КР Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексине, Кыргыз Республикасынын Салык кодексине, «Жер казынасы жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, «Калдык сактоочу жайлар жана кен калдыктары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу тууралуу» токтому

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2020-жылдын 10-июну № 326 "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексине, Кыргыз Республикасынын Салык кодексине, "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, "Калдык сактоочу жайлар жана кен калдыктары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу тууралуу "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 31-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү токтом кылат:

1. "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексине, Кыргыз Республикасынын Салык кодексине, "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, "Калдык сактоочу жайлар жана кен калдыктары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн тиркелген корутундусу жактырылсын.

2. Аталган мыйзамдын долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизилсин.

Премьер-министрдин милдетин аткаруучу, биринчи вице-премьер-министр

К.А. Боронов

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2020-жылдын 10-июнундагы № 326 токтому менен жактырылган

"Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексине, Кыргыз Республикасынын Салык кодексине, "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, "Калдык сактоочу жайлар жана кен калдыктары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 31-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексине, Кыргыз Республикасынын Салык кодексине, "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, "Калдык сактоочу жайлар жана кен калдыктары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун (мындан ары - мыйзам долбоору) карап чыгып, төмөнкүдөй корутундуга келди.

1. Мыйзам долбоору менен "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 20-беренесин төмөнкүдөй мазмундагы 19-20-пункттар менен толуктоо сунушталууда:

"- мындай товарлар жана кызматтар Кыргыз Республикасынын аймагында тийиштүү сапатта жана санда өндүрүлбөгөн учурларды кошпогондо, Кыргыз Республикасынын аймагында товарлардын жана кызматтардын 80% кем эмесин сатып алуу;

- Кыргыз Республикасынын аймагында ишке тартылган персоналдын жалпы штаттык санынан Кыргыз Республикасынын жарандарынын санынан 90% кем эмес жумушчу жалдоо. Зарыл болгондо, кийин ишке кабыл алуу менен зарыл адистиктерге окутуу.".

Ушуга байланыштуу кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу, мекемелер, иш жүргүзүү жана инвестицияларды ишке ашыруу маселелери Евразия экономикалык бирлиги жөнүндө келишимдин (мындан ары - Келишим) XV бөлүгү жана Кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу, мекемелер, иш жүргүзүү жана инвестицияларды ишке ашыруу жөнүндө протокол (мындан ары - Протокол) менен жөнгө салына тургандыгын белгилөө зарыл, алар Евразия экономикалык бирлигинин алкагында кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу, мекемелер, иш жүргүзүү жана инвестицияларды ишке ашыруу маселелеринде эркиндикти камсыздоого багытталган. Андан тышкары, Келишимдин 66-беренесине ылайык мүчө мамлекеттер Келишимдин күчүнө кирген датасына карата колдонуудагы режимге салыштырмалуу башка мүчө мамлекеттердин жактары тарабынан кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу, мекемелер жана иш жүргүзүү боюнча жаңы дискриминациялык чараларды киргизбөөгө милдеттенген. Ошону менен бирге, Протоколдун 32-пунктунун 3-пунктчасына ылайык мүчө мамлекеттердин бири дагы мүчө мамлекеттердин жактарына, ошондой эле алар тарабынан уюштурулган жактарга карата мүчө мамлекет өндүрүүчү болуп саналган товарларды же кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алуу же болбосо пайдалануу боюнча кошумча талаптарды уюштурууга жана (же) иштетүүгө байланыштуу шарт катары киргизбей тургандыгын көңүлгө алуу зарыл. Жогоруда белгиленген кошумча талап, мындай чектөөлөр Протоколдун № 2 тиркемесинде же улуттук тизмеде ("Иштин бардык секторлору жана түрлөрү боюнча мүчө мамлекеттер тарабынан сакталуучу "горизонталдуу" чектөөлөрдүн тизмеси") каралган учурда, башка мүчө мамлекеттердин жактарына карата кошумча талап катары мүчө мамлекет тарабынан киргизилиши жана колдонулушу мүмкүн. Иштин бардык секторлору жана түрлөрү боюнча мүчө мамлекеттер тарабынан сакталуучу "горизонталдуу" чектөөлөрдүн тизмеси (Протоколдун № 2 тиркемеси) Протоколдун 32 жана 33-пункттары боюнча Кыргыз Республикасынын алып салууларын камтыбаганына байланыштуу мыйзам долбоорунун сунушталган ченемдери (1-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктчасы) Евразия экономикалык бирлигинин алкагында Кыргыз Республикасынын өзүнө алынган милдеттерине каршы келет.

2. Мыйзам долбоорунун 3-беренесинин 9-пунктуна ылайык жер казынасын пайдалануу укугун башка жакка өткөрүүгө жана жер казынасын мурастоонун натыйжасында пайдалануу укугун өткөрүп берүүгө тыюу салуу каралууда.

Ушуга байланыштуу мыйзам долбоорунун 2-беренесиндеги карама-каршылыктарды четтетүү максатында, төмөнкүлөрдү сунуштайбыз:

1) "б" пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:

"б) 2-пункту төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын: "2) катышуучулардын (акционерлердин) курамын жана/же уставдык капиталдын үлүшүн (акцияларын) өзгөртүүгө алып келген юридикалык жакты кайра уюштурууда жер казынасын пайдалануу укугунун өткөрүлүп берилиши;";

2) төмөнкүдөй мазмундагы "в" пункту менен толукталсын:

"в) 3-пунктундагы "жана Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында каралган универсалдуу укуктун жолун жолдоочулугунун натыйжасында менчик үлүштөрүнүн өткөнүн" деген сөздөр алып салынсын.

3. Мыйзам долбоорунун 3-беренесинин 4-бөлүгү менен "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 23-беренесинин 4-бөлүгүнүн 7-пунктун төмөнкүдөй мазмундагы з-1-пунктчасы менен толуктоо сунушталууда:

"лицензия бериле турган кенди пайдалануу укугунда катышуу үчүн 100 пайыз мамлекеттик үлүш менен юридикалык жактарга 30 пайыздан кем эмес үлүш берүү жөнүндө сунуш;". Ошондой эле аталган Мыйзамдын 24-беренесинин 5-пунктун төмөнкүдөй редакцияда баяндоо сунушталууда: "Жер казынасын пайдалануу укугун алуу үчүн эң көп акчалай сумманы жана 100 пайыз мамлекеттин катышуусу менен юридикалык жакка катышуунун кайтарымсыз үлүшүн сунуш кылган талапкер аукциондун жеңүүчүсү деп эсептелет.". Сунушталып жаткан акысыз катышуу үлүшү 30 пайыздан кем болбошу керек. Мында, кайсы үлүш жөнүндө сөз болуп жаткандыгы түшүнүксүз. Ошону менен бирге жарандык мыйзамдарда "уставдык капитал" деген түшүнүк каралгандыгын эске алуу керек.

4. Мыйзам долбоорунун 3-беренесинин 9-бөлүгү менен "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 38-беренесин төмөнкүдөй редакцияда баяндоо сунушталууда:

"1. Лицензиат жер казыналарын пайдалануу укугун күрөөгө өткөрүп берүүгө укуктуу эмес.

2. Жер казыналарын пайдалануу укугуна лицензиянын башка жакка күрөөгө төлөтүп алуу кайрылуусунун жыйынтыгында өтүүсү жер казыналарын пайдалануу укугун токтотуу үчүн негиз болуп саналат.

3. Лицензиат лицензияны башка жактарга өткөрүп берүүгө укуктуу эмес.

4. Жарандык мыйзамдар менен каралган универсалдуу укук мураскорлугунун жыйынтыгында мураскерлик жолу менен жер казыналарын пайдалануу укугун өткөрүп берүүгө жол берилбейт.".

Бирок сунушталган түзөтүүлөрдө карама-каршылыктар камтылган, анткени, көрсөтүлгөн берененин 1-бөлүгү менен жер казынасын пайдалануу укугун күрөөгө коюуга тыюу салынат. Ошол эле учурда 2-бөлүгүндө жер казынасын пайдалануу укугунун лицензиясы башка жакка өткөн учурда, ал жер казынасын пайдалануу укугун токтотууга негиз катары каралат. Андан сырткары, "Күрөө жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 4-беренесинин 8-бөлүгүнүн экинчи абзацына ылайык мамлекет менчик ээси болуп саналган пайдалуу кендерди, дагы башка жаратылыш ресурстарын иштетүү жана пайдалануу укугунун күрөөсү, Кыргыз Республикасынын Конституциясына, Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексине, Кыргыз Республикасынын Жер кодексине, "Жер казынасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын негизинде ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын макулдугу менен жүзөгө ашырылат. Ошондой эле мыйзам долбоорунун 26-беренесинин 3-бөлүгүнүн 8 жана 9-пункттарынын жана 38-беренесинин 1 жана 2-пункттарынын жоболору бири бирин кайталайт. Мындан тышкары, Кыргыз Республикасынын Жер кодексинин 281-беренесине ылайык жер казынасын пайдалануу укугун үчүнчү жакка өткөрүп берүүдө (кыюуда), үчүнчү жакка жер участогун убактылуу пайдалануу укугу да берүү жүзөгө ашырылган датага өтөт. Ушуга байланыштуу мыйзамдардагы коллизияларды четтетүү максатында жер казынасын пайдалануу укугун өткөрүп берүүгө тыюу салуу боюнча ченемдерди киргизүүдө Кыргыз Республикасынын Жер кодексинин жогоруда белгиленген беренесине тийиштүү өзгөртүүлөрдү киргизүү керек.

5. Сунушталган мыйзам долбоору жеке жана юридикалык жактардын жер казынасын пайдалануудагы укуктук негиздерин регламенттейт.

Ошону менен бирге "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесине ылайык Ишкердик иш-аракетти жөнгө салууга багытталган ченемдик укуктук актылардын долбоорлорунун жөнгө салуучу таасирин талдоо, ал жеткис күчтүн жагдайларынын шарттарында ишкердик иш-аракетти жөнгө салуу учурларын кошпогондо, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен методикага ылайык жүргүзүлөт. Ушуга байланыштуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 30-сентябрындагы № 559 токтому менен бекитилген Ишкер субъекттердин ишине ченемдик укуктук актылардын жөнгө салуучу таасирин талдоонун (мындан ары - ЖТТ) методикасына ылайык изилдөөгө алынган көйгөйлөр жана/же сунушталуучу мамлекеттик жөнгө салуу таасири тийген кызыкдар тараптардын, б.а. юридикалык жактардын, жеке жактардын жана алардын бирикмелеринин, мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын катышуусу ЖТТ жүргүзүүнүн тартибин белгилөөчү негизги ченемдердин бири болуп саналат. ЖТТ ченемдик укуктук актынын иштеп чыгуучусу тарабынан жүргүзүлөт жана камсыздалат. Жогоруда баяндалгандардын негизинде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жогоруда аталган мыйзам долбоорун ушул корутундуда баяндалган сын пикирлерди жана сунуштарды эске алуу менен кабыл алууну мүмкүн деп эсептейт.