КР Өкмөтүнүн «Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоонун, аларды төлөөнүн жана эсепке алуунун тартиби жөнүндө нускаманы бекитүү тууралуу» токтому

КР Өкмөтүнүн 2013-жылдын 22-майындагы№ 278 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2010-жылдын 29-июлу № 136 Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоонун, аларды төлөөнүн жана эсепке алуунун тартиби жөнүндө нускаманы бекитүү тууралуу Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоонун, аларды төлөөнүн жана эсепке алуунун жалпы тартибин белгилөө максатында, ошондой эле «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» жана «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Тиркелген Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоонун, аларды төлөөнүн жана эсепке алуунун тартиби жөнүндө нускама бекитилсин.

2. Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып бир ай өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Президенти

Р. Отунбаева

КР Өкмөтүнүн 2013-жылдын 22-майындагы№ 278 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 29-июлундагы № 136 токтому менен бекитилген

Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоонун, аларды төлөөнүн жана эсепке алуунун тартиби жөнүндө нускама

1. Жалпы жоболор

1. Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоонун, аларды төлөөнүн жана эсепке алуунун тартиби жөнүндө нускама (мындан ары - Нускама) «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө», «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык иштелип чыккан.

2. Ушул Нускама милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча төлөөчүлөрдү каттоо, кошуп эсептөө, төлөө, эсепке алуу жана милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча отчеттуулук менен байланышкан мамилелерди жөнгө салат.

3. Ушул Нускамада колдонулуучу негизги түшүнүктөр жана аныктамалар:

мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр:

- уюштуруучулук-укуктук түрүнө жана менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактар, алардын өзгөчөлөнгөн бөлүкчөлөрүнүн (филиалдар жана өкүлчүлүктөр);

- дыйкан (фермер) чарбалар;

- жеке жактар (юридикалык жакты түзбөстөн жеке ишкердик иш иштеген жактар);

эл аралык уюмдар - тиешелүү уюштуруу документ менен каралган эл аралык проблемаларды чечүүгө жана мамлекеттердин ар тараптуу кызматташтыгын өнүктүрүүгө көмөктөшүү максатында күчүнө кирген эл аралык келишимдин (уставдын же башка уюштуруу документинин) негизинде түзүлгөн өкмөттөр аралык жана өкмөттүк эмес мүнөздөгү туруктуу бирикмелер; Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган жана убактылуу жүрүшкөн чет өлкөлүк жарандар - «Чет өлкөлүк жарандардын Кыргыз Республикасындагы укуктук абалы жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 5-беренесине ылайык, эгерде алар мындайга ички иштер органдары тарабынан берилген, жашоого уруксат катары жол-жоболоштурулган уруксаты болсо, чет өлкөлүк жарандар Кыргыз Республикасында туруктуу жашай алат. Кыргыз Республикасында башка мыйзамдуу негизде жүргөн чет өлкөлүк жарандар убактылуу келип-кеткендер деп эсептелет. Алар белгиленген тартипте өздөрүнүн чет өлкөлүк паспортторун же аны алмаштыруучу документтерин каттоодон өткөрүүгө жана келип-кетүүнүн аныкталган убактысы аяктагандан кийин республикадан чыгып кетүүгө милдеттүү. Кыргыз Республикасынын аймагында юридикалык жана жеке жактарга чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды чет өлкөлүк жумушчу күчүн тартууга уруксатсыз жумушка тартууга жана орноштурууга, ал эми чет өлкөлүк жарандарга иштөөгө уруксатсыз эмгек же жеке ишкердик ишти иштөөгө тыюу салынат. Кыргыз Республикасынын Эмгек, иш менен камсыз кылуу жана миграция министрлиги чет өлкөлүк жумушчу күчтөрүн тартууга уруксаттарды жана иштөөгө уруксаттарды берүүчү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган болуп саналат. Чет өлкөлүк жумушчу күчтү тартууга жана иштөөгө уруксаттарды берүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленүүчү чет өлкөлүк жумушчу күчүн тартууга квотанын чегинде жүзөгө ашырылат (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2006-жылдын 8-сентябрындагы № 639 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын аймагында чет өлкөлүк жарандардын жана жарандыгы жок адамдардын эмгек ишин жүзөгө ашыруунун тартиби жөнүндө жобонун II главасы); камсыздандыруу төгүмү - мамлекеттик социалдык камсыздандыруу үчүн акы, аны камсыздануучу камсыздандыргычка төлөөгө милдеттүү; камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифи - бардык негиздер боюнча же төлөөчүлөрдүн айрым категориялары үчүн туруктуу өлчөмдөгү эмгек акыга (кирешеге) карата пайыздарда чегерилүүчү камсыздандыруу төгүмүнүн өлчөмү; камсыздандыруу учуру - болгон окуя, ал болгондон кийин камсыздандыруучу камсыздандырылган адамга камсыздандыруу төлөмүн төлөө же анын тарткан чыгымдарын компенсациялоо милдети пайда болот; персонификациялык эсеп - мамлекеттик социалдык камсыздандыруу максаты үчүн ар бир адам жөнүндө жеке маалыматты уюштуруу жана жүргүзүү; жеке идентификациялык номер (ЖИН) - социалдык камсыздандыруу органы тарабынан Кыргыз Республикасынын жарандарына, чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга ыйгарылуучу жана ошол адамдарга өмүр бою сакталуучу жеке номер; өздүк камсыздандыруу эсеби - камсыздандырылган адамдын эмгек жана башка ишинин бүткүл мезгилинде камсыздандырылган адам жөнүндө маалыматтарды камтыган жана пенсия менен мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча башка төлөөлөрдү дайындоо (кайра эсептөө) жана алардын өлчөмүн аныктоо үчүн зарыл болгон документ. Өздүк камсыздандыруу эсебинин камсыздандырылган адамга ыйгарылган идентификациялык номери болот; ыйгарым укуктуу орган - мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн жыйноону, төлөөнү контролдоо функцияларын жүзөгө ашыруу үчүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу орган; камсыздандыруучу - жарандарды эмгек келишимдери (контракттар) боюнча жалдаган жарандар, юридикалык жактар (менчигинин түрүнө жана ишинин түрүнө карабастан ишкана, уюм, мекеме жана башка чарба жүргүзүүчү субъект) жана жеке адамдар, анын ичинде чет өлкөлүк юридикалык жана жеке жактар, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аймагында өз ишин жүзөгө ашырып жаткан эл аралык уюмдар, дипломаттык мекемелер жана өкүлчүлүктөр; камсыздандыргыч - мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жаатында камсыздандыруу ишин жүзөгө ашыруучу юридикалык жак; камсыздандырылган адам - анын пайдасына мамлекеттик социалдык камсыздандыруу ишке ашырылган жеке жак; камсыздандыруу полиси - белгилүү бир мезгил үчүн белгиленген камсыздандыруу ставкасынын жеке жак тарабынан төлөнгөндүгүн ырастоочу документ; дивиденддер - ал чарба жүргүзүүчү шериктиктин жана коомдун өзүнө тиешелүү акцияларынан же кредиттик бирликтин аманат пайынан адам тарабынан киреше түрүндө алган же ошол коомдун же кредиттик бирликтин өз капиталындагы үлүшүнө же аманат пайына ылайык ар кандай төлөп берүүлөрүнүн бөлүштүрүлгөн кирешесинин (пайдасынын) бир бөлүгү. Уставдык (уюштуруу) фондуна төгүм өлчөмүндөгү (инфляцияны эске алуу менен) акциялардын же аманат пайынын кармоочусу тарабынан юридикалык жакты жоюуда төлөнүп берилүүчү сумма дивиденд болуп саналбайт; жер үлүшү - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тартипте Кыргыз Республикасынын жаранына берилүүчү айыл чарбасына арналган жер аянты.

4. Бул Нускамада төлөөчүлөрдүн айрым категориялары үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн өлчөмүн эсептөө үчүн алынган орточо бир айлык эмгек акы - Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматтары боюнча өткөн календарлык жылда республиканын райондорунда жана шаарларында түзүлгөн орточо бир айлык эмгек акы.

Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду (мындан ары - Социалдык фонд) камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтик ставкасынын эсеби үчүн Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин расмий статистикалык маалыматтарынын негизинде республиканын райондорунда жана шаарларында өткөн календарлык жылда калыптанган орточо бир айлык эмгек акынын өлчөмү жөнүндө маалыматтарды өтүп жаткан жылдын 1-июлуна чейинки мөөнөттө жыл сайын жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыялайт. Республиканын райондорунда жана шаарларында өткөн календарлык жылда калыптанган орточо бир айлык эмгек акы жөнүндө Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматтарына ылайык тарифтик ставканы эсептөө жыл сайын өтүп жаткан жылдын 1-июлунан тартып жүргүзүлөт.

2. Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоо

1. Юридикалык жакты түзгөн камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү каттоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылдын 23-апрелиндеги № 182 токтому менен бекитилген Юридикалык жактарды, филиалдарды жана өкүлчүлүктөрдү мамлекеттик (эсепке алуу) каттоодо (кайра каттоодо) мамлекеттик органдардын ортосундагы өз ара аракеттин «бирдиктүү терезе» принциби боюнча тартиби жөнүндө жобого ылайык жана Кыргыз Республикасынын Социалдык фондунун башкармалыгынын 2008-жылдын 23-июнундагы № 79 токтому менен бекитилген «Кыргыз Республикасынын Социалдык фондунун органдарында камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү эсепке алуу, алардын отчеттуулугу» Регламентке ылайык жүргүзүлөт.

Юридикалык жакты түзбөстөн ишкердик ишти иштөөчү жеке жактарды каттоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1998-жылдын 2-июлундагы № 404 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын аймагында юридикалык жакты түзбөстөн ишкердик ишти иштөөчү жарандарды жеке ишкер катарында мамлекеттик каттоонун тартиби жөнүндө жобого ылайык жүзөгө ашырылат. Мамлекеттик каттоо жол-жобосунан өткөндөн кийин 30 күндүн аралыгында жаңы түзүлгөн юридикалык жана жеке жактар келбеген учурда Социалдык фонддун аймактык органдары жаңыдан уюшулган юридикалык жана жеке жактарды кабарламада көрсөтүлгөн юридикалык дареги боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр катары эсепке алуу үчүн издөө жүргүзүп, ошондой эле Социалдык фонддун органдарына эсепке алуунун жана отчетторду мамлекеттик социалдык камсыздандыруу каражаттары боюнча эсептешүү ведомостторун берүүнүн белгиленген мөөнөттөрүн бузгандык үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен каралган чараларды көрөт. Кызматкер менен келишимде (макулдашууда, контрактта) Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык зарыл болгон маалыматтар камтылууга, ошондой эле жеке идентификациялык номер (мындан ары - ЖИН), аткарылган иштер үчүн төлөөлөрдүн, гонорардын (сый акынын) өлчөмдөрү көрсөтүлүүгө тийиш.

2. Социалдык фонддун органдары кошумча маалымат катары төлөөчүгө төлөөчүнүн маалымдамасын «Төлөөчүгө билдирме» (1-тиркеме) берет, анда Социалдык фонддун органынын реквизиттери, «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык ошол төлөөчү үчүн тарифтик ставкалардын өлчөмү, камсыздандыруу төгүмдөрүн которуу жана төлөө үчүн банк эсеби, куратордун коду көрсөтүлөт.

3. Патенттик негизде жеке ишкердикти жүзөгө ашыруучу, эмгекке өздөрүн өзү орноштурган жарандар болуп саналган жана жалдоо боюнча жумуштарды/кызматтарды аткаруунун үстүндө иштебеген жеке жактарга, ошондой эле базарларда жеке ишкердикти жүзөгө ашыруучу жеке жактарга камсыздандыруу полиси берилет (2-тиркеме).

4. Жеке идентификациялык номери жок болгон учурда камсыздандыруучу ар бир кызматкерге «Социалдык коргоого арыз» бланкын (3-тиркеме) толтуртууну уюштурат жана аны Социалдык фондго өткөрүп берет. Социалдык фонддун органдары ЖИН ыйгарат жана социалдык коргоого укук берүүчү ырастама берет.

5. Юридикалык жактар Кыргыз Республикасынын Социалдык фонддун органдарында камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр катары өз убагында каттоодон четтеген учурда Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексине, Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине жана «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 26-беренесине ылайык жоопкерчилик тартат.

6. Төлөөчү ишин токтоткондо (банкрот болгондо) Социалдык фонддун органдары тарабынан 30 күндүн ичинде төлөөчүнү жабууга акт түзүлөт (4-тиркеме). Социалдык камсыздандыруу боюнча эсептешүүлөрдүн тууралыгын жана өз убагында жүзөгө ашырылышын текшерүү жүргүзүлөт, ал эми төлөөчү тарабынан Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу каражаттары боюнча эсептешүү ведомосту түзүлөт (10-тиркеме).

Жоюлуп жаткан камсыздандыруучуда эмгектик мертинүү же кесиптик оору боюнча зыяндын ордун толтуруунун (пенсия, жөлөкпул) кайра түзүлүүгө жатуучу иш берүүчүдө өндүрүштөгү кокустук же кесиптик оорунун натыйжасында келтирилген зыяндын ордун толтуруу максатында сумма алуучулар, ошондой эле 1996-жылдын 1-июлундагы № 298 «Жеңилдетилген пенсия менен камсыз болуу укугун берген өндүрүштөрдүн, жумуштардын, кесиптердин, кызматтардын жана көрсөткүчтөрдүн тизмесин бекитүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген № 2 тизме боюнча (жеңилдетилген пенсия менен камсыз кылууга укук берүүчү өндүрүштөрдүн, иштердин, кесиптердин, кызматтардын жана көрсөткүчтөрдүн тизмеси) же текстиль өндүрүшүнүн жана авиациянын кызматкери катары пенсия алуучулар (же белгилүү стажды иштегендер) болсо, анда бардык көрсөтүлгөн алуучулар (же белгилүү стажды иштегендер) жана капитализацияга жатуучу суммалар боюнча кошумча акт түзүлөт. Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдү Социалдык фонддун органдарынын каттоосунан чыгаруу ишти токтоткондугу жана юридикалык жактардын бирдиктүү мамлекеттик реестрине тиешелүү жазуу жазылгандыгы жөнүндө Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигинин буйругун алгандан кийин жүргүзүлөт. Жеке жактар үчүн жеке ишкердигин токтоткондугу жөнүндө мамлекеттик статистика органдарынан билдирүү алгандан кийин жүргүзүлөт.

3. Кыргыз Республикасынын Социалдык фондунун каражаттары

«Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 4-беренесине ылайык Социалдык фонддун каражаттары төмөнкүлөрдүн эсебинен түзүлөт:

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иш берүүчүлөрдүн, иштеген жарандардын жана башка адамдардын камсыздандыруу төгүмдөрүнөн;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен каралган республикалык бюджеттен бөлүнүп берилген ассигнованиелерден;

- камсыздандыруу төгүмдөрүн кечиктирип жана толук эмес өлчөмдө чегергендик үчүн туумдар менен айып акылардан;

- регресстик талаптарды коюунун натыйжасында иш берүүчүлөрдөн жана жарандардан өндүрүлүүчү каражаттардан;

- иш берүүчүлөр тарабынан чегерилүүчү эмгектин өзгөчө шарттары үчүн пенсияларды төлөө каражаттарынан;

- жоюлуучу ишканалардын кызматкерлерине пенсиялар менен жөлөкпулдарды төлөп берүү үчүн капиталдаштырылган суммалардан;

- Социалдык фондго таандык болгон ишканалардын акциялар боюнча дивиденддеринен;

- Кыргыз Республикасынын юридикалык жана жеке жактары менен чет өлкөлүк жарандардын ыктыярдуу төгүмдөрүнөн;

- Социалдык фонддун бош каражаттарын жайгаштыруудан алынган кирешелерден;

- камсыздандырылган адамдардын пенсиялык активдерин инвестициялоодон алынган инвестициялык кирешелерден.

4. Камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери

1. Уюштуруу-укуктук түрүнө жана менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактар, алардын өзгөчөлөнгөн бөлүкчөлөрү (филиалдар жана өкүлчүлүктөр), ошондой эле аларда иштеген жеке жактар үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары:

1) Уюштуруу-укуктук түрүнө, менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактар, алардын өзгөчөлөнгөн бөлүкчөлөрү (филиалдары менен өкүлчүлүктөрү) жана алардын кызматкерлери үчүн, анын ичинде Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар, ошондой эле жалданган эмгекти пайдалануучу жеке жактар үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтик ставкалары 27,25 пайыз өлчөмүндө белгиленет, анын ичинде:

- иш берүүчүлөр үчүн - иш берүүчүнүн менчигинин түрүнө жана Кыргыз Республикасынын салык кызматынын органдарында колдонулуучу салык режимине карабастан туруктуу же убактылуу ишке кабыл алынган жалданган кызматкерлердин, анын ичинде Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк жарандардын жана жарандыгы жок адамдардын пайдасына эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн ай сайын - 17,25 пайыз өлчөмүндө;

- иш берүүчүнүн менчигинин түрүнө жана Кыргыз Республикасынын салык кызматынын органдарында колдонулуучу салык режимине карабастан туруктуу же убактылуу ишке жалданган кызматкерлер, анын ичинде Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк жарандар же жарандыгы жок адамдар үчүн - каржылоонун булагына карабастан кызматкерлердин пайдасына эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн ай сайын - 10 пайыз өлчөмүндө.

2) Жалданма эмгекти пайдалануучу юридикалык жактар, алардын филиалдары менен өкүлчүлүктөрү жана жалданма эмгекти пайдалануучу жеке жактар үчүн I жана II топтогу майып кызматкерлерге тиешелүү бөлүгүндө 17,25 пайыз өлчөмүндө, анын ичинде:

- иш берүүчү үчүн - I жана II топтогу майып кызматкерлердин пайдасына эсептелген Пенсиялык фондго төлөөлөрдүн бардык түрлөрүнөн ай сайын - 15,25 пайыз өлчөмүндө.

«Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 2-беренесине ылайык иш берүүчү камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүдөн жана төлөөдөн, I жана II топтогу майып кызматкерлердин пайдасына Медициналык камсыздандыруу фондусуна чегерүүлөрдүн бардык түрлөрүнөн бошотулат;

- I жана II топтогу жалданган майып кызматкерлер (Улуу Ата Мекендик согуштун майыптары жана аларга теңештирилген адамдардан тышкары) үчүн каржылоо булактарына карабастан Пенсиялык фондго алардын пайдасына чегерилген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн ай сайын - 4 пайыз өлчөмүндө.

3) Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин элчиликтери, консулдуктары жана башка чет өлкөлүк мекемелери үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтик ставкалары 25,25 пайыз өлчөмүндө, анын ичинде:

- иш берүүчүлөр үчүн - Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин элчиликтеринин, консулдуктарынын жана башка чет өлкөлүк мекемелеринин кызматкерлеринин пайдасына эсептелген Пенсиялык фондго төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн ай сайын - 15,25 пайыз өлчөмүндө;

- кызматкерлер үчүн - Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин элчиликтеринин, консулдуктарынын жана башка чет өлкөлүк мекемелеринин кызматкерлеринин пайдасына Социалдык фондго чегерилген бардык төлөмдөрүнөн ай сайын - 10 пайыз өлчөмүндө. Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин чет өлкөлүк мекемелеринин кызматкерлеринин камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөсү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

4) Жалданган эмгекти пайдалануучу жеке жактар менен эмгектик мамиледе болгон юридикалык жактар, алардын филиалдары жана өкүлчүлүктөрү кызматкерлерине жана Кыргыз Республикасында убактылуу жүргөн же башка мамлекетте жашаган, бирок Кыргыз Республикасында катталган юридикалык жак менен эмгектик мамилелерде болгон чет өлкөлүк жарандарга же жарандыгы жок адамдарга тиешелүү бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын Социалдык фонддун камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтик ставкалары иш берүүчүлөр үчүн:

- Кыргыз Республикасында убактылуу жүргөн чет өлкөлүк жарандарга же жарандыгы жок адамдарга, же башка мамлекетте жашаган, бирок Кыргыз Республикасында катталган юридикалык жак менен эмгектик мамилелерде болгон чет өлкөлүк жарандарга же жарандыгы жок адамдарга эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фонддун тилектештик бөлүгүнө ай сайын - 3 пайыз өлчөмүндө.

5) Ушул Нускаманын 4-бөлүгүнүн 1, 2, 3 жана 4-пункттарында көрсөтүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммалары фонддор боюнча төмөнкү өлчөмдө бөлүштүрүлөт:

Фонддор

Кызматкерлер үчүн (%), анын ичинде чет өлкөлүк жарандар жана Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган жарандыгы жок жарандары үчүн

Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин элчиликтеринин, консульстволордун жана башка чет өлкөлүк мекемелердин кызматкерлери үчүн

I жана II топтогу майып кызматкерлер үчүн %

Кыргыз Республикасында убактылуу жүргөн же башка мамлекетте жашаган, бирок Кыргыз Республикасында катталган юридикалык жак менен эмгектик мамилелерде болгон чет өлкөлүк жарандар үчүн, %

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Пенсиялык фонд

15

8

23

15

8

23

15

2

17

3

-

3

Мамлекеттик топтоочу пенсиялык фонд

-

2

2

-

2

2

-

2

2

-

-

-

Медициналык камсыздандыруу фонду

2

-

2

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фонду

0,25

-

0,25

0,25

-

0,25

0,25

0,25

-

-

-

Баары

17,25

10

27,25

15,25

10

25,25

15,25

4

19,25

3

-

3

6) Белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун майыптары менен катышуучуларына жана аларга теңештирилген адамдарга тиешелүү бөлүгүндө жалданма эмгекти пайдаланган юридикалык жактарга, алардын өзгөчөлөнгөн бөлүкчөлөрү (филиалдары жана өкүлчүлүктөрү) үчүн Кыргыз Республикасынын Социалдык фондуна камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары төмөнкүдөй өлчөмдөрдө белгиленет:

- иш берүүчүлөр үчүн:

- белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар I жана II топтогу Улуу Ата Мекендик согуштун майып кызматкерлеринин жана аларга теңештирилгендердин пайдасына чегерилген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фондго ай сайын - 15,25 пайыз өлчөмүндө;

- белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар III топтогу Улуу Ата Мекендик согуштун майып кызматкерлери менен Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучуларынын жана аларга теңештирилген адамдардын пайдасына чегерилген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фондго ай сайын 17,25 пайыз өлчөмүндө.

Көрсөтүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммалары фонддорго төмөнкү өлчөмдө бөлүштүрүлөт: Пенсиялык фондго - 15 пайыз; Милдетүү медициналык камсыздандыруу фондуна - 2 пайыз; Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фондуна - 0,25 пайыз.

- жалданган, белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу болгон майыптар жана аларга теңештирилгендерден башка адамдар үчүн - алардын пайдасына чегерилген төлөмдөр жана Социалдык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүдөн бошотулат.

7) I жана II топтогу майып кызматкерлер, Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары жана аларга теңештирилген адамдар өздүк камсыздандыруу эсебине каражаттарды топтоо максатында эмгек акысынан (кирешесинен) толук көлөмдө - 8 пайыз өлчөмүндө камсыздандыруу төгүмдөрүн ыктыярдуу төлөөгө укуктуу. Камсыздандыруу төгүмдөрү кызматкердин жазуу түрүндөгү арызы боюнча кармалып алынат.

2. Кыргызстандык сокурлар жана дүлөйлөр коомунун ишканалары, мекемелери менен уюмдары жана алардын кызматкерлери үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары:

1) Кыргызстандык сокурлар жана дүлөйлөр коомунун ишканалары, мекемелери менен уюмдары жана алардын кызматкерлери (белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптары жана аларга теңештирилгендерден башка адамдардан тышкары) үчүн Социалдык фонддун камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары 26,75 пайыз өлчөмүндө белгиленет, анын ичинде:

- иш берүүчүлөр үчүн - 17,25 пайыз;

- кызматкерлер үчүн - каржылоонун булагына карабастан кызматкерлердин пайдасына эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фондго ай сайын 9,5 пайыз өлчөмүндө.

2) Кыргызстандык сокурлар жана дүлөйлөр коомунун ишканалары, мекемелери менен уюмдары, анын ичинде алардын майып жана пенсионер кызматкерлери үчүн (белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптары жана аларга теңештирилгендерден башка адамдардан тышкары) Социалдык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары 21,25 пайызда белгиленет, анын ичинде:

- иш берүүчүлөр үчүн - майып кызматкерлердин жана пенсионерлердин пайдасына чегерилген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн ай сайын - 17,25 пайыз өлчөмүндө;

- майып кызматкерлер жана пенсионерлер үчүн (белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптары жана аларга теңештирилгендерден адамдардан тышкары) каржылоонун булагына карабастан алардын пайдасына эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фондго ай сайын - 4 пайыз өлчөмүндө.

3) Кыргызстандык сокурлар жана дүлөйлөр коомунун ишканалары, мекемелери менен уюмдары үчүн белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптары жана аларга теңештирилген адамдарга тиешелүү бөлүгүндө Социалдык фонддун камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары төмөнкү өлчөмдө белгиленет:

- иш берүүчүлөр үчүн - ошол кызматкерлердин пайдасына чегерилген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн ай сайын - 15,25 пайыз өлчөмүндө;

- жалданган, белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар, Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары жана майыптары болуп саналган кызматкерлер жана аларга теңештирилген адамдар алардын пайдасына чегерилген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Социалдык фонддун камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн бошотулат.

4) Ушул Нускаманын 4-главасынын 2-пунктунун 1, 2 жана 3-пунктчаларында көрсөтүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммалары фонддорго төмөнкү өлчөмдө бөлүштүрүлөт:

Фонддор

Кызматкерлер үчүн, %

Майып кызматкерлер жана пенсионерлер үчүн, %

Иштеп жаткан Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптары жана аларга теңештирилген адамдар үчүн

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Пенсиялык фонд

15

7,5

24,5

15

2

17

15

-

15

Мамлекеттик топтоочу пенсиялык фонд

-

2

2

-

2

2

-

-

-

Медициналык камсыздандыруу фонду

2

-

2

2

-

2

-

-

-

Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фонду

0,25

-

0,25

0,25

-

0,25

0,25

-

0,25

Баары

17,25

9,5

26,75

17,25

4

21,25

15,25

-

15,25

3. Коммерциялык эмес кооперативдер, коомдук фонддор, коомдук бирикмелер, турак жай ээлеринин шериктиктери, диний уюмдар жана алардын кызматкерлери үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары:

1) Пенсионер жана майып кызматкерлерге тиешелүү бөлүгүндө (белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптарынан жана аларга теңештирилген адамдардан тышкары) коммерциялык эмес кооперативдер, коомдук фонддор, коомдук бирикмелер жана диний уюмдар үчүн Социалдык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтик ставкалары 17,25 пайыз өлчөмүндө белгиленет, анын ичинде:

- коммерциялык эмес кооперативдердин, коомдук фонддордун, коомдук бирикмелердин жана диний уюмдардын иш берүүчүлөрү үчүн аларда иштеген майып кызматкерлердин жана пенсионерлердин пайдасына эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фондго ай сайын - 13,25 пайыз өлчөмүндө;

- коммерциялык эмес кооперативдердин, коомдук фонддордун, коомдук бирикмелердин жана диний уюмдардын иштеген пенсионерлери жана майып кызматкерлери (белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптарынан жана аларга теңештирилген адамдардан башка) үчүн каржылоонун булагына карабастан алардын эсептелген төлөмдөрүнүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фондго ай сайын - 4 пайыз өлчөмүндө.

2) Белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптарына жана аларга теңештирилген адамдарга коммерциялык эмес кооперативдер, коомдук фонддор, коомдук бирикмелер жана диний уюмдар үчүн тиешелүү бөлүгүндө Социалдык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары төмөнкү өлчөмдө белгиленет:

- коммерциялык эмес кооперативдердин, коомдук фонддордун, коомдук бирикмелердин жана диний уюмдардын иш берүүчүлөрү үчүн аларда иштеген белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары менен майыптарына жана аларга теңештирилген адамдарга майып кызматкерлердин жана пенсионерлердин пайдасына эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Пенсиялык фондго ай сайын - 13,25 пайыз өлчөмүндө;

- белгиленген үлгүдөгү ырастоочу документтери бар Улуу Ата Мекендик согуштун майып кызматкерлери менен катышуучулары жана аларга теңештирилген адамдар алардын пайдасына эсептелген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн Социалдык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүдөн жана төлөөдөн бошотулат.

3) Коммерциялык эмес кооперативдердин, коомдук фонддордун, коомдук бирикмелердин, турак жай ээлеринин шериктигинин жана диний уюмдардын пенсионер жана майып болуп саналбаган кызматкерлерине камсыздандыруу төлөмдөрүн чегерүү жана төлөө ушул Нускаманын 4-главасынын 2-пунктунун 1-пунктчасынын талаптарына ылайык жүргүзүлөт.

4) Ушул Нускаманын 4-главасынын 3-пунктунун 1, 2 жана 3-пунктчаларында көрсөтүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммалары фонддорго төмөндөгүдөй өлчөмдө бөлүштүрүлөт:

Фонддор

Иштеп жаткан майыптар жана пенсионерлер үчүн (Улуу Ата Мекендик согуштун майыптары менен катышуучулары жана аларга теңештирилгендерден башка), %

Иштеп жаткан Улуу Ата Мекендик согуштун майыптары менен катышуучулары жана аларга теңештирилген дерден үчүн, %

Кызматкерлер үчүн (майып жана пенсионер эмес), %

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

Иш берүүчү

Кызматкер

Баары

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Пенсиялык фонд

13

2

15

13

-

13

15

8

23

Мамлекеттик топтоочу пенсиялык Фонд

-

2

2

-

-

-

-

2

2

Медициналык камсыздандыруу фонду

-

-

-

-

-

-

2

-

2

Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фонду

0,25

-

0,25

0,25

-

0,25

0,25

-

0,25

Баары

13,25

4

17,25

13,25

-

13,25

17,25

10

27,25

4. Дыйкан (фермер) чарбалары үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары:

1) Юридикалык жакты түзүү менен өз ишин жүзөгө ашырып жаткан дыйкан (фермер) чарбалары үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары ушул Нускаманын 4-главасынын 1-пунктуна ылайык белгиленет.

2) Юридикалык жакты түзбөгөн дыйкан (фермер) чарбалары үчүн Социалдык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары өтүп жаткан жылга жер салыгынын базалык ставкасынын өлчөмүндө белгиленет, ал өтүп жаткан жылдын 25-июлуна чейин бир жолу же бирдей өлчөмдөрдө 25-июлуна чейин жана 25-декабрына чейин төлөнөт.

Камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммаларын фонддор боюнча бөлүштүрүү төмөнкүдөй өлчөмдөрдө жүргүзүлөт:

- Пенсиялык фондго - 91,7 пайыз;

- Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна - 7,4 пайыз.

- Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фондуна - 0,9 пайыз.

0,1 гектарга жетпеген сугат айдоо жер үлүшү бар дыйкан (фермер) чарбалары үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүн фонддор боюнча бөлүштүрүү төмөнкүдөй өлчөмдөрдө жүргүзүлөт:

- Пенсиялык фондго - 91,7 пайыз;

- Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна - 7,4 пайыз;

- Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фондуна - 0,9 пайыз.

Камсыздандыруу төгүмдөрүнүн төгүлгөн суммасы чарбанын эмгекке жарамдуу мүчөлөрүнүн ортосунда бөлүштүрүлөт жана ар биринин жеке камсыздандыруу эсебине киргизилет. Эгерде пенсионерлер дыйкан (фермер) чарбасынын мүчөсү болсо, анда ошол дыйкан (фермер) чарбасынын мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечими менен төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрү пенсионердин жеке камсыздандыруу эсебине да бөлүштүрүлүшү мүмкүн, мунун өзү «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 22-1-беренесине ылайык ага топтолгон камсыздандыруу төгүмдөрүнөн пенсиясын кайра эсептөөнү жүргүзүүгө укук берет. Мисал. Аламүдүн районундагы Арчалы айылында жашаган Бакировдордун үй-бүлөсүнүн дыйкан чарбасынын 4 га жери бар. Айыл чарба жерлерин пайдалангандык үчүн жер салыгынын базалык ставкасы Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин 337-беренеси менен каралган ставка боюнча белгиленет. Бакировдордун үй-бүлөсүнүн жеринин түрү, өлчөмү жана 2006-жылга жер салыгынын базалык ставкалары жана төлөй турган жер салыгынын, камсыздандыруу төгүмдөрүнүн жалпы суммасы төмөнкүчө көрсөтүлгөн:

Бакировдун үй-бүлөсүнүн жеринин түрлөрү

Жердин түрлөрү боюнча өлчөмү, га

2008-жылга жер салыгынын базалык ставкасы, сом

2008-жылга Бакировдун үй-бүлөсүнүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн жалпы өлчөмү, сом

Сугат айдоо жери

3

400

1200

Кайрак жери

0,5

56,5

28,3

Чөп чабыгы

0,5

23,1

11,6

Баары

4

-

1239,9

Эскертүү: Таблицада 2009-жылга жер салыгынын болжолдуу базалык ставкасы чагылдырылган. 1239,9 сом өлчөмүндөгү камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү Бакировдун үй-бүлөсү өтүп жаткан жылдын 25-июлуна чейин бир жолу же 25-июлуна чейин (619,95 сомду) жана 25-декабрына чейин (619,9 сомду) тең бөлүп жүргүзүшү мүмкүн. Фонддорго бөлүштүрүү төмөнкүдөй болот:

Фонддор

Бардыгы (сом менен)

25-июлга чейин

25-декабрга чейин

Пенсиялык фонд

1137,00

568,50

568,50

Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду

91,74

45,87

45,87

Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фонду

11,16

5,58

5,58

3) Табигый кырсык (суу каптоо, сел жүрүү, жер титирөө, жер көчүү, мөндүр уруу, кургакчылык, үшүк) же башка өзгөчө кырдаалдар болгондо Социалдык фонддун тиешелүү органдары жергиликтүү мамлекеттик администрациянын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрү менен биргелешип түзүлгөн комиссиянын ырастоосуна ылайык юридикалык жакты түзбөгөн дыйкан (фермер) чарбалары өтүп жаткан жылдын камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн бошотулат («Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүү киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын, Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигинде 2007-жылдын 2-майында № 48-07 катталган, Кыргыз Республикасынын Социалдык фондунун башкармалыгын 2007-жылдын 13-апрелиндеги № 51 токтому менен бекитилген «Табигый кырсык (суу каптоо, сел жүрүү, жер титирөө, жер көчүү, мөндүр уруу, кургакчылык, үшүк) же башка өзгөчө кырдаалдар болгондо айылдык товар өндүрүүчүлөрдү милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн бошотуунун тартиби жөнүндө» нускаманын редакциясында).

Мисал. Кемин районунда жайгашкан «Исмаил» дыйкан чарбасында 95 га сугат жери бар, табигый кырсыктан улам (мөндүр уруу жана сел жүрүү) 38 га сугат жери зыянга учурады. Комиссиялык акт түзүлүп, дыкат иликтегенден кийин Социалдык фонд «Исмаил» дыйкан чарбасын 13452 сом (38 га х 354 сом = 13452 сом) суммасында камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн бошотуу жөнүндө чечим кабыл алды.

4) Дыйкан (фермер) чарбасы өзүнүн жерин ижарага бергенде камсыздандыруу төгүмдөрүн тарифи өтүп жаткан жылга жер салыгынын базалык ставкасынын өлчөмүндө белгиленет жана жерди ижарага берүүчү тарабынан ушул Нускаманын 4-главасынын 4-пунктунун 2-пунктчасынын талаптарына ылайык төлөнөт.

Ижарага берүүчү тарабынан төгүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммасы жерди ижарага берген дыйкан (фермер) чарбасынын эмгекке жарамдуу мүчөлөрүнүн ортосунда эмгектик салымына жараша бөлүштүрүлөт жана ар биринин өздүк камсыздандыруу эсебине киргизилет. Эгерде пенсионерлер дыйкан (фермер) чарбасынын мүчөсү болсо, анда ошол дыйкан (фермер) чарбасынын чечими менен төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрү пенсионердин камсыздандыруу эсебине да бөлүштүрүлүшү мүмкүн.

5) Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин 344-беренесинде каралган жер салыгын төлөөдөгү жеңилдиктер камсыздандыруу төгүмдөрүнүн өлчөмүнө жайылтылбайт.

6) Дыйкан (фермер) чарбанын мүчөсү пенсиялык куракка жеткен учурда же анын пенсиянын экинчи камсыздандыруу бөлүгүн кайра эсептөө жүргүзүлгөндө (СП2), пенсия дайындоо же кайра эсептөө жүргүзүлгөн учурга чейин камсыздандыруу төгүмдөрү төлөнөт. Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөгөндүгү жөнүндө маалымат дыйкан (фермер) чарбасынын жана көмөкчү чарбанын кызматкери төлөгөндүгү тууралуу дүмүрчөк берилет (11-тиркеме).

5. Юридикалык жакты түзбөстөн жеке ишкердик жүргүзгөн жеке жактар үчүн Социалдык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары:

1) Салык салуунун жеңилдетилген тутумунун жана салык контрагынын негизинде колдонгон уюмду түзбөгөн жеке ишкерлерге камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифи орточо эмгек акынын 9,25 пайыз өлчөмүндө ай сайын белгиленет.

Камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммасын фонддор боюнча бөлүштүрүү төмөнкү өлчөмдөрдө жүргүзүлөт: Пенсиялык фондго - 8 пайыз; Милдеттүү медициналык социалдык фондго - 1 пайыз; Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фондуна - 0,25 пайыз.

2) Патенттик негизинде атайын салыктык режимди колдонгон уюмду түзбөгөн жеке ишкерлер үчүн (кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктү ижарага берүүдөн киреше алган жеке ишкерлерди эсепке албаганда) камсыздандыруу төгүмдөрү камсыздандыруу полистерин алуу жолу менен төлөнөт (2-тиркеме). Камсыздандыруу полистеринин алуунун тартиби, алардын наркы жана камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммаларын фонддор боюнча бөлүштүрүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

3) Ишкердик ишти базарларда жүзөгө ашыруучу жеке жактар үчүн камсыздандыруу полисинин наркы республиканын региондору боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилүүчү камсыздандыруу төгүмдөрүн полистерин сатып алуу жолу менен камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнүн тартиби жөнүндө жобого ылайык белгиленет:

Камсыздандыруу полисинин наркынын өлчөмдөрү таблицада көрсөтүлөт:

(сом менен)

№ пп

Шаардын, облаcттар дын аталышы

көлөмү 20 тоннага чейинки контейнерден сооданы жүзөгө ашыруучу жеке жактар үчүн камсызданды руу полистеринин наркы

Көлөмү 3төн 10 тоннага чейинки контейнерлерден сооданы жүзөгө ашыруучу жеке жактар үчүн камсызданды руу полистеринин наркы

Павильондордо сооданы жүзөгө ашыруучу жеке жактар үчүн камсыздандыруу полистеринин наркы)

Лотоктордон, соода орундарынан, күркөлөрдөн жана сооданы жүзөгө ашыруучу жеке жактар үчүн камсыздандыруу полистеринин наркы

1

2

3

4

5

6

1

Бишкек ш.

200

150

150

100

2

Чүй облусу

200

150

150

100

3

Ош ш.

200

150

150

100

4

Ош облусу

200

150

150

100

5

Жалал-Абад облусу

200

150

150

100

6

Ысык-Көл облусу

200

150

150

100

7

Талас облусу

150

100

100

80

8

Нарын облусу

150

100

100

80

9

Баткен облусу

150

100

100

80

4) Патенттик негизде жеке ишкердикти, анын ичинде базарларда жүзөгө ашырган Кыргыз Республикасында убактылуу жүргөн чет өлкөлүк жарандар же жарандыгы жок адамдар үчүн камсыздандыруу полисинин наркы патенттин наркынын 30 пайызынын өлчөмүндө белгиленет.

5) Юридикалык жактарды түзбөстөн лицензияланган ишкердик ишти жүзөгө ашырган жеке жактар (атайын администраторлор, адвокаттар, нотариустар, арбитрлер, жүргүнчү ташуучулар, жеке практикадагы врачтар ж.б.), ошондой эле гонорардан (сый акыдан) киреше алган (педагог-репетиторлор, жазуучулар, журналисттер, обончулар, сүрөтчүлөр, артисттер, скульпторлор жана башка чыгармачыл эркин кесиптин өкүлдөрү) жеке жактар Пенсиялык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү, алган гонорардын (сый акынын) 9,25 пайыз өлчөмүндөгү суммасына камсыздандыруу полистеринин сатып алуу жолу менен жүргүзөт.

6) жалданма кызматкерлерди пайдаланган жеке ишкерлер өз пайдасына камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүнү жана төлөөнү ушул Нускаманын 4-главасынын 5-пунктунун 1 жана 2-пунктчаларынын талаптарына ылайык жүзөгө ашырат, жалданган кызматкерлер үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүнү, төлөөнү жана суммасын фонддор боюнча бөлүштүрүүнү ушул Нускаманын 4-главасынын 1-пунктунун 1-6-пунктчаларына ылайык жүргүзүшөт.

6. Төлөөчүлөрдүн айрым категориялары үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкалары:

1) Кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктү ижарага берүүдөн (айыл чарбасына жарактуу жерлерден тышкары) киреше алган жеке ишкерлер жана жеке жактар камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү алган кирешесинин 9,25 пайызынын өлчөмүндө, ай сайын ал мүлктү күтүүгө кеткен чыгымдарды алып салып, бирок орточо айлык эмгек акыдан кем эмес өлчөмдө жүргүзөт.

Камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммалары фонддорго төмөнкүдөй өлчөмдө бөлүштүрүлөт: Пенсиялык фондго - 8 пайыз; Милдеттүү медициналык социалдык фондго - 1 пайыз; Эмгекчилердин ден соолугун чыңдоо фондуна - 0,25 пайыз. 1-мисал. Жеке жак Бишкек шаарындагы соода күркөсүн жана «Дордой» базар-соода комплексиндеги эки контейнерин ижарага берди. Соода күркөсүнө бир айлык ижара акысы 1800 сом. Ар бир контейнерге өзүнчө 7000 сомду түзөт. Колдонуудагы мыйзамдын негизинде жеке жак ай сайын 1939 сом (6958 сом х 9,25% + 7000 х 2 х 9,25% = 644 сом + 1295 сом, мында 6958 сом - Бишкек шаары боюнча өткөн календарлык жыл үчүн түзүлгөн айлык акы, 7000 х 2 - 7000 сом 6958 сомдон жогору болгондуктан, эсептөө алган кирешеден жүргүзүлөт). 2-мисал. Жеке жак 2 бөлмөлүү үйүн жана кеңсе жайын ижарага берди (Ош шарында өткөн календарлык жыл үчүн түзүлгөн айлык акы - 4598 сом). Квартиранын бир айлык ижара акысы 5000 сомду, кеңсе жайыныкы - 8000 сомду түзөт. Ушул Нускаманын 4-главасынын 6-пунктунун 1) пунктчасына ылайык жеке жак ай сайын 1203 (5000 сом х 9,25% + 8000 сом х 9,25%) сом камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөгө милдеттүү. Эгерде квартираны күтүүгө жана ремонттоого 2500 сом, кеңсе жайын ремонттоого 3500 сом суммасында чыгымдалса, ал чыгымдарды далилдеген документтери бар болгон учурда камсыздандыруу төгүмдөрүн эсептөө төмөнкүдөй жүргүзүлөт: 5000 - 2500 =2500 сом, 8000 - 3500 = 4500 сом, 2500 сом х 9,25 % = 231 сом. 4500 х 9,25% = 416 сом, бардык чегерилген камсыздандыруу төгүмдөрү 467 сомду түзөт.

2) Жер үлүшүнө же анын бир бөлүгүнө ээ болгон, бирок дыйкан (фермер) чарбасынын мүчөсү болуп эсептелбеген же өзүнүн жер үлүшүн же анын бир бөлүгүн ижарага берүүдөн киреше алган жеке жактар үчүн камсыздандыруу төгүмдөрү өтүп жаткан жылдагы жер салыгынын базалык ставкасынын өлчөмүндө белгиленет жана ушул Нускаманын 4-главасынын 4-пунктунун 2-пунктчасына ылайык төгүлөт. Төгүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрү жер үлүшүнө же анын бир бөлүгүнө ээ болгон адамдын өздүк камсыздандыруу эсебине түшөт.

3-мисал. Аламүдүн районундагы Арчалы айылында жашаган жаран Ивановдун 2 га сугат жери бар. Жер үлүшүнө ээлик кылуу үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн өлчөмү 800 сом (2 га х 400 сом). Жаран Иванов камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү бир жолу өтүп жаткан жылдын 25-июлуна чейин 800 сом же 25-июлуна чейин 400 сом жана 25-декабрына чейин 400 сом бирдей үлүштөрдө жүргүзөт. Төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрү жаран Ивановдун өздүк эсебине түшөт. 4-мисал. Ысык-Көл районунун Бостери айылында жашоочу жаран Жолдошев 3 га сугат аянтын ижарага берет. Ижарага берилген жер үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн өлчөмү 840 сомду түзөт. Жаран Жолдошев камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү бирдей үлүштөрдө: 420 сомун 25-июлга чейин жана 420 сомун 25-декабрга чейин жүргүзөт. Жаран Жолдошевдин каалоосу боюнча төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрү анын өздүк эсебине жана анын каалоосу боюнча үй-бүлө мүчөлөрүнүн өздүк эсебине бирдей үлүштөрдө түшөт.

3) Жерлерди кайра бөлүштүрүү фондунун жерлерин жеке жана юридикалык жактарга ижарага берүүдө камсыздандыруу төгүмдөрү өтүп жаткан жылга жер салыгынын базалык ставкасынын өлчөмүндө белгиленет жана ижарага берүүчү тарабынан ушул Нускаманын 4-главасынын 4-пунктунун 2-пунктчасына ылайык төгүлөт.

Ижарага берүүчү тарабынан төгүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрү ижарага алынган жерде иштегендердин өздүк камсыздандыруу эсептерине киргизилет.

4) Бир нече дыйкан (фермер) чарбалардын кооперативге же бириктирилген чарбаларга биригүүсүндө камсыздандыруу төгүмдөрү төмөнкү тартипте белгиленет:

- юридикалык жакты түзгөндөргө - камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкасы ушул Нускаманын 4-главасынын 1-пунктунун 1-3-пунктчаларына ылайык белгиленет;

- юридикалык жакты түзбөгөндөргө - камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин ставкасы ушул Нускаманын 4-главасынын 4-пунктунун 2-пунктчасына ылайык өтүп жаткан жылга жер салыгынын базалык ставкасынын өлчөмүндө белгиленет.

Өз жер үлүшү менен кооперативдин (бирикменин) курамына кирген учурда камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү жана төлөө 4-главанын 1-пунктунун 3 жана 4-абзацтарына ылайык жүргүзүлөт. Айрым дыйкан (фермер) чарбаларынын мүчөлөрү кооперативдин же бириккен чарбанын курамына кирген учурда дыйкан (фермер) чарбаларынын үлүшүнө кирбеген ижараланган жер аянты үчүн жаңы түзүлгөн кооператив же бириккен чарба курамына кирбеген ар бир мүчөсүнүн жер үлүшүнө ижара акысын төлөйт. Камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү, төлөө жана суммаларын фонддор боюнча бөлүштүрүү ушул Нускаманын 4-главасынын 4-пунктунун 2-пунктчасына ылайык жүргүзүлөт. Мисал. 3 дыйкан (фермер) чарбасы юридикалык жакты түзүү менен кооперативге бирикти. Бул чарбалар кооперативге өзүнүн жер үлүштөрү менен кирди. Кооперативдин штаттык расписаниесине ар бир чарбадан 1-2ден адам кабыл алынды, алардын ичинен:

- биринчи чарбадан кооперативге 1 адам аянты 10 га жер үлүшү менен кирди, мында анын чарбасы 4 адамдан турган жана ар бир адамдын 2,5 гектардан жер үлүшү болгон;

- экинчи чарбадан кооперативге 2 адам аянты 7 га жер үлүшү менен кирди, мында анын чарбасы 3 адамдан турган жана ар бир адамдын 2,3 гектардан жер үлүшү болгон;

- үчүнчү чарбадан кооперативге 1 адам аянты 5 га жер үлүшү менен кирди, мында анын чарбасы 2 адамдан турган жана ар бир адамдын 2,5 гектардан жер үлүшү болгон.

Бул учурда камсыздандыруу төгүмдөрү төмөнкүдөй төлөнөт. Кооперативге кирген 4 адам үчүн камсыздандыруу төгүмдөрү Эмгекчилердин саламаттыгын чыңдоо фондунан кооператив тарабынан ушул Нускаманын 4-главасынын 4-пунктунун 1-пунктчасына ылайык төлөнөт. Кооперативге кирбеген дыйкан (фермер) чарбасынын мүчөлөрү камсыздандыруу төгүмдөрүн ушул Нускаманын 4-главасынын 6-пунктунун 2, 4, 6-пунктчасына ылайык төлөйт: биринчи чарба - 3 адам 7,5 га үчүн; экинчи чарба - 1 адам 2,3 га үчүн; үчүнчү чарба - 1 адам 2,5 га үчүн.

7. Эл аралык макулдашууларга ылайык түзүлгөн уюмдар жана эл аралык уюмдарда иштеген адамдар үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн ставкалары:

1) Эл аралык макулдашууларга ылайык түзүлгөн уюмдар жана эл аралык уюмдарда иштеген адамдар үчүн ушул Нускамада колдонулган негизги түшүнүктөр жана аныктамалар:

жумуштарды/кызматтарды заказ берүүчү - эл аралык макулдашууларга ылайык түзүлгөн, жумуштарды аткарууга же кызматтарды көрсөтүүгө жеке адам же жеке ишкер менен келишим түзгөн уюм; жумуштарды/кызматтарды аткаруучу - жумуштардын/кызматтардын заказчысы менен жарандык-укуктук келишим боюнча өзү (жалданма эмгекти колдонбостон) жумуштарды аткарган же кызматтарды көрсөткөн жеке адам же жеке ишкер; жумуштар жана кызматтар - Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексине ылайык акы төлөөчү негизде, анын ичинде бир жолку аткарылган жана көрсөтүлгөн жумуштар менен кызматтар; жумуштарга/кызматтарга акы төлөө - түзүлгөн келишимдин көлөмүндө жумуштарды/кызматтарды аткарууга байланыштуу чыгымдарды эсепке албастан аткарылган жумуштар жана (же) көрсөтүлгөн кызматтар үчүн акчалай сый акы.

2) Эл аралык макулдашууларга ылайык түзүлгөн уюмдарда жана эл аралык долбоорлордо иштеген адамдар үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жумуш берүүчү, жумуштардын/кызматтардын заказчысы үчүн кызматкерлердин пайдасына жана жумуштарды/кызматтарды аткаруучулар - Кыргыз Республикасынын жарандары, эгерде эл аралык келишимдер менен камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүнүн жана төлөөнүн башка эрежелери каралбаса, Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк жарандар менен жарандыгы жок адамдар үчүн ушул Нускаманын 4-главасынын 1-пунктунун 1-6-пунктчаларына ылайык белгиленет.

3) Эл аралык макулдашуу менен каралган камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүнүн жана төлөөнүн эрежелерин колдонуу жөнүндө чечүү үчүн Социалдык фонддун органдарына мындай эрежелер каралган ратификацияланган эл аралык келишимди жана ал келишимдин колдонулушунун ошол уюмга жайылтылышы жөнүндө компетенттүү органдардын ырастамасын берүү зарыл.

Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө милдеттүү тартипте жүргүзүлөт. Көрсөтүлгөн уюмдардын иши кредиттин же бөлүнүп берилген гранттын каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылып жаткандыгы салыктарды, жыйымдарды, алымдарды жана башка милдеттүү төлөмдөрдү төлөөгө пайдаланылбайт деген шарт кызматкердин эмгек акысынан камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн бошотпойт, анткени камсыздандыруу төгүмдөрү кредиттин каражаттарына чегерилбестен, киреше болуп саналган кызматкердин эмгек акысынан чегерилет жана кармалып алынат.

8. Пенсиялык фондго төлөнүүчү камсыздандыруу төгүмдөрү төмөнкү өлчөмдөрдө бөлүштүрүлөт:

камсыздандырылган адамдын өздүк камсыздандыруу эсебине - 20 пайыз; камсыздандырылган адамдын камсыздандыруу эсебинин топтоо бөлүгүнө - 2 пайыз; пенсиялык фонддун тилектештик бөлүгүнө - 3 пайыз (Пенсиялык фонддун тилектештик бөлүгүнө 3 пайыз эмгекке акы төлөө фондунан камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөгөн төлөөчүлөр тарабынан чегерилет).

9. Пенсиялык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүн ыктыярдуу төлөө.

1) Пенсиялык фондго жана (же) Мамлекеттик топтолуучу пенсиялык фондго камсыздандыруу төгүмдөрүн ыктыярдуу төлөө жеке жактар, юридикалык жактар тарабынан жеке жактын пайдасына жана юридикалык жакты түзбөгөн дыйкан (фермер) чарбасынын мүчөсү тарабынан каалаган өлчөмдө, бирок орточо айлык эмгек акынын өлчөмүнөн Пенсиялык фондго 8 пайыздан кем эмес жана (же) Мамлекеттик топтолуучу пенсиялык фондго 2 пайыздан кем эмес өлчөмдө белгиленген үлгүдөгү камсыздандыруу полисин сатып алуу жолу менен жүргүзүлөт (2-тиркеме).

2) Камсыздандыруу стажын калыбына келтирүү жана 1996-жылдын январынан берки мезгил үчүн өздүк камсыздандыруу эсебине камсыздандыруу төгүмдөрүн топтоо максатында Кыргыз Республикасынын жарандары, чет өлкөлүк жарандар же жарандыгы жок адамдар, ошондой эле юридикалык жактар тарабынан жеке жактын пайдасына каалаган өлчөмдө, бирок орточо айлык эмгек акынын өлчөмүнөн Пенсиялык фондго 8 пайыздан кем эмес өлчөмдө камсыздандыруу төгүмдөрү төлөнүшү мүмкүн.

3) Ыктыярдуу төгүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн бүткүл суммасы ал камсыздандыруу төгүмдөрү анын атына киргизилген адамдын жеке камсыздандыруу эсебине кошуп эсептелет. Мында камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүдө Пенсиялык фонддун тилектештик бөлүгүнө бөлүштүрүү жүргүзүлбөйт.

1-мисал. Жаран Романов ишканада иштейт жана ушул Нускаманын 4-главасынын 1-пункттун 1-пунктчасына ылайык камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөйт. Андан тышкары жаран Романов өздүк камсыздандыруу эсебине кошумча камсыздандыруу төгүмдөрүн төгүүнү каалайт. Төгүлүүчү кошумча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн өлчөмү ар кандай, бирок орточо айлык эмгек акынын өлчөмүнүн 9,25 пайызынан кем болбоого тийиш. Жаран Романов тарабынан милдеттүү камсыздандыруу төгүмдөрүнө карата кошумча түрдө ыктыярдуу төгүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн бүткүл суммасы анын өздүк камсыздандыруу эсебине киргизилүү менен пенсияны эсептөөдө жана төлөп берүүдө эске алынат.

5. Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн бошотуу

1. Улуу Ата Мекендик согуштун майыптары, Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары жана аларга теңештирилген адамдар алардын пайдасына чегерилген төлөмдөрдүн бардык түрлөрүнөн камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн толук көлөмдө бошотулат.

Иш берүүчү тарабынан Улуу Ата Мекендик согуштун майыптарынын, Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучуларынын жана аларга теңештирилген адамдардын пайдасына төлөөлөрдүн бардык түрлөрүнө камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү жана төлөө төлөөчүлөрдүн категорияларына ылайык толук көлөмдө жүргүзүлөт.

2. Юридикалык жакты түзбөстөн жеке ишкердик иш иштеген I жана II топтогу майыптар, юридикалык жакты түзбөгөн дыйкан (фермер) чарбасында жер үлүшү бар I жана II топтогу майыптар камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн толугу менен бошотулат.

Юридикалык жакты түзбөгөн I жана II топтогу майыптарга таандык дыйкан (фермер) чарбаларында жер үлүшү үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүн чарбанын эмгекке жарамдуу мүчөлөрү төлөөгө укуктуу. Фонддор боюнча камсыздандыруу төгүмдөрдүн суммаларын бөлүштүрүү кийин төгүлгөн камсыздандыруу төгүмдөрүн чарбанын эмгекке жарамдуу мүчөлөрүнүн ортосунда бөлүштүрүү менен ушул Нускаманын 4-главасынын 6-пунктунун 2-пунктчасына ылайык жүргүзүлөт.

3. Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык жумушка кабыл алынган 16 жашка чейинки өспүрүмдү иштеткен иш берүүчү жана 16 жашка чейинки өспүрүм кызматкердин өзү анын пайдасына чегерилген төлөөлөрдүн бардык түрлөрүнөн, камсыздандыруу төгүмдөрүн Социалдык фондго чегерүүдөн жана төлөөдөн толук бошотулат.

6. Камсыздандыруу төгүмдөрү чегерүүчү төлөмдөрдүн түрлөрү

Социалдык фондго төлөмдөрдүн камсыздандыруу төгүмдөрү төлөөлөрдүн төмөнкү түрлөрүнөн чегерилбейт:

1. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык төлөнүүчү субсидияларга, компенсацияларга, пенсияларга, жөлөкпулдарга жана стипендияларга (12-тиркеме):

- мамлекеттик кызматчыга «Мамлекеттик кызмат жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 45-беренеси, мыйзамдар менен белгиленген эмгек акынын өлчөмүндө ден соолугун чыңдоо үчүн жөлөкпул төлөп берүү менен узактыгы отуз календарлык күнгө ар жылдык акы төлөнүүчү өргүү белгиленет.

«Мамлекеттик кызмат жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 45-беренесине ылайык мамлекеттик кызматчыга төлөнүп берилүүчү ден соолугун чыңдоо үчүн жөлөкпулга камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилбейт. 2006-жылдын 14-августундагы № 576 «Убактылуу эмгекке жарамсыздыгы боюнча жөлөкпулдарды, кош бойлуулук жана төрөт боюнча жөлөкпулдарды, ырасымдык (сөөк коюу) жөлөкпулдарды дайындоо жана төлөп берүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген Убактылуу эмгекке жарамсыздыгы боюнча жөлөкпулдар, кош бойлуулук жана төрөт боюнча жөлөкпулдар дайындоонун жана төлөп берүүнүн тартиби жөнүндө жобо менен эмгекке жарамсыздыктын бардык жумушчу күндөрү, анын ичинде кош бойлуулуктун жана төрөт боюнча бардык иш күндөрү үчүн бардык учурларда иш берүүчү өз каражаттарынан (эмгек акы каражаттарынын фондунун эсебинен) же бюджеттин каражаттарынын эсебинен жөлөкпулдарды төлөп бериши каралган. Эмгекке жарамсыздык менен кош бойлуулук жана төрөт боюнча жөлөкпулдар мыйзамдарга ылайык төлөнүп берилгендиктен жөлөкпулдун суммасынын баарына каржылоо булагына карабастан камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилбейт. Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексинин 86-беренеси менен мекеменин жоюлушуна, кызматкерлердин санынын же штаттын кыскартылышына байланыштуу кызматкерге эмгекке акы төлөөнүн эки орточо айлык өлчөмүнөн кем болбогон өлчөмдө иштен кетүү жөлөкпулу төлөнөт - бул жөлөкпулга камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилбейт. Мындан тышкары Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексинин 87-беренесине ылайык ишканалардын, мекемелердин, уюмдардын жоюлушуна же санын же штатын кыскартуу боюнча иш-чаралардын жүзөгө ашырылышына байланыштуу эмгек келишими бузулганда ишканалардан, мекемелерден, уюмдардан бошотулуучу кызматкерлерге 3 айдын ичинде жумуш издеген мезгилге, эгерде кызматкер иштен бошотулгандан кийин 10 календарлык күндүн ичинде мамлекеттик эмгекке орноштуруу кызматында иш издеген адам катары катталса, иштен чыгуу жөлөкпулун эске алуу менен орточо айлык эмгек акысы сакталат. Жумуштан бошонгон күндөн тартып биринчи ай үчүн кызматкерге камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилбеген эки айлык эмгек акынын өлчөмүнөн кем эмес өлчөмдө иштен чыгуу жөлөкпулу төлөнөт. Иш издеген экинчи жана үчүнчү ай үчүн айлык эмгек акыга камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилет.

2. Санаторийлик-курорттук мекемелерге, эс алуу үйлөрүнө, пансионаттарга, санаторий-профилакторийлерге, балдардын ден соолугун чыңдоочу борборлорго жолдомолордун наркына.

3. Табигый кырсыкка жана өрткө, ооруга, ошондой эле кызматкердин же анын жакындарынын өлүмүнө байланыштуу тарткан материалдык зыяндын ордуна кызматкерге берилүүчү материалдык жардамдын суммасына.

4. Кан, эмчек сүтүн тапшыргандык үчүн, донорлуктун башка түрлөрүнөн алынуучу суммалар, ошондой эле медициналык мекемелердин кызматкерлери тарабынан кан чогулткандык үчүн алынуучу суммаларга.

5. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык балдар үчүн алынуучу алименттерге.

6. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык эмгектик мертинүүнүн, кесиптик оорунун же ден соолуктун бузулушунун айынан келтирилген зыяндын ордун толтурууга укугу бар кызматкерлерге төлөнүүчү суммаларга.

7. Кайрымдуулук максаттарында майыптарга, пенсионерлерге, жетим балдарга, көп балалуу энелерге бир жолу берилүүчү материалдык жардамга.

8. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык өкүлчүлүк функцияларын жүзөгө ашыруудагы, Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине жана 2008-жылдын 26-августундагы № 471 «Иш сапарынын чыгымдарынын ченемдерин белгилөө жана алардын ордун толтуруунун тартиби жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомуна ылайык кызматтык иш сапарларына, башка жерге ишке которууга байланыштуу чыгымдарынын ордун толтурууга төлөнүүчү компенсацияларга.

9. 1996-жылдын 1-июлундагы № 298 «Жеңилдик берүүчү пенсия менен камсыздоого укук берүүчү өндүрүштөрдүн, жумуштардын, кесиптердин, кызматтардын жана көрсөткүчтөрдүн тизмесин бекитүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген (акысыз же жарым-жартылай акы төлөө менен берилүүчү жана жеке колдонууда калуучу фирмалык кийимдердин, жарак-жабдуулардын наркын албаганда) № 1 жана № 2 тизме боюнча иштегендер үчүн берилүүчү атайын кийимдин, атайын бут кийимдин, башка жеке коргонуу каражаттарынын, самындын, жууп-тазалоо каражаттарынын, сүттүн жана дарылоо-профилактикалык тамактануунун баасына.

10. Өндүрүштөн ажыратылып окууга жиберилген студенттердин (аспиранттардын) уюмдун эсебинен төлөнүүчү стипендиясына, ошондой эле ишканалар, уюмдар, мекемелер жана фонддор тарабынан кайрымдуулук максатта уюштурулган жана төлөнгөн стипендияга.

11. Иш менен камсыз кылуу кызматтары тарабынан уюштурулган акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга катышкан жумушсуз жарандардын эмгек акысына.

12. Жарандардын уюмдун менчигин башкарууга катышуусунан алынуучу кирешелерге (дивиденддер, пайыздар, үлүштүк пай боюнча төлөмдөр).

7. Камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү үчүн жарандардын эмгек акысы (кирешеси)

1. Эгерде кызматкердин эмгектик иши эки же андан көп жумуштарда өтсө, анда эмгек акы (киреше) камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү үчүн иштин ар бир орду боюнча өзүнчө эсепке алынат.

Камсыздандыруу төгүмдөрү жумуш берүүчү тарабынан кызматкерге чегерилген эмгек акынын бардык түрлөрүнүн бүткүл суммасынан чегерилет. 1-мисал. Жаран Т.Асанов «А» фирмасында (Жалал-Абад ш.) 17000 сом маяна алуу менен бир эле мезгилде жана «Б» фирмасында 4000 сомдук маяна менен иштейт. Жаран Т.Асановдун тапкан эмгек акыларына камсыздандыруу төгүмдөрү төмөндөгүдөй эсептелет: «А» фирмасында 17000 с. х 27,25% = 4633 сом; «Б» фирмасында 4000 с. х 27,25% = 1090 сом. (5369 х 40% = 2148, мында 5369 - орточо айлык эмгек акынын өлчөмү, 2148 сом 4000ден аз, демек камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү 4000 сомдон жүргүзүлөт).

2. Эгерде төлөөчү бир эле мезгилде төлөөчүлөрдүн бир нече категориясына таандык болсо, камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү жана төлөө ар бир негиз боюнча жүргүзүлөт.

2-мисал. Жаран К.Иманов «А» фирмасында 7000 сом маяна алып иштеп, 3га сугат жери бар. Бишкек шаарындагы жайын кампа үчүн ижарага берет жана 9000 сом киреше алат. Жаран К.Имановдун камсыздандыруу төгүмдөрү төмөндөгүдөй чегерилет: «А» фирмасы: 7000 с. х 27,25% = 1908 сом; Жер участогуна ээлик кылуу: 400 сом х 3 га = 1200 сом, мында 400 сом - жер салыгынын базалык ставкасы. Кыймылсыз мүлктү ижарага берүү: 9000 сом х 9,25% = 833 сом. Мында камсыздандыруу төгүмдөрү (1908 сом жана 833 сом) ай сайын төлөнөт, ал эми камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммасы (1200 сом) К.Иманов тарабынан өтүп жаткан жылдын 25-июлуна чейин бир эле жолу же 25-июлга чейин 600 сом же 25-декабрга чейин 600 сом өлчөмүндөгү бирдей үлүштөрдө төлөнөт.

3. Иш берүүчү тарабынан ар бир кызматкер үчүн ушул Нускаманын 4-главасынын 1-пунктунун 1, 2, 4 жана 6-пунктчаларында, 5-пунктунун 6-пунктчасында жана 7-пунктунун 1-пунктчасында каралган камсыздандыруу төгүмдөрүнүн бир айлык өлчөмү өткөн календарлык жыл үчүн райондо же шаарда түзүлгөн орточо айлык эмгек акынын 40 пайызынан аз суммада болбоого тийиш. Мында кызматкер үчүн белгиленген камсыздандыруу төгүмдөрүн эсептөө, алуу жана төгүү кызматкерге эсептелген иш жүзүндөгү эмгек акысынан жумуш берүүчү тарабынан жүргүзүлөт.

1-мисал. Чолпон-Ата шаарынын «А» фирмасында эмгек акысы 800 сомду түзгөн жаран Маматов жана эмгек акысы 1200 сомду түзгөн жаран Ахметов иштейт. Бул учурда кызматкерлердин ар бири үчүн жумуш берүүчү тарабынан камсыздандыруу төгүмдөрү орточо айлык эмгек акынын 40 пайызына тең суммадан 17,25% эсепте төлөнөт (Чолпон-Ата шаарында орточо айлык эмгек акы мурдагы календарлык жыл үчүн 3619 сомду түзгөн), 3619 х 40% = 1448 сом кызматкерлердин кирешеси салынган минималдык суммадан төмөн, б.а. 800 сом жана 1200 сом <1448 сомдон, ошондуктан камсыздандыруу төгүмдөрүн эсептөө төмөнкүдөй жүргүзүлүүгө тийиш: 1448 сом х 17,25% = 250 сом жана жаран Маматовдун кирешесинин суммасынан 10 пайыз кошулат - 80 сом, жаран Ахметовдуку - 120 сом. Ошентип, жаран Маматов үчүн 330 сом, Ахметов үчүн 399 сом өлчөмүндөгү камсыздандыруу төгүмдөрү төлөнөт. 2-мисал: Жаран К.Латиповдун эмгек акысы 1500 сомду түзүп, Жалал-Абад шаарында жашайт (Жалал-Абад шаары боюнча 2008-жылы орточо айлык эмгек акы 5369 сомду түзгөн). Бул кызматкер үчүн иш берүүчү 371 сом өлчөмүндөгү камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөйт (5369 сом х 40% = 2148 сом, 2148 сом х 17,25%). Эмгек акысынан кармоо: 150 сом (1500 сом х 10%). Бардыгы 421 сом. Ушул пункт уюштуруу-укуктук түрүyнө жана менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактардын кенже тейлөөчү кызматкерлерине, ошондой эле төмөнкү ишканалар менен уюмдарга жайылтылбайт:

- каржылоонун көлөмүнө карабастан мамлекеттик бюджеттен каржылануучу уюмдарга;

- мамлекеттик ишканаларга, уюмдарга жана мекемелерге;

- мамлекеттик окуу жайлары жана алар тарабынан уюштурулган юридикалык жактын статусу бар өз алдынча окуу бөлүкчөлөрүнө жана филиалдарына;

- социалдык камсыздандыруу каражаттарынан каржылануучу уюмдарга;

- Кыргызстандык сокурлардын жана дүлөйлөрдүн коомунун ишканаларына, мекемелерине жана уюмдарына;

- коммерциялык эмес кооперативдерге, коомдук фонддорго, коомдук бирикмелерге, турак жай ээлеринин шериктигине (анын ичинде үй башкармалыктарына), диний уюмдарга;

- камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү эмгек акы фондунан жүзөгө ашыруучу айылдык товар өндүрүүчүлөргө.

Эгерде кызматкер календарлык айдын ичинде жумушчу күндөрүн толук иштебесе (өргүүгө чыккан, ооруп калган, жумуштан бошогон же кабыл алынган жана башка учурларда), анда анын айлык эмгек акысын эсептөө зарыл болот (күндүк орточо эмгек акы ушул айдагы жумушчу күндөрүнүн саны). Эгерде эсептелүүчү айлык эмгек акы мурдагы календарлык жылда республиканын районунда же шаарында калыптаган орточо айлык эмгек акынын 40 пайызынын өлчөмүндө эсептелүүчү суммадан ашып түшсө, анда камсыздандыруу төгүмдөрү иш берүүчү тарабынан кызматкер иштеген күн үчүн эсептелүүчү иш жүзүндөгү эмгек акыдан чегерилет. Эгерде эсептелүүчү айлык эмгек акы мурдагы календарлык жылда республиканын районунда же шаарында калыптаган орточо айлык эмгек акынын 40 пайызынын өлчөмүндө эсептелүүчү суммадан кем болсо, анда мындай учурда күндүк орточо айлык эмгек акынын 40 пайызынын эсебинен аныкталып, ал айдагы жумушчу күндөрдүн санына бөлүнөт: Алынган орточо бир күндүк эмгек акы кызматкердин иш жүзүндө иштеген күндөрүнүн санына көбөйтүлөт. Ушундай жол менен аныкталган эмгек акыга иш берүүчү тарабынан 17,25% өлчөмүндө камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилет. 3-мисал. Жаран Сидоров «С» фирмасында 2008-жылдын 4-февралынан 8-февралына чейин иштеди жана иштен бошонуп кетти. Ага 420 сом суммасындагы эмгек акы эсептелди, кайсы суммага камсыздандыруу төгүмдөрү чегериле тургандыгын эсептөө үчүн:

- Сидоровдун күндүк орточо эмгек акысын аныктоо зарыл - 420 сом: 5 күн = 84 сом;

- ал толук бир ай иштеди деп болжолдоо менен Сидоровдун айлык эмгек акысын эсептөө зарыл: 84 сом х 21 күн = 1764 сом, демек Сидоровдун бир айлык эмгек акысы 1764 сомду түзөт;

- эсептелген айлык эмгек акынын өлчөмүн өткөн календарлык жыл үчүн райондо же шаарда түзүлгөн орточо айлык эмгек акынын 40 пайызына тең келген өлчөмү менен салыштыруу зарыл.

«С» фирмасы Бишкек шаарында жайгашкан. 2008-жыл үчүн орточо айлык эмгек акы 6958 сомду түздү. 6958 сомдун 40% = 2783 сомго, 2783 сом >1764 сомдон. Демек, иш берүүчү тарабынан камсыздандыруу төгүмдөрү айлык акыга эсептелет жана төлөнөт: 2783 сом: 21 күн х 5 күн = 663 сом, 663 сом х 17,25% = 114 сом жана 420 сом сумманын 10%, төлөөгө карата бардыгы - 156 сом. 4-мисал. Жаран Асанов «В» фирмасында (фирманын жайгашкан жери Талас шаары) үч күн: 2008-жылдын 4-февралынан 6-февралына чейин иштеген жана эмгекке жарамсыздык баракчасын алган, ага 3 жумуш күнү үчүн 900 сом өлчөмүндө эмгек акы чегерилген («Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 12-беренесине ылайык эмгекке жарамсыздык боюнча жөлөкпулга камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилбейт). Иш жүзүндөгү иштеген убактысы үчүн кайсы суммага камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилүүгө тийиш экендигин эсептөө үчүн:

- Асановдун күндүк орточо эмгек акысын аныктоо зарыл: 900 сом: 3 күн = 300 сом;

Асанов толук бир ай иштеди деп болжолдоп, анын айлык эмгек акысын эсептөө зарыл - февралда 21 жумуш күнү бар: 300 сом х 21 күн = 6300 сом, демек Асановдун айлык эмгек акысы 6300 сомду түзөт;

- эсептелген айлык эмгек акынын өлчөмүн өткөн календарлык жыл үчүн областта калыптанган орточо айлык эмгек акынын 40% эсептелген өлчөмү менен салыштыруу керек:

6300 > 1914 (мында 1914 = 4785 х 40%, мында 4785 сом - Талас областы боюнча 2008-жылда калыптанган орточо айлык эмгек акы). 1984 < 6300 сомдон). Иштеген мезгил үчүн Асановдун эмгек акысына эсептелген камсыздандыруу төгүмдөрүнүн өлчөмү 263 сом, анын ичинде: жумуш берүүчү тарабынан: 900 сом х 17,25% = 155 сом;

- кызматкердин 900 сом кирешесинен 10% кармоо = 90 сом, төлөөгө бардыгы - 245 сом.

Эгерде кызматкер 0,5 ставкага иштесе, толук ставканы эсептөө зарыл болот, эгерде толук ставка өткөн календарлык жыл үчүн республиканын райондорунда жана шаарларында түзүлгөн орточо айлык эмгек акынын 40%нын суммасынын эсебинен (эсептелген сумма) ашып түшсө, анда кызматкердин иш жүзүндөгү эмгек акысына иш берүүчү тарабынан камсыздандыруу төгүмдөрү чегерилет (0,5 ставка). Эгерде кызматтык маянанын толук ставкасы эсептелген суммадан аз (орточо айлык эмгек акынын 40%) болсо, тиешелүүлүгүнө жараша камсыздандыруу төгүмдөрү иш берүүчү тарабынан төлөнөт: 0,5 х n сом = салынуучу сумма, мында n - өткөн календарлык жыл үчүн райондо/шаарда калыптанган орточо айлык эмгек акы. 5-мисал. Жаран Иванов «А» фирмасында (Бишкек шаары) эмгек келишими боюнча 0,5 ставкага иштейт жана айына 2800 сом алат. Иш берүүчү тарабынан кайсы эмгек акыдан камсыздандыруу төгүмдөрү чегериле тургандыгын аныктоо үчүн төмөнкүлөрдү аныктоо зарыл:

- толук ставка: 2800 сом х 2 = 5600 сом, демек толук ставка 5600 сомду түзөт;

- толук ставканын өлчөмүн минималдуу салынуучу сумма - өткөн календарлык жыл үчүн Бишкек шаарында калыптанган орточо айлык эмгек акынын 40% менен салыштыруу зарыл. 2008-жылы ал 6958 сомду түзгөн, 6958 сом х 40% = 2783 сом < 5600 сомдон. Демек, бул учурда иш берүүчү тарабынан камсыздандыруу төгүмдөрү иш жүзүндөгү чегерилген суммадан эсептөө жүргүзүлөт: 2800 сом х 17,25% = 483 сом + (2800 х 10% = 280) = 763 сом.

6-мисал. Жаран Петров «Б» фирмасында (Кара-Балта шаары) эмгек келишими боюнча 0,25 ставка менен иштейт жана айына 500 сом өлчөмүндө эмгек акы алат. Иш берүүчү тарабынан камсыздандыруу төгүмдөрү кайсыл эмгек акыдан чегериле тургандыгын аныктоо үчүн (17,25%) төмөндөгүлөрдү жүргүзүү зарыл:

- толук ставканы аныктоо: 500 сом х 4 = 2000 сом, демек толук ставка 2000 сомду түзөт;

- толук ставканын өлчөмүн минималдуу салынуучу сумма менен салыштыруу 5291 х 40% = 2116 сом: 2000 сом < 2116 сомдон;

- 2116 сомго эсептегенде 0,25 ставканын өлчөмүн аныктоо зарыл:

2116 сом : 4 = 529 сом; Демек, бул учурда Петровдун эмгек акысына камсыздандыруу төгүмдөрү иш берүүчү тарабынан чегерилет жана эмгек акысынан 141 сом суммасында кармалып калат: 529 сом х 17,25% = 91 сом камсыздандыруу төгүмдөрү иш берүүчүдөн жана + 10% (50 сом) кызматкерден кармалат.

8. Милдеттүү камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнүн мөөнөттөрү жана тартиби, камсыздандыруу

төгүмдөрүн төлөөдөн четтегендик үчүн жоопкерчилик

1. Камсыздандыруу төгүмдөрү эмгек акынын (кирешенин) бардык түрлөрүнө дем берүүчү жана компенсациялоочу мүнөздөгү (анын ичинде бир жолку берилүү сый акыларга), ошондой эле ишке чегүү келишими боюнча иштерге, тапшырмаларга жана аткарылган иш үчүн төлөнгөн автордук гонорарларга чегерилет.

Камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү жана кармоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурларды албаганда төлөм булагынан жүргүзүлөт.

2. «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 24-беренесинин 1-пунктуна ылайык бардык төлөөчүлөр (анын ичинде кызматкерлер) камсыздандыруу төгүмдөрүн камсыздандыруу төгүмдөрү эсептелген айдан кийинки айдын 15инен кечиктирбестен чегерет.

Банк мекемелеринде эсептери жок, ошондой эле продукцияны сатуудан, жумуштарды аткаруудан жана кызматтарды көрсөтүүдөн түшкөн пайдадан эмгек акыга суммаларды төлөп берүүчү камсыздандыруучулар камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерген айдан кийинки айдын 10на чейин төлөйт. Эмгектин шарттарына байланыштуу колдонуудагы мыйзамдарга ылайык ишинин натыйжалары боюнча эмгеги үчүн сый акыдан камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр камсыздандыруу төгүмдөрүн эмгек акынын эсебине төлөнгөн суммалардан же жылдын жыйынтыгы боюнча биротоло эсептешүү менен Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген туруктуу ставкалар түрүндө банк мекемелеринде көрсөтүлгөн максаттагы каражаттар иш жүзүндө алынган мөөнөттө төлөйт.

3. Юридикалык жакты түзбөгөн дыйкан (фермер) чарбалары «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 5-беренесине ылайык камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү өтүп жаткан жылдын 25-июлуна чейин же 25-июлуна чейин жана 25-декабрына чейин бирдей үлүштөрдө жер салыгынын базалык ставкасынын өлчөмүндө төлөйт.

Юридикалык жакты түзбөгөн дыйкан (фермер) чарбаларына камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөгөндүгү тууралуу дүмүрчөк берилет (11-тиркеме). Юридикалык жакты түзгөн дыйкан (фермер) чарбалары камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү Нускаманын ушул главасынын 2-пунктуна ылайык жүргүзөт.

4. Камсыздандыруу төгүмдөрүн ыктыярдуу төлөөчү, анын ичинде камсыздандыруу стажынын калыбына келтирүү үчүн жеке ишкердик ишти иштеген жеке жактар, иштин лицензиялануучу түрлөрүн иштеген, кыймылдуу же кыймылсыз мүлктү ижарага берүүдөн киреше алуучу адамдар, ошондой эле эркин кесиптин ээлери гонорар алган (сый акы) чыгармачыл адамдар (ушул Нускаманын 4-главасынын 5-пунктунун 2, 3, 4 жана 5-пунктчалары) камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөнү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2003-жылдын 23-июнундагы № 378 токтому менен бекитилген Камсыздандыруу төгүмдөрүн камсыздандыруу полистерин сатып алуу жолу менен төлөөнүн тартиби жөнүндө жобого ылайык жүргүзөт.

5. Төгүмдөрдү которуу жөнүндө төлөм тапшырмалары жана төгүмгө накталай төгүүгө кулактандыруулар майдаланбаган сомдордо түзүлөт. Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө төлөмдөрдүн түрлөрү боюнча бөлүштүрүүсүз жалпы суммада жүргүзүлөт. Социалдык фондго, Мамлекеттик топтолуучу пенсиялык фондго төлөмдөр, каржы санкциялары - туумдар жана айып акылары өз-өзүнчө, төлөм тапшырмасынын түрү боюнча жүргүзүлөт (6-тиркеме).

6. Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча милдеттүү камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн четтеген камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине, Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексине жана Кыргыз Республикасынын Жер кодексине ылайык жоопкерчилик тартат.

Эскертүү (*). Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинен үзүндү көчүрмө.

212-берене. Жеке ишкердин салык жана милдеттүү камсыздандыруу акыларын төлөөдөн четтөөсү

(1) Жеке ишкердин салык жана милдеттүү камсыздандыруу акыларын эсептөө үчүн документтерди бербөө же аларды жок кылуу аркылуу салык жана мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча милдеттүү камсыздандыруу акыларын төлөөдөн четтөөсү, мындай документтерге кирешелери жана чыгашалары жөнүндө бурмаланган маалыматтарды атайылап киргизүүсү, ошондой эле салык салуунун жана социалдык камсыздандыруунун башка объекттерин ири өлчөмдө жаап-жашыруусу,

- эсептик көрсөткүчүнүн беш жүздөн миңге чейинки өлчөмүндө айып салууга, болбосо жүз сексенден эки жүз кырк саатка чейинки мөөнөткө коомдук жумуштарга, же бир жылга чейинки мөөнөткө эркинен ажыратууга жазаланат.

(2) Ошол эле жосун өзгөчө ири өлчөмдө жасалса,

- мүлкүн конфискациялоо менен же андай кылбастан бир жылдан үч жылга чейинки мөөнөткө эркиндигинен ажыратууга жазаланат.

Эскертүү. Салыктарды жана милдеттүү камсыздандыруу акыларын ири өлчөмдө төлөөдөн четтөө катары кылмыш жасалган күндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген - эсептик көрсөткүчүнөн беш миң эседен ашуун, өзгөчө ири өлчөм катары - эсептик көрсөткүчүнөн он миң эседен ашуун салыктарды жана камсыздандыруу акыларын төлөөдөн четтөө деп табылат.

213-берене. Чарба жүргүзүүчү субъекттердин кызмат адамдарынын салыктарды жана милдеттүү камсыздандыруу акыларын төлөөдөн четтөөсү

(1) Чарба жүргүзүүчү субъекттердин кызмат адамдарынын салыктарды жана милдеттүү камсыздандыруу акыларын эсептөө үчүн документтерди бербөө, салыктарды жана камсыздандыруу акыларын эсептөө үчүн документтерге кирешелери же чыгашалары жөнүндө бурмаланган маалыматтарды киргизүү же мындай документтерди жок кылуу жолу менен салыктарды жана милдеттүү социалдык камсыздандыруу акыларын ири өлчөмдө төлөөдөн четтеши,

- эсептик көрсөткүчүнүн беш жүздөн беш миңге чейинки өлчөмүндө айып салууга болбосо беш жылга чейинки мөөнөткө белгилүү бир кызматты ээлөө же белгилүү бир иш жүргүзүү укугунан ажыратууга, болбосо бир жылдан үч жылга чейинки мөөнөткө эркинен ажыратууга жазаланат.

(2) Ошол эле жосун өзгөчө ири өлчөмдө жасалса, -

- мүлкүн конфискациялоо менен үч жылдан беш жылга чейинки мөөнөткө эркиндигинен ажыратууга жазаланат.

Эскертүү. Салыктарды жана милдеттүү камсыздандыруу акыларын ири өлчөмдө төлөөдөн четтөө катары кылмыш жасалган күнгө карай Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эсептик көрсөткүчүнөн беш миң эседен ашкан, өзгөчө ири өлчөм катары - он миң эседен ашкан, салыкты жана милдеттүү камсыздандыруу акыларын төлөөдөн четтөө деп табылат.

214-берене. Салык кызматтарынын, Социалдык фонддун органдарынын мыйзамдуу талаптарын аткарбоо жана аларга каршылык көрсөтүү

Салыкты, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча милдеттүү камсыздандыруу акыларын жана башка милдеттүү төлөмдөрдү эсептөө жана төлөө үчүн зарыл болгон документтерди берүү жөнүндө салык кызматтарынын жана Социалдык фонддун органдарынын мыйзамдуу талаптарын аткарбоо, өздөрүнүн кызматтык милдеттерин аткарууга байланыштуу салык кызматтарынын жана Социалдык фонддун органдарынын кызмат адамдарына карата зомбулук аракеттер жасалганда, ошого тете салык кызматтары салган пломбаларды жана мөөрлөрдү жулуп салуу,

- эсептик көрсөткүчүнүн беш жүздөн эки миңге чейинки өлчөмүндө айып салууга, болбосо жүз сексен сааттан эки жүз кырк саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге, болбосо бир жылга чейинки мөөнөткө эркиндигинен ажыратууга жазаланат.

Кыргыз Республикасынын Жер кодексинен көчүрмө (66-берене 6-пункт): «Белгиленген мөөнөттө камсыздандыруу төгүмдөрү төгүлбөсө Жер участокторун алуу «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамында белгиленген тартипте жүргүзүлөт».

9. Социалдык камсыздандыруу каражаттары боюнча эсеп жана отчеттуулук

1. Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча фонддорго чегерилген жана төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн эсебин алууга милдеттүү.

Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр аларда камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча чегерилген жана төлөнгөн суммаларды, ошондой эле камсыздандыруу төгүмдөрү өз убагынан кечиктирилип жана толук эмес которгондук үчүн кошуп эсептелген туумдар менен айып акылардын суммаларын көрсөтүү менен Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу каражаттары боюнча эсептешүү ведомосттору менен ишке орношкондугу жана эмгек акысы жөнүндө кабарламаны эки нускада түзөт. Эсептешүү ведомостун толтуруу боюнча сунуштар 14-тиркемеде көрсөтүлгөн. Эсептешүү ведомосттору Социалдык фонддун райондук (шаардык) башкармалыктарына отчеттук мезгилден кийинки айдын 15ине чейин электрондук түрдө (магниттик алып жүрүүчүлөрдө же байланыш каналдары боюнча) жана кагаз алып жүрүүчүлөрдө берилет. Электрондук түрү электрондук санариптик кол тамга же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка тутум менен ырасталат. Эсептешүү ведомостунун Социалдык фонд тарабынан күбөлөндүрүлгөн бир нускасы төлөөчүгө кайтарылат. Эсептешүү ведомостуна жетекчи (биринчи кол коюуга укугу бар адам) жана башкы бухгалтер кол коюп, алардын кол тамгасынын үлгүлөрү ошол ишкананын (уюмдун) эсептешүү эсеби ачылган банктарда болот жана мөөр менен күбөлөндүрүлөт. Эсептешүү ведомостунда чегерилген камсыздандыруу төгүмдөрү фонддор боюнча бөлүнбөй көрсөтүлөт. Келип түшкөн камсыздандыруу төгүмдөрү карыздар түзүлө баштаган мезгилден тартып кошуп эсептелет. «Жумуштуулук жана айлык акы жөнүндө кабарлама» бөлүгүндө төлөөчү кызматкердин иш жүзүндө иштеген күндөрү туура көрсөтүлүүгө тийиш. Юридикалык жакты түзбөгөн төлөөчүлөр Эсептешүү ведомостун ыйгарым укуктуу органдын райондук/шаардык башкармалыктарына берет.

2. Кызматкер иштен бошогон же пенсияга чыккан учурда камсыздандырылган адамга «Иш менен камсыз кылуу жана эмгек акы жөнүндө кабарлама» түзүлөт (9-тиркеме).

3. Юридикалык жакты түзгөн дыйкан (фермер) чарбалары милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу каражаттары боюнча Эсептик ведомостторун Нускаманын ушул главасынын 1-пунктуна ылайык берет.

4. Камсыздандыруу төгүмдөрүн камсыздандыруу полистерин сатып алуу жолу менен төлөөчү камсыздандырылган адамдарга ыйгарым укуктуу органдар ар жума сайын сатылган камсыздандыруу полистеринин нускаларынын реестрин түзөт (13-тиркеме) жана аларды камсыздандырылган адамдардын өздүк камсыздандыруу эсебинин маалыматтарына киргизүү үчүн персонификациялык бөлүмгө өткөрүп берет.

5. Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу тутумунда персонификацияланган жеке эсепти жүргүзүү үчүн зарыл маалыматтарды белгиленген мөөнөттөн бербегендик, толук эмес бергендик үчүн жаза чара түрүндөгү каржылык санкциялар колдонулат:

иш берүүчүлөргө карата - отчеттук жыл үчүн жалпы чегерилген камсыздандыруу төгүмдөрүнүн 5 пайызы; камсыздандыруу төгүмдөрүн өз алдынча төлөөчү жарандарга карата отчеттук жыл үчүн жалпы чегерилген камсыздандыруу төгүмдөрүнүн 25 пайызы. Ишкананын реквизиттери (юридикалык дареги, катталышы жөнүндө маалыматтар), эмгек акы фондунун, төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммасынын жоктугу же камсыздандырылган адамдын жеке идентификацияланган номери жөнүндө туура эмес маалыматтар (анын туура эместиги же башка камсыздандырылган адамдын номерин көрсөтүү), эмгек акынын суммасынын жана камсыздандыруу стажынын мезгилинин иш жүзүндөгүгө ылайык келбестиги, эмгек фондунун отчеттук маалыматтарга ылайык эместиги толук эмес же анык эмес маалыматтар деп эсептелет. Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу тутумунда персонификациялык (жеке) эсепке алууну жүзөгө ашыруу үчүн зарыл болгон берилген маалыматтарда тартип бузуулар болсо, Кыргыз Республикасынын Социалдык фондунун региондук органдары төлөөчүлөргө табылган тартип бузууларды четтетүү жөнүндө кабарлама жөнөтөт. Төлөөчүлөр кабарламада көрсөтүлгөн талаптарды кабарлама алынган күндөн тартып 15 иш күнүнөн кечиктирбестен четтетүүгө милдеттүү. Кабарламада көрсөтүлгөн талаптарды белгиленген мөөнөттө четтетпеген учурда төлөөчүлөргө карата ушул пункт менен каралган каржылык санкциялар колдонулат. Аталган сумманы өндүрүү Социалдык фонддун органдары тарабынан талашсыз тартипте жүргүзүлөт.

10. Төгүмдөрдү, туумдарды, каржы санкцияларын жана администрациялык айып акыларды эсептөө жана которуу

1. «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 26-беренесине ылайык камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөр камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тууралыгы, толук көлөмдө өз убагында төлөнгөндүгү, ошондой эле социалдык камсыздандыруу каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылуучу төлөмдөрдүн тууралыгы үчүн жоопкерчилик тартат.

2. Төлөм тартиби бузулган учурда туумдар жана айып акылар төмөнкү өлчөмдө эсептелет:

- эмгек акынын (кирешенин) суммасын азайтуу (жашыруу) - төлөмдүн азайтылган суммасынын өлчөмүндө айып акы, ал эми жыл ичинде мындай эреже бузуу кайталанган учурда, эки эсе өлчөмүндө;

- белгиленген мөөнөткө карата Эсептешүү ведомостторун бербөө (же кечиктирүү) - кийин кайра эсептөө менен мурдагы отчеттук мезгилдин ичинде калыптанган (эскертүүнү караңыз) сумманын 25 пайыз өлчөмүндө айып акы салынат.

(*) Эскертүү. Социалдык фонддун органдары жогоруда көрсөтүлгөн айып акыны төлөөчүлөргө отчет берүү мөөнөтү бүткөндөн кийин өткөн мезгилдин көрсөткүчтөрүнүн негизинде чегерет. Төлөөчү отчетту иш жүзүндө бергенден кийин төлөмдөрдүн иш жүзүндөгү суммасын кайра эсептөө жүргүзүлөт. Мисалы, Юридикалык жакты түзгөн төлөөчүлөрдүн март айы үчүн Эсептешүү ведомостторун Социалдык фондго тапшыруу мөөнөтү 15-апрелде бүтөт. Эгерде төлөөчү Эсептешүү ведомосттун көрсөтүлгөн мөөнөткө карата бербесе, Социалдык фонддун органдары 16-апрелден тартып төлөөчүгө мурдагы отчеттук мезгил үчүн чегерилген камсыздандыруу төлөмдөрүнүн суммасын 25 пайызынын өлчөмүндө айып акы чегерет;

- камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча калдык - мөөнөтү өткөн ар бир күн үчүн төлөнбөгөн сумманын 0,1% өлчөмүндөгү туум.

Туумду эсептөө камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө мөөнөтү бүткөн күндөн тартып жана аны төлөгөн күндү кошуп алганга чейин жүргүзүлөт. Мисалы, эгерде төлөм мөөнөтү 15-июнь болуп, төлөм 25-июнда жүргүзүлсө, анда туумду эсептөө 11 күн үчүн (16-июндан 25-июнду кошуу менен) жүргүзүлөт. Туумду эсептөө үчүн айып санкциялары жана өткөн мезгил үчүн эсептелген туумду кошпогондогу камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча калган карыздар негиз болот. Төмөнкүлөр төлөнгөн күн деп эсептелет:

- которууда - сумма Социалдык фонддун органынын эсептешүү эсебине кошуп эсептелген күн;

- накталай төлөөдө - каражаттар Социалдык фонддун органынын эсептешүү эсебине (кассасына) түшкөн күн.

Эгерде төлөө мөөнөтү дем алыш (майрам) күндөрүнө туш келсе, анда төлөө мөөнөтү дем алыш күндөн кийинки биринчи жумуш күнү болуп эсептелет. Камсыздандыруу төгүмдөрүн кечиктирип төлөгөндүк үчүн чегерилген туумдун жалпы суммасы камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча негизги карыздын өлчөмүнүн 100 пайызынан ашпоого тийиш. «Эмгек акы» жана «Социалдык фондго чегерүүлөр» беренелери боюнча республикалык бюджеттен мекемелер менен уюмдарды кечиктирип жана толук эмес каржылоодо алар тарабынан камсыздандыруу төгүмдөрүн кечиктирип төлөгөндүк үчүн туумдар кошуп эсептелбейт. Мөөнөтү өткөн төлөмдөр үчүн туумду эсептөө ар бир ай үчүн өз алдынча жүргүзүлөт. Камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча ар бир айдын 15ине чейин түзүлгөн карыздын суммасы негизги карыз катары эсептелинет. Ар бир төлөөчү боюнча туумдун суммасын эсептөө автоматтуу түрдө жүргүзүлөт. Отчеттук ай үчүн чегерилген туумдун жалпы суммасы өткөн ай үчүн бардык фонддор боюнча чегерилген суммадан ашпоого тийиш.

3. Камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карыздар, каржы жана башка санкциялардын суммалары төлөөчүлөрдөн Социалдык фонддун органдары тарабынан сот тартибинде өндүрүлүп алынат.

4. Администрациялык укук бузууга жол берген адамдарга Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексине ылайык администрациялык жаза чара салынат.

(*) Эскертүү. Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексинен үзүндү көчүрмө:

81-берене. Социалдык камсыздандыруу органдарында экономикалык ишти каттатпай жүргүзүү

Социалдык камсыздандыруу органдарында экономикалык ишти каттатпай жүргүзүү - жарандарга эсептешүү көрсөткүчүнүн ондон жыйырма, кызмат адамдарына жыйырмадан отуз өлчөмүнө чейин администрациялык айып салууга алып келет.

82-берене. Социалдык камсыздандыруу менен байланышкан документтерди жана төлөмдөрдү белгиленген мөөнөтүндө бербөө

Социалдык камсыздандыруу менен байланышкан документтерди жана төлөмдөрдү белгиленген мөөнөтүндө бербөө, - жарандарга эсептешүү көрсөткүчүнүн ондон он беш, кызмат адамдарына - он бештен элүү өлчөмүнө чейин администрациялык айып салууга алып келет.

82-1-берене. Социалдык камсыздандырууга байланышкан анык эмес документтерди жана жалган маалыматтарды атайылап берүү

Негиздер болбогон учурда пенсиялардын же социалдык камсыздандыруу боюнча камсыз кылуунун башка түрлөрүнүн дайындалышына, болбосо пенсиялардын же социалдык камсыздандыруу боюнча камсыз кылуунун башка түрлөрүнүн өлчөмдөрүн туура эмес эсептөөгө алып келүүчү анык эмес документтердин кызмат адамдары тарабынан атайылап берилиши, эгерде мындай аракеттер жазык жоопкерчилиги каралган квалификациялоочу белгилерди камтыбаса, - эсептешүү көрсөткүчүнүн ондон жыйырмага чейинки өлчөмүндө администрациялык айып салууга алып келет. Негиздер болбогон учурда пенсиялардын же социалдык камсыздандыруу боюнча камсыз кылуунун башка түрлөрүнүн дайындалышына болбосо пенсиялардын же социалдык камсыздандыруу боюнча камсыз кылуунун башка түрлөрүнүн өлчөмдөрүн көбөйтүп эсептөөгө алып келүүчү жалган маалыматтардын жарандар тарабынан атайылап берилиши, эгерде мындай аракеттер жазык жоопкерчилиги каралган квалификациялоочу белгилерди камтыбаса, эсептешүү көрсөткүчүнүн бештен жыйырмага чейинки өлчөмүндө администрациялык айып салууга алып келет.

83-берене. Камсыздандыруу төлөмдөрүн атайылап төмөндөтүү

Камсыздандыруу төлөмдөрүнүн суммасын атайылап төмөндөтүү - жарандарга эсептешүү көрсөткүчүнүн ондон он беш, кызмат адамдарына - он бештен элүү өлчөмүнө чейин администрациялык айып салууга алып келет.

84-берене. Социалдык фонддун кызмат адамдарынын мыйзамдуу талаптарын аткарбоо

Социалдык фонддун кызмат адамдарынын мыйзамдуу талаптарын аткарбоосу - эсептешүү көрсөткүчүнүн бештен он өлчөмүнө чейин администрациялык айып салууга алып келет. Ушул берененин биринчи бөлүгүндө каралган, ошол эле аракет администрациялык жаза-чара колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса, эсептешүү көрсөткүчүнүн 10дон 20 өлчөмүнө чейин администрациялык айып салууга алып келет.

5. Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексинин 530-беренесине ылайык администрациялык эреже бузуу тууралуу иштерди кароого жана администрациялык айыптарды салууга Социалдык фонддун областтык башкармалыктарынын, шаардык жана райондук бөлүмдөрүнүн жетекчилери укуктуу.

6. Социалдык камсыздандыруу жана камсыз кылуу боюнча мыйзамдарды Администрациялык укук бузуу жөнүндө текшерүүчү тарабынан түзүлгөн протоколдун негизинде (7-тиркеме) Социалдык фонддун органын жетекчиси Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу чөйрөсүндөгү укук бузуу үчүн администрациялык айып акы салуунун тартиби жөнүндө жобого ылайык администрациялык айып акы салуу жөнүндө токтом (8-тиркеме) чыгарат.

Эгерде укук бузган адам протоколго кол коюудан баш тартса, анда күбөлөрдүн катышуусу менен протоколго ал жөнүндө белги коюлат. Укук тартибин бузган адам протоколдун мазмуну боюнча түшүндүрмөсүн жана каршы пикирин билдирип, ошондой эле ага кол коюудан баш тарткандыгынын жүйөөсүн баяндоого тийиш (ал документтер протоколдун ар бир нускасына кошо тиркелет). Протоколго Социалдык фонддун органынын аны түзгөн кызмат адамы, укук бузуучу жана күбө кол коет.

11. Юридикалык жактын банкрот болушунун айынан камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча каражаттардын ордун толтуруу

1. Жоюу, кайра түзүмдөштүрүү, санациялоо, реабилитациялоо процессинде болгон бардык төлөөчүлөр үчүн камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча Социалдык фонддун дооматтарын канааттандыруу эмгектик мертинүү жана кесиптик оорулар боюнча пенсиялар менен компенсацияларды төлөп берүү боюнча төлөөчүлөрдүн утурумдук милдеттерин, эмгектик мертинүү жана кесиптик оорунун айынан багуучусунан айрылуу боюнча пенсияларды, 1996-жылдын 1-июлундагы № 298 «Жеңилдетилген пенсиялык менен камсыз кылууга укук берүүчү өндүрүштөрдүн, жумуштардын, кесиптердин, кызматтардын жана көрсөткүчтөрдүн тизмелерин бекитүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген № 2 тизме пенсияларды, ошондой эле текстиль өндүрүшүнүн кызматкерлеринин, авиация кызматкерлеринин пенсияларын жана эмгектин өзгөчө шарттарына байланыштуу пенсиялардын суммаларын капиталдаштыруу жолу менен келечекте камсыз кылуу «Банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана «Мамлекеттик пенсиялык социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык жүргүзүлөт.

2. Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинин 99-беренесине ылайык мамлекеттик социалдык камсыздандыруу бөлүгүндө мүлктү (активдерди) сатуудан түшкөн таза пайда төмөнкү кезекте бөлүштүрүлөт:

- биринчи кезекте - өмүргө же ден соолукка зыян келтиргендик үчүн карызкор алардын алдында жоопкерчилик тарткан жарандардын талаптары мыйзам менен белгиленген тартипте тиешелүү убактылуу төлөмдөрдү капиталдаштыруу жолу менен канааттандырылат;

- экинчи кезекте - эмгек келишими (контракт) боюнча, бирок карызкор банкрот деп табылган (жарыяланган) учурга чейин үч айдан ашык эмес иштеген адамдар менен иштен чыгуу жана социалдык жөлөкпулдар менен эмгекке акы төлөө боюнча эсептешүүлөр жүргүзүлөт;

- үчүнчү кезекте - кредиторлордун күрөөсү менен камсыз кылынбаган, алар боюнча негизги суммалар жана милдеттүү мамлекеттик камсыздандыруу боюнча төлөөлөрдүн негизги суммалары боюнча талаптар канааттандырылат. Мында ошол кезектин башка кредиторлорунун талаптарына карабастан, адегенде аффилирленбеген жеке жактардын - банктардын аманатчыларынын талаптары, андан кийин аффилирленген жеке жактардын - банктардын аманатчыларынын талаптары канааттандырылат;

- төртүнчү кезекте - бюджетке жана бюджеттен тышкары фонддорго милдеттүү төлөмдөрдүн негизги суммалары боюнча эсептешүүлөр жүргүзүлөт;

- бешинчи кезекте - бюджетке жана бюджеттен тышкаркы фонддорго төлөөнүн негизги суммалары боюнча пайыздарды кошуп алганда үчүнчү жана төртүнчү кезектин кредиторлорунун бышманасын (туум жана айып акылар) төлөө боюнча талаптар канааттандырылат.

Бул төлөөчүлөр боюнча Социалдык фондго төлөмдөрдүн өз убагында жана толук жана туура келип түшүшү үчүн жоопкерчиликти атайын администраторлор (жоюучулар) тартат. Социалдык фонддун бөлүмдөрүнүн өкүлдөрү кредиторлордун чогулушуна жана капиталдаштырылуучу суммаларды эсебин түзүүгө милдеттүү түрдө катышат.

3. Кредиторлордун биринчи чогулушуна добуш берүү укугу менен катышуу үчүн Социалдык фондунун бөлүмчөсү «Банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 12-беренесине ылайык чогулушка жети календарлык күн калганга чейин капиталдаштырылуучу суммалар, камсыздандыруу төлөмдөрү жана ишкана жоюлган учурга карыздын калдыгы жөнүндө маалыматтарды камтыган өзүнүн талабын (дооматын) ал чогулушка демилге көтөргөн адамдарга же атайын администраторго берет.

Атайын администратор камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карызкордун активдерин сатуудан алынган каражаттарды «Банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 87-беренеси менен каралган кезекте бөлүштүрөт.

12. Камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүү менен төлөөнү жана каражаттарды чыгымдоону контролдоо

1. Камсыздандыруу төгүмдөрүн өз убагында жана толук чегерилиши менен төлөнүшүн контролдоону колдонуудагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык ыйгарым укуктуу органдар төмөнкү жол менен жүзөгө ашырат:

- уюштуруу-укуктук түрүнө жана менчигинин түрүнө карабастан Кыргыз Республикасынын аймагында ишти жүзөгө ашыруучу юридикалык жана жеке жактардын (чет өлкөлүктөрдү кошуп алганда) ишин белгиленген тартипте иликтөө, камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө жана мамлекеттик социалдык камсыздандыруунун каражаттарын чыгымдоо маселелери боюнча зарыл болгон документтер менен маалыматтарды алуу;

- юридикалык жактын кызмат адамдарынан жана жеке адамдардан камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын бузууларын четтетүүнү талап кылуу;

- экспертиза жүргүзүүгө контролдоочу органдардан, башка уюмдардан, мекемелер менен ишканалардан квалификациялуу адистерди тартуу;

- камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө боюнча табылган укук бузууларды четтетүү, камсыздандыруу төгүмдөрүн эсептөө менен төлөөгө байланыштуу камсыздандыргычтын кызмат адамы тарабынан документтерди бербөө жөнүндө талаптар аткарылбаган учурларда камсыздандыруучунун банк мекемелериндеги жана башка каржы-кредиттик мекемелердеги эсептери боюнча операцияларын мыйзам менен белгиленген тартипте токтотуп туруу;

- мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жана пенсия менен камсыз кылуу чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузгандык үчүн мыйзам менен белгиленген тартипте администрациялык айып акыларды салуу;

- милдеттүү камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөдөн четтеген жана Социалдык фонддун талаптарын аткарбаган адамдарга карата материалдарды укук коргоо органдарына берүү;

- төлөө талаптарын коюу, ошондой эле мыйзам менен белгиленген тартипте юридикалык жана жеке жактардын мүлкүнө жаза чара колдонуу жолу менен мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен каралган камсыздандыруу төгүмдөрү, каржы санкциялары боюнча белгиленген мөөнөттө төлөнбөгөн суммаларды Социалдык фонддун бюджетине өндүрүү.

2. Текшерүүлөрдү жүргүзүүнүн жана уюштуруунун тартиби Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык ыйгарым укуктуу органдар тарабынан жүргүзүлөт.

Текшерүү аяктагандан кийин үч нускада акт (4-тиркеме) түзүлөт жана текшерүү жүргүзүүчү адамдар, ишкананын жетекчиси (биринчи кол коюу укугу бар адам) жана башкы бухгалтери же жеке ишкер кол коет. Актынын бир нускасы Социалдык фонддун тиешелүү органдарына берилет. Актыга мөөнөтү өтүп кеткен карыздарга туумду эсептөө (5-тиркеме) тиркелет, ага камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүнүн биринчи кол коюу укугу бар жетекчиси, башкы бухгалтери жана каржы натыйжалары жөнүндө отчет менен акыркы 6 айдагы акча каражаттарынын кыймылы жөнүндө отчетту текшерүүчү кол коет.

13. Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдүн даттанууларын кароонун тартиби

1. Актыда баяндалган текшерүүнүн натыйжаларына макул болбогон акы төлөөчү ал актыга Социалдык фонддун аймактык органына актыга кол коюлган күндөн тартып 10 күндүн ичинде даттанууга укуктуу.

Текшерүүчү кызмат адамынын иш-аракеттери жана Социалдык фонддун органынын чечими жогору турган ыйгарым укуктуу органга, прокуратура органына же түздөн-түз сотко Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген тартипте даттанышы мүмкүн.

2. Жарандардын даттануулары жана кайрылуулары «Жарандардын кайрылууларын кароонун тартиби жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык кабыл алынат жана каралат.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 29-июлундагы № 136 токтому менен бектитилген 1-тиркеме

Төлөөчүгө билдирме

1. ___________________________________________________________________________________________________________________

(Юридикалык жактын аталышы, ал эми жеке адамдар үчүн аты-жөнү)

2. ___________________________________________________________________________________________________________________

(Социалдык фонд башкармалыгынын аталышы жана жайгашкан жери)

3. Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу каражаттары боюнча эсептерге тийиштүү бардык документтерде көрсөтүлүүчү Сиздин Социалдык фонддогу каттоо номериңиз № _______________________________________________

4. «Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 24-беренесинде каралган мөөнөттө, ар бир өткөн ай үчүн, камсыздандыруу төлөмдөрүн Социалдык фонддун _____________________ башкармалыгынын

___________________________________________________ алыш-бериш эсебине _____________________________________ которуу керек. (Банктын аталышы)

5. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, юридикалык жактардын кызмат адамдары, ошондой эле өз алдынча экономикалык ишмердик жүргүзгөн жеке адамдар камсыздандыруу төгүмдөрүн өз убагында төлөбөгөндүгү үчүн жана Кыргыз Республикасынын Социалдык фонд органдарына отчет тапшырбагандыгы (же өз убагында тапшырбагандыгы) үчүн финансылык жана административдик жоопкерчилик тартышат.

6. Камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтеринин өлчөмү жыл сайын Кыргыз Республикасынын Мыйзамы менен белгиленет.

Кыргыз Республикасынын Социалдык фондунун райондук (шаардык) башкармалыгынын начальниги

____________________ МО (колу)

201__ жылдын «_____»__________________

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 29-июлундагы № 136 токтому менен бектитилген 2-тиркеме

+---------------------------------------------------------------------+
| Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду |
| Социальный фонд Кыргызской Республики |
| |
| Камсыздандыруу полиси |
| Страховой полис |
| |
|Сериясы АА № 0000000 |
|Серия АА |
| төлөмдөрдүн түрлөрү |
|Патенттин N +-------------+ +-----+ |
|N патента +-------------+ +-----+ |
| код платежа |
| |
|Патенттин баасы _________________ ишмердиктин түрүнүн коду |
|Стоимость патента +-----+ |
| +-----+ |
| код вида деятельности |
| |
|Фамилиясы +---------------------+|
|Фамилия +---------------------+|
|Аты +---------------------+|
|Имя +---------------------+|
|Атасынын аты +---------------------+|
|Отчество +---------------------+|
|Жеке идентификациялык номер +-----------------------+|
|Персональный идентификационный номер (ПИН) +-----------------------+|
|Камсыздандыруу полистин бир айлык баасы +---------------+ |
|Месячная стоимость страхового полиса +---------------+ сом|
|Төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрүнүн убагы: +---------------+ |
|Страховые взносы уплачены за период +---------------+ |
| +---------------+ |
| +---------------+ |
|Жалпы төлөнгөн сумма +---------------+ |
|Общая сумма уплаты +---------------+ сом|
|Камсыздандыруу полисинин берилген күнү +-------------------+|
|Дата выдачи страхового полиса +-------------------+|
|Иштеген жери ________________________________________________________|
|Место деятельности |
|КР Социалдык фонд башкармалыгынын аталышы ___________________ МО (МП)|
|Название управления Социального фонда КР |
|Райондук/шаардык ыйгарым укуктуу органдын жетекчиси (жетекчинин |
|колу) _______________________________________________________________|
|Руководитель районного/городского уполномоченного органа (подпись |
|руководителя) ______________________________________________________ |
|Ыйгарым укуктуу органдын жооптуу кызматкери (аты-жөнү ж-а колу) _____|
|_____________________________________________________________________|
|Ответственный работник уполномочееного орган (ФИО и подпись) _______ |
|_____________________________________________________________________|
|Камсыздандыруу полистин ээсинин колу ________________________________|
|Подпись владельца страхового полиса |
+---------------------------------------------------------------------+
+---------------------------------------------------------------------+
|Эскертүү: төлөмдөрдүн түрлөрү: |
|280 - жеке ишкердик менен алектенген жеке жактардын милдеттүү |
| камсыздандыруу төгүмдөрү |
|Ишмердигинин коду: |
|17 - базарда иштеген жеке ишкерлер |
|19 - лицензияланган ишмердикти жүргүзгөн жеке жактар (атайын |
| администраторлор, адвокаттар, нотариустар, арбитрлер, |
| жүргүнчүлөрдү ташуу, ижарага берүүчү, жеке тажрыйба алуучу |
| врачтар, педагог-репетиторлор) ижарага берүүчү, (сыйакы), |
| гонорар алуучу |
|Примечание: коды платежей: |
|280 - обязательные страховые взносы физических лиц, занятых |
| индивидуальной предпринимательской деятельностью |
|290 - добровольные страховые взносы |
|Код вида деятельности: |
|17 - физическое лицо, работающее на рынке |
|18 - физическое лицо, осуществляющее лицензированный вид |
| деятельности (спецадминистраторы, адвокаты, нотраиусы, арбитры, |
| перевозка пассажиров, арендодатель, частнопрактикующие врачи, |
| педагоги-репетиторы), арендодатель (вознаграждения), |
| получающие гонорары (вознаграждения) |
|Камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөгөндүгү жөнүндө дүмүрчөктү милдеттүү |
|түрдө ПИН код көрсөтүлсүн |
|В квитанции об уплате страховых взносов обязательно указывать ПИН код|
+---------------------------------------------------------------------+
+---------------------------------------------------------------------+
|Эскертүү: төлөмдөрдүн коддору: |
|280 - жеке ишкердик менен алектенген жеке жактардын милдеттүү |
| камсыздандыруу төгүмдөрү (9,25%) |
|290 - ыктыярдуу камсыздандыруу төгүмдөрү Пфга 8% |
|291 - Мамлекеттик топтоочу пенсиялык фондго (МТПФ) 2% ыктыярдуу |
| камсыздандыруу төгүмдөрү |
|300 - ПФга 8% камсыздандыруу стажын калыбына келтирүү |
|Ишмердиктин түрүнүн коду: |
|17 - базарда иштеген жеке жак |
|18 - лицензиянын негизиндеги ишкердиктин түрцн жүргүзүп, гонорар |
| алуучу (сыйакы) жеке жак |
|19 - Кыргыз Республикасынын аймагында убактылуу жүргөн чет өлкөлүк |
| жарандар - ЖИ (жеке ишкер) |
|20 - кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктү ижарага берүүдөн киреше алган |
| жеке жак |
|Бийик тоолуу/барууга кыйын жана алыс зонанын коду: |
|500 - бийик тоолуулуктун коду |
|501 - барууга кыйын жана алыс зонанын коду |
|Примечание: коды платежей: |
|280 - обязательные страховые взносы физических лиц, занятых |
| индивидуальной предпринимательской деятельностью (9,25%) |
|290 - добровольные страховые взносы 8% в ПФ |
|291 - добровольные страховые взносы в Государственный накопительный |
| пенсионный фонд (ГНПФ) 2% |
|300 - восстановление страхового стажа 8% в ПФ |
|Код вида деятельности: |
|17 - физическое лицо, работающее на рынке |
|18 - физическое лицо, осуществляющее лицензированный вид |
| деятельности, получающее гонорары (вознаграждение) |
|19 - ИП - иностранные граждане, временно пребывающие на территории |
| Кыргызской Республики |
|20 - физическое лицо, получающее доход от сдачи в аренду движимого |
| и недвижимого имущества |
|Код высокогорья/труднодоступной и отдаленной зоны: |
|500 - код высокогорья |
|501 - код труднодоступной и отдаленной зоны |
+---------------------------------------------------------------------+

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 29-июлундагы № 136 токтому менен бектитилген 3-тиркеме

+---------------------------------------------------------------------+
| Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду |
| |
| Социалдык коргоого |
| АРЫЗ |
+---------------------------------------------------------------------|
|Арыз жазуучу тарабынан толтурулат |
| |
|Фамилиясы +-----------------------------------------------------+|
|Аты +-----------------------------------------------------+|
|Атасынын аты +-----------------------------------------------------+|
| +---------------+ |
|Туулган күнү +---------------+ Жынысы 1-аял, 2-эркек |
| |
|Жарандыгы ___________________________________________________________|
| +---------------+ +---+ +---+ +-------+|
|Паспорттун номери +---------------+ Берилген +---+ +---+ +-------+|
| датасы |
| |
|Калк отурукташкан пункт/шаар +-------------------------------------+|
|Көчө +-------------------------------------------------------------+|
| +-------+ +-----+ +-----------+|
|Үй номери +-------+ квартиранын номери +-----+ Телефону +-----------+|
|Банк ________________________________________________________________|
| +---------------+ +---------------+ |
|БИК +---------------+ Счет № +---------------+ |
| |
|Дата, арыз жазуучунун колу __________________________________________|
+---------------------------------------------------------------------|
|Ишкана/жеке ишкер тарабынан толтурулат |
| |
|Ишкананын аталышы +-------------------------------------------------+|
| +---------------+ |
|ИУЖК коду +---------------+ |
| +---------------+ |
|Кызматкердин эмгек ишкердигинин башталышы +---------------+ |
|Ишкердиктин түрү ____________________ азыркы учурда _________________|
|Билими ______________________________________________________________|
+---------------------------------------------------------------------|
|Социалдык фонд тарабынан толтурулат |
| |
| +-----+ +-----+ |
|Арыздын себеби +-----+ Ишкердиктин коду +-----+ |
| +-----+ +-----+ |
|Жарандыгы +-----+ Билиминин коду +-----+ |
| +-----+ +-----+ |
|Камсыздандыруунун +-----+ Дарегинин коду +-----+ |
|түрү +---------------+ +-----+ |
|Арыз берүү +---------------+ Айыл өкмөтүнүн коду +-----+ |
|датасы +-----+ |
| ЭАТФ категориясынын +-----+ |
| коду |
|+---------------------------+ |
|+---------------------------+ номериндеги күбөлүк |
| |
|Алгандыгын тастыктоо ________________ берилди ______________ 201__-ж.|
| (колу) |
| |
|Райондук Социалдык фонддун адиси ____________________________________|
| (колу) |
+---------------------------------------------------------------------+

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 29-июлундагы № 136 токтому менен бектитилген 4-тиркеме

№ ______ Акт

«___»_________ 200__-ж.

ш. (а.) ____________________________

____________________________________ (төлөөчүнүн аталышы) ____________________________________ (алыш-бериш эсеби, төлөөчүнүн банкы) ____________________________________ (төлөөчүнүн каттоо номери)

Мен (биз) ______________________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________ Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын «__»________________________ № _______________________ токтомунун негизинде

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын жетекчиликке алып, текшерүү___________________________________________________ тартып, _______________________________________ чейинки ай үчүн _________________________________________ катышуусунда жүргүзүлдү.

Текшерүүнүн жүрүшүндө төмөндөгүлөр аныкталды:

№

Отчет боюнча

Иш жүзүндө

Чектен чыгуу

1

Жалпы эмгек акы фонду

2

Камсыздандыруу төгүмдөрү (ТПФдан тышкары)

3

Мамлекеттик топтоочу пенсиялык фонд

Чектен чыгуунун себеби: _________________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________________________________ Кошумча эсептелди: ________________________________________________________________________________________________ сом. Эмгек акы төлөө суммасын жашыргандыгы (төмөндөткөнү) үчүн айып: _____________________________________________________ сом. Эсептешүү ведомостун бербегендиги (токтоткондугу) үчүн айып:___________________________________________________________ сом. Өз убагында катталбагандыгы үчүн айып: ______________________________________________________________________________ сом. Мөөнөтү өткөн карыздарга туум эсептелди (эсептөө тиркелет) Төлөөчүгө камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карыздардын суммасын _________ сом жана эсептелген каржы санкцияларынын суммасын _________ сом. 20_-жылдын «______»____________ чейинки мөөнөттө № ___ алыш бериш эсебине ______________________________________________________________________________________________ (Кыргыз Республикасынын Социалдык _____________________________________________________________________________________________________________ которсун. фонддун башкармалыгынын аталышы) Төлөөчү 201_-жылга отчет түзгөндө, кошумча эсептелген камсыздандыруу төгүмдөрү _________________ сом, туум ________________________________________________________ сом, айып ________________________________________________________ сом, төлөөчүнүн милдеттенмелеринде чагылдырылсын.

Акт 3 нускада түзүлөт Биринчиси камсыздоочунун агентинде калат, экинчиси камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүгө тапшырылат, үчүнчүсү Кыргыз Республикасынын Социалдык фонд органына берилет.

Колу:

Ишкананын жетекчиси ______________________ (аты-жөнү)

датасы _______________

Ишкананын башкы бухгалтери ________________ (аты-жөнү)

датасы ______________

Текшерүүчүлөр _____________________________ (аты-жөнү)

датасы ______________

Фактылар боюнча текшерүүнүн жүрүшүндө аныкталган эмгек акы жөнүндө билдирүүдөгү жаңы саптар

№

Идентифи кациялык номери

Аты-жөнү

Бийик тоолуу жана алыскы район дордун коэффици енти

Иштин башталган датасы

Иштин аякта ган датасы

Күндөр

Иш жүзүн дөгү күндөр

Кирешеге эсептел ген камсыз дандыруу төгүмдөрү

Эсептелген камсыздан дыруу төгүмдөрү

ТПФго Эсептелген камсыздан дыруу төгүмдөрү

Катего риясы

№ 1 жана № 2 тизме боюнча кызмат керлер

ЭАФ

Кошумча ЭАФ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Ишкананын башкы бухгалтери ___________________ Датасы ___________ аты-жөнү

Текшерүүчүлөр __________________________ аты-жөнү

Эмгек акы жөнүндө маалыматтагы туура эмес саптар

№

Саптын №

Аты-жөнү

Комментарий

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Ишкананын башкы бухгалтери ___________________ Датасы ___________ аты-жөнү

Текшерүүчүлөр __________________________ аты-жөнү

12-тиркеме

Милдеттүү мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча төлөөчүлөрдү каттоонун, камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөө жана эсепке алуунун тартиби жөнүндө нускаманын VI бөлүгүнүн 6.1-пунктуна

Камсыздандыруу төгүмдөрү төмөнкүлөргө эсептелбейт:

- субсидиялар, буга мамлекеттик дотациялар, заемдор, милдеттенмелер боюнча кепилдиктер, акцияларды сатып алуу же салыктык жеңилдиктерди берүү, ошондой эле өндүрүштүн же сооданын зыяндарын төмөндөтүүчү жеңилдик баалар боюнча товарларды берүү түрүндө белгилүү бир ишканага же экономиканын тармагына, өнөр жай ишканалардын белгилүү бир тобуна же экономиканын тармактарына берилиши мүмкүн болгон мамлекеттин (же коомдук уюмдун) субсидиясы кирет («Субсидиялар жана компенсациялык чаралар жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 1998-жылдын 31-октябрындагы № 140 Мыйзамы);

- компенсациялар, тактап айтканда, жарандардын белгилүү бир чыгымдарынын ордун толтуруу: кызматтык иш сапарлар боюнча чыгымдар, башка жерге ишке которулуудагы компенсациялар, жарандардын ден соолугуна же мүлкүнө келтирилген зыяндын ордун толтуруу компенсациялары, Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык, «Чернобылдагы кыйроонун натыйжасында жапа чеккен Кыргыз Республикасынын жарандарын социалдык жактан коргоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 1993-жылдын 7-майындагы № 1196-ХII Мыйзамына ылайык берилүүчү Чернобыль кыйроосунун кесепетинен жапа чеккен жарандарга компенсациялар;

- пенсиялар - «Мамлекеттик пенсиялык социалдык камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы боюнча Социалдык фонд органдары тарабынан (курагы боюнча, майыптыгы боюнча, баккан адамын жоготкондугу боюнча) же иш берүүчүлөр тарабынан (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1996-жылдын 1-июлундагы № 298 токтому менен бекитилген № 2 Тизме боюнча, текстиль өндүрүшүнүн кызматкерлерине, эмгегинин өзгөчө шарттары үчүн авиация кызматкерлерине, театрдын артисттерине жана башка театралдык оюн-зоок ишканаларынын кызматкерлерине); «Аскер кызматкерлерин пенсиялык камсыздоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 1993-жылдын 7-майындагы № 1194-ХII Мыйзамы боюнча төлөнүп берилүүчү пенсиялар;

- пособиелер: «Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик пособиелер жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 1998-жылдын 5-мартындагы № 15 Мыйзамы боюнча аз камсыз болгон үй бүлөлөргө төлөнүп берилүүчү пособиелер.

14-тиркеме

Электрондук түрдөгү жана кагаз жүзүндөгү Эсептешүү ведомостторун толтуруу жана тапшыруу боюнча сунуштар

1. Отчеттуулук формасын толтурууга жалпы техникалык талаптар

Электрондук отчеттуулук формасына өзгөртүүлөрдү жасаганга (саптарды алып салуу же жылыштыруу, орун алмаштыруу, алдын ала караштырбастан атын өзгөртүү же жаңы барактарды кошуу, көрсөткүчтөрдү алмаштыруу, маалыматтарды берүү форматын өзгөртүү, жашыруун саптарды жана тилкелерди, бириктирилген ячейкаларды, тыныш белгилерди (чекит, үтүр, тире жана ашыкча тамгаларды) колдонууга жол берилбейт, терс маанилүү суммаларды киргизүүгө жол берилбейт. Минус суммалар акт менен оңдолот (4-тиркеме). Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу каражаттары боюнча Эсептешүү ведомосту электрондук түрдө (мындан ары Эсептешүү ведомосту) отчеттук айдан кийинки айдын 15не чейин төмөнкүдөй берилет: электрондук ачкычты же электрондук санарип кол тамганы алуу аркылуу «Дос Тек Групп» ЖЧКсы аркылуу; камсыздоочу агентинин аймактык органына милдеттүү түрдө Эсептешүү ведомостун берүү менен флешкарта жана кагаз түрүндө. Файлдын аталышы ОКПО коду боюнча түзүлөт, ал 8 сандан турушу керек. Электрондук архив форматында файлдардын берилишине жол берилбейт (*гаг. *.ziр же башка архиваторлорду колдонуу аркылуу). Ячейкалардын маанисин көчүрүү методу менен толтурууга болбойт. Формаларды көчүрүп толтурууда ячейкаларда сунушталган маалыматтардын форматынын толук дал келүүсүн текшерүү керек. Отчеттуулук формасынын бардык ячейкалары толтурулушу керек. Эмгек акысын эсептебестен Эсеп-кысап ведомостун бергенде, ячейкадагы эмгек акы жөнүндө билдирүүлөр толтурулбайт, бош калат. Тигил же бул көрсөткүчтүн нөлдүк мааниси башкалардай эле ячейкага киргизилиши керек. Нөлдүн ордуна»-»символун киргизүү же тийиштүү ячейкаларды бош калтырууга жол берилбейт. Сандык көрсөткүчтөрдү көрсөтүү талап кылынган тилкелерде чен бирдиктерди көрсөтпөстөн сандарды гана көрсөтүү керек. Ячейкада бирден ашык көрсөткүчтөрдү көрсөтүүгө болбойт. Ячейкаларга отчеттуулуктун электрондук формаларын киргизүүдө көрүнүп турган ченемден ашкан маанилердин толук маанисин киргизүү керек - көрсөткүчтөрдү кыскартууга жол берилбейт, мында көрсөткүчтөрдүн мааниси эмес, Microsoft Excel форматы өзгөрөт. Жазуу жүзүндө формадагы 1-тилкенин ячейкалары саптардын номерин камтыйт. «1» номерден баштап, аларды ТАК толтуруу керек. Жумуштуулук жана эмгек акы жөнүндө билдирүүгө саптарды кошуу үчүн мышканын курсорун керектүү диапазонго коюп төмөнкү команданы аткаруу керек: Коюу/Сап. Саптарды кошуу тизменин башынан жыйынтыктоочу суммага чейин ишке ашырылат.

2. Форманы толтурууга талаптар

Төлөөчүлөр төмөнкү реквизиттерди толтурат: Отчеттук мезгил - Эсеп-кысап ведомосту берилген эсептешүү мезгили көрсөтүлөт. Эсеп-кысап ведомостун берүү датасы - Эсеп-кысап ведомосту берилген дата көрсөтүлөт, датаны милдеттүү түрдө КК.АА.ЖЖЖЖ. форматында көрсөтүү керек (мисалы 03.03.2210). Төлөөчүнүн аталышы - уюмдун (ишкананын) аталышы көрсөтүлөт, тамгалардан турушу керек. ИНН - салык кызматы тарабынан ыйгарылган салык төлөөчүнүн идентификациялык номери, 14 сандан турат. ИННдин алдында, ортосунда, соңунда чекит коюуга тыюу салынат. СФ төлөөчүнүн каттоо № - Кыргыз Республикасынын Социалдык фондусунун райондук башкармалыгында катталган төлөөчүнүн толук каттоо номери көрсөтүлөт, сандардан турат. ОКПО коду - мамлекеттик статистик органы тарабынан ыйгарылган төлөөчүнүн ОКПО коду көрсөтүлөт, 8 сандан турат. СФ башкармалыгы - Социалдык фонддун райондук башкармалыгынын аталышы тамгалардан турат. Юридикалык дареги - төлөөчүнүн юридикалык дареги, сандардан жана тамгалардан турат. Банк (аталышы) - бул реквизиттер тамгалардан турушу керек. Алыш-бериш эсеби - банктагы төлөөчүнүн алыш-бериш эсеби көрсөтүлөт, тамгалардан гана турат. Ишмердигинин түрү - ишкананын экономикалык иши көрсөтүлөт, тамгалардан турат.

Жумуштуулугу жана эмгек акысы жөнүндө маалымат

Кызматкердин идентификациялык номери - Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду тарабынан ыйгарылган жарандын жеке идентификациялык номери, 14 сандан турат. Кызматкердин фамилиясы, аты жана атасынын аты - тамгалардан турат жана өз ара тыным менен айырмаланат. Мисалы Асанов Асаналиевич. Бийик тоолуу шарттарда жана алыскы райондордо иштеген кызматкердин коду - төмөндө көрсөтүлгөн классификаторго ылайык 3 сандан гана турушу керек: 500 - бийик тоолуу коэффициенти; 501 - алыскы район коэффициенти. Эгерде кызматкер бийик тоолуу шарттарда жана алыскы райондордо иштеген кызматкерге кирбесе - коду көрсөтүлбөйт, т.а. тилке бош калат. Иштеп баштаган датасы - КК.АА.ЖЖЖЖ форматында көрсөтүңүз. Мисалы 01.01.2010. Иштин аяктаган датасы - КК.АА.ЖЖЖЖ форматында көрсөтүңүз. Мисалы 31.01.2010. Күнү - айдагы иш күндөрүнүн санын көрсөтүңүз, алар сандардан турушу керек. Иш күндөрүнүн саны 31 күндөн ашык болбоого тийиш. Иш жүзүндө иштеген күндөр - бир айда иш жүзүндө иштеген күндөрү, сандардан турушу керек.

Мисалы

Күнү

Иш жүзүндө

Бир айда

22

22

Жарым ставкада

22

11

Бир жолку төлөмдөр

1

1

Ижара

22

22

Өргүү күндөрү

22

36

Иш жүзүндөгү иштеген күндөргө нөлдүк маани берүүгө жол берилбейт.

ЭАТФ - камсыздандыруу төгүмдөрү эсептелген иш жүзүндөгү киреше. Сандык маалыматтардан турушу керек, бүтүн жана бөлүнүүчү бөлүк экинчи белгиге чейин үтүр менен аныкталат. Мисалы 1150,36 бир миң бир жүз элүү бүтүн жүздөн отуз алты. Отчеттук айда өргүүдө жүргөн кызматкерге ЭАТФда нөлдүк маани коюууга уруксат берилет. Кошумча ЭАТФ - киреше орточо айлык эмгек акынын 40%нан кем болгон убакта көрсөтүлөт. Сандык маалыматтардан туруп, бүтүн жана бөлчөк бөлүгү экинчи белгиге чейин үтүр менен аныкталат. Мисалы 1150,36 - бир миң бир жүз элүү бүтүн, жүздөн отуз алты. Мисалы: Бишкек ш. боюнча орточо айлык эмгек акынын 40%ы 3216,4 сом, иш жүзүндөгү ЭАТФ 2000 сом орточо айлык эмгек акынын 40%нан кем, бул учурда ортосундагы айырма көрсөтүлөт 3216,4 - 2000 сом = 1216,4 сом. Чегерилген камсыздандыруу төгүмдөрү - мамлекеттик топтоочу пенсиялык фонддон тышкары камсыздандыруу төгүмдөрүнүн жалпы суммасы, сандык маалыматтан туруусу керек, экинчи белгиге чейинки бүтүн жана бөлчөк бөлүгү үтүр менен бөлүнөт. Мисалы: 4500,53 - төрт миң беш жүз бүтүн жүздөн элүү үч. Мамлекеттик топтоочу пенсиялык фонд боюнча чегерилген төгүмдөр сандык маалыматтан туруусу керек, экинчи белгиге чейинки бүтүн жана бөлчөк бөлүгү үтүр менен бөлүнөт. Мисалы: 1150,36 - бир миң бир жүз элүү бүтүн жүздөн отуз алты. Кызматкерлердин категориясы - классификаторго ылайык 3 сандан турат:

- 001 - негизги кызматкер

- 100 - 1-2-топтун майыбы;

- 010 - чет өлкөлүк жаран;

- 101 - УАМС катышуучусу/майыбы;

- 102 - УАМС катышуучусуна теңештирилген адамдар;

- 003 - пенсионер;

- 103 - жеке ишкер;

- 104 - ижарага берүүчү;

- 105 - гонорарлар, сыйакылар;

- 106 - КТП.

№ 1 же № 2 жеңилдик берүүчү тизменин коду - классификаторго ылайык туура 3 сандан турушу керек:

- 007 - № 1 тизме;

- 006 - № 2 тизме.

Эгерде кызматкер № 1 же № 2 тизмеге тиешелүү болбосо анда код көрсөтүлбөйт, тилке бош калтырылат. Категориялар боюнча эмгек акы төлөө фонду (мындан кийин - ЭАТФ) кызматкерлердин категориялары жана эмгек акы боюнча жыйынтыгы көрсөтүлөт. Кызматкерлердин категориясы - классификаторго ылайык 3 сандан турат:

- 001 - негизги кызматкер;

- 100 - 1-2 - топтун майыбы;

- 010 - чет өлкөлүк жаран;

- 101 - УАМС катышуучусу/майыбы;

- 102 - УАМС катышуучусуна теңештирилген адамдар;

- 003 - пенсионер;

- 103 - жеке ишкер;

- 104 - ижарага берүүчү;

- 105 - гонорарлар, сыйакылар;

- 106 - КТП.

Кызматкерлердин саны - негизги кызматкерлердин же пенсионерлердин ж.б. жалпы саны. Мисалы: 105. Отчеттук мезгилде ЭАТФ <40% графасында - эмгек акысы орточо айлык эмгек акынын 40%нан төмөн болгон кызматкерлердин ЭАТФсы көрсөтүлөт, сандык маалымат менен көрсөтүлүп, экинчи белгиге чейинки бүтүн жана бөлчөк бөлүгү үтүр менен бөлүнөт. Мисалы: 1150,36 - бир миң бир жүз элүү бүтүн жүздөн отуз алты. Отчеттук мезгилде ЭАТФ > 40% графасында - эмгек акысы орточо айлык эмгек акынын 40%нан жогору болгон кызматкерлердин ЭАТФсы көрсөтүлөт, сандык маалымат менен көрсөтүлүп, экинчи белгиге чейинки бүтүн жана бөлчөк бөлүгү үтүр менен бөлүнөт. Мисалы: 1150,36 - бир миң бир жүз элүү бүтүн жүздөн отуз алты. Кошумча ЭАТФ - киреше орточо айлык эмгек акынын 40%нан аз болгон учурда көрсөтүлөт, сандык маалыматтан туруп, экинчи белгиге чейинки бүтүн жана бөлчөк бөлүгү үтүр менен бөлүнүүсү керек. Мисалы: 1150,36 бир миң бир жүз элүү бүтүн жүздөн отуз алты.

Отчет тапшыруу күнгө төлөөчүнүн милдеттенмелери жана милдеттенмелеринин калдыктары

ТПФдан тышкары камсыздандыруу төгүмдөрү (Эсептешүү ведомосту тапшырылган датага милдеттенмелердин (карыздын) калдыгы). Мисалы: эгер төлөөчү январь айы үчүн Эсептешүү ведомостун 2010-жылдын 15-февралында тапшырган болсо, анда милдеттенмелердин (карыздын) калдыгында 2010-жылдын 15-февралына чейинки жүргүзүлгөн төлөмдөрдөн алып салуу менен камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммасын көрсөтүү керек; ТПФ боюнча камсыздандыруу төгүмдөрү - Эсептешүү ведомостун тапшырган күнгө топтоочу пенсиялык фонд боюнча милдеттенмелердин (карыздын) калдыгы; туумдар жана айыптар - Эсептешүү ведомостун тапшырган күнгө туумдар жана айыптар боюнча милдеттенмелердин (карыздын) калдыгы; ТПФдан тышкары төлөө мөөнөтү узартылган камсыздандыруу төгүмдөрү Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду менен төлөөчүнун ортосунда төлөмдөргө калтыруу мөөнөтүн (узартуу мөөнөтүн) берүү тууралуу түзүлгөн келишимге ылайык отчет тапшырган күнгө топтоочу пенсиялык фонддон тышкары камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча милдеттенмелердин (карыздын) калдыгы көрсөтүлөт; төлөө мөөнөтү узартылган камсыздандыруу төгүмдөрү - топтоочу пенсиялык фонд - Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду менен төлөөчүнүн ортосунда калтыруу мөөнөтүн (узартуу мөөнөтүн) берүү тууралуу түзүлгөн келишимге ылайык отчет тапшырган күнгө топтоочу пенсиялык фонд боюнча милдеттенмелердин (карыздын) калдыгы көрсөтүлөт; төлөө мөөнөтү узартылган туумдар жана айыптар - Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду менен төлөөчүнүн ортосунда төлөмдөргө калтыруу мөөнөтүн (узартуу мөөнөтүн) берүү тууралуу түзүлгөн келишимге ылайык отчет тапшырган күнгө туумдар жана айыптар боюнча милдеттенмелердин (карыздын) калдыгы көрсөтүлөт; камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча улантуучулук карыз - укугун улантуучулук же карызды которуу боюнча келишимге ылайык башка төлөөчү кабыл алган (өткөрүлгөн) ТПФдан тышкары камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча карыздын суммасы көрсөтүлөт; камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча улантуучулук карыз - топтоочу пенсиялык фонд - укугун улантуучулук же карызды которуу боюнча келишимге ылайык башка төлөөчү кабыл алган (өткөрүлгөн) топтоочу пенсиялык фонд боюнча карыздын суммасы көрсөтүлөт; төлөө мөөнөтү узартылгандыгы үчүн пайыздар - Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду менен төлөөчүнүн ортосунда калтыруу мөөнөтүн (узартуу мөөнөтүн) берүү тууралуу түзүлгөн келишимге ылайык отчет тапшырган күнгө калтыруу мөөнөтү берилгендиги үчүн чегерилген милдеттенмелердин (карыздын) калдыгы көрсөтүлөт; жыйынтыгы - камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча, топтоочу пенсиялык фонд боюнча, айыптар менен туумдар боюнча, ТПФдан тышкары калтыруу мөөнөтү берилген камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча, калтыруу мөөнөтү берилген ТПФ камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча, калтыруу мөөнөтү берилген туумдар жана айыптар боюнча, ТПФдан тышкары камсыздандыруу төгүмдөрүн улантуучулук карыз боюнча, ТПФ камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча улантуучулук карыз боюнча, айыптар менен туумдар боюнча улантуучулук карыз боюнча бардык карыздар көрсөтүлөт; ТПФдан тышкары камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча ашык төлөө - Эсептешүү ведомостун тапшырган күнгө ашык төлөө. Ашык төлөөнү»-»белгиси менен көрсөтүүгө болбойт; айыптар менен туумдар боюнча ашык төлөө - Эсептешүү ведомостун тапшырган күнгө ашык төлөө. Ашык төлөөнү»-»белгиси менен көрсөтүүгө болбойт; ТПФ боюнча ашык төлөө - Эсептешүү ведомостун тапшырган күнгө ашык төлөө. Ашык төлөөнү»-»белгиси менен көрсөтүүгө болбойт. Мисалы: ТПФдан тышкары камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча ашык төлөө 420, айыптар боюнча ашык төлөө 150; жыйынтыгы - бардык камсыздандыруу төгүмдөрү боюнча, ТПФ жана айыптар менен туумдар боюнча ашык төлөө. Эсептешүү ведомостуна ишкана жетекчиси жана башкы бухгалтер кол коет. Аты-жөнү көрсөтүлөт, мөөр басылат, Эсептешүү ведомостун берүү датасы коюлат. Кыргыз Республикасынын Социалдык фондусунун тескөөчү адиси Эсептешүү ведомостун кабыл алууну ырастаган штамп коет.