1-статья. Ушул Мыйзамда пайдаланылуучу түшүнүктөр

Ушул Мыйзамдын максаттары үчүн пайдаланылуучу түшүнүктөр төмөндөгүдөй маанилерде колдонулат: тартуу - кандайдыр бир жумуштарды аткаруу үчүн адамдарды жалдоо, топтоо, аларды кандайдыр бир ишке тартуу, анын ичинде укукка каршы ишке, кандайдыр бир уюмдун, анын ичинде мыйзамда тыюу салынган уюмдун курамына киргизүү; (абзац КР 2023-жылдын 24-январындагы № 8 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) (абзац КР 2023-жылдын 24-январындагы № 8 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) (абзац КР 2023-жылдын 24-январындагы № 8 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) адамдарды сатуунун курмандыктары - тартууга, ташып жеткирүүгө, өткөрүп берүүгө, сатууга же адамдарды сатуу менен байланышкан дагы башка иш-аракеттерге ошол адамдын макулдугу бар - жогуна карабастан, адамдарды сатуудан жапа чеккен адам; адамдарды сатуунун курмандыктарын идентификациялоо - Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген критерийлердин негизинде адамдарды сатуунун курмандыктарына адамдарды кошуу эрежелери; адамдарды сатуунун курмандыктарын кайра жиберүүнүн улуттук механизми - бул адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам берүүгө жана аларды коргоого багытталган мамлекеттик органдардын, коммерциялык эмес уюмдардын, ошондой эле адистештирилген мекемелердин иш-аракеттеринин жыйындысы; мажбурлоочу же милдеттүү эмгек (мажбурлоо эмгеги) - Кыргыз Республикасынын Конституциясында жана эмгек мыйзамдарында аныкталган учурлардан тышкары, аткаруу үчүн ал адам өз кызматын ыктыярдуу сунуштабаган, кандайдыр бир жазалоо коркунучу алдында адамдан талап кылынган кандай болбосун иш (кызмат көрсөтүү) же кызмат; кулчулук - адамдын менчик укугуна таандык айрым же бардык укуктары жүзөгө ашырылуучу ал-акыбалы же абалы; адамдарды сатуу - анын макулдугу менен же макулдугусуз коркутуу, күч же мажбурлоонун башка түрлөрүн колдонуу, шантаж, уурдоо, алдамчылык, алдоо, бийликти же абалдын алсыздыгын кыянаттык менен пайдалануу жолу менен, же болбосо эксплуатациялоо максатында аны контролдоочу адамдын макулдугун алуу үчүн төлөм же пайда сунуштоо жолу менен азгырма жалдоо, ташуу, жашыруу, алуу, кабыл алуу же адамды өткөрүп берүү; адамдарды сатуучу адам - өзалдынча же адамдардын тобунда адамдарды сатууга байланышкан кандай иш болбосун жасаган жеке же юридикалык жак, ошондой эле өзүнүн иш-аракеттери менен адамдарды сатууга көмөктөшкөн, ага тете кызматтык ыйгарым укуктарынан улам милдеттүү жасоого тийиш болсо да буга тоскоолдук кылбаган же каршы турбаган кызмат адамы; башпаанек - ушул Мыйзамга ылайык түзүлгөн жана адамдарды сатуунун курмандыктарынын убактылуу жашап турушуна арналган, адамдарды сатууга каршы иш-аракет боюнча ишти жүзөгө ашыруучу атайын мекеме; борбор - ушул Мыйзамга ылайык түзүлгөн жана адамдарды сатуунун курмандыктарына консультациялык, юридикалык, социалдык жактан жардам берүүгө арналган, адамдарды сатууга каршы иш-аракет боюнча ишти жүзөгө ашыруучу атайын мекеме; эзип иштетүү - адамды кылмыш ишине тартуу; адамды сойкулукка же сексуалдык иштин дагы башка түрлөрүнө, зордогон эмгекке же кызмат көрсөтүүлөргө, кулчулукка же кулчулукка окшош каада-салттарга мажбурлоо, коммерциялык максаттарга асырап алуу, куралдуу жаңжалдарга пайдалануу; адамдарды сатууга каршы күрөшүү - адамдарды сатууну алдын алууга, табууга, болтурбоого, адамдарды сатуунун кесепеттерин минималдаштырууга жана адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарга жардам көрсөтүүгө багытталган иш-чаралардын комплекси; адамдарды сатуунун курмандыктарын коргоо - адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдардын бузулган укуктарын калыбына келтирүүгө багытталган иш-чаралар; адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам көрсөтүү - адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарды медициналык, психологиялык, социалдык, укуктук, маалыматтык жана башка жактан колдоого алууну камтыган иш-чаралар. Ушул Мыйзамда пайдаланылган түшүнүктөр, атап айтканда, "адамдарды сатуунун курмандыктары" жана "адамдарды сатуучу" кандай гана негизде болбосун басмырлоочу болуп саналбагандай түрдө чечмеленет жана колдонулат. Бул түшүнүктөрдү чечмелөө жана колдонуу эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптерине жана ченемдерине ылайык жүзөгө ашырылат. (КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218, 2018-жылдын 11-январындагы N 2, 2023-жылдын 24-январындагы № 8 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)