Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн « Кыргыз Республикасында билим берүү системасын келечектүү өнүктүрүүнүн айрым маселелери жөнүндө»токтому

Бишкек шаары, Өкмөт Үйү

2008-жылдын 2-июну N 260

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН ТОКТОМУ

Кыргыз Республикасында билим берүү системасын келечектүү

өнүктүрүүнүн айрым маселелери жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү азыркы мезгилде дүйнөдө билим берүү

өлкөнү социалдык-маданий жана экономикалык өнүктүрүүдө чечүүчү мааниге

ээ экендигин жана рухий саламаттыктын, коомду демократиялаштыруунун жа-

на анын прогрессинин маанилүү факторуна айланып бараткандыгын белги-

лейт. Жарандардын билим дењгээли улуттук коопсуздуктун жана туруктуу

өнүктүрүүнүн курамдык бөлүгү болуу менен азыркы мезгилдеги мамлекеттин

абалын аныктайт.

Соњку үч жылда "Билим берүү жөнүндө", "Мугалимдин статусу жөнүндө"

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана башка нормативдик актыларга

ылайык билим берүүнүн бардык дењгээлдерин андан ары модернизациялоо бо-

юнча кыйла иштер жасалды.

Билим берүү системасын чыњдоого, билим берүү мекемелеринин педаго-

гикалык кызматкерлеринин жана тарбиялануучуларынын социалдык жактан

корголушунун дењгээлин жогорулатууга багытталган бир катар нормативдик

актылар кабыл алынды.

Соњку мезгилде билим берүүгө мамлекеттик бюджеттин чыгымдары олут-

туу өстү, бирок бул билим сапатына таасир эте албай жатат.

Мында билим берүүгө чыгымдардын абсолюттук көбөйүшү мектептик ки-

тепканаларды, окутуу жана компьютердик жабдууларды жањылоого, билим

берүү технологияларын, инфраструктураларды өнүктүрүүгө билим берүү уюм-

дарынын чыгымдарынын көбөйүшүнө алып келген жок.

Билим берүү процессинин көптөгөн маселелери алардын материал-

дык-техникалык базасына түздөн-түз байланыштуу, бирок көпчүлүгүн финан-

сы каражатын тартпастан эле чечүүгө мүмкүн болмок, бул биринчи кезекте

өсүп келаткан муунду тарбиялоо маселелери.

Мектептерде тарбиялык иштер начарлап кеткен, бул жашы жетелектер-

дин арасында укук бузуулардын өсүшүнө, балдар арасында мушташтардын,

өзүнө-өзү кол салуулардын, өлтүрүүлөрдүн жана рекэтчиликтин көбөйүшүн

алып келүүдө.

Кыргыз Республикасында билим берүүнүн сапаты системанын бардык

дењгээлдеринде, өзгөчө мектептик билим берүү дењгээлинде дагы эле төмөн

боюнча калууда. Кыргызстандын мектеп окуучуларынын жетишкендиктерине

мониторинг жүргүзүү, PISA эл аралык изилдөөлөрүнүн жана окуучулардын

билим алуудагы жетишкендиктерин улуттук баалоонун натыйжалары азыркы

мезгилдеги мектеп билим берүүнүн сапатын камсыз кыла албай жаткандыгын

айгинелейт. Жыл сайын билим берүү сапатынын кескин төмөндөп бара жат-

кандыгы байкалат.

Билим берүү системасында кызмат көрсөтүүлөрдүн калк үчүн жетки-

ликтүүлүк дењгээлинде бир эле учурда бирдей шарттарды түзүүдө мамлекет-

тик финансылык ресурстарды пайдалануунун натыйжалуулугуна жетишүү мак-

сатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү токтом кылат:

1. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги:

- Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги менен бирдикте окуу

китептерин сатып алууга 2008-жылга каралган каражаттардан мектеп китеп-

каналары үчүн маалымдама жана көркөм адабияттардын Президенттик комп-

лектин түзүүгө 10,0 млн. сом жумшасын;

- 2008-жылдын 1-сентябрынан тартып жалпы билим берүүчү мектептер-

дин 1-4-класстарынын окуучулары үчүн, 2009-жылдын 1-сентябрынан - бар-

дык типтеги жана аталыштагы мектеп-интернаттардын жана балдар үйлөрүнүн

тарбиялануучулары үчүн мектеп формасын киргизсин;

- санитардык нормалардын жана эрежелердин белгиленген талаптарын,

жеткиликтүүлүгүн жана колдонууга ыњгайлуулугун эске алуу менен мектеп

формасынын дизайнын иштеп чыгууга бир айлык мөөнөттө конкурс жарыяла-

сын;

- жалпы билим берүүчү мектептердин окуучуларын ата-энелердин (мый-

замдуу өкүлдөрүнүн) каражаттарынын эсебинен мектеп формасы менен кам-

сыздасын;

- Кыргыз Республикасынын Жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери

боюнча улуттук агенттиги, Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрли-

ги, Кыргыз Республикасынын Миграция жана ишке орноштуруу боюнча мамле-

кеттик комитети менен бирдикте эки айлык мөөнөттө ички мигранттардын

үй-бүлөлөрүнүн балдарын окууга тартуу механизмин иштеп чыксын;

- 2008-жылдын 31-июнуна чейинки мөөнөттө Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнө караштуу Монополияга каршы саясат жана атаандаштыкты өнүктүрүү

боюнча мамлекеттик агенттик менен бирдикте мамлекеттик кесиптик жогорку

билим берүү уюмдарында контрактык негизде студенттерди окутуунун наркы-

нын минималдуу чегин белгилесин;

- "Электрондук мектеп - Электронная школа - 2009/2010" программа-

сын (Кыргыз Республикасында 2009-2010-жылдарга мектептик билим берүү

системасында маалыматтык технологияларды өнүктүрүү) жана донорлордун

каражаттарын жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган

башка булактарды тартуу менен аны жүзөгө ашыруу боюнча иш-чараларды бир

айлык мөөнөттө иштеп чыксын;

- Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги менен бирдикте жалпы

билим берүүчү мектептерди эмеректер, жабдуулар жана инвентарлар менен

толуктоо боюнча каражаттарды мектептерди куруунун сметалык наркына ко-

шуунун тартиби жөнүндө бир айлык мөөнөттө Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнө сунуш киргизсин;

- Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги, Кыргыз Республи-

касынын Өкмөтүнө караштуу Дене тарбия жана спорт, жаштардын иштери жана

балдарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттик, облустардын мамлекеттик

администрациялары жана Бишкек, Ош шаарларынын мэриялары менен бирдикте

балдар арасында тарбиялык жана мектептен тышкаркы иштерди уюштурууга

өзгөчө көњүл буруу менен жашы жетелектердин арасында укук бузуулардын

алдын алуу боюнча иш-аракеттердин биргелешкен планын эки айлык мөөнөттө

иштеп чыксын.

(КР Өкмөтүнүн 2009-жылдын 6-майындагы N 273 токтомунун редакциясына ылайык)

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жергиликтүү бюджет-

терде төмөнкүлөрдү кароо сунушталсын:

- балдарды мектепке чейинки тарбиялоого жана окутууга тартууну

көбөйтүү максатында мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки би-

лим берүүчү мекемелерди тењ каржылоо үчүн каражат;

- бардык типтеги жана аталыштардагы мектеп-интернаттардын тарбия-

лануучулары үчүн мектептик форма сатып алууга 2009-жылга жана андан ки-

йинки жылдарга каражат.

3. Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги бардык типтеги жана

аталыштардагы мектеп-интернаттардын тарбиялануучулары үчүн мектеп фор-

масын сатып алууга 2009-жылга жана андан кийинки жылдарга республикалык

бюджетте каражат карасын.

4. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги:

- 2008-жылдын сентябрь-октябрында Кыргыз Республикасынын мектепте-

ринин 1-4-класстардын окуучуларына профилактикалык текшерүү жүргүзсүн;

- мектептерде, мектепке чейинки жана интернаттык уюмдардын балдар

үйлөрүндө тамак-ашка санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл жүргүзүүнү

камсыз кылсын.

5. 2008-жылы республикалык бюджеттин эсебинен каржылануучу капи-

талдык курулуш объекттердин жана курулмалардын тизмесине ылайык Кыргыз

Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин Капиталдык курулуш

башкармалыгы, облустардын мамлекеттик администрациялары жана Кыргыз

Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Архитектура жана курулуш боюнча мам-

лекеттик агенттиктин Жарандык-турак жай курулуш башкармалыгы 2008-жылы

мектептерди курууда заказчылар болуп аныкталсын.

Республиканын жалпы билим берүүчү мектептерин куруу боюнча заказ-

чылар жалпы билим берүүчү мектептерди курууда, өзгөчө коомдук имарат-

тардын негизги жайларына талаптарды (КР СНиПа 31-04:2001дин 6.8-пункту)

сактоо бөлүгүндө курулуш нормаларын, эрежелерин жана мөөнөттөрүн сактоо

үчүн катуу контролду камсыз кылсын.

6. "Жањы окуу жылына карата Кыргыз Республикасынын жалпы билим

берүүчү мектептеринин даярдыгы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнүн 2005-жылдын 15-сентябрындагы N 438 токтомдун 9-пункту күчүн

Бишкек Өкмөт Үйү

2008-жылдын 2-июну № 260

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН ТОКТОМУ

Кыргыз Республикасында билим берүү системасын келечектүү

өнүктүрүүнүн айрым маселелери жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү азыркы мезгилде дүйнөдө билим берүү

өлкөнү социалдык-маданий жана экономикалык өнүктүрүүдө чечүүчү мааниге

ээ экендигин жана рухий саламаттыктын, коомду демократиялаштыруунун жа-

на анын прогрессинин маанилүү факторуна айланып бараткандыгын белги-

лейт. Жарандардын билим дењгээли улуттук коопсуздуктун жана туруктуу

өнүктүрүүнүн курамдык бөлүгү болуу менен азыркы мезгилдеги мамлекеттин

абалын аныктайт.

Соњку үч жылда "Билим берүү жөнүндө", "Мугалимдин статусу жөнүндө"

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана башка нормативдик актыларга

ылайык билим берүүнүн бардык дењгээлдерин андан ары модернизациялоо бо-

юнча кыйла иштер жасалды.

Билим берүү системасын чыњдоого, билим берүү мекемелеринин педаго-

гикалык кызматкерлеринин жана тарбиялануучуларынын социалдык жактан

корголушунун дењгээлин жогорулатууга багытталган бир катар нормативдик

актылар кабыл алынды.

Соњку мезгилде билим берүүгө мамлекеттик бюджеттин чыгымдары олут-

туу өстү, бирок бул билим сапатына таасир эте албай жатат.

Мында билим берүүгө чыгымдардын абсолюттук көбөйүшү мектептик ки-

тепканаларды, окутуу жана компьютердик жабдууларды жањылоого, билим

берүү технологияларын, инфраструктураларды өнүктүрүүгө билим берүү уюм-

дарынын чыгымдарынын көбөйүшүнө алып келген жок.

Билим берүү процессинин көптөгөн маселелери алардын материал-

дык-техникалык базасына түздөн-түз байланыштуу, бирок көпчүлүгүн финан-

сы каражатын тартпастан эле чечүүгө мүмкүн болмок, бул биринчи кезекте

өсүп келаткан муунду тарбиялоо маселелери.

Мектептерде тарбиялык иштер начарлап кеткен, бул жашы жетелектер-

дин арасында укук бузуулардын өсүшүнө, балдар арасында мушташтардын,

өзүнө-өзү кол салуулардын, өлтүрүүлөрдүн жана рекэтчиликтин көбөйүшүн

алып келүүдө.

Кыргыз Республикасында билим берүүнүн сапаты системанын бардык

дењгээлдеринде, өзгөчө мектептик билим берүү дењгээлинде дагы эле төмөн

боюнча калууда. Кыргызстандын мектеп окуучуларынын жетишкендиктерине

мониторинг жүргүзүү, PISA эл аралык изилдөөлөрүнүн жана окуучулардын

билим алуудагы жетишкендиктерин улуттук баалоонун натыйжалары азыркы

мезгилдеги мектеп билим берүүнүн сапатын камсыз кыла албай жаткандыгын

айгинелейт. Жыл сайын билим берүү сапатынын кескин төмөндөп бара жат-

кандыгы байкалат.

Билим берүү системасында кызмат көрсөтүүлөрдүн калк үчүн жетки-

ликтүүлүк дењгээлинде бир эле учурда бирдей шарттарды түзүүдө мамлекет-

тик финансылык ресурстарды пайдалануунун натыйжалуулугуна жетишүү мак-

сатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү токтом кылат:

1. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги:

- эки айлык мөөнөттө "Окуй алган бала" мамлекеттик программасын

иштеп чыксын жана белгиленген тартипте Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

бекитүүсүнө киргизсин;

- Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги менен бирдикте окуу

китептерин сатып алууга 2008-жылга каралган каражаттардан мектеп китеп-

каналары үчүн маалымдама жана көркөм адабияттардын Президенттик комп-

лектин түзүүгө 10,0 млн. сом жумшасын;

- 2008-жылдын 1-сентябрынан тартып жалпы билим берүүчү мектептер-

дин 1-4-класстарынын окуучулары үчүн, 2009-жылдын 1-сентябрынан - бар-

дык типтеги жана аталыштагы мектеп-интернаттардын жана балдар үйлөрүнүн

тарбиялануучулары үчүн мектеп формасын киргизсин;

- санитардык нормалардын жана эрежелердин белгиленген талаптарын,

жеткиликтүүлүгүн жана колдонууга ыњгайлуулугун эске алуу менен мектеп

формасынын дизайнын иштеп чыгууга бир айлык мөөнөттө конкурс жарыяла-

сын;

- жалпы билим берүүчү мектептердин окуучуларын ата-энелердин (мый-

замдуу өкүлдөрүнүн) каражаттарынын эсебинен мектеп формасы менен кам-

сыздасын;

- үч айлык мөөнөттө Кыргыз Республикасынын мектептеринде көп

тилдүү билим берүүнү өнүктүрүүнүн максаттуу программасын иштеп чыксын

жана белгиленген тартипте бекитүүгө киргизсин;

- Кыргыз Республикасынын Жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери

боюнча улуттук агенттиги, Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрли-

ги, Кыргыз Республикасынын Миграция жана ишке орноштуруу боюнча мамле-

кеттик комитети менен бирдикте эки айлык мөөнөттө ички мигранттардын

үй-бүлөлөрүнүн балдарын окууга тартуу механизмин иштеп чыксын;

- 2008-жылдын 31-июнуна чейинки мөөнөттө Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнө караштуу Монополияга каршы саясат жана атаандаштыкты өнүктүрүү

боюнча мамлекеттик агенттик менен бирдикте мамлекеттик кесиптик жогорку

билим берүү уюмдарында контрактык негизде студенттерди окутуунун наркы-

нын минималдуу чегин белгилесин;

- "Электрондук мектеп - Электронная школа - 2009/2010" программа-

сын (Кыргыз Республикасында 2009-2010-жылдарга мектептик билим берүү

системасында маалыматтык технологияларды өнүктүрүү) жана донорлордун

каражаттарын жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган

башка булактарды тартуу менен аны жүзөгө ашыруу боюнча иш-чараларды бир

айлык мөөнөттө иштеп чыксын;

- Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги менен бирдикте жалпы

билим берүүчү мектептерди эмеректер, жабдуулар жана инвентарлар менен

толуктоо боюнча каражаттарды мектептерди куруунун сметалык наркына ко-

шуунун тартиби жөнүндө бир айлык мөөнөттө Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнө сунуш киргизсин;

- Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги, Кыргыз Республи-

касынын Өкмөтүнө караштуу Дене тарбия жана спорт, жаштардын иштери жана

балдарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттик, облустардын мамлекеттик

администрациялары жана Бишкек, Ош шаарларынын мэриялары менен бирдикте

балдар арасында тарбиялык жана мектептен тышкаркы иштерди уюштурууга

өзгөчө көњүл буруу менен жашы жетелектердин арасында укук бузуулардын

алдын алуу боюнча иш-аракеттердин биргелешкен планын эки айлык мөөнөттө

иштеп чыксын.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жергиликтүү бюджет-

терде төмөнкүлөрдү кароо сунушталсын:

- балдарды мектепке чейинки тарбиялоого жана окутууга тартууну

көбөйтүү максатында мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки би-

лим берүүчү мекемелерди тењ каржылоо үчүн каражат;

- бардык типтеги жана аталыштардагы мектеп-интернаттардын тарбия-

лануучулары үчүн мектептик форма сатып алууга 2009-жылга жана андан ки-

йинки жылдарга каражат.

3. Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги бардык типтеги жана

аталыштардагы мектеп-интернаттардын тарбиялануучулары үчүн мектеп фор-

масын сатып алууга 2009-жылга жана андан кийинки жылдарга республикалык

бюджетте каражат карасын.

4. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги:

- 2008-жылдын сентябрь-октябрында Кыргыз Республикасынын мектепте-

ринин 1-4-класстардын окуучуларына профилактикалык текшерүү жүргүзсүн;

- мектептерде, мектепке чейинки жана интернаттык уюмдардын балдар

үйлөрүндө тамак-ашка санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл жүргүзүүнү

камсыз кылсын.

5. 2008-жылы республикалык бюджеттин эсебинен каржылануучу капи-

талдык курулуш объекттердин жана курулмалардын тизмесине ылайык Кыргыз

Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин Капиталдык курулуш

башкармалыгы, облустардын мамлекеттик администрациялары жана Кыргыз

Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Архитектура жана курулуш боюнча мам-

лекеттик агенттиктин Жарандык-турак жай курулуш башкармалыгы 2008-жылы

мектептерди курууда заказчылар болуп аныкталсын.

Республиканын жалпы билим берүүчү мектептерин куруу боюнча заказ-

чылар жалпы билим берүүчү мектептерди курууда, өзгөчө коомдук имарат-

тардын негизги жайларына талаптарды (КР СНиПа 31-04:2001дин 6.8-пункту)

сактоо бөлүгүндө курулуш нормаларын, эрежелерин жана мөөнөттөрүн сактоо

үчүн катуу контролду камсыз кылсын.

6. "Жањы окуу жылына карата Кыргыз Республикасынын жалпы билим

берүүчү мектептеринин даярдыгы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнүн 2005-жылдын 15-сентябрындагы № 438 токтомдун 9-пункту күчүн

жоготту деп табылсын.

7. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнүн Аппаратынын билим берүү, маданият жана спорт бөлүмүнө

жүктөлсүн.

Премьер-министри И.Чудинов