82-берене. Психикасы жана жүрүм-туруму бузулган адамдарга диагностика жүргүзүү, амбулатордук жардам көрсөтүү жана динамикалык байкоо жүргүзүү

1. Психиканын жана/же жүрүм-турумдун бузулуу диагнозу жалпы таанылган эл аралык стандарттарга жана классификацияларга ылайык коюлат жана жарандын коомдо кабыл алынган моралдык, маданий, саясий же диний баалуулуктарга макул эместигине же болбосо анын психикалык саламаттыгынын абалы менен түздөн-түз байланышпаган башка себептерге гана негизделиши мүмкүн эмес.

2. Психикасы жана жүрүм-туруму бузулган адамдын дартын аныктоо жүргүзүү жана дарылоо үчүн саламаттык сактоо жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте уруксат берилген медициналык каражаттар жана методдор колдонулат.

3. Психикасы жана/же жүрүм-туруму бузулган адамга амбулатордук психиатриялык жардам медициналык көрсөтмөлөргө жараша консультациялык-дарылоо жардамы же динамикалык байкоо жүргүзүү түрүндө көрсөтүлөт. Консультациялык-дарылоо жардамы врач-психиатр, нарколог тарабынан психикасы жана жүрүм-туруму бузулган адам өз алдынча кайрылганда анын өтүнүчү же макулдугу боюнча, ал эми 18 жашка чейинки курактагы жашы жете электерге карата- ата-энесинин же болбосо башка мыйзамдуу өкүлүнүн өтүнүчү боюнча же макулдугу менен көрсөтүлөт.

4. Динамикалык байкоо жүргүзүү катуу туруктуу же тез-тез күчөп турган ооруткан көрүнүштөрү бар өнөкөт жана узакка созулган психикалык жана/же жүрүм-турумдук бузулуулары болгон учурда психисы жана/же жүрүм-туруму бузулган адамдын же анын мыйзамдуу өкүлүнүн макулдугуна карабастан белгилениши мүмкүн жана врач-психиатрдын үзгүлтүксүз кароосу аркылуу адамдын психикалык саламаттыгынын абалына байкоо жүргүзүүнү жана ага зарыл болгон медициналык жана социалдык жардам көрсөтүүнү болжолдойт.

5. Динамикалык байкоо жүргүзүүнү белгилөө зарылдыгы жөнүндө жана аны токтотуу жөнүндө маселени чечүү амбулатордук психиатриялык, наркологиялык жардам көрсөтүүчү психиатриялык, наркологиялык уюмдун администрациясы тарабынан дайындалуучу врач-психиатрлардын комиссиясы же саламаттык сактоо органы тарабынан дайындалуучу врач-психиатрлардын комиссиясы тарабынан кабыл алынат. Мурда белгиленген динамикалык байкоо жүргүзүү адамдын психикалык абалы айыкканда же олуттуу жана туруктуу жакшырганда токтотулат. Динамикалык байкоо жүргүзүү токтотулгандан кийин амбулатордук психиатриялык, наркологиялык жардам адамдын өтүнүчү же макулдугу боюнча, же болбосо анын мыйзамдуу өкүлүнүн өтүнүчү боюнча же макулдугу менен консультациялык-дарылоо түрүндө көрсөтүлөт. Психикалык абалы өзгөргөндө психикасы жана/же жүрүм-туруму бузулган адам анын макулдугусуз же мыйзамдуу өкүлүнүн макулдугусуз ушул Мыйзамдын 85-беренесинин 4-бөлүгүндө, 86 жана 89-беренелеринде каралган негиздер боюнча жана тартипте күбөлөндүрүлүшү мүмкүн. Динамикалык байкоо жүргүзүү мындай учурларда врач-психиатрлардын комиссиясынын, наркологдордун чечими боюнча кайрадан улантылышы мүмкүн.

6. Медициналык каражаттар жана методдор оорутуп бузулуу мүнөзүнө ылайык дартын аныктоо жана дарылоо максатында гана колдонулат жана психикасы жана жүрүм-туруму бузулган адамды жазалоо же башка адамдардын кызыкчылыгы үчүн колдонулбашы керек.

(Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 28-октябрындагы № 241 Мыйзамынын редакциясына ылайык)