10-берене. Жоопкерчиликтүү насыя берүү

1. Банктык кызмат көрсөтүүчү жактар насыялык ишмердүүлүгүн (каражаттарды жайгаштырууну) жоопкерчиликтүү насыя берүү: ак ниеттик, айкындуулук, жеткиликтүүлүк, зайымчыларга карата өнөктөштүк принциптерин сактоо, алардын экономикалык кызыкчылыктарын жана финансылык мүмкүнчүлүктөрүн эске алуу менен жүргүзүүгө милдеттүү. Зайымчылар насыя берүү боюнча кызмат көрсөтүү үчүн кайрылган учурда ойлонулган жана жоопкерчиликтүү чечим кабыл алууга милдеттүү.

2. Банктык кызмат көрсөтүүчү жактар зайымчыларга насыя берүү боюнча кызматтарды көрсөтүүдө төмөнкү талаптардын аткарылышын камсыз кылууга милдеттүү:

1) насыя берилген датага карата декларациялануучу (жарыялануучу) натыйжалуу пайыздык ставкадан жогору болбоого тийиш;

2) насыялык келишимди түзгөнгө чейин кардарлар (потенциалдуу зайымчылар) насыялык продуктынын толук наркы тууралуу маалыматты кошо алганда, насыяларды берүү шарттары жөнүндө ачыкка чыгарылган маалыматтар менен толук камсыз болууга тийиш. Улуттук банк зайымчыларга маалыматтарды ачыкка чыгаруу жөнүндө башка талаптарды белгилөөгө укуктуу;

3) зайымчыга насыялык келишим боюнча алган милдеттенмелерин аткарбай койгондо же талаптагыдай аткарбай койгондо кабылчу кесепеттери тууралуу кол койдуруу менен түшүндүрүлүүгө тийиш;

4) насыялык келишимди түзгөнгө чейин Улуттук банктын талаптарына ылайык зайымчынын иш жүзүндөгү төлөө кудурети кылдат изилденүүгө тийиш. Зайымчынын - жеке жактын инсан катары - ким экендиги, эмне менен алектенгендиги, анын үй-бүлө мүчөлөрүнүн кирешелери, сарптоолорунун көлөмү, багуусунда тургандардын саны жана башка көрсөткүчтөрү да кылдат иликтенүүгө тийиш;

5) насыялык келишимдин шарттарына жарыялангандардан же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленгенден тышкары кошумча жыйымдарды, комиссиялык жана башка төлөмдөрдү, ошондой эле зайымчы менен макулдашылганына карабастан, акы төлөнүүчү негизде башка кошумча кызмат көрсөтүүлөрдү кошуусуна тыюу салынат;

6) насыялык келишимде кардардын келишимди түзгөндөн кийин жана кардар акчалай каражаттарды алганга чейинки убакытта, же болбосо мүлкү үчүн лизинг боюнча төлөм жүргүзгөн учурда насыяны алуудан акысыз негизде баш тартуу укугу каралууга тийиш;

7) насыялык келишимде кардарга отуз календардык күн мурда насыяны мөөнөтүнөн мурда жабуу тууралуу кабарлоо шартын коюу менен насыяны (лизингди) кайсыл убакытта болсо да эч кандай айыптык санкцияларсыз жабуу боюнча кардардын укугу каралууга тийиш;

8) зайымчылар кайрылган шартта, насыя боюнча иш жүзүндөгү карыздын өлчөмү жөнүндө толук маалымат, ошондой эле төлөөнүн өзгөртүлгөн графиги кийинки жумуш күндөн кечиктирилбестен берилүүгө тийиш;

9) эгерде бул зайымчынын укугун начарлатса жана/же милдеттерин көбөйтө турган болсо, банктык кызматтарды көрсөтүүчү жактар насыялык келишимдин шарттарын бир тараптуу өзгөртүүгө жана толуктоого укугу жок;

10) мөөнөтү өтүп кеткен насыялык карыз боюнча чегерилген айыптык төлөмдүн (туумдун, айыптын) максималдуу суммасы Улуттук банк белгилеген өлчөмдөн ашпоого тийиш;

11) эгерде күрөө предметинен өндүрүп алууну жүргүзүү процессинде тараптардын келишиминде сатып өткөрүүнүн башка ыкмасы каралбаса, турак-жай түрүндөгү күрөөдө турган кыймылсыз мүлк ачык тоорук аркылуу гана сатылат;

12) мыйзамда каралган башка талаптар.

3. Улуттук банк насыялар жана башка операциялар боюнча күрөөлүк камсыздоонун минималдуу чегин, насыя боюнча төлөм өлчөмүн зайымчынын кирешесине карата максималдуу катышта жана жеке жактарды насыялоого карата башка талаптарды белгилөөгө укуктуу.