Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасынын кесиптик орто билим берүүсүнүн адистиктеринин тизмесин жана адистиктерге окутуунун ченемдик мөөнөттөрүн бекитүү жөнүндө» токтому

КР Өкмөтүнүн 2018-жылдын 28-мартындагы № 160 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН ТОКТОМУ 2012-жылдын 5-сентябры № 610 Кыргыз Республикасынын кесиптик орто билим берүүсүнүн адистиктеринин тизмесин жана адистиктерге окутуунун ченемдик мөөнөттөрүн бекитүү жөнүндө

"Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык, кесиптик орто билим берүүнү эл аралык билим берүү мейкиндигине интеграциялоо максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Кыргыз Республикасынын кесиптик орто билим берүүсүнүн адистиктеринин тизмеси 1-тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги 2013-жылдын 1-апрелине чейинки мөөнөттө белгиленген тартипте макеттин негизинде кесиптик орто билим берүүнүн адистиктери боюнча Кыргыз Республикасынын мамлекеттик билим берүү стандарттарынын долбоорлорун 2-тиркемеге ылайык бекитүүгө киргизсин.

3. Төмөнкүлөр күчүн жоготту деп табылсын:

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2003-жылдын 5-ноябрындагы № 702 "Кыргыз Республикасынын кесиптик орто билим берүү адистиктерине окутуунун ченемдик мөөнөттөрүн бекитүү жөнүндө" токтому;

- "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2003-жылдын 5-ноябрындагы № 702 "Кыргыз Республикасынын кесиптик орто билим берүү адистиктерине окутуунун ченемдик мөөнөттөрүн бекитүү жөнүндө" токтомуна толуктоолорду киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 19-январындагы № 28токтому.

4. Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

Премьер-министрдин милдетин аткаруучу, биринчи вице-премьер-министрдин милдетин аткаруучу

А. Карашев

Тиркеме 1

Кыргыз Республикасынын кесиптик орто билим берүүнүн адистиктеринин ТИЗМЕСИ

Эскертүү: Коддук белгилөөлөрдүн түзүлүшү алты сандык ондук белгилерди камтыйт жана төмөндөгүдөй түрдө болот: ХХХХХХ. 1-2-белгилер адистиктердин чоңойтулган тайпаларына жана даярдоо багыттарына туура келет; 3.4-белгилер даярдоо багыттарына тууpa келет; 5-6-белгилер адистиктер менен туура келет. Адистиктердин чоңойтулган тайпалары жана даярдоо багыттары алар тиешелүү болгон даярдоо багыттарынын жана адистиктеринин жыйындысын бириктирет. Даярдоо багыттары алар тиешелүү болгон адистиктердин чоңойтулган тайпаларынын чегинде кыйла тар предметтик тармактарды бөлүп көрсөтөт. Адистиктер конкреттүү кесиптик тармакты даярдоонун багыттарынын чегинде бөлүп көрсөтөт.

Кыргыз Республикасынын Кесиптик орто билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартынын МАКЕТИ Тиркеме 2

1. Жалпы жоболор

1.1. Ушул кесиптик орто билим берүүнүн

1.2. ___________________________ _______________________________________________________________________

(Тизме боюнча коду, адистиктин толук аталышы) адистиги боюнча Мамлекеттик билим берүү стандарты "Билим берүү жөнүндө" Мыйзамына жана билим берүү жаатындагы Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык иштеп чыгарылган. Бул Мамлекеттик билим берүү стандартын аткаруу кесиптик орто билим берүү программаларды ишке ашыруучу бардык кесиптик орто окуу жайлары үчүн, алардын уюштуруу-укуктук формаларына карабастан, милдеттүү түрдө болуп эсептелет.

1.2. Терминдер, аныктамалар, белгилөөлөр, кыскартуулар (Кыргыз Республикасынын Кесиптик орто билим берүүнүн ушул мамлекеттик билим берүү стандартында пайдаланылган негизги терминдер жана аныктамалар көрсөтүлөт).

Ушул Кыргыз Республикасынын Кесиптик орто билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартында Кыргыз Республикасынын "Билим берүү жөнүндө" Мыйзамына жана Кыргыз Республикасында белгиленген тартипте кабыл алынган кесиптик орто билим берүү жаатындагы эл аралык документтерге ылайык терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:

- негизги кесиптик билим берүү программасы - максаттарды, күтүлүүчү натыйжаларды, даярдоонун тийиштүү багыты боюнча билим берүү процессин ишке ашыруунун мазмунун жана уюштурулушун регламенттөөчү окуу-усулдук документтердин жыйындысы;

- дисциплиналардын цикли - окутуунун, тарбиялоонун белгиленген максаттарына жана натыйжаларына карата белгилүү бир логикалык жыйынтыкка ээ болгон билим берүү программасынын бир бөлүгү же окуу дисциплинасынын жыйынтыгы;

- модул - окутуунун, тарбиялоонун белгиленген максаттарына жана натыйжаларына карата белгилүү бир логикалык жыйынтыкка ээ болгон окуу дисциплинасынын бөлүгү;

- компетенттүүлүк - тийиштүү тармакта кесиптик иш жүргүзүү үчүн зарыл жекече сапаттардын, билимдердин, ыктардын жана билгичтиктердин кыймылдуу комбинациясы;

- кредит (зачеттук бирдик) - негизги кесиптик билим берүү программасынын эмгек сыйымдуулугунун шарттуу өлчөмү;

- окутуунун натыйжалары - негизги билим берүү программасы/модулу боюнча окутуунун натыйжаларына ээ болгон компетенциялар.

1.3. Кыскартуулар жана белгилөөлөр (ушул Кыргыз Республикасынын Кесиптик орто билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартына колдонулган негизги кыскартуулар көрсөтүлөт).

Ушул Мамлекеттик билим берүү стандартында төмөндөгү кыскартуулар колдонулат: МББС - Мамлекеттик билим берүү стандарты; КОББ - кесиптик орто билим берүү; НКББП - негизги кесиптик билим берүү программасы; ОУК - окуу-усулдук кеңеш; НКББП ДЦ - негизги кесиптик билим берүү программасынын дисциплиналарынын цикли; ЖК - жалпы компетенциялар; КК - кесиптик компетенциялар.

2. Колдонуу тармагы

(МББСга аныктама берилет, милдеттүү аткаруу көрсөтүлөт)

2.1. Кыргыз Республикасынын Кесиптик орто билим берүүнүн ушул мамлекеттик билим берүү стандарты (мындан ары - КОББ МББС) негизги билим берүү программаларын ишке ашыруудагы __________________________________ _______________________________________________________________________

(Тизме боюнча коду, адистиктин толук аталышы) адистиги боюнча нормалардын, эрежелердин, талаптардын жыйындысын жана окуу уюштуруучулук-усулдук документтерди иштеп чыгуу, лицензиясы же Кыргыз Республикасынын аймагында Мамлекеттик аккредитациясы (аттестациясы) бар, бардык кесиптик орто билим берүүнүн (КОББ) негизги кесиптик билим берүү программаларын өздөштүрүүнүн сапатын баалоо үчүн негиз болуп эсептелет.

2.2. КОББ МББСнын ________________________________________________ _______________________________________________________________________

(Тизме боюнча коду, адистиктин толук аталышы) (КОББ МББСнын негизги колдонуучулары көрсөтүлөт) адистиги боюнча негизги пайдалануучулары болуп эсептелет:

- ошол адистик боюнча негизги кесиптик билим берүү программаларын ишке ашыруу укугуна ээ болгон кесиптик орто билим берүүнүн билим берүү мекемелеринин администрациясы жана педагогикалык курамы;

- ошол адистиктеги негизги билим берүү программасын өздөштүрүү боюнча өзүнүн окуу ишмердүүлүгүн натыйжалуу ишке ашыруу үчүн жооптуу студенттер;

- тийиштүү кесиптик ишмердүүлүктөгү адистердин жана иш берүүчүлөрдүн бирикмелери;

- Кыргыз Республикасынын билим берүү чөйрөсүндөгү аткаруу бийлигинин борбордук Мамлекеттик органынын тапшыруусу боюнча негизги билим берүү программаларын иштеп чыгууну камсыз кылуучу окуу-усулдук бирикмелер жана кеңештер;

- кесиптик орто билим берүүнү каржылоону камсыз кылуучу аткаруу бийлигинин Мамлекеттик органдары;

- аткаруу бийлигинин кесиптик орто билим берүү системасында мыйзамдардын сакталышына текшерүүнү камсыз кылуучу, кесиптик орто билим берүү чөйрөсүндө аттестацияны, аккредитацияны жана сапатка көзөмөлдү жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар.

3. Адистиктин жалпы мүнөздөмөсү

3.1 Негизги кесиптик билим берүүнүн программаларын _______________ _______________________________________________________________________

(Тизме боюнча коду, адистиктин толук аталышы) адистиги боюнча өздөштүрүү формалары:

- күндүзгү;

- күндүзгү-сырттан (кечки);

- сырттан окуу;

(Ушул адистиги боюнча кесиптик орто билимди алуунун мүмкүн болгон формалары көрсөтүлөт)

3.2. Кесиптик орто билим берүүнүн адистиктери боюнча негизги билим берүү программаларын өздөштүрүүнүн ченемдик мөөнөтү орто жалпы билим берүүнүн базасында окуунун күндүзгү формасы боюнча 1 жыл 10 айды түзөт. Ушул кесиптик орто билим берүү программасын негизги жалпы билим берүүнүн базасында ишке ашыруу учурунда өздөштүрүүнүн белгиленген ченемдик мөөнөтү 1 (бир) жылга узартылат.

Негизги жалпы билим берүү (10- жана 11-класстар) коождордогу кесиптик орто билим берүүнүн атайын кыскартылган программасы болуп эсептелип, ал боюнча кыскартылган программада коождор окутушбайт жана орто билими жөнүндөгү аттестат беришбейт. Абитуриент окууга тапшыруу үчүн төмөндөгү документтердин бирөөсүн алып келүүсү керек:

- орто билими жөнүндө аттестат;

- негизги жалпы билими жөнүндө күбөлүк.

Күндүзгү-сырттан (кечки) жана сырттан окуу формалары боюнча ошондой эле окутуунун ар түрдүү формалары айкалышкан жана дистанттык билим берүү технологиялары пайдаланылган учурда окуу мөөнөттөрү кесиптик орто окуу жайлары тарабынан күндүзгү формасындагы өздөштүрүүнүн белгиленген ченемдик мөөнөтүнө салыштырмалуу 6 айга узартылат. КОББ НКББПны өздөштүрүүнүн башка ченемдик мөөнөттөрү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан түзүлөт.

3.3. КОББ НКББПны өздөштүрүүдөгү жалпы эмгек сыйымдуулугу.

Күндүзгү окуу формасы боюнча окуу жылындагы КОББ НКББПнын эмгек сыйымдуулугу 60тан кем эмес кредитке (зачеттук бирдикке) барабар. Бир окуу семестринин эмгек сыйымдуулугу 30 кредитке (зачеттук бирдикке) барабар (окуу процесси эки семестрлик болуп курулган учурда). Бир кредит (зачеттук бирдик) студенттин окуу ишинин 36 саатына барабар (анын ичинде анын аудиториялык, өз алдынча иштери жана аттестациянын бардык түрлөрү). Күндүзгү-сырттан (кечки) жана сырттан окуу формалары боюнча негизги билим берүү программасынын ошондой эле окутуунун ар түрдүү формалары айкалышкан жана дистанттык билим берүү технологиялары пайдаланылган учурдагы эмгек сыйымдуулугу окуу жылы үчүн 45 кредиттен (зачеттук бирдиктен) кем эмести түзөт.

3.4. КОББ НКББПнын инсанды окутуу жана тарбиялоо жаатындагы даярдоонун ____________________________________ адистиги боюнча максаттары.

3.4.1. КОББ НКББПнын окутуу жаатындагы даярдоонун ____________ адистиги боюнча максаты болуп эсептелет: (КОББ НКББПнын окутуунун жаатындагы максаттары түзүлөт. Мисалы: гуманитардык, социалдык, экономикалык, математикалык жана табигый илимдердин негиздери жаатында даярдоо, бүтүрүүчүгө тандап алган иш чөйрөсүндө ийгиликтүү иштөөгө мүмкүндүк берүүчү, анын социалдык мобилдүүлүгүнө жана эмгек рыногундагы туруктуулугуна өбөлгө түзүүчү универсалдуу жана предметтик адистешкен компетенцияларга ээ болуу).

3.4.2. КОББ НКББПнын инсанды тарбиялоо жаатындагы даярдоонун ____________ адистиги боюнча максаты болуп эсептелинет: (КОББ НКББПнын студенттердин социалдык-инсандык сапаттарын, калыптандыруу жаатындагы максаттары түзүлөт: максатка умтулгандык, уюшкандык, эмгекчилдик, жоопкерчиликтүүлүк, жарандуулук, коммуникативдүүлүк, толлеранттуулук, жалпы маданиятын жогорулатуу ж.б.).

3.5. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишмердүүлүгү. Адистиктин бүтүрүүчүлөрүнүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн тармактары _________________ _______________________________________________________________________

(бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишинин түрлөрү көрсөтүлөт) өзүнө камтыйт:_________________________________________________________ _______________________________________________________________________ (жүргүзүлгөн иштин түрлөрү саналат)

3.6. Бүтүрүүчүнүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн объектилери.

Бүтүрүүчүнүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн объектилери болуп эсептелинет:___________________________________________________________________

3.7. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн түрлөрү:____________ _______________________________________________________________________

(Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн түрлөрү көрсөтүлөт. Мисалы: илимий изилдөөчү; өндүрүш-технологиялык; уюштуруучулук-башкаруучулук; долбоорлук ж.б.) Негизинен бүтүрүүчү даярдалып жаткан кесиптик иштин конкреттүү түрлөрү кызыктар болгон иш берүүчүлөр менен бирдикте орто кесиптик окуу жайлар тарабынан иштелип чыгуучу анын билим берүү программасынын мазмунун аныкташы керек.

3.8. Бүтүрүүчүлөрдүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн милдеттери (Кызыкдар болгон иш берүүчүлөрдүн катышуусу менен иштелип чыгат).

Бүтүрүүчүнүн кесиптик ишмердүүлүгүнүн милдеттери. _______________________________________________________________________ (Милдеттер 3.7-пунктта саналып өтүлгөн кесиптик ишмердүүлүктүн түрлөрүнө ылайык көрсөтүлөт) Даярдоонун багыты боюнча бүтүрүүчү даярдала турган кесиптик иштин милдеттеринин тизмеси негизинен кесиптик иштин тийиштүү тармагынан квалификациялуу талаптарынан келип чыгуусу керек. Эгер ал жок болсо, кесиптик иштин милдеттеринин тизмеси иш берүүчүлөрдүн сөзсүз катышуусу менен КОББ МББСнын долбоорун иштеп чыгуучулар тарабынан түзүлүүсү зарыл.

3.9. Бүтүрүүчүлөрдүн билимин улантуу мүмкүнчүлүгү.

Негизги кесиптик билим берүү программасын өздөштүргөн бүтүрүүчү кесиптик орто билим берүүнүн ______________ адистиги боюнча даярдалат:

- жогорку кесиптик билим берүүнүн негизги билим берүү программаларын өздөштүрүүгө;

- ылайык келген багыттары жана адистиктери боюнча кыскартылган мөөнөттө жогорку кесиптик билим берүүнүн негизги билим берүү программаларын өздөштүрүүгө.

4. НКББПны ишке ашыруунун шарттарына карата

жалпы талаптар

Кесиптик орто окуу жайларынын НКББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө карата жалпы талаптар.

4.1.1. Кесиптик орто окуу жайлары даярдоо адистиктери боюнча негизги билим берүү программасын өз алдынча иштеп чыгышат. НКББП даярдоо адистиктери боюнча эмгек рыногунун керектөөлөрүн эсепке алуу менен тийиштүү Мамлекеттик билим берүү стандартынын негизинде иштелип чыгарылат.

Кесиптик орто окуу жайлары НКББПны илимдин, маданияттын, экономиканын, техниканын, технологиялардын жана социалдык чөйрөнүн өнүгүүсүн эсепке алып, кесиптик орто окуу жайлары билим берүү сапатынын кепилдигин камсыз кылуу боюнча төмөндөгүлөрдө камтылган сунуш-көрсөтмөлөрдү кармануу менен жыл сайын жаңыланып турууга милдеттүү:

- бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын камсыз кылуу боюнча стратегиялардын иштелмесинде;

- билим берүү программаларын мезгил-мезгили менен рецензиялоонун мониторингинде;

- так макулдашылган критерийлердин негизинде студенттердин билимдеринин жана билгичтиктеринин, бүтүрүүчүлөрдүн компетенцияларынын деңгээлин баалоонун объективдүү өтүү тартиптеринин иштелмелеринде;

- окутуучулук курамдын сапатын жана компоненттүүлүгүн камсыз кылууда;

- бардык ишке ашырылуучу билим берүү программаларын жетиштүү ресурстар менен камсыз кылууда, аларды колдонуунун натыйжалуулугунун көзөмөлүндө, мунун ичинде окуп жаткандарды сурап билүү жолу менен;

- өзүнүн ишин (стратегиясын) баалоо жана башка билим берүү мекемелери менен катар коюп салыштыруу үчүн макулдашылган критерийлер боюнча өзүн-өзү изилдөөнү үзгүлтүксүз жүргүзүүдө;

- коомчулукту өзүнүн изилдөөлөрүнүн жыйынтыктары, пландары, жаңылоолору тууралуу маалымдоодо.

4.1.2. Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо алардын күндөгү, аралыктык жана жыйынтык Мамлекеттик аттестациясын камтышы керек. Студенттерди жана бүтүрүүчүлөрдү алардын жекече жетишкендиктерин тийиштүү НКББПнын этаптуу жана түпкү талаптарга ылайык келгидей аттестациялоо үчүн баалоочу каражаттардын типтүү тапшырмаларды, текшерүү жумуштарды, тестерди ж.б. камтуучу, билимдерди, билгичтиктерди жана ээ болгон компетенциялардын деңгээлин баалоого мүмкүндүк берүүчү базалары түзүлөт. Баалоочу каражаттардын базаларын кесиптик орто окуу жайлары иштеп чыгат жана бекитет.

Бүтүрүп чыгаруучу квалификациялуу иштердин мазмунуна, көлөмүнө жана түзүмүнө карата талаптар кесиптик орто окуу жайлары тарабынан белгиленген Мамлекеттик аттестациялык жыйынтыгы жөнүндөгү жобону эсепке алуу менен аныкталат.

4.1.3. НКББПны иштеп чыгууда кесиптик орто окуу жайларынын бүтүрүүчүлөрдүн социалдык-инсандык компетенцияларын (мисалы: социалдык өз ара аракеттенүү компетенцияларын, өзүн-өзү уюштурууну жана системалык ишмердик мүнөздөгү өз алдынча башкарууну) түзүү мүмкүнчүлүктөрү аныкталуусу керек. Кесиптик орто окуу жайлары окуу жайдын социалдык-маданий чөйрөсүн түзүп, калыптандырууга инсандын ар тараптуу өнүгүүсү үчүн зарыл шарттарды түзүүгө милдеттүү.

Кесиптик орто окуу жайлары окуу процессин социалдык-тарбиялык компонентин, студенттик өз алдынча башкарууну өнүктүрүүнү, студенттердин коомдук уюмдардын ишине катышуусун, спорттук жана чыгармачылык клубдарды, илимий студенттик коомдорду кошуп, өнүктүрүүгө көмөктөш болууга милдеттүү.

4.1.4. Кесиптик орто окуу жайларынын НКББПсы студенттин тандоосу боюнча дисциплинанын ар бир вариативдүү бөлүгүнүн үчтөн биринен кем эмес көлөмүн түзүүсү керек. Студенттин каалоосу боюнча дисциплиналарды түзүүнүн тартибин кесиптик орто окуу жайларынын окутуучулар кеңеши аныктайт.

4.1.5. Кесиптик орто окуу жайлары студенттердин өзүнүн окуу программасын түзүүгө катышуусунун реалдуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга милдеттүү.

4.1.6. Кесиптик орто окуу жайлары НКББПны түзүүдө студенттерди алардын укуктары жана милдеттүүлүктөрү менен тааныштырууга, студенттер тандап алган дисциплиналар алар үчүн милдеттүү болуп эсептелинерин, ал эми алардын суммалык эмгек сыйымдуулугу окуу планында каралгандан кем болбошу керектигин түшүндүрүүгө милдеттүү.

4.2. Студенттин НКББПны ишке ашыруудагы укуктарына жана милдеттүүлүктөрүнө карата жалпы талаптар.

4.2.1. Студенттер студенттин тандоосу боюнча окуу дисциплиналарын өздөштүрүүгө бөлүнгөн окуу убактысынын көлөмүнүн чектеринде НКББПда алдын-ала каралган конкреттүү дисциплинаны тандап алууга укуктуу.

4.2.2. НКББПны өздөштүрүүдө натыйжалуулукка жетишүү максатында студенттер өз алдынча башкарууну өнүктүрүүгө, коомдук уюмдардын, спорттук жана чыгармачылык клубдардын, илимий студенттик коомдордун ишине катышууга милдеттүү.

4.2.3. Студенттер кесиптик орто окуу жайларынын НКББПсында алдын ала каралган бардык тапшырмаларды аныкталып белгиленген мөөнөттөрдө аткарууга милдеттүү.

4.3. Студенттин окуу жүгүнүн максималдуу көлөмү анын аудиториялык жана аудиториядан тышкары (өз алдынча) окуу ишинин бардык түрлөрүн камтуу менен жумасына 54 саат болуп белгиленет.

Жумасына аудиториялык сабактардын күндүзгү окуу формасындагы көлөмү ОКББ МББСнын деңгээлин жана адистикти даярдоонун спецификасын эсепке алуу менен, ар бир окуу дисциплинасын үйрөнүүгө бөлүнгөн жалпы көлөмдүн 50 пайызы чектеринде мамлекеттик билим берүү стандарты аныктайт.

4.4. Күндүзгү-сырттан (кечки) окуу формасында аудитордук сабактардын көлөмү жумасына 16 сааттан аз болбошу керек.

4.5. Сырттан окуу формасында окутууну менен сабак окуу мүмкүнчүлүгү студентке жылына 160 сааттан аз эмес көлөмдө камсыз кылынуусу керек.

4.6. Окуу жылындагы эс алуу убакыттын жалпы көлөмү 7-10 жуманы түзүүсү керек, мунун ичинде кыш мезгилинде 2 жумадан кем эмес.

5. НКББПга талаптар.

5.1. НКББПсын өздөштүрүүнүн натыйжаларына карата талаптар.

Даярдоонун ________________________ адистиги боюнча бүтүрүүчү негизги билим берүү программасынын максаттарына жана ушул КОББ МББСнын 3.4 жана 3.8-пункттарында көрсөтүлгөн кесиптик ишмердүүлүктүн тапшырмаларына ылайык төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек.

а) жалпы:

ЖК 1. Жеке ишмердүүлүктү уюштуруу, кесиптик тапшырмаларды аткаруу ыкмасын жана усулдарды тандоо, алардын натыйжалуулугун жана сапатын баалоо. ЖК 2. Стандарт жана стандарт эмес абалда чечим кабыл алуу, маселелерди чечүү, жоопкерчиликтүүлүктү жана демилгелүүлүктү көрсөтүү. ЖК 3. Кесиптик жана инсандык өнүгүүнү, кесиптик тапшырмаларды натыйжалуу аткаруу үчүн зарыл болгон маалыматтарды пайдаланууну жана чечмелөөнү, издөөнү иш жүзүнө ашыруу. ЖК 4. Кесиптик ишмердүүлүктө маалыматтык-байланыш технологияларын колдонуу. ЖК 5. Жамаат, жетекчилер жана кардарлар менен натыйжалуу мамиле кылуу, команда менен иштөө. ЖК 6. Топ мүчөлөрүнүн (кол алдындагы) иштерине жана алардын иш орундагы үйрөнүүсүнө жоопкерчилик алуу. ЖК 7. Өзгөрүүлөргө адаптациялануу, кесиптик өнүгүүнү жана жеке инсандыкты башкаруу. ЖК 8. Кичи жамаат менен уюштуруу-башкаруу иштерине даяр болуу. (Адистердин профилине ылайык келүүсүнө жараша жалпы компетенциялык тизмесин толукталышы мүмкүн).

б) кесиптик ишмердүүлүктүн негизги түрлөрүнө ылайык келген кесиптик компетенцияларга:

(Кесиптик компетенциялар саналган кесиптик ишмердүүлүктүн түрлөрүнө ылайык көрсөтүлөт; кесиптик компетенциянын тизмеси негизинен кесиптин ишмердүүлүгүнө ылайык келген кесиптик (квалификациялык) стандартынан алыныш керек. Эгер ал жок болсо, кесиптик компетенция жумуш берүүчүнүн сөзсүз түрдө катышуусунда КОББ МББСнын долбоорун иштеп чыгуу менен түзүлүшү керек). Кесиптик ишмердүүлүктүн негизги түрлөрү көрсөтүлөт. КК. 1.1. КК... (Кесиптик компетенция ишмердүүлүктүн түрү боюнча көрсөтүлөт). Кесиптик ишмердүүлүктүн негизги түрлөрү көрсөтүлөт. КК. 2.1. КК... (Кесиптик компетенция ишмердүүлүктүн түрү боюнча көрсөтүлөт).

5.2. НКББПнын түзүмүнө талаптар

КОББ МББС төмөндөгү окуу циклдарынын окулушун караштырат (таблица): КОББ 1. - гуманитардык, социалдык жана экономикалык циклы; КОББ 2. - математикалык жана табигый илимдер циклы; КОББ 3. - кесиптик цикл; жана бөлүмдөр: КОББ 4. - дене тарбия; КОББ 5. - практика; КОББ 6. - Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестация. Дисциплиналардын ар бир циклы базалык (милдеттүү түрдөгү) жана вариативдик бөлүккө ээ болот. Вариативдүү бөлүк базалык дисциплиналардын мазмуну менен аныкталуучу билимдерди, билгичтиктерди жана көндүмдөрдү кеңейтүүгө жана тереңдетүүгө мүмкүндүк берет. Вариативдүү бөлүктү кесиптик орто окуу жайлары ишке ашырылуучу кесиптик билим берүү программаларынын спецификациясынын негизинде түзөт.

(*) 1. НКББП ДЦга кирүүчү айрым дисциплиналардын эмгек сыйымдуулугу он зачеттук бирдиктерге чейинки интервалда берилет.

2. НКББП КОББ 1, КОББ 2 жана КОББ 3 ДЦда көрсөтүлгөн жалпы эмгек сыйымдуулугунун 80 пайыздан кем эмесин түзүү керек.

(**) КОББ 2 ДЦ аталышы даярдоо адистиги кирүүчү билим берүү жаатынын өзгөчөлүктөрүн эсепке алуу адистиги менен аныкталат. (***) Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестация өз ичинде даярдоочу жана бүтүрүүчү квалификациялык иштин корголушун камтыйт же Мамлекеттик аттестациялык сынактар кесиптик орто окуу жайларынын кароосу менен киргизилет.

5.3. НКББПны ишке ашыруунун шарттарына карата талаптар.

5.3.1. Окуу процессин кадрдык камсыз кылуу.

НКББПсын ишке ашыруу окутулуп жаткан дисциплинанын профилине ылайык келүүчү базалык билими бар жана (же) илимий методикалык иш менен системалуу алектенген педагогикалык кадрлар менен камсыз кылынышы керек. Кесиптик циклдын окутуучуларынын магистири, окумуштуулук даражасы жана тийиштүү кесиптик чөйрөдө иш тажрыйбасы болушу керек.

5.3.2. Окуу процессин окуу-методикалык жана маалыматтык камсыз кылуу.

НКББПсын ишке ашыруу ар бир студенттин маалыматтар базасына жана негизги билим берүү программасынын дисциплиналарынын толук тизмеси боюнча түзүлгөн китепканалык фонддорго жол алуусу менен камсыз кылынуусу керек. Кесиптик орто окуу жайларынын билим берүү программасы лабораториялык практикумдарды жана практикалык сабактарды (түзүлүүчү компетенцияларды эсепке алуусу менен аныкталат) камтуусу зарыл. Негизги кесиптик билим берүү программасын иш жүзүнө ашыруу үчүн студенттерди окуу адабияты же электрондук адабият менен камсыз кылуу бир студентке 0,5 экземплярдагы ченем ылайык келиш керек. Окуу маалыматынын булактары заманбап талаптарга жооп берүүсү керек. Билим берүү процессинде мыйзам чыгаруу актылары, ченемдик документтер, кесиптик багыт берүүчү мезгилдүү басылмадагы материалдар пайдаланылышы керек.

5.3.3 Окуу процессин материалдык-техникалык жактан камсыздоо.

Студенттерди кесиптик орто окуу жайларынын окуу планында алдын ала каралган лабораториялык, дисциплиналык жана дисциплиналар аралык, практикалык даярдоону камсыз кылуу үчүн КОББ НКББПны ишке ашыруучу кесиптик орто окуу жайларынын аракеттеги санитардык жана өрткө каршы эрежелери менен нормаларга ылайык келүүчү материалдык-техникалык базасы болуусу керек.

5.3.4. Бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун сапатын баалоо (Окутуунун жыйынтыктарын текшерүүнүн формалары (кесиптик экзамен, квалификациялык иш ж.б.) жана аларга карата талаптар белгиленет).