Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн «2009-жылдын түшүмү үчүн кылкандуу дан өсүмдүктөрдү күздүк себүүнү уюшкандыкта өткөрүү боюнча чаралар жөнүндө»токтому

(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 14-январындагы № 9 токтомуна ылайык күчүн жоготту) Бишкек шаары, Өкмөт Үйү

2008-жылдын 15-августу № 446

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН ТОКТОМУ

2009-жылдын түшүмү үчүн кылкандуу дан

өсүмдүктөрдү күздүк себүүнү уюшкандыкта

өткөрүү боюнча чаралар жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү кийинки жылдарда республикада кыйла

түшүмдүү кылкандуу дан өсүмдүктөрүнүн айдоо аянттары азаюу тенденциясы

байкалып жатканын белгилейт, алардын 95 процентин негизинен республика-

нын азык-түлүк коопсуздугун камсыздоочу күздүк буудайдын айдоолору тү-

зөт. 2002-жылы күздүк буудай айдалган аянттар республика боюнча 315,3

мињ га, 2004-жылы - 281,5 мињ га, 2005-жылы - 267,9 мињ га, 2006-жылы

229,9 мињ га, 2007-жылы - болгону 224,1 мињ га түзгөн.

2001-2007-жылдарда жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары рес-

публиканын үрөн чарбаларынан 36,8 мињ га айдоо жерди, же мурдагы айдоо

аянттардын үчтөн биринен ашыгын майнапсыз алып коюшкан. Натыйжада үрөн

чарбалар жогорку репродукциялуу-өндүрүштүк айдоолордун түшүмдүүлүгүн

көбөйтүү, буудайдын жана арпанын республикада өстүрүлчү мыкты сорттору-

на тиешелүү нан азыктык жана башка чарбалык пайдалуу касиеттерди артты-

руу үчүн генетикалык негиз түзүүчү баштапкы питомниктердин, суперэлита

жана элита кылкандуу дан өсүмдүктөрдүн үрөндөрүн өстүрүү көлөмүн кескин

азайтышкан.

Күздүк буудайдын үрөндүк айдоо аянттарынын азайышы түшүмдүүлүккө

байкалаарлык таасир тийгизди: 2002-жылы республика боюнча буудайдын тү-

шүмдүүлүгү 1 гектардан 24,9 центнерди, 2004-жылы - 24,3, 2005-жылы

22,4, 2006-жылы - 20,7, 2007-жылы - 19,7 центнерди түзгөн жана түшүм-

дүүлүктүн азайышы 1 гектарга 5,2 центнерди түзөт.

Айдоо аянттар азайганына карабастан республиканын үрөн чарбалары

көбөйтүү питомниктеринин, суперэлитанын жана элитанын кондициялык үрөн-

дөрүн өстүрүүнү көбөйтүшүүдө. Алсак, 2005-жылы 2313 тонна, 2006-жылы

2524 тонна, 2007-жылы - 3054 тонна өстүрүлгөн, мында республиканын

аларга болгон керектөөсү 4000 тонна.

2008-жылы республиканын айыл чарбалык машина-трактор паркы 306

универсал-айдоочу тракторлор менен, аларга ошончо сандагы соко жана 102

трактордук прицеп менен толукталды, бул күздүк эгин өсүмдүктөрдү себүү

үчүн кыртышты оптималдуу мөөнөттө даярдоого мүмкүндүк берет.

Республиканын кыйла түшүмдүү эгин айдоолорун кењейтүү жолу менен

өлкөнүн эгин боюнча азык-түлүктүк коопсуздугун камсыздоо жана себүүнү

оптималдуу агротехникалык мөөнөттө жүргүзүү максатында Кыргыз Республи-

касынын Өкмөтү токтом кылат:

1. Кылкандуу дан өсүмдүктөрдү Кыргыз Республикасынын Айыл, суу

чарба жана кайра иштетүү өнөр жай министрлиги сунуш кылган көлөмдө күз-

дүк себүү программасы № 1 тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Облустардын жана райондордун мамлекеттик администрацияларынын,

жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын башчылары:

- төмөнкүлөрдү камсыздашсын:

2009-жылдын түшүмү үчүн кыртышты өз убагында даярдоону жана күздүк

кылкандуу дан өсүмдүктөрдү оптималдуу агротехникалык мөөнөттө себүүнү;

республиканын негизги азык-түлүктүк дан өсүмдүгүн - күздүк буудай-

ды сугат айдоо аянттарда себүүнү болушунча көбөйтүү;

мамлекеттик материалдык резервден реализация үчүн брондон чыгарыл-

ган дизелдик отундун айылдык товар өндүрүүчүлөргө иштетилчү айдоого ка-

туу пропорциялуу бөлүштүрүлүшүн;

- күздүк буудай жана арпа себүүгө арналган сугат айдоолордо айдаар

алдындагы сугаруунун графиктерин эки жумалык мөөнөттүн ичинде иштеп чы-

гып жана бекитишсин жана анын аткарылышына катуу контролду камсыздаш-

сын;

- себүүдө, кыртышты иштетүүдө жана үрөн тазалоодо иштеген айыл

чарбалык техниканы жана транспорт каражаттарды оњдоо жана техникалык

тейлөө боюнча механикалаштырылган сервистик кызматтарды ишке тартышсын,

күздүк кылкандуу дан өсүмдүктөрдү себүү үчүн кыртышты даярдоо жана ай-

доо, күздүк себүүнү жүргүзүү мезгилинде алардын үзгүлтүксүз иштешин

уюштурушсун;

- төмөнкүдөй чараларды көрүшсүн:

2008-жылы күздүк себүүнү № 2 тиркемеге ылайык буудайдын жана арпа-

нын керектүү себилчү материалы менен камсыздоо боюнча;

себүү үчүн үрөн чарбалар өстүрүшкөн үрөндүк материалдан тышкары,

башка чарбакер субъекттер өстүргөн, сорттук себүүлөрү мамлекеттик үрөн

инспекциялары тарабынан үрөндүк максатта пайдалануу үчүн текшерүүдөн

өткөн үрөндүк материалдарды да пайдалануу боюнча;

үрөндүк айдоолордун жыйналган түшүмүн иштетүүгө, тазалоого жана

сактоого коюуга катуу контролду камсыздоо боюнча;

- Кыргыз Республикасынын Айыл, суу чарба жана кайра иштетүү өнөр

жай министрлиги менен бирдикте үрөн чарбанын статусу бар чарбакер субъ-

екттердин кылкандуу дан өсүмдүктөрдүн жана пахтанын үрөндөрүн өстүрүү

жана сатуу боюнча иштерин талдашсын жана коллегиялардын жыйындарында

алардын иштерин карашсын;

- үрөн чарбалардан мурда алып коюлган 36759 га аянттагы сугат ай-

доолорду, анын ичинде Баткен облусунда - 1902 га, Жалал-Абадда - 3194

га, мунун ичинен 703 га - пахта үрөнүн өстүрүү үчүн, Ысык-Көл облусунда

- 10488 га, Нарында - 3332 га, Ошто - 6546 га, анын ичинде 742 га пахта

үрөнүн өстүрүү үчүн, Таласта - 925 га жана Чүй облусунда - 10372 га

Айыл чарба жерлерин кайра бөлүштүрүү фондунан бөлүп берүү маселесин че-

чишсин;

- айылдык товар өндүрүүчүлөр товардык кредит түрүндө алышкан мам-

лекеттик карыз каражаттарды өз убагында төлөөсүн такай контролдошсун;

- чарбакер субъекттердин электр энергиясы, кырмандардын, механика-

лык мастерскойлордун жана күздүк себүү жүргүзүүдө ишке тартылган башка

көмөкчү кызматтардын көрсөткөн кызматтары үчүн береселерди жоюусун кам-

сыздашсын.

3. Кыргыз Республикасынын Өнөр жай, энергетика жана отун ресурста-

ры министрлиги Кыргыз Республикасынын Нефти соодалоочулар ассоциациясы

менен бирдикте 2009-жылдын түшүмү үчүн кылкандуу дан өсүмдүктөрдү күз-

дүк себүүгө кыртышты даярдоону жана күздүк себүүнү үзгүлтүксүз жүргүзүү

максатында күйүүчү-майлоочу материалдардын № 3 тиркемеге ылайык көлөмдө

топтолушун камсыздасын.

4. 2008-жылдын төртүнчү кварталында Баткен, Жалал-Абад, Ысык-Көл,

Нарын, Ош, Талас жана Чүй облустарынын мамлекеттик администрация башчы-

ларынын төмөнкүдөй отчеттору угулсун:

- айылдык товар өндүрүүчүлөрдү 2009-жылдын түшүмү үчүн кылкандуу

дан өсүмдүктөрдүн күздүк жана жаздык себилчү материалы менен камсыздоо

боюнча көрүлгөн чаралар жөнүндө;

- үрөн чарбаларга кошумча сугат айдоо берүү жана жањы үрөнчүлүк

айыл чарбалык кооперативдерди түзүү жөнүндө.

5. Кыргыз Республикасын Өкмөтүнө караштуу Монополияга каршы саясат

жана атаандаштыкты өнүктүрүү боюнча мамлекеттик агенттик ички рынокто

үрөндүк материал боюнча түзүлгөн абалды талдасын жана айылдык товар өн-

дүрүүчүлөргө товардык кредит катары берүү үчүн республикалык мамлекет-

тик үрөн фондуна топтоло турган күздүк буудайдын, күздүк арпанын жана

кеп жылдык чөптөрдүн сорттук үрөндөрүнө (суперэлита, элита I, II, III

репродукциялар) бааларын эки жумалык мөөнөттүн ичинде аныктасын.

6. Кыргыз Республикасынын Айыл, суу чарба жана кайра иштетүү өнөр

жай министрлиги Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин алдындагы

Экономиканы өнүктүрүүнүн мамлекеттик фонду менен бирдикте:

- үрөнчүлүк жана башка чарбакер субъекттер мамлекеттик карыз кара-

жаттар боюнча бересени (Япониянын Өкмөтүнүн гранттарынын жана Кытай Эл

Республикасынын грантынын линиясы боюнча 10 жылдын ичинде жоюу мөөнөтү

менен алынган кредиттерден башкасын) белгиленген тартипте жоюусунун

эсебинен республикалык мамлекеттик үрөн фондунда топтолгон күздүк буу-

дайдын жана күздүк арпанын сорттук үрөндөрүнүн, биринчи, экинчи жана

үчүнчү репродукциялардагы үрөндөрдүн жана көп жылдык чөптөрдүн элита

үрөндөрүнүн көлөмүн 2008-жылдын 25-сентябрына чейинки мөөнөттө такта-

сын;

- үрөндүн топтолгон көлөмү жөнүндө маалыматты Товардык кредиттерди

бөлүштүрүү боюнча мамлекеттик республикалык комиссияга 2008-жылдагы ыњ-

гайсыз аба ырайынын климаттык шарттарынан улам себүүчү материал каат

болуп жаткан региондордун айылдык товар өндүрүүчүлөрүнө процентсиз то-

вардык кредиттерди берүү үчүн берсин;

- төмөнкүлөрдү алуу үчүн кредиттик жана күрөөлүк документтерди өз

убагында тариздесин:

үрөн чарбаларга - күздүк буудайдын жана күздүк арпанын, кеп жылдык

чөптөрдүн суперэлита жана элита үрөндөрүн алышы үчүн;

чарбакер субъекттерге - биринчи, экинчи жана үчүнчү репродукция-

лардагы сорттук үрөндөрдү, көп жылдык чөптөрдүн сорттук элита үрөндөрүн

Кыргыз Республикасын Өкмөтүнө караштуу Монополияга каршы саясат жана

атаандаштыкты өнүктүрүү боюнча мамлекеттик агенттик белгилеген баалар-

да, берилген товардык кредиттерди 2009-жылдын 1-декабрына чейин жоюу

мөөнөтү менен, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылдын 14-апрелин-

деги № 147 токтому менен бекитилген Айылдык товар өндүрүүчүлөргө мамле-

кеттик кредиттерди товардык-материалдык ресурстар түрүндө бөлүштүрүү

жана берүү тартиби жөнүндө жобого ылайык алышы үчүн.

7. Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги "Кыргыз Республика-

сынын 2008-жылга республикалык бюджети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын

Мыйзамында каралган каражаттардын чегинде:

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик сатып алуу-

лар жана материалдык резервдер боюнча мамлекеттик агенттикти 5,0 мињ

куб м дизелдик отун сатып алуу жана мамлекеттик материалдык резервге

коюу үчүн бир жумалык мөөнөттүн ичинде каржыласын;

- "Айыл Банк" ачык акционердик коомуна 140,0 млн. сом өлчөмдө бюд-

жеттик ссуданы күрөө албастан, тийиштүү күрөөлүк милдеттенмени төмөнкү-

дөй шарттарда тариздөө менен берсин:

жоюу мөөнөтү - бюджеттик ссуда боюнча карыздык милдеттенмеге кол

коюлган учурдан тартып - 1,5 жыл;

кредиттик линияны төлөө - айылдык товар өндүрүүчүлөрдү каржылоо

үчүн зарылдыгына жараша транштык кредит;

бюджеттик ссуданы пайдалангандык үчүн проценттик ставка - жылдык 3

процент;

бюджеттик ссуданын арналышы - айылдык товар өндүрүүчүлөрдү колдоо;

бюджеттик ссуданы жоюу графиги - кредиттик линиянын мөөнөтүнүн ая-

гында;

бюджеттик каражаттардын максаттуу пайдаланылышына контролду кам-

сыздасын.

8. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик сатып

алуулар жана материалдык резервдер боюнча мамлекеттик агенттик:

- Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги бюджеттен бөлүп бе-

рүүчү каражатка белгиленген тартипте 5,0 мињ куб м дизелдик отун сатып

алсын;

- мамлекеттик материалдык резервден 5,0 мињ куб м дизелдик отунду

брондон чыгарсын жана аны айылдык товар өндүрүүчүлөргө сактоого байла-

ныштуу чыгымдарды эске алуу менен сактоого коюлган баада, райондук мам-

лекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу ор-

гандарынын Кыргыз Республикасынын Айыл, суу чарба жана кайра иштетүү

өнөр жай министрлигинин структуралык аймактык подразделениелери менен

макулдашылган тизмелери боюнча сатсын;

- дизелдик отунду 2008-жылдын 1-сентябрынан баштап № 4 тиркемеге

ылайык көлөмдөрдө берүүнү камсыздасын.

9. "Айыл Банк" ачык акционердик коомуна төмөнкүлөр сунушталсын:

- айылдык товар өндүрүүчүлөрдүн үрөн, минералдык жер семирткичтер-

ди, айыл чарбалык техникага запас тетиктерди жана күйүүчү-майлоочу ма-

териалдарды сатып алышы үчүн ушул токтомдун 7-пунктунун үчүнчү абзацын-

да көрсөтүлгөн каражаттарды жылдык 22 процент менен кредитке берүү;

- жогоруда көрсөтүлгөн бюджеттик ссуданын кошулган проценттери ме-

нен кошо жоюу графигине ылайык кайра төлөнүшүн камсыздоо;

- айылдык товар өндүрүүчүлөргө компенсацияларды төлөө боюнча ре-

зерв түзүүнү камсыздоо жана кредит максаттуу жана өз убагында пайдала-

нылса кредиттин суммасынын жылдык 10 проценти өлчөмдө төлөөнү камсыз-

доо;

- берилчү суммадан 60,0 млн. сомду биринчи жана экинчи топтордогу

үрөн чарбаларга сортту жањылоого кредитке берүү үчүн максаттуу арналыш

менен жумшоо.

10. Төмөнкүлөр сунушталсын:

- "Түндүк электр", "Чыгыш электр", "Жалал-Абад электр" жана Ош

электр" ачык акционердик коомдоруна республиканын облустарынын жана

райондорунун мамлекеттик администрациялары менен бирдикте кырмандардын,

күздүк себүүгө даярдануу жана жүргүзүү мезгилинде ишке тартылган меха-

никалык мастерскойлордун жана башка көмөкчү кызматтардын иштешин кам-

сыздоо үчүн электр энергиясын үзгүлтүксүз берүү маселесин чечүү;

- "Кыргызайылтехсервис" лизинг компаниясы" ачык акционердик коому-

на жана башка техникалык жана агротехникалык кызматтарга - айылдык то-

вар өндүрүүчүлөргө айдоо жумуштарын жана 2009-жылдын түшүмү үчүн күздүк

себүүнү жүргүзүүдө келишимдик негизде практикалык жардам көрсөтүү.

11. Бул токтом жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыялансын.

12. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнүн Аппаратынын агроөнөржай комплекси жана жаратылышты пайдалануу

бөлүмүнө жүктөлсүн.

Кыргыз Республикасынын Премьер-министри И.Чудинов

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2008-жылдын 15-августундагы

№ 446 токтомуна

№ 1 тиркеме

2009-жылдын түшүмү үчүн күздүк буудай себүүнүн

ПРОГРАММАСЫ

(республика жана облус, мињ га, райондор - га)

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

Аппарат жетекчиси - министр М.Исмаилов

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2008-жылдын 15-августундагы

№ 445 токтомуна

№ 2 тиркеме

Кыргыз Республикасынын облустары жана

райондору боюнча 2009-жылдын түшүмү үчүн

себүүгө кылкандуу дан өсүмдүктөрүнүн үрөнүнө

КЕРЕКТӨӨ

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

Аппарат жетекчиси - министри М.Исмаилов

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2008-жылдын 15-августундагы

№ 446 токтомуна

№ 3 тиркеме

Айылдык товар өндүрүүчүлөрдүн 2009-жылдын

түшүмүнө күздүк себүү үчүн күйүүчү-майлоочу

материалдарга

КЕРЕКТӨӨСҮ

(тонна менен)

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

Аппарат жетекчиси - министри М.Исмаилов

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2008-жылдын 15-августундагы

№ 446 токтомуна

№ 4 тиркеме

Айылдык товар өндүрүүчүлөргө 2009-жылдын түшүмү үчүн

күздүк буудай себүүгө накта акчалай эсептешип

мамлекеттик резервден берилчү дизелдик отундун

БӨЛҮШТҮРҮЛҮШҮ

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

Аппарат жетекчиси - министр М.Исмаилов