8-берене. Машиналарды жана жабдууларды эксплуатациялоо

процесстеринин коопсуздугун камсыз кылуу жолдору

1. Машиналарды жана жабдууларды эксплуатациялоо процесстеринин ко-

опсуздугун камсыз кылуучу талаптарды аткарууга адамдын өмүрүн жана ден

соолугун, жеке адамдардын жана юридикалык жактардын мүлкүн, мамлекеттик

жана муниципалдык мүлктү, айлана-чөйрөнү, жаныбарлардын жана

өсүмдүктөрдүн өмүрүн же ден соолугун зыяндуу жана коркунучтуу фактор-

лордун таасиринен коргоонун зарыл ыкмаларынын жыйындысын колдонуу аркы-

луу жетишилет.

2. Машиналарды жана жабдууларды эксплуатациялоо процессинде келип

чыгуучу коркунучтуу жана зыяндуу факторлордон коргоонун колдонулуучу

жолдору жасоочу жана/же долбоорлоочу алдын ала көрсөткөн ыкмаларга ко-

шумча, ушул Техникалык регламенттин 7-беренесинде баяндалган принцип-

тердин негизинде эксплуатант тарабынан өз алдынча аныкталат. Бул ыкма-

лардын курамы аларды чогуу колдонуунун натыйжасында ушул жана башка

техникалык регламенттер менен белгиленген талаптардын аткарылышы камсыз

боло тургандай болуп тандалат.

3. Машиналарды жана жабдууларды эксплуатациялоо процесстеринин

коопсуздугу төмөнкү жолдордун бири же алардын комбинациясы менен кам-

сыздалат:

1) коопсуз технологиялык процесстерди, анын ичинде машиналардын

жана жабдуулардын коопсуз режимде иштеши, коркунучтуу жана зыяндуу фак-

торлордун келип чыгышы менен байланышкан технологиялык процесстер менен

операцияларды мындай факторлор жок же жалпы жана атайын техникалык рег-

ламенттерде белгиленген гигиеналык нормалардын чегинде болгон техноло-

гиялык процесстер жана операциялар менен алмаштыруу, ошондой эле функ-

цияларды кызматчылардын, машиналардын жана жабдуулардын ортосунда туура

бөлүштүрүү;

2) эксплуатациялоо орундарын коопсуздук талаптарына ылайык жарык

кылуу, анын ичинде имараттарды жана башка аймактарды жабдуу (машиналар-

ды жана жабдууларды имараттардан жана курулмалардан сырткары эксплуата-

циялоо үчүн), белгиленген ыкмалар аркылуу машиналарды жана жабдууларды

эксплуатациялоонун коркунучтуу зоналарын көрсөтүү;

3) кызматчыларга коркунучтуу же зыяндуу таасир тийгизбей турган

баштапкы чийки заттарды, материалдарды колдонуу, ал эми бул талапты ат-

каруу мүмкүн болбогон учурда коркунучтуу чийки зат менен материалды иш-

тетүүдө (кайра иштетүүдө) машиналарды жана жабдууларды эксплуатациялоо

процессинин коопсуздугун, кызматчыларды коргоону камсыз кылуучу шарт-

тарды сактоо;

4) коркунучтуу жана зыяндуу факторлордун өлчөнүүчү параметрлерин

контролдоонун белгиленген ыкмаларын жана каражаттарын колдонуу;

5) кырсыктан коргоочу жана сигналдык түзүлүштөрдү колдонуу;

6) коркунучтуу жана зыяндуу факторлорду локализациялоочу тез таа-

сир этүүчү каражаттарды колдонуу;

7) машиналарды жана жабдууларды жайгаштырууну жана жумушчу орунда-

рын уюштурууну коопсуздуктун талаптарына ылайык жайгаштыруу;

8) кызматчыларга коркунучтуу же зыяндуу таасир тийгизе турган баш-

тапкы материалдар, тетик сомолору, чала фабрикаттар, комплекттөөчү бу-

юмдар (тетиктер, түйүндөр, агрегаттар), даяр продукция жана өндүрүштүн

калдыктары менен түздөн-түз контактта болушун машиналарды жана жабдуу-

ларды эксплуатациялоо процессин башкаруунун автоматтык системасын кол-

донуу менен четтетүү;

9) кесиптик тандоо, кызматчыларды окутуу, эмгек коопсуздугун

билүүсүн жана көндүмдөрүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белги-

ленген талаптарга ылайык текшерүү;

10) мүмкүн болгон коркунучтуу же зыяндуу факторлордун мүнөздөрүнө

ылайык кызматчыларды коргоонун жеке жана жамааттык каражаттарын Кыргыз

Республикасынын мыйзамдарына ылайык колдонуу;

11) туюк циклдин калдыксыз технологиясын колдонуу, эгер бул мүмкүн

болбосо коркунучтуу жана зыяндуу факторлордун булагы болгон өндүрүш

калдыктарын өз убагында утилдештирүү аркылуу; суу менен жабдуунун ай-

ланма системасын колдонуу;

12) азыркы илимий-техникалык өнүктүрүү дењгээлинде белгилүү башка

мүмкүн болгон ыкмаларды колдонуу.