019-жылдын 28-мартындагы № 326/1 "Бакалаврларды даярдоонун 770300 – “Жарандык коргонуунун командалык тактикалык…Приказ · 28.03.2019 · № 326/1
- КР Өкмөтүнүн 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жогорку жана орто кесиптик билим берүү чөйрөсүндөгү айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү…Постановление · 30.12.2019 · № 718
- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 16-июлундагы № 323 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 "Кыргыз Республикасында жогорку кесиптик билим…Постановление · 16.07.2018 · № 323
- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2021-жылдын 25-ноябрындагы № 278 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 "Кыргыз Республикасында жогорку…Постановление · 25.11.2021 · № 278
- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 29-майындагы № 290 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 "Кыргыз Республикасында жогорку…Постановление · 29.05.2023 · № 290
- КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 22-июлундагы № 405 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 «Кыргыз Республикасында жогорку кесиптик билим берүүнүн эки…Постановление · 22.07.2014 · № 405
- КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 "Кыргыз Республикасында жогорку кесиптик билим берүүнүн эки…Постановление · 04.07.2012 · № 472
- КР Өкмөтүнүн 2017-жылдын 18-августундагы № 498 "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын…Постановление · 18.08.2017 · № 498
- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 12-апрелиндеги № 166 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 "Кыргыз Республикасында жогорку…Постановление · 12.04.2024 · № 166
- Мамлекеттик органдары,, алардын түзүмдүк бөлүнүштөрү жана ведомстволук мекемелери тарабынан жеке жана юридикалык жактарга берилүүчү мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн…Стандарт · 03.06.2014 · № 303 · Күчүн жоготкон
- Кыргыз Республикасынын кесиптик жогорку билим берүү уюмдары үчүн мамлекеттик билим берүү грантынын өлчөмүн аныктоонун МЕТОДИКАСЫ (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын…Методика · 01.07.2016 · № 370 · Күчүн жоготкон
- КР Өкмөтүнүн 2018-жылдын 16-июлундагы № 323 токтомуПостановление · 16.07.2018 · № 323
- КР Министрлер Кабинетинин 25.11.21 ж. №278 токтомуПостановление · 25.11.2023 · № 278
- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2015-жылдын 20-майындагы № 307 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 3-июнундагы № 303 «Аткаруу бийлигинин органдары, алардын түзүмдүк…Постановление · 20.05.2015 · № 307 · Күчүн жоготкон
Шилтеме берет (10)
- Билим берүү жөнүндөЗакон · 11.08.2023 · № 179
- Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 8-июлунун № 371 "Кыргыз Республикасынын башталгыч, орто жана жогорку кесиптик билим берүүсүнүн мамлекеттик билим берүү…Постановление · 08.07.2024 · № 371
- КР Өкмөтүнүн 2019-жылдын 30-декабрындагы № 718 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жогорку жана орто кесиптик билим берүү чөйрөсүндөгү айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү…Постановление · 30.12.2019 · № 718
- КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 4-июлундагы № 472 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-августундагы № 496 "Кыргыз Республикасында жогорку кесиптик билим берүүнүн эки…Постановление · 04.07.2012 · № 472
10 ичинен 4 көрсөтүлдү. Толук тизме - шилтемелер панелинде.
Байланышкан документтер (3)
Булактын (cbd.minjust.gov.kg) маалыматы боюнча, кайсы акт кайсыга шилтеме берери көрсөтүлбөйт.
- Билим берүү жөнүндөЗакон · 30.04.2003 · № 92 · Күчүн жоготкон
- Постановление Правительства КР от 27 октября 2015 года № 750 "О внесении дополнения в постановление Правительства Кыргызской Республики "Об утверждении стандартов государственных…Постановление · 27.10.2015 · № 750 · Күчүн жоготкон
- КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН 2012-жылдын 23-майындагы № 305 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 3-февралындагы № 64 "Суу боюнча улуттук кеңеш жөнүндө" токтомуна…Постановление · 23.05.2012 · № 305 · Күчүн жоготкон