Мамлекеттик маалыматтык системаларды түзүү, өнүктүрүү, эксплуатацияга киргизүү, эксплуатациялоо жана эксплуатациядан чыгаруу тартибине коюлуучу талаптар (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомуна) талаптар

Тиркеме (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 31-декабрындагы № 744 токтомуна)

Мамлекеттик маалыматтык системаларды түзүү, өнүктүрүү, эксплуатацияга киргизүү, эксплуатациялоо жана эксплуатациядан чыгаруу тартибине коюлуучу талаптар

1. Ушул Талаптар "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык иштелип чыккан жана Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын мамлекеттик же муниципалдык маалыматтык системаларын түзүү, өнүктүрүү, эксплуатацияга киргизүү, эксплуатациялоо жана эксплуатациядан чыгаруу тартибине коюлуучу талаптарды (мындан ары - Талаптар) аныктайт.

2. Ушул Талаптардын жоболору республикалык жана/же жергиликтүү бюджеттен каржылануучу, мамлекеттик/муниципалдык маалыматтык системанын ээси жана/же оператору болгон мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, мамлекеттик жана муниципалдык ишканалар, уюмдар жана мекемелер тарабынан колдонуу үчүн милдеттүү болуп саналат.

3. Ушул Талаптардын жоболору Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыр жөнүндөгү мыйзамдарына ылайык мамлекеттик сырды түзгөн маалыматты өзүнүн базасында камтыган мамлекеттик жана муниципалдык маалыматтык системаларга, атайын багыттагы жана/же өкмөттүк, жашыруун, шифрленген телекоммуникация тармагына, электрондук башкаруунун мамлекеттик инфраструктурасынын курамына кирбеген маалыматтык системаларга карата колдонулбайт.

4. Кыргыз Республикасынын интеллектуалдык менчикти коргоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарына ылайык интеллектуалдык менчик объектилери болгон компоненттерди пайдаланууга укуктарын талаптагыдай тариздебестен, мамлекеттик же муниципалдык маалыматтык системаны эксплуатациялоого жол берилбейт.

5. Ушул Талаптардын максаттары үчүн төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат:

- мамлекеттик же муниципалдык маалыматтык система (мындан ары - маалыматтык система) - мамлекеттик органдардын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын маалыматтык базаларында камтылган маалыматтын, маалыматтык технологиялардын жана аларды иштетүүнү камсыз кылган техникалык каражаттардын жыйындысы;

- маалыматтык системанын ээси - тиешелүү ченемдик укуктук актылар менен аныкталган өз ыйгарым укуктарынын алкагында маалыматтык системага ээлик кылуу укугуна жана/же пайдалануу укугуна ээ болгон, техникалык каражаттарды сатып алуу, маалыматтык технологияларды сатып алуу же иштеп чыгуу, маалыматтык базаларды түзүү жана жүргүзүү аркылуу аны түзүүнү жана пайдалануу уюштурган мамлекеттик орган же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы;

- маалыматтык системанын оператору - маалыматтык системанын ээси тарабынан аны эксплуатациялоо, ошондой эле келишимдик негизде техникалык жана программалык коштоо боюнча функцияларды жүктөгөн мамлекеттик бийлик органы, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы, жеке жак же уюштуруу-укуктук формасына жана менчигинин формасына карабастан юридикалык жак;

- ыйгарым укуктуу орган - электрондук башкарууга өтүүдө мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына көмөк көрсөтүү боюнча, ошондой эле мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, ишканалар, мекемелер үчүн маалыматтык системаларды жана технологияларды сатып алууга (модернизациялоого) техникалык-экономикалык негиздемелерге, техникалык спецификацияларга, техникалык тапшырмаларга коюлуучу талаптарды иштеп чыгуу боюнча ыйгарым укуктар жүктөлгөн электрондук башкаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган;

- маалыматтык системаны колдонуучу - мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын, мамлекеттик же муниципалдык ишкананын же мекеменин аталган системага жетүү укугу бар жана аны иштетүүнүн жыйынтыктарын пайдаланган кызматкер;

- функциялык тестирлөө - функциялык талаптардын ишке ашырылышын, башкача айтканда программалык камсыздоонун айрым шартта колдонуучуларга керектүү милдеттерди чечүү жөндөмүн текшерүү максатында программалык камсыздоону тестирлөө;

- колдонуучулук интерфейс - маалыматтык системанын элементтеринин ортосундагы колдонуучу менен маалыматтык системанын программалык-аппараттык компоненттеринин ортосунда маалымат берүүнү камсыз кылган өз ара аракеттенүү (башкаруу, контролдоо ж.б.) каражаттарынын, методдорунун жана эрежелеринин жыйындысы;

- эргономикалуулугун текшерүү (юзабилити-тестирлөө) - колдонуучуларды тестирлөөчү, сыноочу катары тартууга жана алардан алынган жыйынтыктарды суммалоого негизделген маалыматтык системанын пайдалануудагы ыңгайлуулугун баалоо методу;

- шайкештигин тестирлөө - функциялык эмес тестирлөөнүн түрү, анын негизги максаты маалыматтык системанын белгилүү чөйрөдө туура иштешин текшерүү болуп саналат, ага төмөнкүдөй элементтер кириши мүмкүн: аппараттык платформа, операциялык система, браузерлер, экранды ар кандай кеңейтүү;

- коопсуздукту тестирлөө - программалык камсыздоонун ар кандай чабуулдарга алсыздыгын баалоо;

- өндүрүмдүүлүгүн тестирлөө - эсептөөчү система же анын бөлүгү белгилүү бир жүктөмдө канчалык тез иштей тургандыгын аныктоо максатында жүргүзүлгөн тестирлөө;

- регрессиялык тестирлөө - маалыматтык системанын ишинде аныкталган кемтиктерди жана каталарды оңдоонун жыйынтыгы боюнча өткөрүлгөн жана оңдолгон кемтиктин же катанын азыркы учурда чыкпагандыгын, ал эми маалыматтык системанын максаттуу функциясы бузулбагандыгын көрсөтүүгө багытталган тестирлөө;

- интеграциялык тестирлөө - бул функциялык тестирлөөнүн бир түрү, башкача айтканда маалыматтык системанын айрым компоненттеринин өз ара аракеттенүү көйгөйлөрүн табууга багытталган сыноо.

6. Маалыматтык системанын ээси:

а) маалыматты коргоо, мамлекеттик же муниципалдык маалыматтык системаларда маалыматтык технологияларды пайдалануу жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 21-ноябрындагы № 762 токтому менен бекитилген Мамлекеттик маалыматтык системалар базасында камтылган маалыматты коргоо талаптарына ылайык маалыматтын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча чараларды уюштурат;

б) маалыматтык системаны идентификациялайт, метамаалыматтардын баяндамасын түзөт жана жайгаштырат (пайдалануу, баяндоо, окуялардын планы, окуялардын, карым-катыштардын хроникасы);

в) маалыматтык системаны Электрондук башкаруунун мамлекеттик инфраструктурасынын реестрине каттоо же андан чыгаруу жөнүндө жазуу жүзүндөгү табыштаманы ыйгарым укуктуу органга берет;

г) маалыматтык системаны Электрондук башкаруунун мамлекеттик инфраструктурасынын реестрине каттоо же андан чыгаруу жөнүндө жазуу жүзүндөгү табыштаманы ыйгарым укуктуу органга өз убагында берүү аркылуу Электрондук башкаруунун мамлекеттик инфраструктурасынын реестрин актуалдуу абалда кармайт;

д) формасы жана ыкмасы өз алдынча аныкталуучу маалыматтык системаларды жана метамаалыматтарды сактайт.

7. Маалыматтык системалар мамлекеттик органдардын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктарын ишке ашыруу жана ушул органдардын ортосунда маалымат алмашууну камсыз кылуу максатында, ошондой эле электрондук башкаруу чөйрөсүндөгү мыйзамдарда белгиленген башка максаттарда түзүлөт.

8. Маалыматтык системалар республикалык бюджеттин, жергиликтүү бюджеттердин каражаттарынын, ошондой эле мамлекеттик же муниципалдык мүлктүн курамына киргизилүүчү маалыматтык системаларды түзүү жана эксплуатациялоо максаттарына берилген башка булактардын эсебинен түзүлөт.

9. Маалыматтык системаны түзүүгө мамлекеттик органдын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын түзүү максаттарын көрсөтүү менен маалыматтык системаны түзүү жөнүндө чечими негиз болот.

10. Маалыматтык системаны түзүү жана өнүктүрүү төмөнкүлөргө ылайык жүргүзүлөт:

- "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 21-ноябрындагы № 762 токтому менен бекитилген Мамлекеттик маалыматтык системалар базасында камтылган маалыматты коргоо талаптарына;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 21-ноябрындагы № 760 токтому менен бекитилген Жеке маалыматтарды маалымат системаларында иштетүү учурунда аткарылышы жеке маалыматтардын корголушун белгиленген деңгээлде камсыз кылуучу, жеке маалыматтардын коопсуздугун камсыз кылуу жана коргоо талаптарына;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 11-апрелиндеги № 200 токтому менен бекитилген "Түндүк" электрондук ведомстволор аралык өз ара аракеттенүү системасындагы маалыматтык системалардын өз ара аракеттенүүсүнө карата талаптарга;

- мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, ишканалар, мекемелер үчүн маалыматтык системаларды жана технологияларды сатып алууга (модернизациялоого) техникалык-экономикалык негиздемелерге, техникалык спецификацияларга, техникалык тапшырмаларга.

11. Мамлекеттик маалыматтык системаны түзүү жана өнүктүрүүгө техникалык тапшырма ыйгарым укуктуу орган иштеп чыккан техникалык тапшырмаларга коюлуучу талаптарга ылайык иштелип чыгат жана маалыматтык системаны түзүү жөнүндө чечим кабыл алган мамлекеттик органдын жетекчиси тарабынан ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуу боюнча бекитилет.

Муниципалдык системаны түзүү жана өнүктүрүүгө техникалык тапшырманы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы өз алдынча иштеп чыгат жана маалыматтык системаны түзүү жөнүндө чечим кабыл алган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын жетекчиси тарабынан ыйгарым укуктуу органга милдеттүү түрдө билдирүү менен бекитилет.

12. Маалыматтык системаны түзүү жана өнүктүрүү процесси төмөнкүдөй ырааттуу этаптардан турат:

а) документтерди иштеп чыгуу;

б) программалык камсыздоону иштеп чыгуу же адаптациялоо;

в) пайдаланууга берүүгө даярдоочу жумуштар;

г) маалыматтык системага алдын ала сыноолорду жүргүзүү;

д) маалыматтык системаны тажрыйбалык эксплуатациялоо;

е) маалыматтык системага кабыл алуучу сыноолорду жүргүзүү.

13. Маалыматтык системаны түзүүнүн ар бир этабын ишке ашырууну камсыз кылган иш-чаралардын тизмеги бекитилген техникалык тапшырмада баяндалат.

14. Иштелип чыккан маалыматтык системага тиркелген документтердин тизмеги ушул Талаптардын тиркемесинде берилген.

15. Программалык камсыздоону иштеп чыгуу же адаптациялоо этабына маалыматтык системанын программалык системасын иштеп чыгуу, сатып алынуучу программалык камсыздоону тандоо жана адаптациялоо, ошондой эле белгиленген учурларда маалыматтык системанын иштелип чыккан программалык камсыздоосун же маалыматты коргоо талаптары боюнча маалыматты коргоо каражаттарын сертификаттоо тартиби кирет.

16. Пайдаланууга берүүгө даярдоочу жумуштар этабына маалыматтык системанын бөлүктөрүнүн техникалык каражаттарын жана программалык камсыздоосун автономдук жөндөө, анын маалыматтык базасына маалыматтарды жүктөө, маалыматтык системанын техникалык каражаттарын жана программалык камсыздоосун, анын ичинде маалыматты коргоо каражаттарын комплекстик жөндөө кирет.

17. Алдын ала сыноолорду жүргүзүү этабына төмөнкүлөр кирет:

а) маалыматтык системанын модулдарынын өз ара аракеттенүүсүн функциялык тестирлөө, колдонуучулук интерфейсти тестирлөө, юзабилити-тестирлөө, шайкештигин тестирлөө, коопсуздугун тестирлөө, өндүрүмдүүлүгүн тестирлөө, регрессиялык тестирлөө жана интеграциялык тестирлөө, буга ылайык маалыматтык системаны түзүүгө техникалык тапшырмага ылайык анын функциялуулугуна текшерүү жүргүзүлөт;

б) маалыматтык системанын бардык функциялык компоненттери үчүн тесттердин, тестирлөө сценарийлеринин топтому жана тестирлөө жүргүзүү үчүн сыноолордун методдору иштелип чыгат;

в) сыноолорду жүргүзүүдө табылган кемчиликтерди жоюу жана маалыматтык системанын тиешелүү документтерине зарыл болгон өзгөртүүлөрдү киргизүү;

г) сыноо протоколдорун жана маалыматтык системаны тажрыйбалык эксплуатациялоого кабыл алуу актыларын тариздөө;

д) маалыматтык системанын ээсинин персоналы үчүн маалымдама системасын жана (же) маалыматтык системаны эксплуатациялоо боюнча нускамаларды түзүү.

18. Тажрыйбалык эксплуатациялоо этабына төмөнкүлөр кирет:

а) маалыматтык системанын реалдуу маалыматтарга таянып, техникалык тапшырмага шайкеш келүүсүнө тажрыйбалык эксплуатациялоо;

б) тажрыйбалык эксплуатациялоо жүргүзүү жол-жоболорун документтештирүү;

в) мамлекеттик маалыматтык системалар базасында камтылган маалыматты коргоо талаптарына шайкештигин сыноо;

г) программалык камсыздоону толуктап иштеп чыгуу жана маалыматтык системаны тажрыйбалык эксплуатациялоодо табылган кемчиликтер боюнча техникалык каражаттарды кошумча жөндөө;

д) тажрыйбалык эксплуатациялоонун жыйынтыгы боюнча техникалык тапшырмага зарыл болгон өзгөртүүлөрдү киргизүү жана толуктап иштеп чыгуу;

е) жоюлган кемчиликтердин жана маалыматтык системаны өндүрүштүк эксплуатациялоо башталганга чейин жоюу талап кылынган кемчиликтердин тизмеги камтылган тажрыйбалык эксплуатациялоо аяктагандыгы жөнүндө актыны тариздөө.

19. Кабыл алуучу сыноолорду жүргүзүү этабына төмөнкүлөр кирет:

а) маалыматтык системанын аны түзүүнүн техникалык тапшырмасына, ошондой эле маалыматты жана жеке маалыматтарды коргоо боюнча колдонуудагы ченемдик базага жана стандарттарга ылайык маалыматты коргоо боюнча талаптарга шайкештигине сыноо жүргүзүү;

б) тажрыйбалык эксплуатациялоо аяктагандыгы жөнүндө актыда көрсөтүлгөн кемчиликтерди жоюунун жыйынтыгын талдоо;

в) маалыматтык системаны эксплуатациялоого кабыл алуу жөнүндө актыны тариздөө.

20. Маалыматтык системаны өндүрүштүк эксплуатациялоого киргизерден мурда маалыматтык системанын ээси түзүлгөн маалыматтык системаны же жаңы версияларын жана эксплуатацияланып жаткан маалыматтык системанын жаңылоолорун кабыл алуу критерийлерин аныктайт, ошондой эле өзүнүн чечими менен кызыкдар мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, уюмдардын катышуусунда кабыл алуучу комиссияны түзөт.

21. Маалыматтык системаны эксплуатациялоого киргизүүнүн алдында анын ээси маалымдама системасын жана аны эксплуатациялоо боюнча нускаманы үйрөнүү максатында персоналды окутууну уюштурат.

22. Маалыматтык системаны өндүрүштүк эксплуатациялоого киргизүү, мамлекеттик органдын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын кабыл алуу комиссиясы кол койгон төмөнкүдөй документтери болгон учурда маалыматтык системаны кабыл алуу жөнүндөгү чечиминин негизинде ишке ашырылат:

а) тажрыйбалык эксплуатациялоо оң жыйынтык менен аяктаган шартта техникалык документтердин талаптарына ылайык ушул талаптарга шайкештиги жөнүндө документ;

б) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 21-ноябрындагы № 762 токтому менен бекитилген Мамлекеттик маалыматтык системалар базасында камтылган маалыматты коргоо талаптарына ылайык келүүсүнө сыноо жүргүзүүнүн оң жыйынтыгы жөнүндө акт;

в) маалыматтык системаны өндүрүштүк эксплуатациялоого киргизүү жөнүндө акт;

г) маалыматтык система эксплуатациялоого берилген күндөн тартып эксплуатациялоону камсыз кылуу боюнча иш-чаралардын кадамдык планы.

23. Мамлекеттик органдын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын маалыматтык системаны эксплуатациялоого киргизүү боюнча иш-чаралар планына төмөнкүлөр кирет:

а) уюштуруучулук-тескөөчү документтерди, анын ичинде маалыматты жана жеке маалыматтарды коргоо боюнча колдонуудагы ченемдик базага жана стандарттарга ылайык маалыматты коргоо боюнча документтерди бекитүү;

б) маалыматтык системаны эксплуатациялоону камсыз кылуучу кадрларды даярдоо/кайра даярдоо боюнча иш-чаралар;

в) маалыматтык системанын коопсуздугун камсыз кылуучу кадрларды даярдоо/кайра даярдоо боюнча иш-чаралар.

24. Эксплуатациялоого киргизүү жөнүндө чечимде маалыматтык системаны эксплуатациялоону баштоо мөөнөтү көрсөтүлөт.

25. Эксплуатациялоого киргизилип жаткан маалыматтык системаны Электрондук башкаруунун мамлекеттик инфраструктурасынын реестрине киргизүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 5-декабрындагы № 661 токтому менен бекитилген Электрондук башкаруунун мамлекеттик инфратүзүмүнүн реестрин жүргүзүү эрежелери, анын ичинде инфратүзүмдүн элементтерин реестрге киргизүү жана аларды реестрден чыгаруу эрежелерине ылайык ишке ашырылат.

26. Жеке маалыматтар камтылган маалыматты маалыматтык системада иштетүүдө Кыргыз Республикасынын 2017-жылдын 21-ноябрындагы № 760 токтому менен бекитилген Жеке маалыматтарды маалымат системаларында иштетүү учурунда аткарылышы жеке маалыматтардын корголушун белгиленген деңгээлде камсыз кылуучу, жеке маалыматтардын коопсуздугун камсыз кылуу жана коргоо талаптары колдонулат.

27. Маалыматтык системанын ээсинин эксплуатациялоого киргизүү жөнүндө чечиминде көрсөтүлгөн күн маалыматтык системаны эксплуатациялоонун башталышы катары саналат.

28. Өндүрүштүк эксплуатациялоого берилген маалыматтык системанын үзгүлтүксүз иштөөсүн жана анын функциялуулугун жана коопсуздугун тиешелүү деңгээлде камсыз кылууну ушул Талаптардын 21-пунктуна ылайык окуудан өткөн маалыматтык системанын ээсинин же операторунун персоналы камсыз кылат.

29. Маалыматтык системаны эксплуатациялоо маалыматтык системанын документтерине ылайык катуу тартипте жүргүзүлүүгө тийиш.

30. Маалыматтык системаны өндүрүштүк эксплуатациялоодо төмөнкүлөр камсыз кылынат:

- үзгүлтүккө учураган же бузулган учурда маалыматтык системанын сактыгы, аны коргоо, калыбына келтирүү;

- маалыматтык системаны резервдик көчүрүү жана өз убагында актуалдаштырууга контроль жүргүзүү;

- маалыматтык системаларга кайрылган учурлар жөнүндө маалыматтарды автоматташтырылган эсепке алуу, сактоо жана мезгил-мезгили менен архивдөө;

- программалык камсыздоонун, сервердик жана телекоммуникациялык жабдуунун конфигурациялык жөндөөлөрүндөгү өзгөрүүлөрдү белгилөө;

- өндүрүмдүүлүгүнүн функциялык мүнөздөмөлөрүн контролдоо жана жөнгө салуу;

- маалыматтык системаны коштоо;

- маалыматтык системанын пайдаланылган лицензиялык программалык камсыздоосун техникалык коштоо;

- маалыматтык системанын программалык камсыздоосун иштеп чыгуучу тарабынан кепилдик тейлөө, анын ичинде кепилдик берилген мөөнөттүн ичинде табылган каталарды жана кемчиликтерди жоюу. Кепилдик тейлөө мөөнөтү маалыматтык система өндүрүштүк эксплуатациялоого киргизилген күндөн тартып бир жылдан кем эмес мөөнөткө камсыздалат.

31. Бөтөн уюмдарды ишке тартуу менен маалыматтык системаны өндүрүштүк эксплуатациялоо этабында кепилдик тейлөө төмөнкүлөрдү талап кылат:

- кепилдик тейлөө жөнүндө макулдашуулардагы кибер коопсуздук маселелерин регламенттөө;

- кепилдик тейлөө процессинде маалыматтык-коммуникациялык технологиялардагы тобокелдерди башкаруу.

32. Маалыматтык системаны бөтөн уюмдарды тартуу менен тейлөөгө, бардык мүмкүн болгон коркунуч тобокелдери боюнча кибер коопсуздугун камсыз кылуу маселелерин регламенттөөдө жана ушул маселелер техникалык тейлөө боюнча макулдашууда көрсөтүлгөндө жол берилет.

33. Колдонуучуларды маалыматтык системага туташтыруу, ошондой эле маалыматтык системанын өз ара аракеттенүүсү домендик аталыштарды колдонуу менен ишке ашырылат.

34. Маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгарууга төмөнкүлөр негиз болот:

а) эксплуатациялоо мөөнөтү аяктаган учурда, эгер бул маалыматтык системаны эксплуатациялоого киргизүү жөнүндө чечимде көрсөтүлсө;

б) маалыматтык системанын ээсинин иш чөйрөсүн жөнгө салган мыйзамдар өзгөргөндүгүнө, маалыматтык системанын ээси башкаруучулук чечимдерди кабыл алгандыгына байланыштуу аны андан ары пайдалануу максатка ылайык эместиги;

в) эксплуатациялоонун финансылык-экономикалык натыйжалуу эместиги;

г) иштеп жаткан маалыматтык системаны масштабдоо мүмкүндүгүнүн жоктугу;

д) маалыматтык системаны башка архитектурага жана платформага өткөрүү.

35. Маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгарууга негиз болгондо маалыматтык системанын ээси маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу жөнүндө чечим чыгарат.

36. Маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу жөнүндө чечим төмөнкүлөрдү камтыйт:

а) маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу датасы жана негизи;

б) маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу боюнча иш-чаралардын тизмеги жана аларды ишке ашыруу мөөнөтү;

в) маалыматтык ресурстарды сактоо жана андан ары пайдалануу тартиби, мөөнөтү, режими, анын ичинде эксплуатациялоодон чыгарылуучу маалыматтык системанын маалыматтык ресурстарга жетүүнү камсыз кылуу жана эксплуатациялоодон чыгарылуучу маалыматтык системада камтылган маалыматты коргоону камсыз кылуу тартиби;

г) маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу жөнүндө колдонуучуларга кабарлоо тартиби, мөөнөтү жана ыкмалары.

37. Маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу боюнча иш-чаралардын тизмегине төмөнкүлөр кирет:

а) маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу менен байланышкан уюштуруучулук-тескөөчү документтерди бекитүү;

б) маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу боюнча жумуштар, анын ичинде программалык камсыздоону жок кылуу (деинсталляциялоо) боюнча жумуштар, программалык камсыздоого болгон укуктар менен байланышкан жумуштар, техникалык каражаттарды демонтаждоо жана эсептен чыгаруу боюнча жумуштар, маалыматтык системанын маалыматтык ресурстарын сактоо жана андан ары пайдалануу боюнча жумуштар;

в) маалыматтык системанын документтерине жана маалыматты коргоо боюнча уюштуруучулук-тескөөчү документтерине ылайык маалыматты коргоону камсыз кылуу, анын ичинде маалыматтарды архивдөө же маалыматтарды жана машиналык маалымат сактагычтардагы маалыматтарды жана калган информацияны жок кылуу (өчүрүү), зарылдыгына жараша машиналык маалымат сактагычтарды жок кылуу.

38. Маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу мөөнөтү, маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаруу жөнүндө чечимде каралган акыркы иш-чараны аяктоо мөөнөтүнөн мурда болушу мүмкүн эмес.

39. Маалыматтык системаны эксплуатациялоодон чыгаргандан кийин маалыматтык системанын ээси же оператор, "Кыргыз Республикасынын улуттук архив фонду жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында, архивдик иш чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук актыларда белгиленген документтерди кабыл алуу, сактоо, эсепке алуу жана пайдалануу эрежелерине ылайык эксплуатациялоодон чыгарылган маалыматтык системанын электрондук документтерин, техникалык документтерин, журналдарын жана архивделген маалыматтык базасын ведомстволук архивге өткөрөт.

40. Маалыматтык системанын ээсинен маалыматтык системаны эксплуатациялоону токтотуу жөнүндө табыштама келип түшкөн учурда ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тиешелүү маалыматтарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 5-декабрындагы № 661 токтому менен бекитилген Электрондук башкаруунун мамлекеттик инфратүзүмүнүн реестрин жүргүзүү эрежелери, анын ичинде инфратүзүмдүн элементтерин реестрге киргизүү жана аларды реестрден чыгаруу эрежелерине ылайык белгиленген тартипте Электрондук башкаруунун мамлекеттик инфраструктурасынын реестринде жайгаштырат.

41. Эксплуатациялоодон чыгарылган маалыматтык системаны эсептен чыгаруу "Бухгалтердик эсеп жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык ишке ашырылат. Эсептен чыгарылгандан кийин маалыматтык системаны анын ээси пайдаланбайт.

42. Маалыматтык системаны, программалык камсыздоону же сервистик программалык продуктуну эсептен чыгарууда маалыматтык системанын ээси же оператору, эсептен чыгарылуучу маалыматтык системанын маалыматтык базасын башкаруу сиcтемасынын ички орнотулган функционалы аркылуу маалыматтык системаны калыбына келтирүү боюнча нускаманы даярдоо менен маалыматтык базанын түзүмүнүн жана мазмунунун сакталышын камсыз кылат. Маалыматтык базанын түзүмүн жана мазмунун сактоо ыкмасын ээлик кылуучу өз алдынча аныктайт.

43. Маалыматтык системанын ээси маалыматтык системаны пайдаланбаганда аны "Кыргыз Республикасынын улуттук архив фонду жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында белгиленген тартипте архивге өткөрүүнү камсыз кылат.

Мамлекеттик маалыматтык системаларды түзүү, өнүктүрүү, эксплуатацияга киргизүү, эксплуатациялоо жана эксплуатациядан чыгаруу тартибине коюлуучу талаптардын тиркемеси

Иштелип чыккан маалыматтык системага тиркелүүчү документтердин тизмеги Маалыматтык системаны иштеп чыгууда анын функциялык мүмкүнчүлүктөрүн, орнотуу, эксплуатациялоо тартибин баяндоочу документтердин комплексин түзүү керек. Иштелип чыккан маалыматтык системага тиркелүүчү негизги документтерге милдеттүү түрдө төмөнкүлөр кирет:

- Пайдалануучунун колдонмосу. Системанын жалпы баяндамасын, анын функциялык мүмкүнчүлүктөрүн жана аларды пайдалануу ыкмаларын камтууга тийиш;

- Администратордун колдонмосу. Бул документте маалыматтык системаны орнотуу жөнүндө маалыматтар, анын компоненттери, жабдууга, операциялык системасына жана кошумча программалык камсыздоого коюлуучу талаптар камтылууга тийиш. Мындан сырткары, жаңылоо жол-жоболору баяндалышы керек;

- Техникалык жана программалык талаптар. Маалыматтык системанын аппараттык бөлүгүнө коюлуучу минималдык жана сунушталган талаптардын тизмеси, ошондой эле зарыл болгон алдын ала орнотулган программалык камсыздоонун тизмеси;

- Системанын техникалык баяндамасы. Системанын ички түзүлүшүнүн, класстарынын, методдорунун, касиеттеринин, интерфейстеринин баяндалышы ж.б. камтылган;

- Баштапкы коддор. Программалык камсыздоого тапшырык берилген же ал өз алдынча иштелип чыккан учурда программалардын баштапкы коддору болууга тийиш.