395-берене. Жалдануучулук

1. Башка мамлекеттердин куралдуу жаңжалдарга же мамлекеттик бийликти кулатууга же аймактык бүтүндүктү бузууга багытталган зомбулук аракеттерге пайдалануу максатында жалдануучуларды азгырып тартуу, каржылоо, материалдык камсыз кылуу, үйрөтүү, ошондой эле жалдануучуларды согуштук чыр-чатактарда же аракеттерде пайдалануу, -

IV категориядагы эркиндигинен ажыратууга жазаланат.

2. Материалдык сыйлык алуу максатында башка мамлекеттердин куралдуу жаңжалдарына мамлекеттик бийликтин тиешелүү органдарынын уруксатысыз катышуу, -

V категориядагы эркиндигинен ажыратууга жазаланат.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган жосундар төмөнкүдөй жасалганда:

1) адамдардын тобу же алдын-ала сүйлөшүү боюнча адамдардын тобу тарабынан;

2) жашы жетелекке карата, -

VI категориядагы эркиндигинен ажыратууга жазаланат. Эскертүү. Материалдык сыйакы алуу же башка кызыкчылыкты көздөө максатында аракеттенген жана куралдуу жаңжалга же согуштук аракеттерге катышып жаткан мамлекеттин жараны болуп саналбаган, анын аймагында туруктуу жашабаган адам, ошондой эле расмий милдеттерди аткаруу үчүн жөнөтүлгөн адам болуп саналбаган жалдануучу адам деп таанылат.

Кыргыз Республикасынын Президенти

А.Ш. Атамбаев

1-тиркеме

Ушул Кодексте колдонулуучу терминдердин мааниси (КР 2020-жылдын 3-апрелиндеги № 34 Мыйзамынын редакциясына ылайык) Эгерде өзгөчө көрсөтмөлөр жок болсо, ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүнүн беренелериндеги терминдер, төмөнкүдөй маанилерди билдирет:

1. Олуттуу зыян - ушул Кодексте каралган кылмыш курамынын белгиси катары көрсөтүлбөгөн учурда, төмөнкү кесепеттер кирет:

1) эки же андан көп адамдын ден соолугуна анча оор эмес зыян келтирүү;

2) адамдын жана жарандын конституциялык укуктарын жана эркиндиктерин бузуу;

3) айлана-чөйрөнү олуттуу булгоо, ууландыруу же ага зыян келтирүү;

4) олуттуу материалдык (мүлктүк) залал келтирүү;

5) мамлекеттик органдын, менчигинин формасына карабастан ишкананын, мекеменин же уюмдун ченемдүү иштөөсүн узак убакыт бою бузуу;

6) мамлекеттин коопсуздугун начарлатуу;

7) келтирилген зыяндын олуттуу экендигин ачык айгинелеген башка кесепеттер, эгерде алар мыйзамда оор же өзгөчө оор зыян деп көрсөтүлбөсө.

2. Оор зыян - ушул Кодексте каралган кылмыш курамынын белгиси катары көрсөтүлбөгөн учурда, төмөнкү кесепеттер кирет:

1) бир адамдын, ошого тете эки же андан көп адамдардын ден соолугуна оор зыян келтирүү, анын ичинде массалык оорунун (эпидемиянын), оору жугузуунун, нурлануунун же уулануунун натыйжасында зыян келтирүү;

2) адамдын иммундук-таңсыктык вирусун, же болбосо башка айыкпас инфекциялык ооруну адамга жуктуруу;

3) адамды узак убакытка (отуз күндөн ашык) эркиндигинен мыйзамсыз ажыратуу;

4) техногендик катастрофанын, экологиялык апааттын же өзгөчө экологиялык кырдаалдын жаралышы;

5) ири же өзгөчө ири залалды келтирүү, анын ичинде эпизоотиянын же жаныбарлардын же болбосо өсүмдүктөрдүн массалык кырылуусунун кесепетинен;

6) күжүрмөн тапшырманы аткарууну үзгүлтүккө учуратуу.

Оор зыянга өзгөчө оор зыян да кирет (ушул тиркеменин 3-пунктун кара).

3. Өзгөчө оор зыян - кишинин өлүмү, анын ичинде жабырлануучунун өзүн өзү өлтүрүүсү, ошого тете эки же андан көп адамдын өлүмү.

Өзгөчө оор зыян келтирилгенде, кылмыштарды квалификациялоонун атайын эрежелери ушул Кодекстин 24-беренесинде белгиленген.

4. Олуттуу залал - эгерде ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө башкача белгиленбесе, кылмыш жасалган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эсептик көрсөткүчтөн миң эсе ашкан материалдык (мүлктүк) залал.

5. Олуттуу өлчөм - эгерде ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө башкача белгиленбесе, кылмыш жасалган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эсептик көрсөткүчтөн жүз эсе ашкан мүлктүн өлчөмү.

6. Ири залал - эгерде ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө башкача белгиленбесе, кылмыш жасалган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эсептик көрсөткүчтөн он миң эсе ашкан материалдык (мүлктүк) залал.

7. Ири өлчөм (ири өлчөмдөгү киреше) - эгерде ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө башкача белгиленбесе, мүлктү уурдоо же мыйзамсыз кирешени алуу учурунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эсептик көрсөткүчтөн бир миң эсе ашкан өлчөм.

8. Өзгөчө ири залал - эгерде ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө башкача белгиленбесе, кылмыш жасалган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эсептик көрсөткүчтөн элүү миң эсе ашкан материалдык (мүлктүк) залал.

9. Өзгөчө ири өлчөм (өзгөчө ири өлчөмдөгү киреше) - эгерде ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө башкача белгиленбесе, мүлктү уурдоо же мыйзамсыз кирешени алуу учурунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эсептик көрсөткүчтөн беш миң эсе ашкан өлчөм.

10. Жашы жетелек - он сегиз жашка жетелек адам.

11. Жаш бала - он төрт жашка жетелек бала.

12. Улгайган адам - алтымыш жашка чыккан адам.

13. Кызмат адамдары - туруктуу, убактылуу же атайын ыйгарым укук боюнча бийликтин өкүлүнүн функцияларын жүзөгө ашыруучу, же болбосо мамлекеттик органдарда, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында, мамлекеттик жана муниципалдык мекемелерде, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө жана башка аскердик кошуундарында уюштуруу-тескөөчү, административдик-чарбалык, контролдук-текшерүүчүлүк функцияларды аткаруучу адамдар.

Уюштуруу-тескөөчү функциялар кызматы боюнча баш ийген адамдарды башкаруу боюнча ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууну билдирет. Административдик-чарбалык функциялар мүлктү жана акча каражаттарын башкаруу жана тескөө боюнча ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырууну билдирет. Контролдук-эсептик текшерүүчү функциялар жеке же юридикалык жактарды текшерүү, эсептик текшерүү боюнча ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууну билдирет. Кызмат адамынын өзүнүн кызматтык абалын колдонуу менен жасаган кылмыштарын квалификациялоонун атайын эрежелери ушул Кодекстин 24-беренесинде белгиленген.

14. Бийлик өкүлү - өзүнө кызматтык көз карансыздыкта же ведомстволук баш ийүүдө турбаган адамдарга карата тескөөчү ыйгарым укуктары мыйзамда белгиленген тартипте берилген адам, ошого тете сот арачылары катары сот адилеттигин жүргүзүүгө катышуучу адамдар.

15. Жооптуу орунду ээлеген кызмат адамы - Кыргыз Республикасынын Конституциясында белгиленген мамлекеттик кызмат ордун ээлеген адам.

16. Чет өлкөлүк жалпыга ачык кызмат адамы - чет өлкөлүк мамлекет үчүн, анын ичинде ачык ведомство же ачык ишкана үчүн жалпыга ачык функцияны аткаруучу ар кандай дайындалуучу же шайлануучу адам.

17. Жалпыга ачык эл аралык уюмдун кызмат адамы - эл аралык жарандык кызматчы же мындай уюм тарабынан анын атынан аракеттенүүгө ыйгарым укук берилген кандай болбосун адам.

18. Коммерциялык же башка уюмдагы башкаруу функциясын аткаруучу адам - менчигинин формасына карабастан коммерциялык уюмда, ошондой эле мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы болуп саналбаган коммерциялык эмес уюмда туруктуу, убактылуу, же болбосо атайын ыйгарым укуктары боюнча уюштуруу-тескөөчү же административдик-чарбалык милдеттерди аткаруучу адам.

19. Уурдоо - менчик ээсине же бул мүлктүн башка ээсине зыян келтирүүчү, укукка каршы, күнөөлүүнүн же башка адамдардын пайдасына бөтөн мүлктү, кайтарымсыз ээлеп алуу.

20. Турак жай - турак жана турак эмес жайлары бар жеке турак үй, менчигинин формасына карабастан турак фондго кирген жана туруктуу жана убактылуу жашоо үчүн жарактуу турак жай, ошого тете турак фондго кирбеген, бирок убактылуу жашоо үчүн багышталган башка жай же курулма.

21. Көмүскө жай - жашоо үчүн багышталган (үй, батир), ошондой эле ал үчүн багышталбаган (казино, сауна, массаж кабинети, гараж, сарай, чатыр, жер төлө, каюта, вагон ж.б.), ал жерде аны ыңгайлаштырган, же болбосо аныкташкан уюштуруучулар же аны кармаган же контролдогон адамдар баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды же алардын аналогдорун, башка маң кылуучу заттарды туруктуу түрдө, же болбосо эпизоду менен мыйзамсыз өндүрүү, даярдоо же пайдалануу үчүн, кумар оюндарын өткөрүү жана/же сойкулук кылуу үчүн. жай же орун.

22. Шантаж - жабырлануучунун (анын жакындарынын) мүлкүн, же болбосо анын карамагында же коргоосунда турган мүлктү жок кылам же талкалайм деп; жабырлануучуну (анын жакындарын) уурдап кетем же эркиндигинен ажыратам деп; жаман аттуу кылган маалыматтарды же жабырлануучу (анын жакындары) сыр кылып сактоону каалаган башка маалыматтарды ачыкка чыгарам деп; же башкача түрдө жабырлануучунун (анын жакындарынын) укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын чектейм деп коркутуу.

23. Жакын туугандар - ата-энеси, балдары, асырап алуучулар, асырап алынгандар, бир тууган же аталаш-жатындаш ага-инилери жана эже-сиңдилери (карындаштары), чоң атасы, тайатасы, чоң энеси, таенеси, неберелери.

24. Расмий документ - төмөнкүдөй белгилерге туура келген документ:

1) белгилүү бир окуяларды, кубулуштарды же фактыларды тастыктоочу же күбөлөндүрүүчү маалыматтарды түшүрүп алган кандай болбосун материалдык алып жүрүүчүлөрдү өзүнө камтыган;

2) укуктарды берүүгө, милдеттерден бошотууга же укуктук мүнөздөгү башка кесепеттерди түзүүгө жөндөмдүү;

3) мамлекеттик органдардагы, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарындагы, мамлекеттик жана муниципалдык мекемелердеги, ошондой эле менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактардагы ыйгарым укуктуу адамдар тарабынан түзүлгөн, берилген же күбөлөндүрүлгөн;

4) мыйзамда белгиленген форманы сактоо менен түзүлгөн жана мыйзамда каралган реквизиттерди камтыган.

25. Өмүр жана саламаттык үчүн коркунучтуу зомбулукту колдоном деп коркутуу - өлтүрөм, ден соолукка оор зыян келтирем, адамдын өмүрү үчүн коркунучтуу болгон айыкпас инфекциялык ооруну жуктурам деп коркутуу, ошого тете зордуктайм же сексуалдык мүнөздөгү зомбулук аракеттерди жасайм деп коркутуу.

26. Билип туруп - аракеттенген адамдын шектенүүгө жатпаган белгилүү бир фактыны, жагдайды ачык сезип тургандыгы.

27. Оюн-зоок жайлары - оюн-зоок-эс алуучу, театралдык-көркөм, спорттук, маданий багыштагы кызмат көрсөтүлгөн коомдук тамактануу ишканалары, кинотеатрлар, театралдык-көркөм багыштагы объекттер жана башка имараттар, жайлар, курулмалар.

28. Турак жайга же башка объектке кирүү - ачкычты же тоскоолдуктарды өтүүнүн башка каражаттарын колдонуу менен же аларды колдонбостон, алдоо, ишенимге кыянаттык кылуу жолу менен, жасалма документтерди жана башкаларды колдонуу менен мүлктү уурдоо мүмкүндүгүн адамга берүүчү кандай гана болбосун ыкмада турак жайга же башка объектке мыйзамсыз жулунуп кирүү ж.б.

29. Күжүрмөн жагдай - убактын белгилүү бир кесилиштеринде согуштук аракеттер жүрүп жаткан райондо түзүлгөн факторлордун жана шарттардын жыйындысы.

30. Түркөй адам - аз сабаттуу же билимден кабары жок адам.

31. Жараксыз каражат - мында ичтеги ойлонгон жосунду эч кандай шарттарда аткарууга мүмкүн болбогон жана каалагандай натыйжаларга жетүүгө мүмкүнчүлүк болбогон тандап алынган каражат.

32. Коомдук кырсык - адам курмандыктарына, адамдардын ден соолугуна же курчап турган чөйрөгө зыян келтирүүгө, олуттуу материалдык жоготууларга жана адамдардын жашоо турмушунун шарттарынын бузулушуна алып келиши мүмкүн болгон же алып келген кооптуу жаратылыштык же техногендик кубулуштун, авариянын, катастрофанын, табигый, биологиялык (эпидемия, эпизоотия, эпифитотия) же башка кырсыктын, жок кылуучу заманбап каражаттардын таасиринин натыйжасында Кыргыз Республикасынын аймагында же анын айрым бөлүктөрүндө түзүлгөн абал.

(КР 2020-жылдын 3-апрелиндеги № 34 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

2-тиркеме

Санкцияларды бирдейлештирип түзүүгө кылмыш үчүн жазалардын түрлөрүнүн жана өлчөмдөрүнүн шайкештик таблицасы

Негизги жазалар

Кошумча жазалоо

Жазанын түрү, анын категориясы

Коомдук иштер

Белгилүү бир кызмат ордун ээлөө/белгилүү бир иш менен алектенүү укугунан ажыратуу

Түзөтүү жуму- тары

Айып

Тартиптик аскердик бөлүктө кармоо

Белгилүү мөөнөткө эркиндигинен ажыратуу

Өмүр бою эркин- дигинен ажы- ратуу

Белгилүү бир кызмат ордун ээлөө же белгилүү бир иш менен алектенүү укугунан ажыратуу

Айып

I категориядагы

X

X

I катего- риядагы

II категориядагы

I категориядагы - 2 жылга чейин

I катего- риядагы

II катего- риядагы

III категориядагы

II категориядагы - 3 жылга чейин

II катего- риядагы

III катего- риядагы

X

IV категориядагы

III категориядагы - 4 жылга чейин

III катего- риядагы

IV катего- риядагы

3 айдан 6 айга чейин

X

X

X

X

IV категориядагы - 5 жылга чейин

IV катего- риядагы

V катего- риядагы

6 айдан бир жылга чейин

I категориядагы (2 жыл 6 айга чейин)

2 жылга чейин

I катего- риядагы

X

VI катег- риядагы

X

II категориядагы (2 жыл 6 айдан 5 жылга чейин)

II катег- риядагы

III категориядагы (5 жылдан 7 жыл 6 айга чейин)

III катего- риядагы

IV катего- риядаг

IV категориядагы (7 жыл 6 айдан 10 жылга чейин)

3 жылга чейин

IV катего- риядагы

V категориядагы (10 жылдан 12 жыл 6 айга чейин)

X

V катего- риядагы

VI категориядагы (12 жыл 6 айдан 15 жылга чейин)

Өмүр бою эркин- дигинен ажы- ратуу

VI катего- риядагы