Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Отун-энергетикалык комплексти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик агенттигинин буйругуна «Электр жана жылуулук энергиясына тарифтерди колдонуу боюнча НУСКАМА»

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Отун-энергетикалык комплексти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик агенттигинин 2016-жылдын 18-февралындагы № 1 буйругуна

Электр жана жылуулук энергиясына тарифтерди колдонуу боюнча НУСКАМА Ушул Электр жана жылуулук энергиясына тарифтерди колдонуу боюнча нускама (мындан ары - Нускама) Кыргыз Республикасынын "Энергетика жөнүндө", "Электр энергетикасы жөнүндө" мыйзамдарына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 22-августундагы № 576 токтому менен бекитилген "Электр энергиясын пайдалануу эрежелерине", Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 14-мартындагы № 172 токтому менен бекитилген "Жылуулук энергиясын пайдалануу эрежелерине" ылайык иштелип чыккан, жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 20-ноябрындагы № 660 "2014-2017-жылдарга Кыргыз Республикасынын электр жана жылуулук энергиясына орто мөөнөттүү тарифтик саясатты бекитүү жөнүндө" токтому менен белгиленген электр жана жылуулук энергиясына тарифтерди колдонууга багытталган жана энергия менен жабдуучу уюмдар менен керектөөчүлөр тарабынан Кыргыз Республикасынын Отун-энергетикалык комплексинин субъекттеринин ишин мамлекеттик жөнгө салган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын контролдоосу астында электр жана жылуулук энергиясын колдонуу үчүн арналган. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык акыркы керектөөчүлөр үчүн электр жана жылуулук энергиясына тарифтер отун-энергетикалык комплексти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (мындан ары - ыйгарым укуктуу орган) тарабынан Электр жана жылуулук энергиясына бекитилген орто мөөнөттүү тарифтик саясатка ылайык белгиленет. Ушул Нускама 2 бөлүктөн турат. 1-бөлүктө - электр энергиясына тарифтерди колдонуу тартиби жана 2-бөлүктө жылуулук энергиясына тарифтерди колдонуу тартиби регламенттелет. I бөлүк. Электр энергиясына тарифтер

1. Жалпы жоболор

1.1. Ушул Нускама Электр энергиясына орто мөөнөттүү тарифтик саясатты ишке ашыруунун алкагында ыйгарым укуктуу орган тарабынан колдонууга бекитилген электр энергиясынын тарифтерин колдонуу тартибин, ошондой эле белгиленген тарифтер колдонулган керектөөчүлөрдүн тизмесин аныктайт.

1.2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 20-ноябрындагы № 660 токтомуна 1-тиркеме "2014-2017-жылдарга электр энергиясына Кыргыз Республикасынын орто мөөнөттүү тарифтик саясат" (мындан ары ОМТС) менен белгиленген электр энергиясына тарифтер өкмөт тарабынан аныкталган мөөнөттүн ичинде ыйгарым укуктуу органдын чечими менен колдонууга бекитилет.

2. Тарифтерди колдонуу чөйрөсү

2.1. Ушул Нускама менен белгиленген тарифтерди колдонуу тартиби Кыргыз Республикасынын бардык аймагында электр менен жабдуучу уюмдар тарабынан акыркы керектөөчүлөргө иштелип чыгуучу, берилүүчү, бөлүштүрүлүүчү жана берилүүчү электр энергиясына колдонулат.

2.2. Электр энергиясына орточо өлчөнгөн тарифтер ОМТСти ишке ашыруу мөөнөтү менен каралган мөөнөттүн ичинде колдонулат.

2.3. Жарандардын айрым категориялары үчүн электр энергиясына тарифтерди колдонуу боюнча жеңилдиктер Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына ылайык белгиленет.

2.4. Электр менен жабдуучу уюм укук белгилөөчү, анын ичинде:

- жер тилкесин ыйгарым укуктуу орган тарабынан курулушка берүүдө аны дайындоо жөнүндө документтердин;

- пайдаланууга берилген объектти (имаратты) максаттуу дайындоо жөнүндө ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечимдин негизинде керектөөчү (абонент) тийиштүү болгон тарифтик топту белгилейт.

2.5. Ушул Нускама менен жөнгө салынбаган маселелер Кыргыз Республикасынын тиешелүү ченемдик укуктук актылары менен регламенттелет.

3. Тарифтердин түрлөрү

Ушул Нускама менен керектөөчүлөргө берилген активдүү электр энергиясынын бир киловатт-саатына төлөөдө тарифтердин төмөнкү түрлөрүн колдонуу тартибин жөнгө салат:

3.1. Керектөөчүлөрдүн "Калк" тобу үчүн социалдык багыттагы тариф же электр энергиясын айына 700 кВтс чейин керектөө ОМТСтин 1-тиркемесинин 1.1-пунктчасында көрсөтүлгөн өлчөмдө алынат.

3.2. Керектөөчүлөрдүн "Калк" тобу үчүн орточо өлчөнгөн тариф электр энергиясын айына 700 кВтс жогору керектегенде ОМТСтин 1-тиркемесинин 1.2-пунктчасында көрсөтүлгөн өлчөмдө алынат.

3.3. Импорттук электр энергиянын наркы менен орточо өлчөнгөн тарифтердин ортосундагы айырма толук жабылган учурда жана импорттун жаңы көлөмдөрү болбогондо 2016 жана 2017-жылдары 700 кВтс жогору керектеген керектөөчүлөрдүн "Калк" тобу үчүн тарифтер ОМТСтин 1-тиркемесинин 1.2-пунктчасында көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө, мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүү менен алынат.

3.4. Керектөөчүлөрдүн "Насостук станциялар жана скважиналар" тобу үчүн социалдык-багыттагы тариф ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 6-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө алынат.

3.5. Керектөөчүлөрдүн "Насостук станциялар жана скважиналар" тобунан тышкары, айына электр энергиясын керектегенде тиричилик эмес керектөөчүлөрдүн бардык топтору үчүн орточо өлчөнгөн тариф ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 2, 3, 4, 5-пункттарында көрсөтүлгөн өлчөмдө алынат.

3.6. Импорттук электр энергиянын наркы менен орточо өлчөнгөн тарифтин ортосундагы айырма толук жабылган учурда жана импорттун жаңы көлөмдөрү болбогондо 2016 жана 2017-жылдары керектөөчүлөрдүн "өнөр жай", "айыл чарба", "бюджеттик керектөөчүлөр" жана "башка керектөөчүлөр" топтору үчүн тарифтер ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 2, 3, 4, 5-пункттарында сандар менен көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүү менен алынат.

3.7. Сутка убактысы боюнча дифференциацияланган тарифтер электр менен жабдуучу уюмдар тарабынан сутка убактысы боюнча керектөө режимине ылайык электр энергиясын эсепке алууга мүмкүндүк берген каттоодон өткөн системалары жана шаймандары бар керектөөчүлөргө үчүн колдонулат.

Дифференциацияланган тариф сутканын ар бир убактысы үчүн белгиленген коэффициентке ылайык керектелген активдүү энергиянын 1 кВтс наркын аныктайт. Сутка убактысы боюнча дифференциацияланган тарифти белгилөө - энергетика системасына түшкөн жүктүн суткалык графигин теңдөө.

3.8. Сутка убактысы боюнча дифференциацияланган электр энергиясынын тарифтери электр менен жабдуучу уюмдар тарабынан сутка убактысы боюнча керектөө режимине ылайык электр энергиясын эсепке алууга мүмкүндүк берген каттоодон өткөн системалары жана электр энергиясын коммерциялык эсепке алуунун автоматташтырылган маалымат-өлчөө системасынын (ЭКЭАМӨС) шаймандары бар керектөөчүлөргө үчүн колдонулат.

Электр менен жабдуучу уюмдун техникалык мүмкүнчүлүгү болгондо керектөөчү (абонент) төмөнкү шарттар аткарылган учурда аны менен керектелген электр энергиясынын бардык көлөмүнө дифференциацияланган тарифти колдонуу жөнүндө келишим түзүүгө укугу бар:

- керектелген электр энергиясынын бардык көлөмүнө төлөм ушул убакыттын ичинде колдонулган, өз ичине электр энергиясынын импортунун наркын эсепке алуу менен электр энергиясынын орточо өлчөнгөн наркын киргизген орточо өлчөнгөн тариф боюнча эсептелет;

- электр энергиясынын импорту болбогон учурда керектелген электр энергиясынын бардык көлөмүнө карата жеңилдетилген керектөөнүн кепилденген көлөмүнөн (700 кВтс) ашкан электр энергиясынын көлөмүнө белгиленген тариф колдонулат;

- керектөөчү электр энергиясынын бардык керектелген көлөмүнө жогоруда көрсөтүлгөн тарифтер боюнча сутканын ар бир убактысы үчүн белгиленген коэффициенттерди колдонуу менен төлөөгө милдеттенет:

- түнкү зона үчүн коэффициент (саат 23.00дөн 07.00гө чейин) - 0,5;

- күндүзгү зона үчүн коэффициент (саат 07.00дөн 23.00гө чейин) - 1,0.

4. Керектөөчүлөрдүн топтору

4.1. Электр энергиясынын бардык акыркы керектөөчүлөрү керектелген электр энергиясынын дайындалышы боюнча 10 тарифтик топко бөлүнөт:

I топ - Калк; II топ - Республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржыланган керектөөчүлөр; III топ - Айыл чарба керектөөчүлөрү; IV топ - Өнөр жай жана ага теңештирилген керектөөчүлөр; V топ - Башка топторго кирбеген башка керектөөчүлөр; VI топ - Насостук станциялар жана скважиналар; VII топ - Негизги керектөөчүлөр (Электр энергиясын ири керектөөчүлөр); VIII топ - Алып сатуучу-керектөөчүлөр; IX топ - Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар.

4.2. Бир топтогу, бирдей мүнөздөмөдөгү, бир электр менен жабдуучу уюм тейлеген керектөөчүлөр бирдей тарифтерге ээ.

5. Калкка берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (I топ)

5.1. Акыркы керектөөчүлөр үчүн ыйгарым укуктуу орган аныктаган тартипте электр энергиясын пайдалануу мүнөзүнө жана көлөмүнө карабастан ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча калкка электр/ энергиясы берилет.

5.2. Көрсөтүлгөн тарифтер боюнча турак үйлөрдө жана батирлерде жашаган калк тарабынан ар түрдүү тиричилик муктаждыктары үчүн сарпталган электр энергиясына, ошондой эле саяжай жана бак өстүрүү шериктиктерине берилген электр энергиясына төлөм эсептелет.

5.3. Керектөөчүлөрдүн "калк" тобу үчүн белгиленген тарифтер боюнча эс алуучуларга жана убактылуу жашоочуларга турак үйлөрүн жана жайларды (конок үйлөрдү) ижарага берген керектөөчүлөргө да эс алуучулар жана убактылуу жашоочулар болбогон убакта (туристтик сезон токтогондо) төлөм эсептелет. Электр менен жабдуучу уюм мындай абонент менен контракт түзүүгө тийиш, анда турак үйлөрдү жана жайларды ижарага берүү мөөнөттөрү жана узактыгы көрсөтүлүүгө тийиш.

5.4. Калк үчүн айына 700 кВтс өлчөмүндө электр энергиясын жеңилдетилген керектөөнүн кепилденген көлөмүнүн чегинде электр энергиясын керектегенде социалдык-багыттагы тариф колдонулат. Жеңилдетилген керектөөнүн кепилденген көлөмүнүн чегинде электр энергиясына төлөм электр менен жабдуучу уюм тарабынан керектөөчүгө төлөөгө берилген эсептерде өзүнчө сапта эсептелет.

5.5. Электр энергиясын айына керектөө көлөмү абонент тарабынан электр энергиясынын орточо суткалык керектелишинин негизинде эсептелиши керек, ал төмөнкүнү түзөт:

700 кВт саат * 12 ай / 365 күн = 23,014 кВт саат.

5.6. Тиричилик абонент электр энергиясын жеңилдетилген керектөөнүн кепилденген көлөмүнөн (700 кВтс) ашыкча көлөмдө пайдаланган учурда, төлөм ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген орточо өлчөнгөн тариф боюнча жүргүзүлөт. Мындай тариф өз ичине электр энергиясынын импортунун наркын эсепке алуу менен электр энергиясынын орточо өлчөнгөн наркын киргизет. Ушул тариф боюнча электр энергиясына төлөм электр менен жабдуучу уюм тарабынан керектөөчүгө төлөөгө берилген эсептерде өзүнчө сапта эсептелет.

5.7. Эгер 2016 жана 2017-жылдары электр энергиясынын импорту болбосо, калк тарабынан электр энергиясына ОМТСтин 1-тиркемесинин 1.2-пунктунда жана 2-тиркемесинин 1.3-пунктунда сандар менен көрсөтүлгөндөй, мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүлгөн электр энергиясынын наркы боюнча импортту эсепке алуусуз төлөнөт.

5.8. Электр менен жабдуучу уюмдар менен жалпы эсептегичтер боюнча эсептешкен саясай жана бак өстүрүү шериктиктерине (жана аралаш жүгү бар керектөөчү-алып сатуучу болуп эсептелбеген) электр энергиясын берүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан "Калк" тобу үчүн белгиленген тарифтер боюнча жүргүзүлөт. Инвентаризациянын негизинде коомдогу же шериктиктеги жеке тиричилик керектөөчүлөрдүн саны жазылат.

Мында тиричилик керектөөчүлөрдүн санына көбөйтүлгөн электр энергиясын 700 кВтс өлчөмүндө жеңилдетилген керектөөнүн кепилденген көлөмүнө эсеп "Калк" тобу үчүн алгач тарифтин биринчи баскычы боюнча жүргүзүлөт. Андан кийин керектөөчүнүн эсепке алуу шайманынын көрсөткүчтөрү боюнча электр энергиясынын иш жүзүндө сарпталышы боюнча эсеп жүргүзүлөт жана тарифтин 1-баскычы боюнча эсепти кошпостон, 700 кВтс жогору керектөө көлөмү үчүн экинчи баскычтын тарифи боюнча төлөмдүн суммасы аныкталат.

5.9. Саяжай жана бак өстүрүү шериктиктери сугарууга (насостук станция жамааттык болгон шартта) сарптаган электр энергия керектөөчүлөрдүн айыл чарба жерлерин сугат менен камсыз кылган "Насостук станциялар жана скважиналар" тобу үчүн белгиленген тариф боюнча өзүнчө тариф боюнча төлөнөт.

5.10. Эсептин ушундай алгоритми "Калк" тобунун керектөөчүлөрү бар бардык тиричилик эмес абоненттер үчүн колдонулат жана эсеп жалпы эсепке алуу шайманы боюнча (жалпы эсепке алуу менен жатаканалар, конок үй тибиндеги турак үйлөр жана башкалар) жүргүзүлөт.

5.11. Электр энергиясына бир башкы эсепке алуу боюнча эсептешкен жана бир өздүк эсеби бар жеке адамдар үчүн керектелген электр энергиясына төлөм жалпы башкы эсепке алууга кошулган жеке тиричилик керектөөчүлөрдүн санын каттаган инвентаризациянын негизинде жүргүзүлөт. Тиричилик керектөөчүлөрдүн санына көбөйтүлгөн электр энергиясын 700 кВтс өлчөмүндө жеңилдетилген керектөөнүн кепилденген көлөмүнө "Калк" тарифинин алгач биринчи баскычы боюнча эсеп жүргүзүлөт. Андан кийин керектөөчүнүн эсепке алуу шайманынын көрсөткүчтөрү боюнча электр энергиясынын иш жүзүндө сарпталышы боюнча эсеп жүргүзүлөт жана тарифтин 1-баскычы боюнча эсепти кошпостон, 700 кВтс жогору керектөө көлөмү үчүн экинчи баскычтын тарифи боюнча төлөмдүн суммасы аныкталат.

5.12. Өзүнүн менчигинде трансформатордук көмөк чордондор (ТК), электр өткөрүү чубалгылары (ЭӨЧ) бар жана баланстык таандыгынын чегинде жайгашпаган жалпы эсепке алуу боюнча эсептешкен керектөөчүлөр үчүн эсепке алуучу шаймандын көрсөткүчтөрү жана керектөөчүгө таандык ТК жана ЭӨЧ жоготууларынын чоңдугу боюнча эсептелет. Керектөөчүнүн тармагындагы элементтерде жоготуу үчүн ушул керектөөчүгө колдонулган негизги тариф боюнча, ал эми ар түрдүү топторго таандык бир нече керектөөчү кошулган учурда, аларга карата колдонулган тарифтердин эң азы боюнча эсептелет. Башкы эсепке алуу боюнча "Калк" тобунун керектөөчүлөрү эсептелген учурда, керектөөчүнүн тармагындагы элементтердеги жоготуулар тарифтин биринчи баскычы тарифи боюнча эсептелет. Керектөөчүнүн тармактарындагы жоготуулар ар бир абоненттин электр энергиясын жеңилдетилген керектөөнүн кепилденген көлөмүнө кошулбайт.

5.13. Коммуналдык сектордун жашоочулары үчүн жалпы пайдалануу үчүн (подъездди жарык кылуу, лифттин электр керектөөсү, жогорулатуучу жана төмөндөтүүчү насостор) электр энергиясын керектөөгө төлөм "Калк" тобу үчүн социалдык-багыттагы тарифтин биринчи баскычы боюнча жүргүзүлөт жана ар бир абоненттин электр энергиясын жеңилдетилген керектөө көлөмүндө эске алынбайт.

5.14. Коммуналдык секторду тейлеген жана кондоминиумдардын, ЖКК (турак жай-курулуш кооперативдердин) (ТПК) жана ТЭШ (турак жай ээлеринин шериктиктердин) балансында турган электр отканалары керектеген электр энергиясына төлөм 700 кВтс өлчөмүндө керектөөчүлөрдүн "Калк" тобу үчүн белгиленген социалдык-багыттагы тарифтин биринчи баскычы боюнча жүргүзүлөт, калган көлөм үчүн төлөм "Калк" тобу үчүн экинчи баскыч боюнча эсептелет.

6. Республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржыланган керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына тарифтерди колдонуу (II топ)

6.1. Республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржыланган керектөөчүлөргө электр энергиясы белгиленген тарифтер боюнча электр энергиясын пайдалануу мүнөзүнө, киргизүү тибине карабастан, ыйгарым укуктуу орган тарабынан аныкталган өлчөмдөрдө жана тартипте берилет.

6.2. Ушул топтогу керектөөчүлөр тарабынан электр энергиясынын импорту орун алган жыл ичинде керектелген электр энергиясы үчүн төлөм ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 2-пунктунда көрсөтүлгөн орточо өлчөнгөн тариф боюнча жүргүзүлөт.

6.3. Импорттук электр энергиянын наркы менен орточо өлчөнгөн тарифтин ортосундагы айырма толук жабылган жана импорттун жаңы көлөмү болбогон учурда 2016 жана 2017-жылдары керектөөчүлөрдүн ушул тобу үчүн ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 2-пунктунда сандар менен көрсөтүлгөн өлчөмдөгү тарифтер мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүү менен колдонулат.

6.4. Республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржыланган керектөөчүлөрдө негизги керектөөчүдөн өзүнчө эсепке алуу шайманы бар жатакана болгон учурда, мындай жатакана керектеген электр энергиясына төлөм ыйгарым укуктуу орган тарабынан I топ - "Калк" үчүн белгиленген тариф боюнча жүргүзүлөт.

6.5. Республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржыланган керектөөчүлөрдүн тизмеси 1-тиркемеде көрсөтүлгөн.

7. Айыл чарба керектөөчүлөрүнө берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (III топ)

7.1. Айыл чарба керектөөчүлөрүнө электр энергиясы белгиленген тарифтер боюнча электр энергиясын пайдалануу мүнөзүнө, киргизүү тибине карабастан, ыйгарым укуктуу орган тарабынан аныкталган өлчөмдөрдө жана тартипте берилет.

7.2. Ушул топтогу керектөөчүлөр тарабынан электр энергиясынын импорту орун алган жыл ичинде керектелген электр энергиясы үчүн төлөм ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 3-пунктунда көрсөтүлгөн орточо өлчөнгөн тариф боюнча жүргүзүлөт.

7.3. Импорттук электр энергиянын наркы менен орточо өлчөнгөн тарифтин ортосундагы айырма толук жабылган жана импорттун жаңы көлөмү болбогон учурда 2016 жана 2017-жылдары керектөөчүлөрдүн ушул тобу үчүн ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 3-пунктунда сандар менен көрсөтүлгөн өлчөмдөгү тарифтер мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүү менен колдонулат.

7.4. Айыл чарба керектөөчүлөрүнүн тизмеси 2-тиркемеде көрсөтүлгөн.

8. Өнөр жай жана ага теңештирилген керектөөчүлөргө берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (IV топ)

8.1. Өнөр жай жана ага теңештирилген керектөөчүлөргө берилген электр энергиясы үчүн ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча эсептелет.

8.2. Ушул эле тарифтер боюнча өнөр жай жана ага теңештирилген керектөөчүлөр тарабынан өнөр жай муктаждыктарга жана өндүрүштүк жана өндүрүштүк эмес (бирок өндүрүш менен байланышкан) жайларды: цехтерди, завод башкармаларын, офистерди, фабрика-завод коомдук уюмдарды, кампаларды, гараждарды жана башкаларды, ошондой эле жеке темир жол подъезд жолдорун жана ишкананын аймактарын жарык кылууга сарпталган электр энергиясына эсеп жүргүзүлөт.

8.3. Өнөр жай жана ага теңештирилген керектөөчүлөрдүн өндүрүш менен байланышпаган (кыштактар, өзүнчө турак үйлөр, жатаканалар, мейманканалар, келгендер үчүн үйлөр, кинотеатрлар, клубдар, маданият үйлөрү, бейтапканалар, эмканалар, медпункттар, мончолор, сауналар, ашканалар, бала бакчалар, бешик үйлөр жана башка ушул сыяктуулар), анын ичинде өндүрүш менен бир аймакта жайгашкан жана жалпы бөлүштүрүүчү тармактарга кошулган имараттар жана жайлар болушу мүмкүн. Мындай имараттар жана жайлар өзүнчө эсепке алуу шаймандары менен жабдылууга тийиш. Өндүрүш менен байланышпаган мындай имараттарды жана жайларды жарык кылууга жана башка муктаждыктарына сарпталган электр энергиясына эсеп тиешелүү керектөөчүлөрдүн тобу үчүн белгиленген тарифтер боюнча жүргүзүлөт.

8.4. Эгер өзүнчө цехтер же өзүнчө объекттер негизги керектөөчүдөн обочолонуп жайгашса жана алар менен жалпы бөлүштүрүүчү тармагы болбосо, бул цех менен же башка өзүнчө объекттер менен эсептешүү ушул топтун негизги керектөөчүлөрү менен эсептешүүдө колдонулган тарифке карабастан, керектөөчүлөрдүн тиешелүү топтору үчүн белгиленген тарифтер боюнча жүргүзүлөт.

8.5. Электр энергиясынын импорту орун алган жылдын ичинде керектелген электр энергиясына ушул топтун керектөөчүлөрү ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 4-пунктунда көрсөтүлгөн орточо өлчөнгөн тариф боюнча төлөшөт.

8.6. Импорттук электр энергиясынын наркы менен орточо өлчөнгөн тарифтин ортосундагы айырма толук жабылган учурда жана импорттун жаңы көлөмдөрү болбогон учурда 2016-2017-жылдары ушул топтогу керектөөчүлөр үчүн ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 4-пунктунда сандар менен көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүү менен алынат.

8.7. Өнөр жай жана аларга теңештирилген керектөөчүлөрдүн тизмеси 3-тиркемеде көрсөтүлгөн.

9. Башка топторго кирбеген башка керектөөчүлөргө берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (V топ)

9.1. Киргизүү тибине карабастан бардык башка керектөөчүлөргө электр энергиясы ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча берилет.

9.2. Электр энергиясын мончолордо, сауналарда, ошондой эле, стационардык электр шаймандарында (плиталар, мештер жана башкалар) тамак даярдоо үчүн пайдаланган башка керектөөчүлөргө электр энергиясын киргизүү тибине карабастан керектөөчүлөрдүн ушул тобу үчүн ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча берилет.

9.3. Башка топторго кирбеген башка керектөөчүлөргө берилген электр энергиясына эсеп киргизүү тибине карабастан ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген колдонуудагы тарифтер боюнча жүргүзүлөт.

9.4. Электр энергиясынын импорту орун алган жылдын ичинде керектелген электр энергиясына ушул топтун керектөөчүлөрү ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 5-пунктунда көрсөтүлгөн орточо өлчөнгөн тариф боюнча төлөйт.

9.5. Импорттук электр энергиясынын наркы менен орточо өлчөнгөн тарифтин ортосундагы айырма толук жабылган учурда жана импорттун жаңы көлөмдөрү болбогон учурда 2016-2017-жылдары ушул топтогу керектөөчүлөр үчүн ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 5-пунктунда сандар менен көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүү менен алынат.

9.6. Ушул топтун керектөөчүлөрүнүн тизмеси 4-тиркемеде көрсөтүлгөн.

10. Насостук станцияларга жана скважиналарга берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (VI топ)

10.1. Керектөөчүлөрдүн "Насостук станциялар жана скважиналар" тобу үчүн электр энергиясы ОМТСтин 1-тиркемесинин 6-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө социалдык-багыттагы тариф боюнча берилет.

10.2. Жалал-Абад облусунун Токтогул районунун жана Жазыкечүү айылынын, Кара-Көл шаарынын керектөөчүлөрүнүн "Насостук станциялар жана скважиналар" тобу үчүн электр энергиясы ОМТСтин 2-тиркемесинин 6-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө социалдык-багыттагы тариф боюнча берилет.

10.3. Айыл чарба жерлерин сугарууну жана калкты таза суу менен камсыз кылган насостук станциялар жана скважиналар керектеген электр энергиясына төлөм ушул топ үчүн ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тариф боюнча эсептелет.

10.4. VI топко тиешелүү Насостук станциялар жана скважиналар - керектөөчүлөрдүн тобунун тизмеси 5-тиркемеде көрсөтүлгөн.

11. Негизги керектөөчүлөргө (электр энергиясын ири керектөөчүлөргө) берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (VII топ)

11.1. Негизги керектөөчүлөр (ири керектөөчүлөр) үчүн электр энергиясына тарифтер ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленет.

11.2. Керектелген электр энергиясына негизги керектөөчүлөр тарабынан IV топтогу керектөөчүлөр - "Өнөр жай жана ага теңештирилген керектөөчүлөр" үчүн ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча төлөнөт.

11.3. Негизги керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына жалпыланган тариф, ишенимдүүлүктүн жогорку категориясындагы керектөөчүлөрдөн тышкары, III топ үчүн белгиленген тарифтерден ашпоого тийиш. Мында электр энергиясына жалпыланган тариф иштеп чыгаруучу энергетика компаниясынан 1 кВтс электр энергиясын сатып алуу тарифинен жана "Кыргызстан улуттук электр тармактары" ААКнын тармактарына кошулган учурда берүү тарифинен түзүлөт.

11.4. Электр энергиясынын импорту орун алган жылдын ичинде керектелген электр энергиясына ушул топтун керектөөчүлөрү ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 4-пунктунда көрсөтүлгөн орточо өлчөнгөн тариф боюнча төлөшөт.

11.5. Импорттук электр энергиясынын наркы менен орточо өлчөнгөн тарифтин ортосундагы айырма толук жабылган учурда жана импорттун жаңы көлөмдөрү болбогон учурда 2016-2017-жылдары ушул топтогу керектөөчүлөр үчүн ОМТСтин 1 жана 2-тиркемесинин 4-пунктунда сандар менен көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер мурдагы жылдын иш жүзүндөгү инфляциясынын деңгээлине жыл сайын түзөтүү менен алынат.

11.6. Негизги керектөөчүлөргө (электр энергиясын ири керектөөчүлөргө) иштеп чыгаруучу компаниялардын бөлүштүрүүчү түзүлүштөрүнө же "Кыргызстан улуттук электр тармактары" ААКнын жогорку вольттуу берүүчү тармактарына түз кошулган жана ыйгарым укуктуу органдын реестриндеги электр энергиясын негизги керектөөчүлөрдүн (электр энергиясын ири керектөөчүлөрдүн) тизмесине кошулган керектөөчүлөр кирет, натыйжада, иштеп чыгаруучу жана берүүчү компаниялар менен түз келишимдерди түзүүгө укугу бар.

11.7. Негизги керектөөчүлөрдүн (электр энергиясын ири керектөөчүлөрдүн) тизмеси ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилет.

12. Алып сатуучу-керектөөчүлөргө берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (VIII топ)

12.1. Алып сатуучу-керектөөчүлөр болуп өз менчигинде (балансында) трансформатордук көмөк чордондору, жогорку вольттуу жана төмөн вольттуу бөлүштүрүүчү тармактары бар жана аталган көмөк чордондорду жана тармактарды иштеткен юридикалык жактар эсептелет. Алып сатуучу-керектөөчүлөр өз муктаждыктарына жана тармактарына кошулган ар түрдүү керектөөчүлөргө: ишканаларга, мекемелерге, уюмдарга, калкка жана башка ушул сыяктууларга сатуу үчүн электр менен жабдуучу уюмдардан электр энергиясын дүңүнөн сатып алат. Алып сатуучу-керектөөчүлөр өз ишин ыйгарым укуктуу органдан алган лицензиянын шарттарына ылайык жүргүзөт.

12.2. Алып сатуучу-керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына тарифтер ыйгарым укуктуу орган тарабынан ушул ишкананын техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүнө ылайык, ошондой эле электр энергиясынын импортунун болушун же болбошун эсепке алуу менен жеке белгиленет.

12.3. Алып сатуучу-керектөөчүлөр электр менен жабдуучу уюмдардан алган электр энергиясын тармактарына кошулган керектөөчүлөргө ыйгарым укуктуу орган тарабынан акыркы керектөөчүлөрдүн тиешелүү топторуна белгиленген тарифтер боюнча берет.

12.4. Алып сатуучу-керектөөчүлөрдүн тизмеси ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилет.

13. Дүңүнөн сатып алып-сатуучуларга берилген электр энергиясына тарифтерди колдонуу (IX топ)

13.1. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар болуп өз менчигинде (балансында) трансформатордук көмөк чордондору, жогорку вольттуу жана төмөн вольттуу бөлүштүрүүчү тармактары бар жана аталган көмөк чордондорду жана тармактарды иштеткен юридикалык жактар эсептелет.

Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар электр менен жабдуучу уюмдардан электр энергиясын дүңүнөн сатып алат жана аны тармактарына кошулган ар түрдүү керектөөчүлөргө: ишканаларга, мекемелерге, уюмдарга, калкка жана башка ушул сыяктууларга кайра сатат. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар өз ишин ыйгарым укуктуу органдан алган лицензиянын шарттарына ылайык жүргүзөт.

13.2. Берилген электр энергиясы үчүн дүңүнөн сатып алып-сатуучулар менен эсептешүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча жүргүзүлөт.

13.3. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар үчүн электр энергиясына тарифтер ыйгарым укуктуу орган тарабынан ушул ишкананын техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүнө ылайык, ошондой эле электр энергиясынын импортунун болушун же болбошун эсепке алуу менен жеке белгиленет.

13.4. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар электр менен жабдуучу уюмдардан алган электр энергиясын өзүнүн керектөөчүлөрүнө ыйгарым укуктуу орган тарабынан акыркы керектөөчүлөрдүн тиешелүү топторуна белгиленген тарифтер боюнча берет.

13.5. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулардын тизмеси ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилет.

Республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржыланган керектөөчүлөргө (II топ) төмөнкүлөр кирет:

- мамлекеттик мекемелер;

- мамлекеттик ооруканалар, бейтапканалар, алдын алуу жайлары, кеңеш берүүчү жерлер, төрөт үйлөрү, балдар тамагы болгон сүт азыктарын берүүчү пункттар, инвалиддер жана кары-картаңдар үйү жана башка социалдык стационардык мекемелер, санаториялар жана башка дарылануучу мекемелер;

- мамлекеттик мектептер, мектеп-интернаттары, жогорку окуу жайлар, техникумдар, училищалар жана башка окуу мекемелери, анын ичинде жатаканалар;

- мамлекеттик балдар бакчалары жана бешик үйлөр, балдар үйү, эс алуу лагерлери жана башка балдар мекемелери;

- мамлекеттик киностудиялары, театрлар, концерттик залдар, кинотеатрлар, цирк жана башка оюн-зоок көрсөтүүчү мекемелер;

- мамлекеттик музейлер, көрсөтмөлөр, китепканалар, окуу, лекция залдары, планетарийлер, клубдар, маданият үйлөрү жана башка маданий-агартуучу мекемелер;

- мамлекеттик стадиондор, ипподромдор, сууда сүзүү бассейндери, спорт залдар жана башка спорттук курулуштар;

- мамлекеттик ботаникалык бактар, зоопарктар;

- казарма жана аскер кызматы үчүн дайындалган турак үйлөрдү жана жатаканаларды кошуп аскер бөлүктөрү, бардык кызмат өтөөлөр менен аскердик окуу мекемелери;

- Коргоо министрлигине, Ички иштер министрлигине жана улуттук коопсуздук органдарына караштуу калган башка ишканалар, мекемелер жана уюмдар;

- сот бийлигинин органдары;

- Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы;

- башка топторго киргизилген, бирок толук республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржылануучу керектөөчүлөр акыркы керектөөчүлөрдүн ушул тобуна киргизилиши керек.

Айыл чарба керектөөчүлөрүнө (III топ) кирет:

- дыйкан жана фермердик чарба;

- мал чарбачылык комплекстери, кошаралар жана айыл чарба продукциясын өндүрүү боюнча ишканалар;

- өз алдынча же кооперативдик уюмдардан жана мекемелерден турган көмөкчү айыл чарбасы;

- күнөскана жана күнөскана-парник чарбачылыгы;

- тоют жана семиртүү чарбачылыгы (пункттары), мамлекеттик асыл тукум өстүрүүчү станциялардын тоют чарбачылыгы, жылкы заводу, асыл тукум заводдору (чарбачылыгы), мал чарбачылыктын асыл тукум питомниги, станциялары, асыл тукум малын чыгаруу боюнча бирикмелер;

- гренаж заводдору, пилла кургаткыч, асыл тукумдуу жибек станциялары;

- канаттуулар фабрикасы, инкубатордук канаттууларды багуучу станциялар, асыл тукум канаттууларды өстүрүүчү завод;

- балык өстүрүүчү заводдор (чарбачылыктар), балык чарбасы, балык суу-мелиоративдик станциялар, асыл тукум балыктардын питомниктери, асыл тукум балыктардын пункттары;

- аары питомниктери жана аарынын бал челектер турган жери;

- айыл чарба өсүмдүктөрүн сортун сыноочу жерлер;

- дары жана техникалык чийки затты өстүрүү боюнча айыл чарба ишканалары (чарбачылыгы);

- өсүмдүктөрдү коргоо станциялары, экспедициялар жана өсүмдүктөрдүн зыянкечтери жана оорулары менен күрөшүү боюнча отряддар;

- биофабрикалар жана биокомбинаттар;

- токой чарбасы, токойчулук, токой питомниктери, коруктар, аңчылык чарбасы, териси баалуу айбандардын, иттердин питомниги, бакма коендорду өстүрүү боюнча чарбачылык, жапайы айбандарды асыроо чарбачылыгы;

- машина менен сугаруунун насостук станциялары, сугаруучу, суу жеткирүүчү жана кургатуучу тутумдар, аларды пайдалануучу жерлер, сугаруучу каналдар, вертикалдуу кургатуучу скважиналар;

- ветеринардык лабораториялар (жерлер, пункттар), жаныбарлардын илдеттери менен күрөшүүчү станциялар, эт, сүт жана тамакты көзөмөлдөөчү станциялар.

Өнөр жай жана аларга теңештирилген керектөөчүлөргө (IV топ) продукцияны өндүрүү жана кайра иштетүү менен алек болгон бардык уюштуруу түрүндөгү жана менчигиндеги ишканалар кирет, анын катарында:

- бирикмелер, өнөр жай ишканалары (заводдор, анын катарында айыл чарбасындагы оңдоочу ишканалар, айыл чарба машиналарын жана механизмдерин оңдоо боюнча устаканалар, ошондой эле, илимий-изилдөө уюмдарынын тажрыйбалуу заводдору, комбинаттар, фабрикалар, шахталар, кен чыгуучу жайлар, карьерлер, разрездер, нефть, газ өндүрүштөрү, бургулоо орнотмолору ж.б.);

- өндүрүш устаканалары, типографиялар, муздатуучу орнотмолор, өндүрүш жана оңдоочу базалары, айыл фермерлери жана дыйкан чарбаларын кошпогондо;

- курулуш материалдарын чыгаруу боюнча ишканалар;

- түздөн-түз курулуш жана куроо иштерин жүргүзгөн, бул курулушту тейлеген көмөкчү транспорттук жана жардамчы объекттерин кошуп айылдык курулуш уюмдарынан башка курулуш уюмдары;

- темир жол, суу, автомобиль, аба жана шаардык транспорт ишканалары (оңдоочу жана башка заводдор, темир жол, троллейбус жана автобус депосу жана парктары, ылгоочу транспорттук объекттер, деңиз жана дарыя порттору, ашыруу базасы жана пункттары, автобазалар, нефть түтүктөр, магистралдык газ түтүктөрү ж.б.);

- байланыштын ишканалары (радиостанциялар, телевизиондук борборлор, ретранслятор, телефон жана телеграфтык түйүндөр жана станциялар, уюлдук байланыш станциялары, Интернет провайдер, почтамттар ж.б.);

- коммуналдык чарбанын ишканалары (отканалар, жылуулук тармактардын ишканалары, суу өткөрүү-канализация чарбасынын ишканалары);

- өнөр жай ишканаларын материалдык-техникалык жактан жабдуучу ишканалар жана уюмдар (кампалар, элеваторлор, базалар, анын ичинде ашыруу, ар түрдүү кабыл алуу пункттары, бөлүштүрүүчү жана даярдоочу объекттер ж.б.);

- канаттуулар, сүт жана сүт азыктарын, ун жана нан чыгаруу боюнча ишканалар, анын ичинде кичи тегирмендер, күптөр, кичи наабайканалар, балмуздак чыгаруу боюнча цехтер;

- тамак аш жана жеңил өнөр жай ишканалары, анын ичинде кондитердик жана тигүү цехтери;

- эт жана жашылча-жемишти кайра иштетүүчү ишканалар;

- тери, жыгач жана металлды иштетүү боюнча устаканалар;

- өсүмдүк майын өндүрүү боюнча күптөр;

- оңдоо-куроо заводдору жана башка өнөр жай ишканалары;

- өнөр жай ишканаларынын кампалары жана базалары;

- таңыктоо жана тара оңдоочу ишканалар жана уюмдар.

Башка керектөөчүлөргө (V тобу) башка топторго кирбегендер кирет:

- бардык жалпыга маалымат каражаттары (кабелдик телевидение компаниялары, теле- жана радио компаниялары, гезиттердин, журналдардын редакциялары ж.б.);

- жарнак агенттиктери, кыймылсыз мүлк агенттиктери;

- банктар, ломбарддар, микрокредиттик уюмдар жана башка, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкын кошпогондо, каржы кредиттик мекемелер;

- жабдууларды, машиналарды, куралдарды, металлды, нефть өнүмдөрүн жана башка өндүрүш жана курулушка керектүү продукцияларды дүңүнөн жеткирүү боюнча сатуучу жана жабдуучу уюмдардын кампалары жана базалары, ошондой эле материалдык-техникалык жабдуунун жана соода уюмдарынын базалары;

- коомдук, укук коргоо уюмдары жана бирикмелери;

- турак жайды-пайдалануу башкармалыгы (жеке муктаждыктарды кошуп);

- илимий-изилдөө, долбоорлоо жана иликтөө институттары, эсептеп чыгаруучу борборлор, лабораториялар, конструктордук бюролор, башка илимий-изилдөө жана долбоорлоо-иликтөө мекемелери;

- темир жол бекеттери, кеме токтоочу жайлар, авто бекеттер, аэродромдор, аэропорттор, автобус станциялары;

- жеке автомашиналар үчүн гараждар жана гараж-курулуш кооперативдери, автопарктар, автотуруктар, авто май куюучу станциялар, авто оңдоочу устаканалар, техникалык тейлөө станциялары, авто жуучу жайлар;

- калкты тиричилик жактан тейлеген бардык ишканалар, чачтарачтар, фотоателье, ателье жана кийим, бут кийим, маданий-тиричилик буюмдарын оңдоочу боюнча жайлар, химтазалоо жана кир жуугуч жайлар, киреканалар, мончолор, сауналар, чайынмалар жана башка тиричилик жактан тейлөөчү ишканалар;

- жеке ооруканалар, бейтапканалар, алдын алуу жайлары, кеңеш берүүчү жайлар, төрөт үйлөрү, санаториялар жана башка дарылоочу мекемелер;

- жеке мектептер, мектеп-интернаттар, жогорку окуу жайлар, техникумдар, училищалар жана башка окуу мекемелери;

- жеке балдар бакчасы жана бешик үйлөрү, эс алуу лагерлери жана башка балдар мекемелери;

- мейманканалар, эс алуу үйлөрү, пансионаттар, мотелдер, кемпингдер, туристтик базалар жана спорттук-ден соолук чыңдоо комплекстери;

- жеке музейлер, көрсөтмөлөр, китепканалар, окуу, лекция залдары, планетарийлер, клубдар, маданият үйлөрү жана башка маданий-агартуучу мекемелер;

- маданият жана эс алуу парктары, бактар, ботаникалык бактар, зоопарктар;

- жеке стадиондор, ипподромдор, сууда сүзүү бассейндери, спорт залдары жана башка спорттук имараттар;

- бардык диний мекемелер (мечиттер, чиркөөлөр ж.б.), анын катарында диний окуу мекемелери;

- бардык түрдөгү дүкөндөр, бутиктер, салондор, соода комплекстери, дарыканалар, алмашуу бюролору, офис борборлору;

- дүкөнчөлөр, чатырлар, автодүкөндөрү, базарлар, жарманкелер жана базарлар, мезгилдүү соода павильондору, бардык түрдөгү күркөлөр, үйдөгү дүкөндөр;

- соода кампалары, чекене базалары, соода уюмдарынын дүң базалары, жашылча сактоочу жайлар, жашылча жана жашылча-жемиш базалары;

- ашканалар, шам-шум этүүчү жайлар, кафелер, барлар, чай ичилүүчү жерлер, ресторандар, буфеттер, фабрика-ашканалар, чала фабрикаттар комбинаттары, үйдөгү ашканалар;

- казино, ойнотулуучу автоматтардын залы, Интернет-кафе жана башка эс алуу мекемелери;

- менчигинин түрүнө карабастан, азык түлүк, өнөр жай товарларын, чала фабрикаттарды сатууну, ошондой эле тамактарды жана суусундуктарды чыгарууну түздөн-түз жүргүзгөн бардык чекене соода тармактары жана коомдук тамактануу ишканалары;

- жогоруда аталган тарифтик топтордун бирөөнө да кирбеген башка керектөөчүлөр.

Насостук станциялар жана скважиналар керектөөчүлөрүнө (VI тобу) төмөнкү акыркы керектөөчүлөр кирет:

- калкты таза суу менен камсыздоо боюнча насостук станциялар жана скважиналар;

- айыл чарба жерлерин сугарууну камсыз кылган насостук станциялар жана скважиналар;

- суу түтүк-каналдаштыруу чарбасынын ишканаларынын насостук станциялары жана скважиналары.

II бөлүк. Жылуулук энергиясына тарифтер

1. Жалпы жоболор

1.1. Жылуулук энергиясына тарифтерди колдонуу боюнча ушул нускама Жылуулук энергиясына орто мөөнөттүү тарифтик саясатты ишке ашыруунун алкагында ыйгарым укуктуу орган тарабынан колдонууга бекитилген жылуулук энергиясына жана ысык суу менен жабдууга тарифтерди колдонуунун тартибин, ошондой эле белгиленген тарифтерди колдонгон керектөөчүлөрдүн тизмесин аныктайт.

1.2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 20-ноябрындагы № 660 "Кыргыз Республикасынын 2014-2017-жылдарга карата электр энергиясына орто мөөнөттүү тарифтик саясатын бекитүү жөнүндө" токтомунун 2-тиркемеси менен белгиленген жылуулук энергиясына тарифтер Өкмөт тарабынан аныкталган мөөнөттүн ичинде ыйгарым укуктуу органдын чечими менен колдонууга бекитилет.

2. Тарифтерди колдонуу чөйрөсү

2.1. Ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер төмөнкүлөр иштеп чыгарган жылуулук энергиясына колдонулат:

- "Электр станциялары" ААКнын жылуулук станциялары жана отканалары;

- жергиликтүү өз алдынча башкаруунун муниципалдык менчигинде турган отканалар;

- "Бишкекжылуулукэнергиясы" коммуналдык ишканасынын отканалары;

- "Кыргызтуракжайкоммунсоюз" мамлекеттик ишканасы башкарган жылуулук жабдуу ишканаларынын отканалары;

- башка уюмдардын жеке менчигинде же өз алдынча балансында турган отканалар.

Иштелип чыккан жылуулук энергиясын акыркы керектөөчүлөргө берет:

- түздөн-түз жылуулук менен жабдуучу уюмдар;

- дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр;

- дүңүнөн сатып алып-сатуучулар ("Бишкекжылуулуктармагы" ААК жана башкалар).

2.2. Жылуулук жабдуучу ишканалардын отканалары, министрликтердин, ведомстволорунун жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ведомстволук отканалары, акционердик коомдордун жана отканалары жана жылуулук электр станциялары, дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр, дүңүнөн сатып алып-сатуучулар бар башка уюмдардын отканалары Кыргыз Республикасынын "Энергетика жөнүндө", "Электр энергетикасы жөнүндө" мыйзамдарына ылайык акыркы керектөөчүлөргө жылуулук энергиясын ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча берүүгө милдеттүү.

2.3. Ушул Нускама менен жөнгө салынбаган маселелер Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук акттары менен регламенттелет.

3. Керектөөчүлөрдүн топтору

I топ - Калк; II топ - Өнөр жай керектөөчүлөрү; III топ - Бюджеттик керектөөчүлөр; IV топ - Башка керектөөчүлөр; V топ - Дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр; VI топ - Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар.

4. Тарифтердин түрлөрү

4.1. Ушул Нускама менен жылуулук менен жабдуучу уюмдар тарабынан акыркы керектөөчүлөргө берилген жылуулук энергиясына жана ысык сууга тарифтердин жогоруда аталган түрлөрү жөнгө салынат.

4.2. Керектөөчүлөрдүн "Калк" тобу үчүн жылытуу максатына пайдаланылган жылуулук энергиясына эсептешүүдө ОМТСтин тиркемесинин "Жылытуу максатына жылуулук энергиясына тарифтер" 1-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө социалдык багыттагы бирдиктүү тариф колдонулат.

4.3 Керектөөчүлөрдүн "Калк" тобу үчүн ысык суу менен жабдуу үчүн эсептешүүдө ОМТСтин тиркемесинин "Ысык сууга тарифтер" 1 жана 2-пункттарында көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер колдонулат.

4.4 Тиричилик эмес акыркы керектөөчүлөрдүн бардык: "Өнөр жай", "Бюджеттик керектөөчүлөр", "Башка керектөөчүлөр" топтору үчүн "Бишкекжылуулуктармагы" ААК берген жылуулук энергиясына эсептешүүдө ОМТСтин тиркемесинин "Жылуулук энергиясына тарифтер" 2, 3 жана 4-пункттарында көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер колдонулат.

4.5 Тиричилик эмес акыркы керектөөчүлөрдүн бардык: "Өнөр жай", "Бюджеттик керектөөчүлөр", "Башка керектөөчүлөр" топтору үчүн "Бишкекжылуулуктармагы" ААК берген ысык суу менен жабдууга эсептешүүдө ОМТСтин тиркемесинин "Ысык сууга тарифтер" 3, 4, 5 жана 6-пункттарында көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер колдонулат.

4.6. Тиричилик эмес керектөөчүлөрдүн бардык топтору үчүн тарифтер (өнөр жай, бюджеттик жана башкалар) ыйгарым укуктуу орган тарабынан жылуулук энергиясынын наркынын өлчөмүндө белгиленет. Тарифтин чоңдугу жылуулук станциялардын (ЖЭБ) жана бардык жылуулук уюмдардын отканаларынан жылуулук энергиясын иштеп чыгаруу, бөлүштүрүү жана сатууга кеткен бардык чыгымдарынын чоңдугуна көз каранды болот.

5. Калк үчүн жылуулук энергиясына тарифтерди колдонуу (I топ)

5.1. "Калк" (I топ) керектөөчүлөргө жылуулук менен жабдуучу уюмдар коммуналдык муктаждыктар үчүн жылуулук энергиясын жана ысык сууну берүүдө төлөм ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген жылытууга жана ысык суу менен жабдууга тарифтер боюнча жүргүзүлөт. Бул тарифтерге үй ичиндеги жылуулук жабдуу системаларын техникалык тейлөө боюнча кызматтар үчүн төлөм кошулбайт.

5.2 Турак жай фондунун көп батирлүү үйлөрдүн ээлеринин жалпы үлүштүк менчигинде турган үй ичиндеги жылуулук жабдуу системаларын (жылытуу жана ысык суу менен жабдуу) техникалык тейлөө боюнча кызматтар үчүн керектөөчүнүн менчигинде турган жайдын жалпы аянтынын чоңдугуна жараша төлөнөт. Төлөм керектөөчүнүн менчигинде турган жайдын жалпы аянтынын бир квадрат метри үчүн жылытуу мезгилдин узактыгына карабастан жыл ичинде ай сайын алынат.

5.3. Ушул Нускама менен "Калк" тобундагы керектөөчүлөр үчүн жылытуу жана ысык суу менен жабдуу максатындагы жылуулук энергиясына тарифтердин төмөнкү түрлөрүн колдонуу тартибин аныктайт:

- ОМТСтин тиркемесинин "Жылытуу максатына жылуулук энергиясына тарифтер" 1-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө жылытуу максатына;

- ОМТСтин тиркемесинин "Ысык сууга тарифтер" 1-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө (ысык суудагы жылуулук энергиясын эсептөө үчүн) эсепке алуучу шаймандары болбогон керектөөчүлөрдү ысык суу менен жабдуу максатына;

- ОМТСтин тиркемесинин "Ысык сууга тарифтер" 1-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө эсепке алуучу шаймандар боюнча ысык суу менен жабдуу максатына;

- ОМТСтин тиркемесинин "Ысык сууга тарифтер" 2-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмдө керектөө ченеми боюнча ысык суу менен жабдуу максатына.

5.4. Жеке иш жүргүзгөн жарандар керектеген жылуулук энергиясы IV топтогу керектөөчүлөр үчүн белгиленген тарифтер боюнча төлөнөт.

5.5. Жарандардын айрым категорияларына жылуулук энергиясын төлөөдө жеңилдиктер Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына ылайык белгиленет.

5.6. Көп батирлүү үйлөрдө жашаган, эсепке алуучу шаймандары болбогон керектөөчүлөрдөн керектелген жылуулук энергиясына төлөм "Имараттардын жылуулук жана электр энергиясына муктаждыгын эсептөө усулдугуна" ылайык бардык турак үйдүн жылуулук керектөөсү боюнча эсепке ылайык, алынган көлөмдүн пайыздарында алынат.

5.7. Курулушу бүтпөгөн жана пайдаланууга берилбеген көп батирлүү үйлөрдү жылытуу үчүн керектелген жылуулук энергиясына "Өнөр жай керектөөчүлөрү" II топ үчүн белгиленген тарифтер боюнча төлөнөт.

5.8. Берилген жылуулук энергиясына тарифтер конденсаттын жана тармактык суунун толук кайтаруунун натыйжасында белгиленет. Конденсатты жана тармактык сууну кайтаруу менен байланышкан чыгымдар керектөөчү тарабынан төлөнөт.

5.9. "Калк" тобуна кирген керектөөчүлөрдүн тизмеси ушул Нускаманын 1-тиркемесинде көрсөтүлгөн.

6. Керектөөчүлөрдүн тиричилик эмес топтору (өнөр жай, бюджеттик жана башка) үчүн жылуулук энергиясына тарифтерди колдонуу (II, III, IV топтору)

6.1. Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун, "Бишкекжылуулукэнергиясы" КИнин, "Кыргызтуракжайкоммунсоюз" МИнин башкармалыгынын өз алдынча балансында жана муниципалдык менчигинде жайгашкан отканалар тарабынан тиричилик эмес керектөөчүлөргө (өнөр жай, бюджеттик жана башка) берилген жылуулук энергиясына тарифтер ар бир өзүнчө учурда жеке аныкталат жана бардык жылуулук менен жабдуучу уюмдардын ар бир отканасынын жылуулук энергиясын берүүгө, бөлүштүрүүгө жана берүүгө бардык чыгымдарынын чоңдугуна жараша болот.

6.2. "Өнөр жай", "бюджеттик керектөөчүлөр" жана "башка керектөөчүлөр" топторундагы тиричилик эмес керектөөчүлөргө "Бишкекжылуулуктармагы" ААК берген жылуулук энергиясына тарифтер ОМТСтин тиркемесинин "Жылуулук энергиясына тарифтер" 2, 3 жана 4-пункттарында көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер колдонулат.

6.3 "Өнөр жай", "бюджеттик керектөөчүлөр" жана "башка керектөөчүлөр" топторундагы тиричилик эмес керектөөчүлөргө "Бишкекжылуулуктармагы" ААК тарабынан ысык суу менен жабдууга тарифтер ОМТСтин тиркемесинин "Ысык сууга тарифтер" 3, 4, 5 жана 6-пункттарында көрсөтүлгөн өлчөмдөрдө тарифтер колдонулат.

6.4. Жылытуу, желдетүү, технологиялык муктаждыктар максатына жылуулук энергиясын алган керектөөчүлөр үчүн тарифтер жылуулук алып жүрүүчүнүн түрлөрү боюнча (буу, ысык суу) белгиленет.

6.5. Жылуулук менен жабдуучу уюм менен керектөөчүнүн арасындагы тармактарды бөлүү чегине чейин жылуулук энергиясын ташуу жана жоготуу боюнча бардык чыгымдар тарифтерде эсепке алынды жана кошумча төлөнбөйт. Жылуулук менен жабдуучу уюм менен керектөөчүнүн арасындагы жылуулук тармактарын (баланстык таандыгы боюнча) бөлүү чектеринен кийин жылуулук энергиясын жоготуу келишимге ылайык жылуулук тармагынын ээсине, атап айтканда, керектөөчүгө тиешелүү.

6.6. Жылуулук менен жабдуучу уюм менен керектөөчүнүн арасында керектелген жылуулук энергиясын эсептешүү үчүн өлчөө каражаттарынын Мамлекеттик реестрине киргизилген жана Экологиялык жана техникалык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекция тарабынан түзүлгөн акт боюнча иштетүүгө берилген жылуулук энергиясын эсепке алуу каражаттары колдонулууга тийиш.

Эсепке алуу шаймандары болбогон учурда же алар бузук болсо, керектелген жылуулук энергиясына эсептешүү "Имараттардын жылуулук жана электр энергиясына муктаждыгын эсептөө усулдугуна" ылайык, келишимдин шарттары боюнча, тосуучу түзүлүштөрдүн жылуулук техникалык мүнөздөмөлөрүнө жараша жана ысык сууну керектөөнүн белгиленген ченемдери боюнча жүргүзүлөт.

6.7. Берилген электр энергиясына тарифтер конденсатты жана тармактык сууну толук кайтаруунун натыйжасында белгиленет. Конденсатты жана тармактык сууну кайтаруу менен байланышкан чыгымдар керектөөчү тарабынан төлөнөт.

6.8. Тиричилик эмес керектөөчүлөргө кирген керектөөчүлөрдүн тизмеси ушул Нускаманын 2, 3 жана 4-тиркемесинде көрсөтүлгөн.

7. Дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр үчүн тарифтерди колдонуу (V топ)

7.1. Жылуулук энергиясын дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр алып сатат.

Дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр (V топ) болуп өзүнүн балансында жылуулук тармагы бар адистештирилген чарбалык эсептеги уюмдар же алардын чарбалык эсептеги бөлүмдөрү (юридикалык жактар) эсептелет. Дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр жылуулук менен жабдуучу уюмдардын отканаларынан жана жылуулук станциялардан жылуулук энергиясын дүңүнөн сатып алат, аны жеке муктаждыктарына керектейт жана ыйгарым укуктуу органдан алынган лицензия болгон учурда гана ар түрдүү керектөөчүлөргө лицензиянын шарттарына ылайык кайра сатат.

7.2. Жылуулук менен жабдуучу уюмдардын отканалары жана жылуулук станциялар менчигинин түрүнө карабастан дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөргө ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча жылуулук энергиясын берет.

7.3. Дүңүнөн алып сатуучу-керектөөчүлөр өзүнүн керектөөчүлөрүнө жылуулук менен жабдуучу уюмдардан жана жылуулук станциялардан алган жылуулук энергиясын ыйгарым укуктуу орган тарабынан акыркы керектөөчүлөрдүн тиешелүү топтору үчүн белгиленген тарифтер боюнча берет.

8. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар үчүн тарифтерди колдонуу (VI топ)

8.1. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар (VI топ) болуп өзүнүн балансында жылуулук тармактары бар адистештирилген чарбалык эсептеги уюмдар же алардын чарбалык эсептеги бөлүмдөрү (юридикалык жактар) эсептелет. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар жылуулук менен жабдуучу уюмдардын отканаларынан жана жылуулук станциялардан жылуулук энергиясын дүңүнөн сатып алат жана ыйгарым укуктуу органдан алынган лицензия болгон учурда гана акыркы керектөөчүлөргө лицензиянын шарттарына ылайык сатат.

8.2. Жылуулук менен жабдуучу уюмдардын отканалары жана жылуулук станциялар менчигинин түрүнө карабастан дүңүнөн сатып алып-сатуучуларга ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген тарифтер боюнча жылуулук энергиясын берет.

8.3. Дүңүнөн сатып алып-сатуучулар өзүнүн керектөөчүлөрүнө жылуулук менен жабдуучу уюмдардан жана жылуулук станциялардан алган жылуулук энергиясын ыйгарым укуктуу орган тарабынан акыркы керектөөчүлөрдүн тиешелүү топтору үчүн белгиленген тарифтер боюнча берет.

Акыркы керектөөчүлөрдүн "Калк" тобу үчүн турак үйлөр, батирлер, батир тибиндеги жатаканалар, коммерциялык эмес типтеги мектеп-интернаттардын, окуу жайлардын жатаканалары, аскерлештирилген мекемелердин гарнизондорунун казармалары жана жатаканалары, түзөтүү мекемелеринде тергөө камак жайлары жана башка министрликтердин жана ведомстволордун жашоо аймактары.

Өнөр жай жана аларга теңештирилген керектөөчүлөргө (II топ) продукцияны өндүрүү жана кайра иштетүү менен алек болгон бардык уюштуруу түрүндөгү жана менчигиндеги ишканалар кирет, анын катарында:

- бирикмелер, өнөр жай ишканалары (заводдор, анын катарында айыл чарбасындагы оңдоочу ишканалар, айыл чарба машиналарын жана механизмдерин оңдоо боюнча устаканалар, ошондой эле, илимий-изилдөө уюмдарынын тажрыйбалуу заводдору, комбинаттар, фабрикалар, шахталар, кен чыгуучу жайлар, карьерлер, разрездер, нефть, газ өндүрүштөрү, бургулоо орнотмолору ж.б.);

- өндүрүш устаканалары, типографиялар, муздатуучу орнотмолор, өндүрүш жана оңдоочу базалары, айыл фермерлери жана дыйкан чарбаларын кошпогондо;

- курулуш материалдарын чыгаруу боюнча ишканалар;

- түздөн-түз курулуш жана куроо иштерин жүргүзгөн, бул курулушту тейлеген көмөкчү транспорттук жана жардамчы объекттерин кошуп айылдык курулуш уюмдарынан башка курулуш уюмдары;

- темир жол, суу, автомобиль, аба жана шаардык транспорт ишканалары (оңдоочу жана башка заводдор, темир жол, троллейбус жана автобус депосу жана парктары, ылгоочу транспорттук объекттер, деңиз жана дарыя порттору, ашыруу базасы жана пункттары, автобазалар, нефть түтүктөр, магистралдык газ түтүктөрү ж.б.);

- байланыштын ишканалары (радиостанциялар, телевизиондук борборлор, ретранслятор, телефон жана телеграфтык түйүндөр жана станциялар, уюлдук байланыш станциялары, Интернет провайдер, почтамттар ж.б.);

- коммуналдык чарбанын ишканалары (отканалар, жылуулук тармактардын ишканалары, суу өткөрүү-канализация чарбасынын ишканалары);

- өнөр жай ишканаларын материалдык-техникалык жактан жабдуучу ишканалар жана уюмдар (кампалар, элеваторлор, базалар, анын ичинде ашыруу, ар түрдүү кабыл алуу пункттары, бөлүштүрүүчү жана даярдоочу объекттер ж.б.);

- канаттуулар, сүт жана сүт азыктарын, ун жана нан чыгаруу боюнча ишканалар, анын ичинде кичи тегирмендер, күптөр, кичи наабайканалар, балмуздак чыгаруу боюнча цехтер;

- тамак аш жана жеңил өнөр жай ишканалары, анын ичинде кондитердик жана тигүү цехтери;

- эт жана жашылча-жемишти кайра иштетүүчү ишканалар;

- тери, жыгач жана металлды иштетүү боюнча устаканалар;

- өсүмдүк майын өндүрүү боюнча күптөр;

- оңдоо-куроо заводдору жана башка өнөр жай ишканалары;

- өнөр жай ишканаларынын кампалары жана базалары;

- таңыктоо жана тара оңдоочу ишканалар жана уюмдар.

Республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржыланган керектөөчүлөргө (III топ) төмөнкүлөр кирет:

- мамлекеттик мекемелер;

- мамлекеттик ооруканалар, бейтапканалар, алдын алуу жайлары, кеңеш берүүчү жерлер, төрөт үйлөрү, балдар тамагы болгон сүт азыктарын берүүчү пункттар, инвалиддер жана кары-картаңдар үйү жана башка социалдык стационардык мекемелер, санаториялар жана башка дарылануучу мекемелер;

- мамлекеттик мектептер, мектеп-интернаттары, жогорку окуу жайлар, техникумдар, училищалар жана башка окуу мекемелери, анын ичинде жатаканалар;

- мамлекеттик балдар бакчалары жана бешик үйлөр, балдар үйү, эс алуу лагерлери жана башка балдар мекемелери;

- мамлекеттик киностудиялары, театрлар, концерттик залдар, кинотеатрлар, цирк жана башка оюн-зоок көрсөтүүчү мекемелер;

- мамлекеттик музейлер, көрсөтмөлөр, китепканалар, окуу, лекция залдары, планетарийлер, клубдар, маданият үйлөрү жана башка маданий-агартуучу мекемелер;

- мамлекеттик стадиондор, ипподромдор, сууда сүзүү бассейндери, спорт залдар жана башка спорттук курулуштар;

- мамлекеттик ботаникалык бактар, зоопарктар;

- казарма жана аскер кызматы үчүн дайындалган турак үйлөрдү жана жатаканаларды кошуп аскер бөлүктөрү, бардык кызмат өтөөлөр менен аскердик окуу мекемелери;

- Коргоо министрлигине, Ички иштер министрлигине, Өзгөчө кырдаалдар министрлигине жана улуттук коопсуздук органдарына караштуу калган башка ишканалар, мекемелер жана уюмдар;

- сот бийлигинин органдары;

- Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы;

- башка топторго киргизилген, бирок толук республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржылануучу керектөөчүлөр акыркы керектөөчүлөрдүн ушул тобуна киргизилиши керек.

Башка топторго кирбеген башка керектөөчүлөргө (IV тобу) кирет:

- бардык жалпыга маалымат каражаттары (кабелдик телевидение компаниялары, теле- жана радио компаниялары, гезиттердин, журналдардын редакциялары ж.б.);

- жарнак агенттиктери, кыймылсыз мүлк агенттиктери;

- банктар, ломбарддар, микрокредиттик уюмдар жана башка, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкын кошпогондо, каржы кредиттик мекемелер;

- жабдууларды, машиналарды, куралдарды, металлды, нефть өнүмдөрүн жана башка өндүрүш жана курулушка керектүү продукцияларды дүңүнөн жеткирүү боюнча сатуучу жана жабдуучу уюмдардын кампалары жана базалары, ошондой эле материалдык-техникалык жабдуунун жана соода уюмдарынын базалары;

- коомдук, укук коргоо уюмдары жана бирикмелери;

- турак жайды-пайдалануу башкармалыгы (жеке муктаждыктарды кошуп);

- илимий-изилдөө, долбоорлоо жана иликтөө институттары, эсептеп чыгаруучу борборлор, лабораториялар, конструктордук бюролор, башка илимий-изилдөө жана долбоорлоо-иликтөө мекемелери;

- темир жол бекеттери, кеме токтоочу жайлар, авто бекеттер, аэродромдор, аэропорттор, автобус станциялары;

- жеке автомашиналар үчүн гараждар жана гараж-курулуш кооперативдери, автопарктар, автотуруктар, авто май куюучу станциялар, авто оңдоочу устаканалар, техникалык тейлөө станциялары, авто жуучу жайлар;

- калкты тиричилик жактан тейлеген бардык ишканалар, чачтарачтар, фотоателье, ателье жана кийим, бут кийим, маданий-тиричилик буюмдарын оңдоочу боюнча жайлар, химтазалоо жана кир жуугуч жайлар, киреканалар, мончолор, сауналар, чайынмалар жана башка тиричилик жактан тейлөөчү ишканалар;

- жеке ооруканалар, бейтапканалар, алдын алуу жайлары, кеңеш берүүчү жайлар, төрөт үйлөрү, санаториялар жана башка дарылоочу мекемелер;

- жеке мектептер, мектеп-интернаттар, жогорку окуу жайлар, техникумдар, училищалар жана башка окуу мекемелери;

- жеке балдар бакчасы жана бешик үйлөрү, эс алуу лагерлери жана башка балдар мекемелери;

- мейманканалар, эс алуу үйлөрү, пансионаттар, мотелдер, кемпингдер, туристтик базалар;

- жеке музейлер, көрсөтмөлөр, китепканалар, окуу, лекция залдары, планетарийлер, клубдар, маданият үйлөрү жана башка маданий-агартуучу мекемелер;

- маданият жана эс алуу парктары, бактар, ботаникалык бактар, зоопарктар;

- жеке стадиондор, ипподромдор, сууда сүзүү бассейндери, спорт залдары жана башка спорттук имараттар;

- бардык диний мекемелер (мечиттер, чиркөөлөр ж.б.), анын катарында диний окуу мекемелери;

- бардык түрдөгү дүкөндөр, бутиктер, салондор, соода комплекстери, дарыканалар, алмашуу бюролору, офис борборлору;

- дүкөнчөлөр, чатырлар, автодүкөндөрү, базарлар, жарманкелер жана базарлар, мезгилдүү соода павильондору, бардык түрдөгү күркөлөр, үйдөгү дүкөндөр;

- соода кампалары, чекене базалары, соода уюмдарынын дүң базалары, жашылча сактоочу жайлар, жашылча жана жашылча-жемиш базалары;

- ашканалар, шам-шум этүүчү жайлар, кафелер, барлар, чай ичилүүчү жерлер, ресторандар, буфеттер, фабрика-ашканалар, чала фабрикаттар комбинаттары, үйдөгү ашканалар;

- казино, ойнотулуучу автоматтардын залы, Интернет-кафе жана башка эс алуу мекемелери;

- менчигинин түрүнө карабастан, азык түлүк, өнөр жай товарларын, чала фабрикаттарды сатууну, ошондой эле тамактарды жана суусундуктарды чыгарууну түздөн-түз жүргүзгөн бардык чекене соода тармактары жана коомдук тамактануу ишканалары;

- башка тарифтик топторуна кирбеген калган керектөөчүлөр.