КР Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2015-жылдын 5-августундагы № 560 „Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн „Арзан турак жай 2015-2020“ программасын бекитүү жөнүндө“ токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу» токтому

КР Министрлер Кабинетинин 2021-жылдын 13-июлундагы № 75 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2016-жылдын 21-сентябры № 501 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2015-жылдын 5-августундагы № 560 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн "Арзан турак жай 2015-2020" программасын бекитүү жөнүндө" токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн "Арзан турак жай 2015-2020" программасынын сапаттуу ишке ашыруу үчүн шарттарды түзүү максатында, "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 10 жана 17-беренелерине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2015-жылдын 5-августундагы № 560 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн "Арзан турак жай 2015-2020" программасын бекитүү жөнүндө" токтомуна төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:

- жогоруда аталган токтомдун 1-тиркемеси ушул токтомдун 1-тиркемесине ылайык редакцияда баяндалсын;

- жогоруда аталган токтомдун 2-тиркемеси ушул токтомдун 2-тиркемесине ылайык редакцияда баяндалсын.

2. Ушул токтом расмий жарыяланган күндөн он күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Премьер-министри

С.Жээнбеков

1-тиркеме

"1-тиркеме Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн "Арзан турак-жай 2015-2020" ПРОГРАММАСЫ

1. Иштеп чыгуу үчүн өбөлгөлөр жана актуалдуулугу

1. Ушул Программанын максаты:

- өлкөнүн бардык региондорунда арзан турак жайларды керектүү көлөмдө куруу;

- турак жайды сатып алуу боюнча жеткиликтүү ипотекалык механизмдерди камсыз кылуу;

- өлкөнүн банк системасын кайра каржылоо механизми менен жеткиликтүү ипотекалык кредиттөө программаларына тартуу боюнча чараларды ишке ашыруу аркылуу Кыргыз Республикасында турак жайдын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу үчүн шарттарды түзүү болуп саналат.

2. Калктын турак жайды сатып алуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү (мындан ары - Өкмөт) тарабынан 2000-жылдан баштап айрым чаралар көрүлгөн. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2001-жылдын 25-апрелиндеги № 188 токтому менен 2010-жылга чейин турак жайды куруу боюнча мамлекеттик программа бекитилген, программада он жылдын ичинде (2001-2010-жж.) 17,6 млн. кв.м, анын ичинен 2001-2005-жылдары 6,1 млн. кв.м турак жайды куруу каралган. Мамлекеттик программаны ишке ашырууга 197,9 млрд. сом, анын ичинде 11,8 млрд. сом бюджеттик каражат талап кылынган. 2001-2005-жылдары иш жүзүндө 2,3 млн. кв.м колдонууга киргизилген, бул пландалгандан үч эсеге аз болгон. Мамлекеттик каражаттардын эсебинен 9,2 миң кв.м турак жай курулган. Натыйжада, мамлекеттик каражаттардын эсебинен турак жайды колдонууга киргизүүнүн жалпы көлөмүнүн 6 пайызы өлчөмүнүн ордуна, иш жүзүндө турак жайды пайдаланууга берүүнүн жалпы көлөмүнүн 0,8 пайызын гана түздү.

3. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 26-ноябрындагы № 562 токтому менен бекитилген 2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында турак жай куруунун улуттук программанын алкагында дээрлик 5,1 млн. кв.м турак жайды куруу пландалган. Бекитилген программа бюджеттик каржылоо мүмкүнчүлүгүн эске алуусуз иштелип чыккандыктан, региондордо иш жүргүзүү токтотулган. Натыйжада, пландалган 4,1 млн. кв.м социалдык турак жайдын ордуна 2008-2010-жылдары 65 миң кв.м жакын көлөмдө социалдык турак жай курулган. (1-диаграмма).

1-диаграмма. Менчиктин түрлөрү боюнча турак жайды пайдаланууга берүү, миң кв.м

4. Социалдык турак жайларды курууну өнүктүрүү максатында Өкмөт тарабынан калктын социалдык жактан корголбогон катмарына багытталган бир катар долбоорлор ийгиликтүү ишке ашырылган.

5. Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги (мындан ары - Финансы министрлиги) тарабынан 2007-2010-жылдары "Кыргыз инвестициялык-кредиттик банк" жабык акционердик коому (KICB) коммерциялык банкынын финансылык ресурстарын тартуу менен Бишкек шаарынын "Жал" кичирайонунда 198 батирге эсептелген көп батирлүү 3 арзан турак жайды куруунун долбоору ишке ашырылган. Бул долбоордо коммерциялык банктардын пайыздык ставкаларын субсидиялоонун механизми ишке ашырылган, мында Финансы министрлиги 14 пайыздан 6 пайыз өлчөмүндө ипотекалык кредиттин пайыздык ставкаларын субсидиялаган.

6. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 17-сентябрындагы № 413 "Бишкек шаарынын "Жал" кичирайонунда көп квартиралуу үч турак үйдүн курулушун бүтүрүү боюнча чаралар жөнүндө" токтомуна ылайык, долбоорду ишке ашырууга 1-таблицада келтирилген шарттарда Кыргыз Республикасынын Өкмөтү, Бишкек шаарынын мэриясы, "Алтын Казык Плюс" ТКК мүчөлөрү, Бишкек шаарынын бюджеттик чөйрөсүнүн мекемелеринин жумушчулары, "KICB" катышкан.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба боюнча мамлекеттик агенттиги тарабынан арзан турак жайды курууда чет өлкөлүк инвестицияларды тартуу боюнча чаралар көрүлгөн. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 19-декабрындагы № 862 "Бишкек шаарында "Жал-Артис" 15-кичирайонун эксперименттик долбоорлоо жана куруу жөнүндө" токтомуна ылайык, "Жал-Артис" 15-кичирайонун долбоорлоо жана куруу башталган, мында пландалган 1392 батирден 400 батири бюджеттик чөйрөнүн кызматкерлерине бөлүштүрүү үчүн 15 жылдын ичинде төлөө, узак мөөнөттүү ипотекалык кредиттөө шартында жылдык 10 пайыз менен, турак жайдын наркынын 30 пайызы өлчөмүндө алгачкы төлөмдү субсидиялоо түрүндөгү мамлекеттик жардам көрсөтүүнү болжолдонгон социалдык батир катары аныкталган. 1-таблица. "Жал" кичирайонунда турак үйлөрдү курууда тараптардын катышуу шарттары

Тараптар

Төгүм, млн. сом

Багыты

КР Өкмөтү

22,0

6%дык субсидиялар

Бишкек шаарынын мэриясы

5,1

6%дык субсидиялар

"Алтын Казык Плюс" ТКК мүчөлөрү

20,0

Батирлер үчүн төгүмдөр

Бишкек шаарынын бюджеттик мекемелеринин жумушчулары

6,2

Батирлер үчүн төгүмдөр

"KICB" банкы

53,6

Кредит берүү

Турак жайдын эсептик наркы

106,9

7. Шаардыктардын жана бюджеттик уюмдардын кызматкерлеринин турак жай көйгөйлөрүн чечүү максатында Бишкек шаардык мэриясы тарабынан Улуу Ата Мекендик согуштун ардагерлери жана бюджеттик уюмдардын кызматкерлери үчүн 2011-жылы "Социалдык турак жай" программасынын алкагында "Чыгыш-5" кичирайонунда 90 батирлүү турак үй пайдаланууга берилген, анын сметалык наркы 65987,9 миң сомду түзгөн. 2009-жылы "Жал-29" кичирайонунда сметалык наркы 31545,9 сом болгон 45 батирлүү турак үй жана сметалык наркы 129680,9 миң сом болгон 90 батирлүү турак үй пайдаланууга берилген.

Арзан турак жай берүү, биринчи кезекте, Бишкек шаарынын мэриясынын бюджеттик чөйрөсүндө иштеген кызматкерлери үчүн жеңилдетилген шартта ишке ашырылат. Ушул турак жайга талапкер адамдардын тизмеги Бишкек шаардык мэриясынын ыйгарым укуктуу түзүмдүк бөлүнүшү тарабынан белгиленет (2-таблица). 2-таблица. Бишкек шаардык мэриясынын "Социалдык турак жай" программасынын көрсөткүчтөрү

Программанын көрсөткүчтөрү

Бишкек шаардык мэриясынын "Социалдык турак жай" программасы

Баштапкы төлөм

30% + 30%(*)

Төлөп берүү мүмкүнчүлүгүнө жана чогулткан акчасына карабастан

Карыздын суммасы

2,0 млн. сомго чейин

Сатып алынуучу турак жайдын жана кирешесинин деңгээлине жараша

Карыздын мөөнөтү

3 жылдан 5 жылга чейин

Карыздын суммасына жана кирешенин деңгээлине жараша

Мөөнөтүнө чейин төлөө

1-1,5 жыл

Турак жайды пайдаланууга берүүгө жараша

Турак жайдын наркы

1 кв. метр үчүн 21070 сом (**)

Наркы курулуш компаниясы үчүн 20-30% чегинде рентабелдүүлүгү менен эсептелген

(*) - 30% макулдашуу түзүлгөндө жана 30% турак жай пайдаланууга киргизилгенде төлөнөт. (**) - 2009-жылы КРУБдун 1 АКШ долларынын орточо расмий курсу 43,99 сомго барабар болгон (21070 сом) = 478,9 АКШ доллары. Кызматкерлер сатып алып жаткан толук бүткөрүлгөн турак үйлөрдүн наркы 1 кв.м үчүн 21070 сомду түзгөн. Бөлүнүп берилген жер тилкесинин наркын эске албаганда, курулуш компаниясы белгилеген баанын рентабелдүүлүгү 20-30 пайызга жакын болот, турак жайдын наркын толугу менен төлөп бүткөнгө чейин жана Турак жай ээлеринин шериктештигин (ТСЖ) түзгөнгө чейин Бишкек шаарынын мэриясы анын ээси болуп саналат. Курулушка туташтырылган коммуникациялары менен участоктор бөлүнүп берилген.

8. Жогоруда келтирилген мисалдар Кыргыз Республикасында арзан турак жай куруу менен байланышкан долбоорлор мамлекеттик колдоого алынганда гана ийгиликке жетишээрин көрсөткөн бир жолку долбоорлор болуп саналат.

2. Учурдагы жагдайды баалоо

9. Өлкөнүн калкын турак жай менен камсыз кылуу мамлекеттин негизги милдеттеринин бири болуп саналат. Кыргыз Республикасында кабыл алынган санитардык ченемге ылайык, бир адамга турак жай аянтынын өлчөмү 12,0 кв.м кем болбошу керек. Мисалы, КМШга катышуучу өлкөлөрдө бул ченем 1 адамга 18 кв.м түзөт.

10. Расмий маалыматтар боюнча, 1991-жылы турак жай менен камсыз кылуу республикада бир адамга 12,2 кв.м түзгөн, азыркы учурда бул көрсөткүч ошол эле деңгээлде калган. Кыргыз Республикасында жарандарды турак жай менен камсыз кылуунун максимумдук көрсөткүчү 2010-жылы 15,7 кв.м түзгөн (2-диаграмма).

2-диаграмма. Кыргыз Республикасында жана башка өлкөлөрдө турак жай менен камсыз болуу көрсөткүчү, 1 адамга бөлүнгөн кв.м аянт Салыштыруу үчүн: 2012-жылы Беларусь Республикасында бир адамга 25,4 кв.м түзгөн, Россияда - 23,4 кв.м, Казакстанда - 19,6 кв.м, Кытайда - 27 кв.м. Өнүккөн өлкөлөрдө бул көрсөткүч мындан да жогору: Норвегияда - 74 кв.м (2006-ж.), АКШда - 69,7 кв.м (2010-ж.), Данияда - 50,6 кв.м (2003-ж.).

11. Кыргыз Республикасынын турак жай менен камсыз болуу көрсөткүчүн (бир адамга 18 кв.м) коңшу республикалар менен бирдей деңгээлге жеткизүү үчүн жалпы аянты 30,25 млн. кв.м (7446га жакын ири панелдүү көп батирлүү үйлөр) турак жайды куруу талап кылынат.

12. Турак жайдын медиандык наркынын үй чарбасынын бир жылдагы кирешесинин медиандык өлчөмүнө карата катышы катары эсептелген БУУнун арзан турак жайлар индексинин көрсөткүчтөрү боюнча Кыргыз Республикасы коңшу өлкөлөрдөн кыйла артта калган (3-диаграмма).

3-диаграмма.

Турак жайдын (батирлердин) жеткиликтүүлүгүнүн индекси керектөө бюджетин эске албаганда

Минимумдук керектөөчү бюджетти эске алуу менен турак жайдын (батирлердин) жеткиликтүүлүгүнүн индекси

13. 2013-жылдын жыйынтыгы боюнча Кыргызстанда минимумдук керектөө бюджети менен 13797,6 сомго (үй-бүлөнүн жалпы кирешесинин 60,4%) үй-бүлөгө турак жайды сатып алуу үчүн 21 жыл (катталбаган кирешени эске алганда - 11,2 жыл), ал эми Казакстанда (2013-жылга карата катталбаган кирешени эске албаганда) - 4 жыл жана Россияда (2013-жылга карата катталбаган кирешени эске албаганда) - 6,8 жыл керек болот.

14. Кыргыз Республикасында кыймылсыз мүлк рыногунун негиздери түзүлгөндүгүнө карабастан, азыркы учурда кирешесинин деңгээли жогору болгон жарандардын чектелген гана тобу рыноктук механизмдерди колдонуу менен турак жай сатып алууга жөндөмдүү.

15. Курулуштун сапатына эч кандай зыян келтирбей, заманбап материалдарды жана курулуш ченемдерин колдонуу Кыргызстандын шаарларында, ошондой эле айыл жерлеринде курулуп жаткан турак жайлардын өздүк наркы олуттуу төмөндөшү мүмкүн.

16. Жеке менчик курулуш компаниялары үчүн алар тарабынан ишке ашырылып жаткан долбоорлордун кирешелүүлүгүнүн ченеми биринчи орунга чыгып жаткан шарттарда, мамлекет арзан баа сегментинен турак жайды куруу боюнча заказчынын ролунда болот. Мындай ыкма мамлекетке, биринчи кезекте ушул Программада көрсөтүлгөн максаттуу топтор үчүн турак жай маселелерин чечүүнү баштоого мүмкүндүк берет.

17. Кыргызстанда ипотекалык кредиттөө системасынын болушуна жана ипотеканы сунуштап жаткан банктардын санынын өсүшүнө карабастан, ипотеканын шарттары өлкөнүн жарандарынын көпчүлүгү үчүн алгылыксыз бойдон калууда.

4-диаграмма. Кыргызстандын банктары тарабынан берилген ипотекалык кредиттердин түзүмүнүн динамикасы 5-диаграмма. Ипотека боюнча банктардын пайыздык ставкаларынын динамикасы Келтирилген графиктер көрсөткөндөй, банк системасында ипотекалык кредитти чет өлкөлүк валюта менен берүү басымдуулук кылат, бул банктардын валюталык тобокелдиктерди зайымчыларга оодара салуу ниети менен түшүндүрүлөт.

18. Жалпы ипотекалык кредиттик портфелдин өсүшү боюнча оң динамика белгиленүүдө, бирок бул өсүш баарынан мурда чет өлкөлүк валютада жаңыдан берилип жаткан кредиттердин жогорку өсүү темпинин сакталып калышы менен шартталууда.

Банктардын ипотекалык кредиттерди берүү шарттарын изилдөөнүн натыйжалары 3-таблицада келтирилди. 3-таблица. 2014-жылдын октябрына карата коммерциялык банктардын ипотекалык кредиттерди берүү шарттары

1-банк

2-банк

3-банк

Кредиттин суммасы

Сом менен

Берүү убактылуу токтотулган

АКШ доллары менен

5000ден 150000 чейин

Чексиз

10000-100000 АКШ доллары

Өз каражаттары

40%дан кем эмес

30%дан кем эмес

40%дан кем эмес

Кредиттин мөөнөтү

3 жылдан 10 жылга чейин

10 жылга чейин

10 жылга чейин

Пайыздык ставка

АКШ долларынын 17%дан 20%га чейин

жылдык 25% - 27% (сом менен)

- жылдык 20% (сом менен)

- жылдык 21% - 23% (АКШ доллары менен)

жылдык 17% АКШ доллары менен

Күрөөлүк камсыздоо

Кыймылсыз мүлк, кыймылсыз мүлктүн обьекттери боюнча аймактык чектөөлөр бар

Кыймылсыз мүлк

Кыймылсыз мүлк, кыймылсыз мүлктүн обьекттери боюнча аймактык чектөөлөр бар

Күрөөлүк камсыздоону камсыздандыруу

Милдеттүү түрдө

Жок

Банктын эсебинен

Кирешенин деңгээлине карата талаптар

Кредит боюнча ай сайын төгүм үй-бүлөнүн таза кирешесинин 60%нан ашпоого тийиш

Жекече

Жекече

Төлөө

Ай сайын, бирдей төгүм менен

Ай сайын, бирдей төгүм менен

Ай сайын, бирдей төгүм менен

19. Банктар тарабынан берилүүчү ипотекалардын шарттарын талдоо эмгек акысынын деңгээли жогору адамдардын чектелген контингенти үчүн гана жеткиликтүү экендигин көрсөтүп турат (4-таблица):

4-таблица. 2014-жылдын октябрына коммерциялык банктардын ипотекалык кредит берүүсүнүн шарттары

Ипотекалык зайым алуунун шарттары

Зайымдын мөөнөтү

10 жыл

Зайым боюнча пайыздык ставка

20 пайыз

Төлөөнүн түрү

Аннуитет

Зайымчынын кирешесине карата төлөмдүн жогорку катышы

Кирешенин 60 пайызы

Алгачкы төгүмдүн өлчөмү

Батирдин наркынан 30 пайызы

АКШ доллары/сомго карата курсу

60 сом

Ипотекалык кредиттин көрсөткүчтөрү

1 кв.м наркы, АКШ доллары менен

32 кв.м болгон 1 бөлмөлүү батирдин наркы сом менен

46 кв.м болгон 2 бөлмөлүү батирдин наркы сом менен

60 кв.м болгон 3 бөлмөлүү батирдин наркы сом менен

Наркы (сом)

1000

1920000

2760000

3600000

Алгачкы төгүмдүн суммасы (сом)

576000

828000

1080000

Ай сайын төлөм (сом)

25974

37337

48700

Үй-бүлөнүн талап кылынган кирешесинин деңгээли (сом)

43289

62228

81167

Кредит боюнча суммалык төгүмдөр (сом)

3116827

4480440

5844052

20. Жарандардын басымдуу көпчүлүгү үчүн ипотеканын жеткиликтүүлүгүнө таасир этүүчү факторлор болуп төмөнкүлөр саналат:

- зайымчылардын жогорку деңгээлдеги тобокелдиктери жана банктар тарабынан колдонулуучу ресурстардын жогорку наркы менен шартталган ипотекалык кредиттер боюнча жогорку пайыздык ставкалар;

- зайымчылар үчүн зарыл болгон расмий кирешенин эң жогорку деңгээли, бул Кыргыз Республикасынын көпчүлүк жарандары үчүн кредитке жетишүүнүн төмөндөшүнө алып келет;

- куруучу компаниялар "элиталык класс" деп аталган же "өзү жасалгалап бүтүрүү" шарттарында турак үйлөрдү куруунун эсебинен максимумдук пайда алууга багытталгандыгынан улам, баштапкы жана экинчи рыноктордогу кыймылсыз мүлктүн турак жайларынын наркы жогору.

21. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик каттоо кызматынын Кадастр жана кыймылсыз мүлккө укуктарды каттоо департаментинин 2016-жылдын апрель айына карата маалыматына ылайык турак жайга болгон баанын айрыкча кымбаттыгы Бишкек, Ош жана Жалал-Абад шаарларында болгон. Көп батирлүү үйдө 1 чарчы метр турак жайга орточо баа Бишкек шаарында - 46258 сом, Жалал - Абад шаарында - 38650 сом, Ош шаарында - 38634 сом болгон. Бул эсептөө сатып алуучу менен сатуучунун ортосунда түзүлгөн иш жүзүндөгү келишим баалардын негизинде келип чыккан. Мында Бишкек шаарында экинчи сатуудагы турак жайдын (104, 105, 106-сериядагы көп батирлүү типтүү үйлөр) 1 чарчы метрине рыноктук орточо баа 60000 сом болгон, ал эми биринчи сатуудагы өзү бүтүрүп кирүүгө багытталган турак жайдын (эконом-класстагы жеке жана типтүү долбоордогу үйлөр) 1 чарчы метринин орточо рыноктук баасы - 40000 сомду түзөт.

22. Аталган факторлор бири-бирин күчөтүү менен, комплекстүү таасир берет: ипотекалык кредит боюнча милдеттенмелерин аткаруу үчүн жарандардын финансылык мүмкүнчүлүгү жетишсиз, ал эми банктар үчүн кредиттик рыноктун бул сегменти жогорку тобокелдүү, бул ипотекалык кредиттин шартын катуулатууга мажбурлайт.

3. Турак жайдын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу: максаттар, артыкчылыктуу багыттар, милдеттер

23. Ушул Программада жарандар үчүн жашаган жерине жараша, региондогу эмгек акынын өлчөмүн, калктын төлөө жөндөмдүүлүгүн жана башка факторлорду эске алуу менен социалдык турак жайдын жеткиликтүүлүгүнүн төмөнкүдөй критерийлери белгиленди:

- көп батирлүү үйдөгү жалпы аянты 80 квадрат метрге чейинки батирлер үчүн;

- жалпы аянты 150 чарчы метрге чейинки жеке турак үйлөр үчүн.

Турак жайдын бир чарчы метринин баасы "Арзан ипотека" багыты боюнча 60000 сомдон жана "Социалдык турак жай" багыты боюнча 40000 сомдон ашпашы керек.

24. Артыкчылыктуу багыттар болуп төмөнкүлөр саналат:

1) турак жайдын жеткиликтүүлүгүн жогорулатууну камсыздоочу финансылык механизмдерди түзүү;

2) арзан турак жай фондун түзүү;

3) жарандардын турак жай шарттарын жакшыртууга мамлекеттик колдоо.

25. Турак жайдын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу үчүн финансылык механизмдерди түзүү боюнча артыкчылыктуу багыттардын бири "Мамлекеттик Ипотекалык Компания" ачык акционердик коомунун (мындан ары - "МИК" ААК) иштешин камсыз кылуу болуп эсептелет.

26. "МИК" ААКынын иштешин камсыз кылуу маселесин чечүү үчүн төмөнкүдөй чаралар көрүлөт:

1) узак мөөнөттүү ипотекалык кредиттөө үчүн "МИК" ААКына ресурстарды тартуу;

2) ипотекалык кредиттөөнүн механизмдерин иштеп чыгуу;

3) өнөктөш банктар аркылуу ипотекалык кредиттөөнүн механизмдерин киргизүү;

4) ипотекалык кредиттөө боюнча эл аралык тажрыйбаны эске алуу менен ипотекалык кредит берүү механизмдерин өркүндөтүү.

27. Арзан турак жай фондун түзүү боюнча артыкчылыктуу багыт төмөнкүдөй маселелерди чечүүгө багытталат:

1) арзан турак жай куруу;

2) ушул Программаны ишке ашыруу боюнча механизмдерди иштеп чыгуу;

3) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын колдоосу менен жеткиликтүү турак жай курууга жер участокторун берүү.

28. Арзан турак жай куруу маселеси төмөнкүдөй чараларды ишке ашыруу жолу менен чечилет:

1) турак жай рыногундагы баалар жана бүтүмдөр жөнүндө маалыматтык базаны түзүү жана иштетүү;

2) региондордо турак жай куруу үчүн мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана "МИК" ААКынын өз ара байланышта иштешүү механизмин иштеп чыгуу;

3) арзан турак жай куруу, анын ичинде региондордо көп батирлүү үйлөрдү куруу боюнча пилоттук долбоорлор.

4) турак жай фондунун ыңгайлуулугун жана энергиялык натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн турак жай фондун капиталдык оңдоо боюнча жумуштардын көлөмүн көбөйтүү үчүн шарттарды түзүү

29. Ушул Программаны ишке ашыруу боюнча механизмдерди иштеп чыгуу маселесин чечүү үчүн төмөнкүдөй чаралар көрүлөт:

1) жеке турак жайды куруу механизмин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу;

2) ссудалык-сактык кассаларды иштетүү механизмин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу;

3) кийин сатып алуу менен ижаралык турак жай механизмин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу;

4) турак жайды оңдоону кредиттөө механизмин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу.

30. Жеткиликтүү турак жай куруу үчүн жер участокторун берүү маселесин чечүүдө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын көмөгү менен көп батирлүү турак жай куруу үчүн коммуникацияларга туташтырылган жер участокторун издөө боюнча чаралар көрүлөт.

31. Жарандардын турак жай шарттарын жакшыртууга мамлекеттик колдоонун артыкчылыктуу багыты жарандардын турак жай шарттарын жакшыртууга мамлекеттик колдоонун багыттарын иштеп чыгуу маселесин чечүүгө багытталат.

32. Жарандардын турак жай шартын жакшыртууга мамлекеттик колдоонун багыттарын иштеп чыгуу маселесин чечүү үчүн төмөнкү чаралар көрүлөт:

1) "Жеткиликтүү ипотека" багытын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү;

2) "Социалдык турак жай" багытын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү.

4. Ылайыктуу шарттар жана тобокелдиктер

33. Ушул Программаны ишке ашыруу үчүн ылайыктуу шарттар болуп төмөнкүлөр эсептелет:

1) Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин "2013-2017-жылдарга Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүүгө өткөрүү боюнча Программаны" бекитүү жөнүндө" токтомун кабыл алуусу;

2) калктын турак жайды алууга жана кеңейтүүгө болгон суроо-талаптарынын туруктуу өсүшү;

3) коммерциялык банктардын ипотекалык кредиттөөгө болгон кызыгуусу;

4) арзан турак жай курууга кызыкдар курулуш компанияларынын ортосунда баанын түзүлүшүн жөнгө салуучу атаандаштык;

5) региондордо арзан турак жай куруу үчүн жерлердин болушу;

6) өлкөдөгү стабилдүү макроэкономикалык абал.

34. Ар кандай стратегиялык документтерди ишке ашырууда Программаны ишке ашыруу процессин олуттуу кыйынчылыктарга алып келиши мүмкүн болгон төмөнкүдөй тобокелдиктер жана коркунучтар бар:

1) экономиканын өнүгүүсүнүн төмөндөшү;

2) калктын кирешесинин төмөн деңгээли, бул ипотекалык кредиттөөнүн натыйжалуу механизмдерин киргизүүнү татаалдатат;

3) табигый кырсыктар, техногендик катастрофалар;

4) ипотекалык кредиттөө системасынын иштеши үчүн мамлекеттик каржылоонун азайышы же жетиштүү бюджеттик каражаттардын толук берилбеши;

5) чет өлкөлүк валюталарга карата сомдун курсунун өзгөрмөлүүлүгү;

6) курулуп жаткан объекттердин бирдиктүү базасынын жоктугу, курулуш тармагы тарабынан башка терс таасирлер (курулуш материалдарына баанын кескин көтөрүлүшү ж.б.у.с.);

7) курулуш, ипотека, банк системасы, инвестициялар маселелерин жөнгө салуучу мыйзамдык базанын жетик эместиги;

8) башка чектеш тармактардагы көйгөйлөр (камсыздандыруу, банк сектору ж.б.).

35. Мүмкүн болгон кризистик көрүнүштөрдү болтурбоо же алардын жеңилдетүү максатында төмөнкүлөр зарыл:

- турак жай рыногундагы баалар жана бүтүмдөр жөнүндө, ошондой эле берилүүчү ипотекалык кредиттердин жана банк системасынын күрөөлүк базасынын мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалыматтык системаны түзүү жана колдоо, ал турак жай жана ипотекалык кредит берүү рынокторундагы тобокелдерди натыйжалуу контролдоо үчүн керектүү көлөмдө жана форматта болууга тийиш;

- ипотекалык турак жай кредит берүүсүнүн бирдиктүү стандарттарын колдонууну, ипотекалык рыноктун инфраструктураларынын иштешин жана ипотекалык кредиттерди сервистик тейлөөнү камсыз кылуу.

5. Ушул Программанын ишке ашырылышы

§ 5.1. Процессти башкаруу жана контролдоо

36. Ушул Программаны ишке ашырууга жалпы жетекчиликти жана мониторинг жүргүзүүнү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 14-январындагы № 9-б буйругу менен түзүлгөн Мамлекеттик турак жай программасынын маселелерин координациялоо боюнча ведомстволор аралык комиссия (мындан ары - Ведомстволор аралык комиссия) ишке ашырат. Ведомстволор аралык комиссиянын курамына Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары, мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери, кесипкөй коомчулуктун жана жарандык сектордун өкүлдөрү кирет. Ведомстволор аралык комиссиянын милдеттерине мониторинг жүргүзүү менен катар эле турак жай курулушу жана ипотекалык кредиттөө чөйрөсүндө ушул Программаны ишке ашыруу боюнча бардык мамлекеттик органдардын, аткаруу бийлиги системасынын күч-аракеттерин координациялоо кирет.

37. Ушул Программаны ишке ашыруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Кыргыз Республикасынын Экономика министрлиги болуп саналат, анын негизги милдеттери төмөнкүлөр:

- ушул Программаны ишке ашыруу максатында ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгуу боюнча мамлекеттик органдардын ишин координациялоо;

- ипотекалык кредит берүүнүн жана аны колдонуунун, арзан турак жай куруунун багыттарын жана механизмдерин иштеп чыгууну координациялоо;

- ушул Программага катышуучу өлкөлөрдүн жарандарын тандап алуу механизмин иштеп чыгууну жана жайылтууну координациялоо.

38. Негизги программалык иш-чараларды ишке ашырууну түздөн-түз башкаруу "МИК" ААК тарабынан ишке ашырылат.

Ушул Программаны ишке ашырууга аткаруу бийлиги системасынын мамлекеттик органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары (макулдашуу боюнча), "МИК" ААК жана ушул Программанын алкагында "МИК" ААК менен кызматташуу жөнүндө макулдашууну түзгөн өнөктөш-банктар тартылат. "МИК" ААКынын ишин контролдоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча фонддун атынан "МИК" ААКынын акционери тарабынан жүргүзүлөт. § 5.2. Ушул Программаны каржылоо булактары

39. Ушул Программаны ишке ашырууну каржылоонун булактары болуп төмөнкүлөр саналат:

- "МИК" ААКынын ишинен алынган пайда жана каражаттар;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жана "МИК" ААК тарткан каражаттар;

- ипотекалык баалуу кагаздардын механизми аркылуу ички жана тышкы инвесторлордун каражаттары;

- республикалык бюджет.

"МИК" ААКынын ишин ушул Программанын алкагында ишке ашыруу үчүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан 3,3 млрд. сом бөлүнүп берилүүдө.

40. "МИК" ААК өз ишинин алкагында ушул Программага катышуу үчүн тандалып алынган банктарды кайра каржылоо менен иштейт. Кайра каржылоо кредиттик ресурстардын тез айланышын камсыз кылуу жана ипотекалык кредиттөөгө кошо тартылган финансылык институттардын өтүмдүүлүк проблемаларын чечүү, ошондой эле өлкөнүн жарандарына ипотекалык зайымдардын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу үчүн шарт түзүүгө мүмкүндүк берет.

41. "МИК" ААК ипотекалык күрөөлөрдүн пулдарын топтойт жана мамлекеттик кепилдиктер жана (же) ипотекалык баалуу кагаздар менен облигациялар аркылуу капиталдар рыногунан акча тартат. "МИК" ААК капитал рыногунан тарткан каражаттардын натыйжалуулугу жана тобокелдиктердин топтолгон деңгээлинин жол берилген чеги финансы рыногун көзөмөлдөө жана жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан аныкталат.

"МИК" ААК ички жана тышкы институттук инвесторлор менен өз ара аракеттенүү аркылуу узак мөөнөттүү ресурстарды тартат.

42. Жеке жана юридикалык жактар тарабынан курулуш долбоорлорун кошо каржылоо кошумча өнүгүүгө ээ болот. Бул инструмент арзан турак жай куруу боюнча өнөктөштөр жана мамлекет тарабынан бирдей катышкан учурда ишке ашырылышы мүмкүн.

§ 5.3 Мониторинг жана баалоо

43. Ушул Программаны натыйжалуу ишке ашыруу максатында Ведомстволор аралык комиссия мониторинг жүргүзөт. Мониторинг маалыматты системалуу чогултуу жана иштеп чыгуу процесси катарында өзгөрүп турган кырдаалга жараша ушул Программанын чараларын өз убагында оңдоп-түзөтүүгө мүмкүндүк берет. Мониторинг чечим кабыл алуу процессин жакшыртууга, ошондой эле анын натыйжаларын жүргүзүлүп жаткан саясаттын майнаптуулугу максатында кайра байланышуу инструменти катары коомчулукка маалымдоо үчүн колдонууга мүмкүндүк берет.

44. Мониторингдин жыйынтыктарынын объективдүүлүгүн камсыз кылуу максатында ушул процесс төмөнкү компоненттерге негизделет:

- курулуш жана турак жайды ишке киргизүү жөнүндө маалыматты үзгүлтүксүз чогултуу;

- ушул Программаны ишке ашыруу процессине таасир эткен факторлорду баалоо максатында курулуш секторун изилдөө;

- ипотекалык кредиттерди жана турак жайды берүү көлөмүнө карата маалыматты "МИК" ААКынан Ведомстволор аралык комиссиянын дайыма алып турушу.

6. "Мамлекеттик Ипотекалык Компания" ААКынын иштеши

45. "МИК" ААК - "Арзан турак жай 2015-2020" программасын ишке ашыруунун борбордук звеносу боло турган уюм. "МИК" ААК акционердик коом болуп саналат, анын жалгыз уюштуруучусу болуп Кыргыз Республикасынын Өкмөтү эсептелет.

"МИК" ААКынын иши арзан турак жайды өнүктүрүүгө көмөк көрсөтө турган каржылоону тартуу менен Кыргыз Республикасында ипотекалык кредиттөө механизминин толук иштөөсүн камсыздоого багытталган. "МИК" ААК ушул Программанын оператору болуп саналат, ал Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Архитектура, курулуш жана турак-жай коммуналдык курулуш мамлекеттик агенттиги менен бирдикте түзүмдүк каржылоо жолу менен турак жай курулушунун тең заказчысы катары чыгат, ошондой эле, "МИК" ААК тарабынан иштелип чыккан атайын стандарттар боюнча Кыргызстандын банктарына берилүүчү ипотекалык кредиттерди кайра каржылайт.

46. "МИК" ААКынын аталган максаттарга жетишүүсүнө төмөнкү маселелерди чечүү өбөлгө түзөт:

1) стабилдүү ишти камсыз кылуу;

2) каржылоонун ачык-айкын механизмдерин белгилөө;

3) ипотекалык кредиттөөнүн стандарттарын, моделдерин жана механизмдерин иштеп чыгуу жана аларды ушул Программада аталган чөйрөлөрдө колдонуу;

4) өнүгүүнүн так стратегиялык максаттары менен корпоративдик башкарууну орнотуу;

5) ички операциялык жана финансылык процесстерди башкаруу үчүн компаниянын ички ченемдик документтерин иштеп чыгуу;

6) компанияга жогорку квалификациялуу адистерди тартуу.

47. Бюджеттик каражаттарды капиталдаштыруудан сырткары, "МИК"ААКына керектүү өлчөмдө зайымдык ресурсту тартуу керек, алардын наркы арзан турак жайды улуттук валютада каржылоону камсыз кылышы керек.

48. "МИК" ААКынын натыйжалуу иштеши үчүн ушул жааттагы мыкты практикага жооп берген корпоративдик башкаруу болушу керек. "МИК" ААКынын иштешинин негизги маселеси анын финансылык туруктуулугу болуп эсептелгенин эске алсак, бул түзүмдү акционер тарабынан натыйжалуу жөнгө салууну камсыз кылуу зарыл.

7. "Арзан ипотека" багыты

49. "Арзан ипотека" багыты боюнча ипотекалык кредитти берүүнүн шарттары ипотекалык кредиттин мөөнөтүнүн ичинде өлкөдөгү макроэкономикалык кырдаалдын өзгөрүшүн эске алуу менен, эсептелген пайыздык төлөмдөрдү жана негизги карызды төлөөгө жөндөмдүү жарандарга багытталат.

50. "Арзан ипотека" багытын ишке ашыруу иштелип чыккан "МИК" ААКынын механизмдеринин жардамы аркылуу жүргүзүлөт. Тиешелүү шарттарда ипотекалык кредит алууну каалаган Кыргыз Республикасынын бардык жарандары бул багыттагы ипотекалык кредиттерди алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болушат.

51. Бул багытта ипотекалык кредит берүүнүн шарттары Программанын бардык катышуучулары үчүн бирдей болот жана жеңилдиктер берүү каралбайт.

8. "Социалдык турак жай" багыты

52. "Социалдык турак жай" багыты боюнча турак жай кредитин берүүнүн шарттары социалдык жактан корголбогон жарандардын категорияларына багытталат, алар тандоо критерийлерине ылайык тандап алынат.

53. "Социалдык турак жай" багытын ишке ашыруу үчүн биринчи рыноктогу наркы 1 кв.м 40000 көп эмес сомду түзгөн эконом-класстагы турак жайды курууну же "МИК" ААК тарабынан сатып алуу, ошондой эле субсидиялоо түрүндө мамлекеттик колдоо караштырылат.

54. Субсидиялоо турак жайды сатып алуу үчүн жарым-жартылай же толук субсидиялоо механизмдерин пайдалануу менен ишке ашырылат:

1) жарым-жартылай жана толук субсидиялоо - республикалык бюджеттин чыгымдарынын атайын беренесинин эсебинен;

2) жарым-жартылай субсидиялоо - "МИК" ААКынын кызматтарынын эсебинен.

9. "Жеткиликтүү ипотека" жана "Социалдык турак жай" багыттарынын механизмдери

55. Ипотеканын арзандыгына Россия Федерациясынын, Армения Республикасынын жана Казакстан Республикасынын тажрыйбаларын эске алуунун ар түрдүү механизмдерди ишке ашыруунун эсебинен камсыздоо болжолдонууда. Алгачкы этапта төмөнкүдөй механизмдер ишке ашырылат:

- ссуда-аманат кассаларынын иштөө механизми;

- кийин сатып алуу менен ижаралык турак жай механизмдери;

- жеке турак жайды куруу механизми;

- коммерциялык банктар аркылуу кайра каржылоо механизми;

- турак жайды оңдоого кредит берүүнүн механизми.

56. "МИК" ААКын өнүктүрүүнүн кийинки этаптарында, ипотекалык кредит берүү чөйрөсүндөгү эл аралык тажрыйбаларды, жарандардын мүмкүнчүлүктөрүн жана иш тажрыйбасын эске алуу менен ипотекалык кредит берүүнүн башка механизмдери иштелип чыгат жана киргизилет.

§ 9.1. Ссуда-аманат кассаларынын иштөө механизми

57. Коомчулуктун бардык катышуучуларын колдоо жолу менен турак жай сатып алуу үчүн адистештирилген финансылык институт катары ссуда-аманат кассаларынын иштөө мүмкүндүгү түзүлөт.

58. Механизмдин негизиндеги принцип, бул турак жайдын наркынын бир бөлүгү арзан турак жайдын келечектеги зайымчысынын максаттуу узак мөөнөттүү аманаттарын тартуу эсебинен түзүлөт. Топтоолор салык салуучунун жеке кирешесинин эсебинен гана түзүлүшү керек.

59. Ссуда-аманат кассаларынын иштөө механизми келишимдерди түзүүгө негизделген, мында келечектеги зайымчы макулдашылган сумманы белгиленген убакыт аралыгында топтоо боюнча кийинкиге калтыруу шарттарын аткаруунун алдын ала аныкталган шарттарында турак жайды сатып алууга кредит берүү боюнча финансылык уюм катары "МИК" ААКынын милдеттенмелери камтылат.

60. Катышуучулар салык салуучу катары ссуда-аманат кассалар менен келишим түзүшөт, анда каалаган акыркы капиталдын өлчөмү, сүйлөшүлгөн сумманын белгилүү бир бөлүгүн (эреже катары, 20%дан 50%га чейин) топтогон катышуучу талапкер болууга укуктуу ссуда боюнча пайыз жана салым боюнча пайданын пайызы көрсөтүлөт. Бул параметрлер катышуучу өзүнө оптималдуу вариантты тандап алуусу үчүн ар кандай комбинацияда сунушталат.

61. Ссуда-аманат кассасынын капиталы төлөнгөн турак-жай аманат салымдарынан жана резервдерден турат. Капитал катышуучулардын акча каражаттарынын эсебинен түзүлөт.

§ 9.2. Кийин сатып алуу менен турак жайды ижаралоо механизми

62. Кийин сатып алуу менен турак жайды ижаралоо механизми убакыттын белгилүү мезгили өткөндө жеке менчикке өтүү мүмкүндүгү менен катышуу тарабынан турак жайдын ижарага алынышын болжолдойт. Батирге карата жеке менчик укугу, ижара келишиминде каралган бардык суммалар төлөнгөндөн кийин гана Программанын катышуучусуна өтүшү мүмкүн.

63. Кийин сатып алуу менен турак жайды ижаралоо механизми "МИК" ААКынын балансында өзүнүн турак жай фондунун болушун караштырат, ал эконом-класстагы турак-жайды сатып алуунун жана\же куруунун эсебинен түзүлүшү мүмкүн.

64. Ижаралык турак жайга катышуучуларды тандап алуу процесси кызыкдар мамлекеттик органдар менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын Экономика министрлиги иштеп чыккан критерийлер боюнча ишке ашырылат.

65. Кийин сатып алуу менен турак жайды ижаралоо механизминин негизги артыкчылыгы ипотекалык кредит алуу үчүн алгачкы төгүмдү топтоо зарылчылыгынын жоктугу жана кийин сатып алуу менен турак жайды узак мөөнөткө ижаралоо мүмкүндүгүн алуу болуп саналат.

§ 9.3. Өнөктөш-банктар аркылуу ипотекалык кредиттерди кайра каржылоо механизми

66. Өнөктөш-банктар аркылуу ипотекалык кредиттерди кайра каржылоо механизми төмөнкүдөй түзүлөт:

1) "МИК" ААК коммерциялык банктар менен кызматташтык жөнүндө макулдашуу түзөт, алар аркылуу Программанын катышуучусуна наркы боюнча, өлчөмү жалпы пайдалуу аянты жана башка параметрлердин талаптарына ылайык келген турак-жай сатып алууга ипотекалык кредит берилет;

2) Өнөктөш-банк берген ипотекалык кредит "МИК" ААК менен ипотекалык күрөөгө коюу механизми аркылуу кайра сатып алынат, сатып алууда, анын ээсине кредитордун жана күрөө кармоочунун бул ипотекалык кредит боюнча бардык укуктары өтөт. Бул ипотекалык кредит боюнча Банк, "МИК" ААК менен келишимдерине ылайык, оператор болуусун улантат;

3) ипотекалык күрөө кагазы - анын мыйзамдуу ээсинин төмөнкүдөй укуктарын ырастаган энчилүү баалуу кагаз:

- башка милдеттенмелердин бар же жок экендигин далилдебей эле ипотека менен камсыз болгон акчалай милдеттенмелери аткарылышына мүмкүнчүлүк алуу укугу;

- ипотека менен чектелген мүлктүн эсебинен ипотека менен камсыздалган милдеттенмелерин канааттандыруу укугу;

4) эгерде зайымчы төлөөгө жөндөмсүз болуп калса, "МИК" ААК менен банктын ортосунда кайрадан келишим түзүлөт жана өнөктөш-банк кредитор менен күрөө кармоочунун укугуна ээ болот же кредит боюнча төлөмдөрдү калыбына келтирүүгө жетишет же тийиштүү карыздардын мыйзамдарда белгиленген тартипте төлөнүшүнө жетишет. Эгерде карыз алуучу карызды төлөөгө жөндөмсүз болуп калса, өнөктөш-банкка мындай маалыматты берүүсү зарыл;

5) ипотекалык күрөө кагаздарынын жетиштүү көлөмүн топтоп, "МИК" ААК аларды камсыздоо үчүн ипотекалык баалуу кагаздарды чыгарат, аларды сатуу жолу менен өзүнүн ресурстук базасын калыбына келтирет.

67. Учурдагы турак жайын оңдоого муктаж болгон Программанын катышуучулары үчүн, "МИК" ААК финансы-кредиттик мекемелер менен кызматташтык жөнүндө макулдашуу түзөт, алар аркылуу Программанын катышуучусуна турак-жайын оңдоого күрөөсү жок кредит берилет.

§ 9.4. Жеке турак жайды курууну өнүктүрүү механизми

68. Кредит курулуш үчүн жеке менчик жер участогуна ээ болгон жарандарга жеке турак жай курууга, же курулушун бүтүрүүгө берилет.

69. Жеке турак жай курулушу архитектураны көзөмөлдөө боюнча жергиликтүү аймактык мамлекеттик органда бекитилген долбоордук-сметалык документтердин негизинде ишке ашырылат.

70. Турак жай курулушу анын наркын аныктоо менен бир нече этаптарга бөлүнөт. Каржылоо курулуштун ушул этабынын наркына барабар суммада кредиттик линияларды, транштарды ачуу жолу менен жүзөгө ашырылат.

§ 10. Программаны ишке ашыруунун акыркы натыйжалары

71. Программаны ишке ашыруу жана жаңы турак жайларды ипотекага пайдаланууга берүү процессинде курулуш материалдарынын продукцияларын, электр техникалык, химиялык продукцияларды, ошондой эле жаңы турак жайларды жабдуу предметтерин чыгарууну көбөйтүүнүн эсебинен, чектеш тармактарда жакшы натыйжалар күтүлүүдө.

72. Турак жай курулушуна дем берүү үчүн ушул Программанын алкагында 130 миң чарчы метр турак жайды колдонууга киргизүү болжолдонууда.".

2-тиркеме

"2-тиркеме Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн "Арзан турак жай 2015-2020" программасын ишке ашыруу боюнча ИШ-ЧАРАЛАР ПЛАНЫ

№

Милдеттер

Чаралар/аракеттер

Ишке ашыруу мөөнөтү

Жооптуу аткаруучулар

Каржылоо булактары

Күтүлгөн натыйжа (продукт)

1

2

3

4

5

6

7

1. Турак жайдын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу үчүн финансы механизмдерин түзүү

1

Программаны ишке ашыруу үчүн МИКтин иштеп кетүүсүн камсыз кылуу

МИКке узак мөөнөттүү ипотекалык кредит берүү үчүн ресурстарды тартуу

2016-2020-жылдар

МИК, ЭМ, ФМ, ИИА

Мамлекеттик бюджеттин белгиленген булактарынын чегинде, инвесторлордун, эл аралык уюмдардын, коммерциялык банктардын каражаттары (макулдашуу боюнча)

Ипотекалык кредиттер боюнча кредит портфелинин өсүшү

Ипотекалык кредит берүү механизмдерин иштеп чыгуу

2016-жылдын ичинде

ЭМ, МЖ, УБ (макулдашуу боюнча), коммерциялык банктар (макулдашуу боюнча)

Мамлекеттик органдардын жана МИКтин бюджетинин чегинде

Ипотекалык кредит берүү механизмдерин бекитүү

МИКтин өнөктөш-банктар аркылуу ипотекалык кредит берүү механизмдерин киргизүү

2016-2020-жылдар

МИК, МИКтин өнөктөш-банктары (макулдашуу боюнча)

МИКтин каражаттары

Ипотекалык кредиттерди берүү

Ипотекалык кредит берүүнүн механизмдерин ипотекалык кредит берүү боюнча эл аралык тажрыйбаларга таянуу аркылуу өркүндөтүү

2016-2020-жылдар

ЭМ, МИК, KfW, (макулдашуу боюнча), ДБ (макулдашуу боюнча), эл аралык донорлор (макулдашуу боюнча)

МИКтин жана эл аралык донорлордун каражаттары

Каржылоо механизмдерин өнүктүрүү

2. Арзан турак жай фондун түзүү

2

Арзан турак жайды куруу

Турак жай рыногунда баалар жана бүтүмдөр жөнүндө маалымат базаларын түзүү жана колдоо

2016-2020-жылдар

МЖ, МКК, МИКтин өнөктөш-банктары (макулдашуу боюнча)

МИКтин жана эл аралык донорлордун каражаттары

МИК үчүн башкаруу маалыматтары

Региондордо сынамык долбоорлордо арзан турак жай куруу

2017-2020-жылдар

МИК, Курулуш агенттиги, МИКтин өнөктөш-банктары (макулдашуу боюнча), курулуш компаниялар (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Калкка андан ары өткөрүп берүү менен жаңы турак-жайларды ишке киргизүү

Турак жай фондунун ыңгайлуулугун жана энергиялык натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн капиталдык оңдоо көлөмүн көбөйтүү шарттарын түзүү

2016-2020-жылдар

МИК

МИКтин тартылган каражаттары

Турак жай программасынын алкагында сатылып алынуучу турак жайды капиталдык оңдоо иштерин жүзөгө ашырууга керектөө кредиттерин берүү

3

Программанын механизмдерин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу

Жеке турак жай курулушун өнүктүрүү механизмдерин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу

2016-жылдын IV кварталы

ЭМ, МИК

Тартылган каражаттар

Жеке турак жайды курууга ипотекалык кредиттерди берүү

Ссуда-аманат кассаларынын иштөө механизмин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу

2018-жылдын IV кварталы

ЭМ, МИК, УБ (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Ссуда-аманат кассаларын түзүү жана алардын ишин камсыз кылуу

Кийин сатып алуу менен ижаралык турак жай механизмин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу

2018-жылдын II кварталы

ЭМ, МИК, Курулуш агенттиги, УБ (макулдашуу боюнча), ЖӨБО (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Кийин сатып алуу мүмкүндүгү менен жарандарды ижаралык турак жай менен камсыз кылуу

Турак жайды оңдоого кредит берүү механизмин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу

2017-жылдын II кварталы

ЭМ, МИК, УБ (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Жарандардын турак жайын ондоосуна багытталган кыска мөөнөттүү кредиттик продукт

4

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын көмөгү менен арзан турак жай куруу үчүн жер участокторун бөлүп берүү

Көп батирлүү турак жай куруу үчүн коммуникацияларга кошулган жер участокторун издөө

2017-жылдын I кварталы

МИК, Өкмөттүн ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, ЖӨБО (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Көп батирлүү турак жай куруу үчүн жер участоктору

3. Жарандардын турак жай шарттарын жакшыртууларына мамлекеттик колдоо

5

Жарандардын турак жай шарттарын жакшыртууда мамлекеттик колдоо багыттарын иштеп чыгуу

"Арзан ипотека" багытын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү

2016-жылдын IV кварталы - 2018-жылдын IV кварталы

ЭМ, МИК, ФМ

Мамлекеттик органдардын жана МИКтин бюджетинин чегинде

"Арзан ипотека" жана "Социалдык турак жай" багыттарын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү

"Социалдык турак жай" багытын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү

2018-жылдын II кварталы

ЭМ, ЭСӨМ, МИК, ФМ, БИМ, ССМ, ММТМ

Мамлекеттик органдардын жана МИКтин бюджетинин чегинде

Кыскартуулардын тизмеси

ЭМ

-

Кыргыз Республикасынын Экономика министрлиги

ФМ

-

Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги

ЭСӨМ

-

Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлиги

БИМ

-

Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги

ССМ

-

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги

ММТМ

-

Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана туризм министрлиги

Өкмөттүн ыйгарым укуктуу өкүлдөрү

-

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү

УБ

-

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы

МИК

-

"Мамлекеттик ипотекалык компания" ачык акционердик кому

МКК

-

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик каттоо кызматы

ИИА

-

Кыргыз Республикасынын Экономика министрлигинин алдындагы Инвестицияларды илгерилетүү боюнча агенттик

Курулуш агенттиги

-

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттиги

ЖӨБ

-

жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары

ДБ

-

Дүйнөлүк банк

KfW

-

Kreditanstalt für Wiederaufbau - Немец улуттук банкы".