КР Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоору жөнүндө» токтому

КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 25-мартындагы № 166 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2012-жылдын 1-августу № 527 "Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоору жөнүндө Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 79-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. "Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбоору жактырылсын.

2. Аталган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна жиберилсин.

3. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын Төрагасы (макулдашуу боюнча) аталган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинде каралган учурда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий өкүлү болуп дайындалсын.

Премьер-министр

Ө.Бабанов

Долбоор

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

"Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө"

Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана

толуктоолорду киргизүү тууралуу

1-берене.

"Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин ведомосттору, 1997-жыл, № 10, 471-б.) төмөнкүдөй өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизилсин:

1. Мыйзамдын бүткүл тексти боюнча түрдүү жөндөмөдөгү "аудитордук фирма" деген сөздөр тиешелүү жөндөмөдөгү "аудитордук уюм" деген сөздөргө алмаштырылсын.

2. 2-1-статьяда:

- онунчу абзац төмөнкү редакцияда берилсин:

"Банктын кызмат адамдары - Директорлор кеңешинин төрагасы жана анын мүчөлөрү, Башкармалыктын төрагасы жана анын мүчөлөрү, Шариат кеңешинин төрагасы жана анын мүчөлөрү, башкы бухгалтер, Биринчи деңгээлдеги кредиттик комитеттин төрагасы жана анын мүчөлөрү, Активдерди жана пассивдерди башкаруу боюнча комитеттин төрагасы жана анын мүчөлөрү, активдердин жана пассивдердин, кредиттик иштин башкарылышына жоопкерчиликтүү түзүмдүк бөлүмдөрдүн жетекчилери, ошондой эле алардын милдеттерин аткарышкан адамдар. Банктын саясатын аныктаган же бул адамдар акысыз негизде иштешеби же сыйакы алышабы ага карабастан, банктын саясатын жүргүзгөн негизги операцияларга катышууга ыйгарым укугу бар же реалдуу катыша алышкан жактарды да "банктын кызмат адамдары" деп түшүнүүгө болот. Бул аныктама банктын башкы компаниясынын кызмат адамдарына да таркатылат. он үчүнчү абзацтагы "он" деген сөз "беш" деген сөзгө алмаштырылсын;

- он төртүнчү абзац төмөнкү редакцияда берилсин:

"- же юридикалык жактын уставдык капиталына катышканына карабастан, ошол юридикалык жактын жетекчилигине жана/же саясатына тике же кыйыр түрдө олуттуу таасир тийгизүү мүмкүнчүлүгү.";

- он алтынчы абзац төмөнкү редакцияда берилсин:

"Банктын инсайдерлери (ички жактар) - Директорлор кеңешинин төрагасы жана мүчөлөрү, Башкарманын төрагасы жана мүчөлөрү, Шариаттык кеңештин төрагасы жана мүчөлөрү, башка кызмат адамдар, ошондой эле алардын милдеттерин аткарган адамдар, олуттуу катышуучулар жана аталган адамдар менен жалпы кызыкчылыктын негизинде байланышы болгон бардык башка жеке жактар.";

- он тогузунчу абзацтагы "элүү жана андан көбүрөөк" деген сөздөр "элүүдөн көбүрөөк" деген сөздөргө алмаштырылсын;

- жыйырма биринчи абзац төмөнкү редакцияда берилсин:

"- юридикалык жактын капиталына катышканына карабастан, ошол юридикалык жактын жетекчилигине же саясатына тике же кыйыр түрдө белгилүү таасир көрсөтүү мүмкүнчүлүгү.";

- жыйырма бешинчи абзацтагы "башка" деген сөздөн кийин "юридикалык же жеке" деген сөздөр менен толукталсын;

- жыйырма алтынчы абзацта "же инсайдерлер" деген сөздөр "же ушул аффилирленген жактардын инсайдерлери" деген сөздөргө алмаштырылсын;

- отузунчу абзацта "жакын туугандарына" (жарандык мыйзамдарга ылайык биринчи жана экинчи кезектеги мурасчылар) деген сөздөр "Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык биринчи, экинчи жана үчүнчү кезектеги мурасчылары болуп саналган туугандарына" деген сөздөргө алмаштырылсын";

- отуз экинчи - отуз алтынчы абзацтар төмөнкүдөй редакцияда берилсин:

"- жакын туугандары болуп саналгандар - Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык анын биринчи, экинчи жана үчүнчү кезектеги мурасчылары";

- түзүлгөн келишимден улам же башкача түрдө акцияларга биргелешип ээлик кылгандар;

- өз алдынча же биргелешип олуттуу катышуучулар болуп саналгандар;

- башка жактын кызмат адамы же өкүлү болуп саналгандар.";

- кыркынчы абзацта "ошол жактын жакын тууганы" деген сөздөр "жакын туугандары - Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык анын биринчи, экинчи жана үчүнчү кезектеги мурасчылары" деген сөздөргө алмаштырылсын;

- статья төмөнкү мазмундагы абзацтар менен толукталсын:

"Банктын акцияларына кыйыр түрдө ээлик кылуу же башкаруу төмөнкүлөрдүн чечимдерди кабыл алууларына таасир этүү мүмкүнчүлүгү:

- банктын башкаруу органдарына;

- банктын олуттуу катышуучуларына же акциялардын контролдук пакетине ээлик кылуучуларга;

- бири-бири менен жалпы кызыкчылыкта байланыштуу болгон юридикалык жактардын/банктардын уставдык капиталына катышууда үлүштөргө/акцияларга ээлик кылуу аркылуу банктык холдингдик компаниянын/банктык топтун катышуучуларына.".

"Капиталга чектүү үлүштө катышуу - өз алдынча же башка жактар менен биргеликте тике же кыйыр түрдө банктын (бардык түрдө) - акционердик коомдун жайгаштырылган добуш берүүчү акцияларынын бир же андан көп процентине ээлик кылуу же башкаруу.". "Атайын режим - мыйзамдарда жана Кыргыз банкы тарабынан аныкталган максаттарды жана милдеттерди ишке ашыруу үчүн банкка киргизилген режим. Атайын режимге убактылуу жетекчилик, консервация чарасы жана Кыргыз банкы тарабынан атайын режимге таандык болгон башка таасир этүү чаралары кирет. Аныкталган атайын режимди киргизүүнүн максаты жана негиздери Кыргыз банкы тарабынан белгиленет. Шектүү операциялар (бүтүм) - "Терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык шектүү операциялардын (бүтүмдөр) белгилерин камтыган операция (бүтүм)"."

3. 6-статьянын 4-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"4. Мамлекеттик бийликтин жана башкаруу органдарынын кызмат адамдары:

1) добуш берүүчү акциялардын элүү пайызынан көбүрөөгү мамлекетке тиешелүү болгон мамлекеттик банктарды эске албаганда, банктардын же банктык холдингдик компаниялардын башкаруу органдарына катыша алышпайт;

2) банкта же банктык холдингдик компанияларда добуш берүү укугуна ээ болуу менен акциялардын бир жана андан көп процентине ээлик кыла алышпайт жана/же контролдой алышпайт.

Банктын же банктык холдингдик компаниялардын акцияларынын бир же андан көбүрөөк процентине ээлик кылган адамдар алар мамлекеттик органдардын кызмат адамдары болуп дайындалганда өз акцияларын мамлекеттик кызматта турган мезгил ичинде ишеним боюнча башкарууга өткөрүп берүүгө тийиш."; Кыйыр түрдө олуттуу катышуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон же банкка контролдукту жүзөгө ашырган адамдар алар мамлекеттик органдардын кызмат адамдары болуп дайындалганда, төмөнкүлөрдүн чечимдерди кабыл алууларына таасир этүүгө тийиш эмес:

- банктын башкаруу органдарына;

- банктын олуттуу катышуучулары же акциялардын контролдук пакетине ээ болгон жактарга;

- банктык холдингдик компаниянын/банктык топтун катышуучуларына.".

4. 7-статьяда:

- 2-пункт күчүн жоготту деп табылсын;

- 3-пункттагы "(анын ичинде холдинг-компанияларды)" деген сөздөр алып салынсын;

5. 8-статьяда:

- 1-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Кыргыз Республикасынын резиденттери жана резиденти эмес юридикалык жактар жана жеке жактар, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Өкмөтү банктын уюштуруучулары жана акционерлери боло алышат. Төмөнкүлөр мамлекеттин резидент банктарынын акционерлери (катышуучулары) боло алышпайт:

1) оффшордук аймактарда каттоодон өткөн же катышуучу катары оффшордук аймактарда каттоодон өткөн жактарга же аффилирленген жактарга ээ болгон юридикалык жактар, же болбосо оффшордук аймактарда жашаган же оффшордук аймактарда каттоодон өткөн тизмеси Кыргыз банкы тарабынан аныкталган юридикалык жактардын акционерлери (катышуучулары) болуп саналышкан жеке жактар;

2) оффшордук аймактардын резиденттери болуп саналышкан жана ошол аймактарда жашаган же тизмеси Кыргыз банкы тарабынан аныкталган оффшордук аймактарда катталган юридикалык жактардын акционерлери (катышуучулары) болуп саналышкан жеке жактар;

3) акчаны адалдаштырууга жана терроризмди каржылоого каршы күрөшүү боюнча эл аралык стандарттарды иштеп чыгуу жана колдонууга киргизүү боюнча эл аралык уюмдардын сунуштарын колдонбогон жана терроризмди каржылоого, кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттенүү чөйрөсүндө эл аралык кызматташууга катышпаган мамлекеттерде каттоодон өткөн же катышуучу катары жактарга жана/же аффилирленген жактарга ээ юридикалык жактар же болбосо мына ушундай мамлекеттерде катталган же тизмеси терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы күрөшүү жагында иш алып барган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик ыйгарым укуктуу органы тарабынан аныкталган ушундай мамлекеттерде катталган юридикалык жактардын акционерлери (катышуучуларынан) болуп саналышкан жеке жактар;

4) акчаны адалдаштырууга жана терроризмди каржылоого каршы күрөшүү боюнча эл аралык стандарттарды иштеп чыгуу жана колдонууга киргизүү боюнча эл аралык уюмдардын сунуштарын колдонбогон жана терроризмди каржылоого, кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттенүү чөйрөсүндө эл аралык кызматташууга катышпаган мамлекеттердин резиденттери болуп саналышкан жана/же алардын аймагында жашаган же тизмеси терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы күрөшүү жагында иш алып барган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик ыйгарым укуктуу органы тарабынан аныкталган ушул мамлекеттерде каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционерлери (катышуулары) болуп саналышкан жеке жактар;

5) Кыргыз Республикасы кошулган эл аралык уюмдардын аларга карата ошол мамлекеттердин жеке жактары жана юридикалык жактары менен же тизмеси Кыргыз Республикасы мүчөсү болуп саналган эл аралык уюмдар тарабынан түзүлгөн мындай мамлекеттерде каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционеринен (катышуучусу) болуп саналгандар менен кызматташууга тыюу салууну жана/же чектөөнү караган сунуштарды жана/же санкцияларды колдонуу жөнүндө чечими (резолюция) кабыл алынган мамлекеттерде каттоодон өткөн катышуучу катары жактары жана/же аффилирленген жактары бар юридикалык жактар. Тышкы иштер чөйрөсүндө иш алып барган ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдары Кыргыз банкынын талабы боюнча эл аралык санкциялар жөнүндө маалыматтарды берип турат;

6) Кыргыз Республикасы кошулган эл аралык уюмдардын аларга карата ошол мамлекеттердин жеке жактары жана юридикалык жактары менен же тизмеси Кыргыз Республикасы мүчөсү болуп саналган эл аралык уюмдар тарабынан түзүлгөн мындай мамлекеттерде каттоодон өткөн юридикалык жактардын акционерлери (катышуучусу) болуп саналгандар менен кызматташууга тыюу салууну жана/же чектөөнү караган сунуштарды жана/же санкцияларды колдонуу жөнүндө чечими (резолюция) кабыл алынган мамлекеттердин резиденттери болуп саналган жана/же алардын аймагында жашаган жеке жактар. Тышкы иштер чөйрөсүндө иш алып барган ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдары Кыргыз Банкынын талабы боюнча эл аралык санкциялар жөнүндө маалыматтарды берип турат.

Юридикалык жактар же жеке жактар тарабынан ушул пункттун 1-6-пунктчаларында көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын банктарынын акцияларынын сатылып алынышына байланыштуу бүтүмдөр жараксыз болуп саналат. Мындай бүтүмдөр боюнча Кыргыз банкы негизсиз бүтүмдүн жараксыздыгынын натыйжаларын колдонуу жөнүндө сотторго кайрылууга укуктуу. Банк акциялардын бир же андан көп пайызына ээлик кылган акционердин юридикалык ишин (делосун) жүргүзүүгө жана сактоого милдеттүү. Банкта сакталууга тийиш болгон маалыматтардын тизмеси Кыргыз банкы тарабынан аныкталат. Банктын уюштуруучулары (катышуучулары, акционерлери), ошондой эле алар менен аффилирленген жактар Кыргыз банкынын талабы боюнча уюштуруу документтерин, финансылык жана башка отчетторун, уюштуруучулардын (акционерлеринин, катышуучуларынын) ким экендигин тастыктаган документтерди, ошондой эле алардын финансылык абалы жана жүргүзүлүп жаткан операциялары тууралуу маалыматтарды берүүгө милдеттүү.";

- 3-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"3. Банктык жана/же финансылык ишти жүргүзбөгөн юридикалык жак банк ишине олуттуу катыша албайт же контролдукту жүргүзбөйт. Банктык жана/же финансылык ишке байланышкан финансылык ишкердиктин жана ишкердиктин түрлөрү жана критерийлери Кыргыз банкынын ченемдик укуктук актыларында белгиленет".

6. 9-статьянын 4-пунктунун биринчи сүйлөмүндөгү "анын ишин башкарууга жана контролдук кылууга таасир берүүчү банктын катышуучуларынын курамындагы өзгөрүүлөргө" деген сөздөр алып салынсын.

7. 11-статьяда:

- 3-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"3. Банктын уставдык капиталы уюштуруучулардын (акционерлердин) акча каражаттарынын эсебинен, Кыргыз Республикасынын улуттук валютасында гана түзүлөт жана Кыргыз банкы тарабынан белгиленген өлчөмдөн кем эмес өлчөмдө төлөнүүгө тийиш уставдык капиталды түзүү үчүн негизги каражаттарды жана материалдык эмес активдерди пайдаланууга жол берилбейт. Банктын уставдык капиталы ушул мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1-6-пунктчаларында көрсөтүлгөн жактардын акча каражаттарынын эсебинен түзүлө албайт жана кийинчерээк көбөйтүлүүгө тийиш эмес. Банктардын уставдык капиталы боюнча талаптар Кыргыз банкы тарабынан белгиленет.";

- статья төмөнкү мазмундагы 3-1-пункт менен толукталсын:

"3-1. Банк өз акцияларын сатып алууга жана күрөөгө кабыл алууга укугу жок.".

8. 14-статьяда:

- 1-1-пункттун экинчи абзацы "акционерлери" деген сөздөрдөн кийин ", олуттуу катышуучулары" деген сөздөр менен толукталсын;

- 1-1-пункттун үчүнчү абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

"- өзүнүн бардык акционерлерине, олуттуу катышуучуларына жана контролдоочу жактарга тиешелүү болгон ушул статьянын 1-пунктунун 4-пунктчасында көрсөтүлгөн маалыматтарды;".

9. 17-статьяда:

- статьянын аталышы төмөнкү редакцияда берилсин:

"Лицензиясын берүүдөн баш тартуу жана Кыргыз банкынын лицензия берүүгө алдын-ала берилген уруксатын жокко чыгаруу үчүн негиздер";

- 1-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Ушул мыйзамдын 14-статьясында каралган документтерди карап чыккандан кийин, Кыргыз банкы банкка лицензия берүүгө алдын ала уруксат бериши мүмкүн.";

- статья төмөнкү мазмундагы 1-1-пункт менен толукталсын:

"1-1. Төмөнкү себептердин бири эле болгондо Кыргыз банкы арыз берүүчүгө алдын ала уруксат берүүдөн баш тартышы мүмкүн:

1) лицензия алуу үчүн берилген уюштуруучу документтердин же башка документтердин ушул Мыйзамда белгиленген жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коюлуучу талаптарга ылайык келбегенде;

2) документтерди ушул Мыйзамда белгиленген көлөмдө толук берилгенде. Ушул кемчиликтер арыз берүүчү тарабынан четтетилгенде арыз жалпы негиздерде каралат;

3) ушул Мыйзамдын 14-статьясынын 1-пунктунун 4-7-пунктчаларында көрсөтүлгөн жактардын Кыргыз банкы тарабынан белгиленген талаптарга ылайык келбегенде;

4) банктын минималдуу уставдык капиталынын өлчөмүнүн, түзүмүнүн, түзүү булагынын ушул Мыйзамдын 11-статьясынын талаптарына ылайык келбегенде;

5) минималдуу уставдык капиталдын Кыргызстан банкы тарабынан белгиленген мөөнөттөрдө төлөнбөсө;

6) арыз берүүчү тарабынан лицензия алуу үчүн так эмес маалыматтарды камтыган документтер сунушталса;

7) лицензия үчүн төлөм төлөнбөсө;

8) арыз берүүчүгө карата анын ишкердиктин ошол түрү менен алектенүүгө ага тыюу салган соттун күчүнө кирген чечими болсо;

9) банк кирген банктык топ тууралуу толук маалымат Кыргыз банкына берилбесе;

10) акча каражаттарынын келип чыгуу жагдайлары жана анын булактары жөнүндө толук маалымат Кыргыз банкына берилбесе, атап айтканда, эгерде:

- берилген маалыматтардан акча каражаттарынын келип чыгуу жагдайларын жана булактарын аныктоого мүмкүн болбосо;

- берилген маалыматтарга ылайык акча каражаттарынын келип чыгуу булактары Кыргыз банкы тарабынан белгиленген талаптарга жана критерийлерге ылайык келбесе;

11) акционерлер ушул Мыйзамдын 44-статьясынын талаптарына жооп бербесе.".

10. 18-статьяда:

- 1-пункттун жетинчи абзацындагы "жүзөгө ашыра алат" деген сөздөн мурда "гана" деген сөз менен толукталсын;

- 3-пункттун бешинчи абзацындагы "жүзөгө ашыра алат" деген сөздөн мурда "гана" деген сөз менен толукталсын;

- статья төмөнкү мазмундагы 4-пункт менен толукталсын:

"4. Банк туунду же караштуу компанияларды түзүүгө жана/же сатып алууга укугу жок, эгерде:

1) компания оффшордук аймактарда же ушул Мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1-6-пунктчаларында көрсөтүлгөн мамлекеттерде катталса жана/же ишин жүзөгө ашырса;

2) компаниянын башка уюштуруучулары болуп ушул Мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1-6-пунктчаларында көрсөтүлгөн жактар саналса.".

11. 19-статьяда:

- 2-пункттун биринчи абзацында "билдиргенден" деген сөз "өтүнүч менен кайрылгандан" деген сөздөргө алмаштырылсын;

- 2-пункт төмөнкү мазмундагы үчүнчү абзац менен толукталсын:

"Банктын оффшордук аймактарда же ушул Мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1-6-пунктчаларында көрсөтүлгөн мамлекеттерде филиал ачууга укугу жок.";

- 3-пункт күчүн жоготту деп табылсын;

- 4-пункт төмөнкү мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:

"Кыргыз Республикасынын аймагында ушул Мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1, 3, 5-пунктчаларында көрсөтүлгөн юридикалык жактарга туура келген чет өлкөлүк банктардын филиалдарын ачууга жол берилбейт.";

- 5-пункттун 5-пунктчасындагы "жана анын ээлери" деген сөздөр "ээлери, олуттуу катышуучулары жана контролдоочу адамдар" деген сөздөргө алмаштырылсын".

12. 20-статьяда:

- 2-пункт төмөнкү мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:

"Банк ушул Мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1-6-пунктчаларында көрсөтүлгөн оффшордук аймактарда же мамлекеттерде өкүлчүлүгүн ачууга укугу жок.";

- 3-пункт төмөнкү мазмундагы үчүнчү абзац менен толукталсын:

"Кыргыз Республикасынын аймагында ушул Мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1, 3, 5-пунктчаларында көрсөтүлгөн юридикалык жактардын аныктамасына туура келген чет өлкөлүк банктардын өкүлчүлүктөрүн ачууга жол берилбейт.".

13. 24-статьяда:

- 1-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Банктын ишкердик активдүүлүгү анын Директорлор кеңеши тарабынан аныкталган багыттар боюнча түздөн-түз жүзөгө ашырылат. Банктын Директорлор кеңеши банк ишинин башкарылышына байкоо жүргүзүп, бардык акционерлердин атынан иш алып барып, акционерлердин жыл сайын өтүүчү жалпы жыйынында алардын алдында отчет берет. Директорлор кеңеши төмөнкүлөргө жоопкерчиликтүү:

1) банктын бардык бизнес-стратегияларынын, бизнес-пландарынын жана саясаттарынын Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына, банкты түзүү максаттарына, анын иш чөйрөсүнө жана финансылык абалына ылайык түзүлүшү, бекитилиши, кайрадан каралып чыгышы жана жаңыртылып турушуна;

2) банк дуушар болгон негизги тобокелдиктердин аныкталышына, негизги тобокелдиктердин алгылыктуу деңгээлинин белгиленишине, банк ишинин натыйжаларын эске алуу менен тобокелдиктердин белгиленген деңгээлдеринин адекваттуулугуна мезгил-мезгили менен баа берилишине;

3) белгиленген тобокелдиктердин деңгээлдеринин сакталышын аныктоо, өлчөө, мониторингдөө жана алардын контролдоо үчүн көрүлгөн Банк башкармасынын иш-аракеттерине карата көзөмөлдүк чараларын жүзөгө ашырууга;

4) Банк башкармалыгынын ишине туруктуу мониторинг жүргүзүү аркылуу төмөнкүлөрдү камсыз кылуучу адекваттуу жана таасирдүү ички контролдук системаны түзүүгө жана сактоого:

- терроризмди (экстремизмди) каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди адалдаштырууга (легализациялоого) каршы аракеттенүү, ошондой эле шектүү операциялардын белгилерин камтыган операцияларды жүргүзүүгө банктын тартылышына бөгөт коюу жагында, ошондой эле банктын ички аудит кызматы менен ички контролдун натыйжалуулугун баалоо, жоопкерчиликтүү кызмат адамдарын дайындоону жана банк кызматкерлерин тиешелүү окутуудан өткөрүү компоненттерин кошо алганда банктын ишинин адекваттуулугун жана натыйжалуулугун;

- банктын жана анын кызмат адамдарынын алгылыксыз жана кооптуу банктык тажрыйбага киришине мүмкүн болгон аракеттерди (аракеттенбей коюуларды) жүзөгө ашырууга тартылышына бөгөт коюуну;

- банк тарабынан Улуттук банкка жана башка ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга маалыматтардын, билдирүүлөрдүн, финансылык-регулятивдик ж.б. отчеттордун так жана өз учурунда берилишин;

- банк тарабынан тышкы пайдалануучулар үчүн маалыматтардын жана финансылык отчеттордун так жана өз учурунда берилишин;

- банктын активдеринин сакталышы жана коопсуздугу, финансылык алдамчылыктарга, көз боемочулуктарга жана кызматтык ишинен кыянаттык менен пайдаланууга бөгөт коюлушун;

5) өзгөчө кырдаалдар шарттарында банктын активдеринин сакталышын жана алардын коопсуздугун мүмкүн болушунча камсыз кылуу боюнча келип чыккан жагдайга жараша банк ишинин адекваттуу уюштурулушуна мүмкүндүк берген чаралардын системасын иштеп чыгууга;

6) Банк башкармалыгы менен биргеликте банкта таасирдүү корпоративдик башкарууну түзүү жана колдоого алуу, банк ишинин бардык деңгээлинде жана багыттары боюнча ички контролдун өзгөчөлүгүн жана маанилүүлүгүн караган банктын ички корпоративдик маданиятынын этикалык жана акыйкаттуу стандарттарын түзүүгө жана колдоого алууга.

Банктын Директорлор кеңешинин төрагасы жана анын мүчөлөрү, банкта жүргүзүлүп жаткан саясат жана банктын Директорлор кеңеши тарабынан түзүлгөн комитеттердин иштерине контролдун жүзөгө ашырылышы үчүн жоопкерчилик тартышат. Директорлор кеңешинин төрагасы жана анын мүчөлөрү алардын аткарылышы Директорлор кеңешине жүктөлгөн маселелер боюнча аракеттенбегендиги үчүн жоопкерчилик тартышат.";

- 4-пункт төмөнкү мазмундагы үчүнчү-алтынчы абзацтар менен толукталсын:

"Банктын Директорлор кеңешинин курамынын экиден биринен көбү Кыргыз Республикасынын жарандарынан турууга тийиш. Эгерде, банктын төлөнгөн уставдык капиталынын элүү пайызынан көбүрөөгү Кыргыз банкы тарабынан аныкталган эл аралык финансылык уюмдардын жана/же Кыргыз Республикасынын резиденти болуп саналбаган башкы банктын үлүшүнө туура келсе, анда:

- банктын Директорлор кеңешинин курамынын экиден биринен көбү Кыргыз Республикасынын жарандарынан турууга тийиш, же:

- эгерде, башкы банк "Sta№dard & Poor's" эл аралык рейтингдик агенттиктин же башка ушундай эле рейтингдик агенттиктердин рейтинг шкаласына ылайык "А" деңгээлинен төмөн болбогон эл аралык узак мөөнөттүү кредиттик рейтингге ээ болгон болсо, банктын Директорлор кеңешинин курамынын үчтөн биринен көбүрөөгү Кыргыз Республикасынын жарандарынан турууга тийиш жана башкы банкка, банктык топторго же курамына банк кирген банктык холдингдик компанияларга карата ОЭСРга катышуучу өлкөлөрдүн көзөмөл органы тарабынан консолидацияланган негизде көзөмөлдүк жүзөгө ашырылат.";

- 5-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"5. Төмөнкү маселелер боюнча чечимдерди кабыл алуу банктын Директорлор кеңешинин өзгөчө ыйгарым укугуна кирет:

1) банктын стратегиялык максаттарын аныктоо жана анын саясаттарын түзүү, ошондой эле алардын Банк башкармасы тарабынан ишке ашырылышына контрол жүргүзүү;

2) банк ишинин бардык түрү боюнча ички саясаттарды аныктоо, кабыл алуу, аларга мониторинг жүргүзүү жана жаңылоо;

3) Банк башкармалыгынын төрагасын бекитүү же кызматтан четтетүү, ошондой эле Башкармалыктын төрагасынын сунушу боюнча анын мүчөлөрүн бекитүү же кызматтан четтетүү;

4) терроризмди (экстремизмди) каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдаштырууга) каршы аракеттенүү, банктын шектүү операциялардын белгилери камтылган операцияларды жүргүзүүгө тартылышына бөгөт коюу максатында ички аудитти жүзөгө ашырган, тобокелдиктерге контролду уюштурган башкы адистердин (банкта тиешелүү түзүмдүк бөлүмдөр жок болгон учурда) же бөлүмдөрдүн (кызматтардын) жетекчилеринин эмгек акысын төлөө шарттарын жана өлчөмүн аныктоо жана бекитүү;

5) банктын төрагасынын жана анын мүчөлөрүнүн эмгек акысын төлөө шарттарын жана өлчөмүн аныктоо;

6) банктын уюштуруу түзүмүн бекитүү;

7) банктын аткаруу органдарынын жана кызмат адамдарынын ишине текшерүүлөрдү жүргүзүү, текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча чараларды көрүү;

8) банктардын филиалдарын жана өкүлчүлүктөрүн түзүү жана/же жоюу жөнүндө чечимдерди кабыл алуу;

9) тышкы, ички аудиторлордун жана банктык көзөмөл органдарынын текшерүүлөрүнүн жыйынтыктарын кароо жана алар боюнча чараларды көрүү;

10) акционерлердин жалпы жыйынынын чечимдеринин аткарылышына контроль жүргүзүү.";

- 6-пункттун үчүнчү абзацынын экинчи сүйлөмү төмөнкү редакцияда берилсин:

"Банктын Директорлор кеңешинин отурумунун протоколуна жана стенографиялык отчетуна төрагалык кылган адам, Директорлор кеңешинин отурумуна катышкан мүчөлөрү жана кеңештин катчысы кол коюуга тийиш.";

- 8-2-пункттун 1 жана 2-пунктчаларындагы "жакын тууганы" деген сөздөр "тууганы (Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык анын биринчи, экинчи жана үчүнчү кезектеги мурасчысы)" деген сөздөргө алмаштырылсын;

- 10-пункттун биринчи абзацынын экинчи сүйлөмүндөгү "лицензиясын кайтарып алууга же анын иш-аракетин токтото турууга" деген сөздөр "лицензиясын кайтарып алууга" деген сөздөргө алмаштырылсын.

14. 25-статьяда:

1-пункттун төртүнчү-сегизинчи абзацтары төмөнкү редакцияда берилсин: "Банк башкармасы төмөнкүлөргө жоопкерчиликтүү:

1) банктын Директорлор кеңеши тарабынан бекитилген бизнес-пландардын (стратегиялардын) жана саясаттардын аткарылышы үчүн;

2) банк дуушар болушу мүмкүн болгон тобокелдиктерди аныктап, өлчөп, мониторинг жүргүзүп, контролду камсыз кылган процесстерди өнүктүрүү, өз учурунда жайылтуу жана банктын Директорлор кеңеши бекиткен алардын алгылыктуу деңгээлде сакталышын камсыз кылуу боюнча чаралардын көрүлүшү үчүн;

3) банктын органдарынын түзүмдүк бөлүмдөрүнүн, кызмат адамдарынын жана кызматкерлеринин жоопкерчиликтерин, ыйгарым укуктарын жана өз ара мамилелерин ачык аныктаган башкаруунун адекваттуу системасынын камсыз кылынышы үчүн;

4) ички контролдун адекваттуу жана натыйжалуу системасынын ишке ашырылышы, ошондой эле ички контролдун системасынын адекваттуулугуна жана натыйжалуулугуна мониторингдин жүргүзүлүшү үчүн;

5) банкта таасирдүү корпоративдик башкаруунун ишке ашырылышы жана колдоого алынышы, банк ишинин бардык багыттары боюнча ички контролдун бардыгына өзгөчө маани берген банктын ички корпоративдик маданиятынын этикалык жана акыйкат стандарттардын колдоого алынышы жана так сакталышы үчүн;

6) терроризмди (экстремизмди) каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (изин жашырууга) каршы аракеттенүү, банктын шектүү операциялардын белгилери камтылган операцияларды жүргүзүүгө тартылышына бөгөт коюу системасына натыйжалуу ички контролдун жүзөгө ашырылышы үчүн;

7) эгерде, алардын террористтик же экстремисттик иштерге (терроризмди же экстремизмди каржылоого) катыштыгы бар экендиги тууралуу такталган маалыматтар бар болсо, Кыргыз Республикасынын "Терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоо) каршы аракеттенүү жөнүндө" мыйзамдын талаптарын сактоо максатында, бул багытта иш алып барган кызмат адамынын маалыматынын негизинде, өз учурунда жана адекваттуу чаралардын көрүлүшү үчүн;

8) банктын алгылыксыз жана кооптуу тажрыйбага кирген иштеринин, аракеттеринин (аракеттенбегендиги) жүзөгө ашырылышына бөгөт коюу;

9) банк тарабынан Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык Улуттук банкка ж.б. ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга маалыматтардын, билдирүүлөрдүн, финансылык, регулятивдик ж.б. отчеттордун так жана өз учурунда берилиши үчүн;

10) банк тарабынан тышкы пайдалануучуларга такталган маалыматтардын жана финансылык отчеттордун өз убагында берилиши үчүн;

11) бизнес-пландын (стратегияларынын) жана саясаттардын, ошондой эле банктык Директорлор кеңеши тарабынан бекитилген тобокелдиктердин алгылыктуу деңгээлдери тууралуу маалыматтардын банктын тиешелүү кызматкерлерине өз убагында тааныштырылышы үчүн;

12) банктык иш жөнүндө так жана толук маалыматтардын берилишин камсыз кылган маалыматтык системалардын банкта колдонууга киргизилиши, пайдаланышы жана банктын маалымат системасынын коопсуздугунун камсыз кылынышы үчүн;

13) өзгөчө кырдаалдар шарттарында банктын активдеринин сакталышын жана алардын коопсуздугун максималдуу камсыз кылуу боюнча чаралардын кабыл алынышына, ошондой эле банк ишинин болгон жагдайга адекваттуу уюштурулушуна.

Банк Башкармасынын төрагасы жана анын мүчөлөрү банктын саясаттарынын ишке ашырылышы жана банктын түзүмдүк бөлүмдөрүнүн, анын ичинде обочолонгон бөлүмдөрүнүн операциялык ишине контролдун жүзөгө ашырылышы үчүн жоопкерчилик тартышат. Банк башкармасынын төрагасы жана анын мүчөлөрү, аткарылышы Банк башкармасына жүктөлгөн маселелер боюнча аракеттенбегендиги үчүн жоопкерчилик тартышат.";

- 3-пункттун биринчи абзацы төмөнкү мазмундагы экинчи сүйлөм менен толукталсын:

"Банк башкармасынын курамынын экиден биринен көбүрөөгү Кыргыз Республикасынын жарандарынан турууга тийиш.";

- 4-пункттун үчүнчү абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

"Башкармалыктын отурумунун протоколуна жана стенографиялык отчетуна төрагалык кылган адам, банк Башкармалыгынын отурумуна катышкан мүчөлөрү жана анын катчысы кол коюуга тийиш.".

15. 25-2-статьяда:

- 3-пункт төмөнкү мазмундагы сүйлөм менен толукталсын:

"Жакын туугандары болуп саналган адамдар (Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык, биринчи, экинчи жана үчүнчү кезектеги мураскорлору) банктын төрагасы жана анын мүчөлөрү, түзүмдүк бөлүмдөрү, анын ичинде обочолонгон бөлүмдөрдүн жетекчиси, ошондой эле бири экинчисинин карамагында турган кызматкерлери боло албайт.";

- 5-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"5. Банк банк ишинин бардык олуттуу иш чөйрөсүн жана операцияларын камтуучу ишенимдүү маалыматтык системаларга ээ болууга тийиш. Бул системалар электрондук формадагы маалыматтарды кошо алганда, тиешелүү инструменттер жана технологиялар менен корголууга тийиш. Банк кара ниеттердин аракеттеринен авариялык кырсыктардан жана персоналдык жаңылыштыктардан болуучу жоготууларды минималдаштырууга өбөлгө түзгөн, маалыматтык системанын (активдердин) коопсуздугун, банк ишинин адекваттуу деңгээлин камсыз кылууга тийиш. Алардын ишенимдүүлүгүн мониторингдөө банктын ички аудиторлору тарабынан жүзөгө ашырылат.";

- 6-пункттагы "терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоо (адалдоо) менен байланышкан" деген сөздөр алып салынсын.

16. 26-статьяда:

- 1-пункттун биринчи абзацындагы "банктагы ички контролдук" деген сөздөрдөн мурда "банк ишинин бардык багыттары боюнча, анын ичинде маалымат системасына/аппараттык-программалык комплекстерге (IT-аудит) аудит" деген сөздөр менен толукталсын;

- 1-пункт төмөнкү мазмундагы үчүнчү абзац менен толукталсын:

"Ички аудитордун отчету аныкталган кемчиликтерди четтетүү боюнча чара көрүү үчүн Директорлор кеңешине жана банк ишинде аныкталган башка кемчиликтерди четтетүү жана ага жол бербөө боюнча чараларды ишке ашыруусу үчүн банк Башкармасына берилет.".

17. Төмөнкү мазмундагы 26-1-статья менен толукталсын:

"26-1-статья. Банктын Директорлор кеңешинин комитеттери

1. Банкта банктын Директорлор кеңеши тарабынан бир жылдык мөөнөткө дайындалуучу Кадрлар боюнча комитет жана Сыйакылар боюнча комитет түзүлүшү мүмкүн. Комитеттердин курамына Директорлор кеңешинин мүчөлөрү жана Директорлор кеңеши тарабынан чакырылган банктын акционери болуп саналбаган көз карандысыз адистер кириши мүмкүн.

Кадрлар боюнча комитет жана Сыйакылар боюнча комитет тиешелүү маселелер жана иш багыттары боюнча Директорлор кеңешине көмөктөшүү максатында түзүлөт жана комитеттин отурумдары чейрек ичинде кеминде бир жолу Директорлор кеңеши же тиешелүү комитеттин эки мүчөсү тарабынан чакырылат.

2. Кадрлар боюнча комитеттин негизги функциялары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) Банк башкармасынын төрагасын жана анын мүчөлөрүн, банктын башкы бухгалтерин, ички аудитти, тобокелдиктерге контролдукту жана терроризмди (экстремизмди) каржылоого, кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легалдаштырууга (изин жашырууга) каршы аракеттенүү, банктын шектүү операциялардын белгилерин камтыган операцияларды жүргүзүүгө тартылышына бөгөт коюу максатында, контролдукту жүзөгө ашырган бөлүмдөрдүн начальниктерин же башкы адистерин (банкта тиешелүү түзүмдүк бөлүмдүн жоктугу учурунда), ошондой эле филиалдардын жетекчилерин дайындоо, алмаштыруу жана анын милдетин аткаруу маселелери боюнча Директорлор кеңешине сунуштарды иштеп чыгуу;

2) банкты башкарууга квалификациялуу адистерди тартууга көмөк көрсөтүү.

3. Сыйакылар боюнча комитеттин негизги функциялары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) Банк башкармасынын төрагасынын жана анын мүчөлөрүнүн, ошондой эле банк кызматкерлеринин сыйакы жана материалдык колдоо көрсөтүү өлчөмдөрүн аныктоо принциптерин жана критерийлерин иштеп чыгуу;

2) Банк башкармасынын төрагасынын жана анын мүчөлөрүнүн, ошондой эле банктын кызматкерлеринин сыйакы жана материалдык колдоо көрсөтүү өлчөмдөрүн белгилөө маселелери боюнча Директорлор кеңешине сунуштарды иштеп чыгуу;

3) Банк башкармасынын төрагасына жана анын мүчөлөрүнө, сыйакылардын төлөнүп берилишине контролду камсыз кылуу;

4) банктын сыйакыларды белгилөө саясатында чагылдырылууга тийиш болгон банктын стратегияларына жана иш натыйжаларына сыйакылардын ылайыктыгын камсыз кылуу.".

18. 28-статьянын 2-пунктунун үчүнчү абзацындагы "он" деген сөз "бир" деген сөзгө алмаштырылсын.

19. 29-статьяда:

- 1-пункт төмөнкү мазмундагы сүйлөм менен толукталсын:

"Банктын акцияларынын бир пайызына жана андан көбүрөөгүнө ээлик кылуучу катары чыккан акционерлер (сатып алуу, тартуулоо, мураска калтыруу ж.б.) Кыргыз банкынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарында белгиленген маалыматты бүтүмгө келишкен учурдан тартып он жумуш күнү ичинде банк тарабынан акционерлер боюнча юридикалык делолор түзүлүш үчүн зарыл болгон маалыматтарды банкка берүүгө милдеттүү, ал эми чет өлкөлүк жаран болуп саналган акционерлер мындай маалыматтарды 30 календарлык күндүн ичинде берүүгө тийиш.";

- 3-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"3. Акционерлердин реестринде ар бир энчилүү акциялар жөнүндө маалыматтар, акцияны сатып алган күнү, ошондой эле реквизиттерин көрсөтүү менен акционерлердин ар бир мындай акцияларынын саны, (акционерлер-юридикалык жактар үчүн жайгашкан жери жана каттоо номери, ал эми акционерлер-жеке адамдар үчүн ким экендигин тастыктаган документи жана жайгашкан жеринин дареги), эгерде акционер банктын капиталына чектүү үлүштө катышуудан тартып акциялардын ээси болуп саналса, Кыргыз банкынан макулдук катынын чыгыш номери жана берген күнү, ошондой эле колдонуудагы мыйзамдарга ылайык башка маалыматтар катталат.";

- 4-пункт төмөнкү редакцияда баяндалган үчүнчү абзац менен толукталсын:

"Банк акционерлердин реестрине киргизилген бардык өзгөрүүлөр тууралуу айына кеминде бир жолу Кыргыз банкына маалымдап турууга милдеттүү. Төлөнгөн уставдык капиталдын өлчөмүнүн бир пайызынан ашкан акциялардын пакетинин сатылып алынышына же ажыратылышына байланыштуу акционерлердин курамы өзгөргөн учурда, банк акционерлердин реестрин алган учурдан тартып үч жумуш күнү ичинде Кыргыз банкына белгиленген өзгөртүүлөр жөнүндө билдирүүгө милдеттүү.";

- 5-пункт төмөнкү мазмундагы бешинчи абзац менен толукталсын:

"Ушул мыйзамдын 2-1-статьясынын талаптарына ылайык банктык акцияларына биргелешип ээлик кылган акционерлер жана банктын акцияларына биргелешип ээлик кылуу жөнүндө маалымдалган банк, бул тууралуу адистешкен каттоочуга маалымдоого милдеттүү. Адистешкен каттоочу маалыматтар реестрине акцияларга биргелешип ээлик кылуу жөнүндө маалыматты киргизүүгө милдеттүү.".

20. 30-статьянын 3-пунктунун биринчи абзацындагы "он" деген сөз "беш" деген сөзгө алмаштырылсын.

21. 31-статья төмөнкү мазмундагы 2-1-пункт менен толукталсын:

"2-1. Банкка ушул Мыйзамда уруксат берилген кайсыл болбосун операцияларды жана бүтүмдөрдү ушул Мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 1-2-пунктчасында көрсөтүлгөн жактар, ошондой эле ишеним кат боюнча алардын пайдасы үчүн иш алып барышкан жактар менен ишке ашырууга тыюу салынат. Кыргызстан банкы ушул Мыйзамда уруксат берилген кайсы болбосун операцияларды жана бүтүмдөрдү ушул мыйзамдын 8-статьясынын 1-пунктунун 3-6-пунктчасында көрсөтүлгөн жактар, ошондой эле ишеним кат боюнча алардын пайдасы үчүн иш алып барган жактар менен жүргүзүүгө тыюу салууга укуктуу. Мындай операцияларга тыюу салуу жөнүндө чечим мамлекеттин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын чечиминин негизинде Кыргыз банкы тарабынан кабыл алынат.".

22. 32-статьянын 3-пункту төмөнкүдөй редакцияда берилсин:

"3. Мурда берилген кредиттерди камсыздоо катары сатып алуу, алып коюу жана өткөрүп берүүдөн улам банк тарабынан алынган кыймылсыз мүлктү банк үч жылдан ашыкка кармап тура албайт.".

23. 33-статьядагы:

- 1-пункттун 8-пунктчасы күчүн жоготту деп табылсын;

- 2-пункт төмөнкү мазмундагы 9 жана 10-пунктчалар менен толукталсын:

"9) өз атынан өз максаттары үчүн баалуу кагаздарды сатып алуу жана сатуу;

10) финансы лизинги боюнча иштерди жүзөгө ашырууну.";

- 3-пункт төмөнкү мазмундагы 4-пунктча менен толукталсын:

"4) туунду финансылык инструменттер (деривативдер) менен операциялар.";

- 4-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"4. Банк Кыргыз банкынан алдын ала уруксаты болгондо гана тиешелүү ишкердикти жүзөгө ашырууга башка ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдан лицензия алууга укуктуу.".

24. 35-статьянын 6-пункту төмөнкү мазмундагы үчүнчү жана төртүнчү абзацтар менен толукталсын:

"Банк күрөө предметин биринчи кезекте ачык тоорук аркылуу сатып өткөрүүгө милдеттүү. Банк күрөөлүк мүлктүн ачык тоорукта сатылып өткөрүлүшү тууралуу мыйзамдарда белгиленген тартипте мында күрөө предметинин менчик ээси ким экендиги ачык билдирбестен коомчулукка маалымдоого тийиш.".

25. 37-статьянын 2-1-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"2-1. Банк, эгерде мындай кредиттерди берүү шарттары банктын инсайдерлери, аффилирленген жактары же кызматкерлери болуп саналбаган карыз алуучуларга же банк менен жалпы кызыкчылыгы жок кайсы болбосун башка адамдарга берилген кредиттерге караганда, алда канча алгылыктуу болгон болсо, инсайдерлерди жана аффилирленген жактарды кредиттөөгө укугу жок. Кыргыз банкы ушул статьянын талаптарына ылайык инсайдерлерге жана аффилирленген жактарга карата талаптарды белгилеши мүмкүн.".

26. 39-статьяда:

- 2-пункттун 7-9 пунктчалары төмөнкү редакцияда берилсин:

"7) банк операцияларын жүргүзүүнү убактылуу токтотууга, чектөөгө же тыюу салууга;

8) банк лицензиясын кайтарып алууга;

9) банкка атайын режим киргизүүгө.";

- 4-пункт төмөнкү мазмундагы экинчи-алтынчы абзацтар менен толукталсын:

"Кыргыз банкы төмөнкүлөргө карата консолидацияланган негизде көзөмөлдүктү жүзөгө ашырат:

- Кыргыз банкынан лицензия алган банкта жана анын туунду жана/же караштуу компанияларда;

- Кыргыз Республикасынын аймагында түзүлгөн банктык холдингдик компаниядан турган банктык топко, Кыргыз банкынан лицензияланган банк болуп саналган туунду жана/же караштуу компаниялардын бирине карата;

- Кыргыз банкынан лицензияланган банк да курамына кирген, Кыргыз Республикасынын аймагында банктык жана/же финансылык ишкердик менен алектенген, аларга бир эле жак өз алдынча же башка жактар менен биргелешип контролду жүргүзгөн юридикалык жактардын тобуна.

Эгерде, аларга бир эле жак өз алдынча же башка жактар менен биргелешип контрол жүргүзгөн, банктык жана/же финансылык ишкердик менен алектенген юридикалык жактардын тобунун башкы компаниясы жок болсо, анда контролдоочу жактын тиешелүү чечими менен ыйгарым укук берилген, Кыргыз банкына макулдашылган банктык жана/же финансылык ишкердикти жүргүзгөн юридикалык жак маалыматтарды жана отчетторду берүүнү кошо алганда, Кыргыз банкы белгилеген талаптарды аткарат.".

27. 39-2-статьянын 1-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Кыргыз банкы тарабынан банктын алгылыксыз жана кооптуу банктык тажрыйбага же банктын аманатчыларынын, башка кредиторлорунун таламдарына жана/же бүтүндөй банк тутумунун кызыкчылыгына коркунуч келтирген жагдайга тартылышы, ошондой эле банктын кызмат адамдарынын, кызматкерлеринин жана аффилирленген жактарынын мыйзамга ылайыксыз иш-аракеттери (аракеттенбегендиги), Кыргыз банкынын ченемдик укуктук актыларынын, нормативдеринин жана башка банктын коопсуз жана туруктуу ишине коркунуч алып келиши мүмкүн болгон милдеттүү нормалардын жана лимиттердин бузулушу аныкталган учурда, Кыргыз банкы банкка, анын кызмат адамдарына жана аффилирленген жактарына карата мыйзамдарда белгиленген таасир этүү чараларын колдонууга укуктуу. Банктын аманатчылары ж.б. кредиторлору, акционерлери же бүтүндөй банк тутуму үчүн реалдуу коркунуч жаратып, чыгымга учуроо же жоготууга баруу ыктымалдыгын түзгөн банктын иши, анын аракеттери (аракеттенбегендиги) алгылыксыз жана кооптуу банктык тажрыйба катары эсептелинет. Алгылыксыз жана кооптуу банктык тажрыйбаны мүнөздөгөн иштин, аракеттердин (аракеттенбей коюулардын) белгилери Кыргыз банкы тарабынан аныкталат. Таасир этүү чараларын колдонуу тартиби Кыргыз банкы тарабынан белгиленет.".

28. 41-статьянын экинчи абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

"Ыйгарым укуктуу инспектор ага жүктөлгөн милдеттерди аткаруу максатында, банктан жана анын кызмат адамдарынан оозеки же кат жүзүндө тиешелүү маалыматтарды, документтерди, түшүндүрмө берүүлөрдү жана тактоолорду талап кыла алат.".

29. 43-статьянын 1-пункту төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Банктар, банктын акционерлери, олуттуу катышуучулары же болбосо банктык топтун кайсыл болбосун катышуучусу жана банк менен жалпы кызыкчылыгы бар жактар, ушул Мыйзамга ылайык Кыргыз банкы тарабынан көзөмөлдүк функция ишке ашырылуу максатында өздөрүндө болгон бардык тиешелүү маалыматтарды Кыргыз банкына берип турууга милдеттүү.".

30. 44-статьяда:

- статьянын аталышындагы "олуттуу" деген сөздөн мурда "капиталга чектүү үлүштө катышууну" деген сөздөр менен толукталсын;

- 1-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Кайсыл болбосун жеке адам же юридикалык жак акцияларды кандайча сатып алгандыгына карабастан, эгерде өз алдынча же башка жактар менен биргелешип банктын капиталына чектүү үлүштө катышууну алууну кааласа, Кыргыз банкынан алдын ала уруксат алууга милдеттүү. Кыргыз банкынан алдын-ала уруксат алуу үчүн көрсөтүлгөн адамдар Кыргыз банкына кат жүзүндө арыз берүүлөрү тийиш. Кыргыз банкынын алдын-ала уруксат берүүсүн банктын акцияларын кошумча сатып алуунун натыйжасында же башка негизде, анын ичинде соттун чечиминин негизинде мурдагы акционерлерге банктын акцияларын кайтаруунун натыйжасында кайсы болбосун жеке адам же юридикалык жак тике же кыйыр түрдө:

- капиталга чектүү үлүштө катышуучу болсо;

- банктын добуш берүүчү акцияларынын бештен, ондон, жыйырмадан, отуз төрттөн, элүүдөн жана алтымыш алтыдан көбүрөөк пайызына тике же кыйыр түрдө ээлик кылууну же башкарууну ишке ашырса Кыргыз банкынын алдын-ала уруксат алууга тийиш.

Эгерде, банктардагы эсептерде турган акча каражаттары банктын акцияларын сатып алуу булагы болсо, билдирүүлөргө кошумча акча каражаттарынын бар экендигин тастыктаган документтер берилүүгө тийиш.";

- 3-пункттун экинчи абзацы төмөнкү мазмундагы экинчи сүйлөм менен толукталсын:

"Ишкердик абройдун сапатынын белгилери Кыргыз банкы тарабынан аныкталат.";

- статья төмөнкү мазмундагы 6-1, 6-2-пункттар менен толукталсын:

"6-1. Ушул статьянын максаты үчүн Кыргыз банкы банктан анын банктын капиталына чектүү үлүштө катышуучулар жөнүндө маалыматтарды талап кылууга, ал эми банк мындай маалыматтарды берүүгө милдеттүү. Маалыматтарды берүү тартиби Кыргыз банкы тарабынан аныкталат. 6-2. Банктын капиталына чектүү үлүштө катышуучулар 6-1-пункттун талаптарына ылайык банкка зарыл болгон маалыматтарды берүүгө милдеттүү.";

- 7-9-пункттар төмөнкү редакцияда берилсин:

"7. Эгерде, кандайдыр бир жак тарабынан Кыргыз банкынын алдын ала кат жүзүндөгү макулдугусуз, капиталга чектүү үлүштө катышууну, олуттуу катышууну же банк ишине контролдоо мүмкүнчүлүгүн алгандыгы тууралуу фактылар маалым болсо, мындай бүтүм Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жараксыз болуп саналат. Мындай бүтүмдөр боюнча Кыргыз банкы негизсиз бүтүмдүн жараксыздыгынын натыйжаларын колдонуу жөнүндө сотторго кайрылууга укуктуу.

8. Кыргыз банкы эгерде, ушул статьянын 4-пунктунун 1-10-пунктчаларында көрсөтүлгөн учурлардын келип чыгышына алып келген банктын капиталына чектүү үлүштөө катышууга, олуттуу катышууга, анын акцияларынын контролдук пакетин сатып алууга макулдук алуу үчүн такталбаган маалыматтарды бергендиги тууралуу фактылар маалым болсо, Кыргыз банкы ушул статьяга ылайык арыз берүүчүгө мурда берилген макулдугун кайтарып алууга тийиш.

9. Ушул статьянын 7 жана 8-пункттарында көрсөтүлгөн учурларда мыйзам бузууларга жол берген жак банктын жетекчилигине же саясатына таасир этүүсүн токтотууга милдеттүү (тике же кыйыр түрдө добуш берүү укугун жүзөгө ашырууну кошо алганда) жана ага тиешелүү болгон акциялар боюнча добуш берүү укугунан ажыратылууга тийиш. Ал эми аларга тиешелүү акциялар боюнча добуш берүү аркылуу мурда кабыл алынган чечимдер кабыл алынган учурунан тартып, анык эмес катары эсептелинип, мыйзамдарда белгиленген тартипте жокко чыгарылууга тийиш.

Ушул статьянын 8-пунктунда көрсөтүлгөн, мыйзам бузууларга жол берген жак, Кыргыз банкы тиешелүү талапты койгондон тартып үч айдын ичинде алар менен байланышы жок башка жактарга өз үлүшүн сатууга милдеттүү.";

- статья төмөнкү мазмундагы 11-12-пункттар менен толукталсын:

"11. Ушул статьянын талаптарын жана Кыргыз банкынын ушул статьясынын талаптарын жүзөгө ашыруу максатында иштелип чыккан ченемдик укуктук актыларынын талаптарын бузууга жол беришкен же болбосо анын талаптарын бузууга багытталган ишкердикти жүзөгө ашырышкан кайсыл болбосун юридикалык жак же жеке адам төмөнкүлөргө катышкан катары таанылат:

- Кыргыз банкын адаштырууга;

- түпкү бенефициар (пайда алуучу) жөнүндө маалыматтарды жашырганга;

- жалган бүтүмдөрдү ишке ашырганга.

12. Кыргыз банкы банктын акцияларынын анык ээлерин (түпкү пайда алуучуларын) аныктоо боюнча текшерүүлөрдү жүргүзүүгө укуктуу. Кыргыз банкы зарыл болгон учурда мындай текшерүүлөргө укук коргоо органдарынын жана башка ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын өкүлдөрүн тартууга укуктуу.

Кыргыз Банкы жүргүзүлгөн текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча акционерлердин реестрине киргизилген акционерлер, банктын акцияларынын анык ээлери эмес (түпкү пайда алуучулары) болуп саналаарын таануу үчүн жетиштүү негиздер бар болгондо, андан ары тергөө ишин жүргүзүү үчүн материалдарды укук коргоо органдарына берүүгө укуктуу.".

31. 45-статьянын 1-пунктунда:

- биринчи абзацындагы "анын ичинде төмөндөгүдөй таасир чараларынын кайсынысын болбосун" деген сөздөр ", ошондой эле төмөндөгүдөй таасир чараларынын кайсынысын болбосун колдонууга укуктуу" деген сөздөргө алмаштырылсын;

- 2-пунктча "банк" деген сөздөн кийин "жана/же анын акционерлери" деген сөздөр менен толукталсын;

- 6-пунктча төмөнкү редакцияда берилсин:

"6) банктын жетекчилигин алмаштыруу жөнүндө талап кылууну;";

- 8-пунктча төмөнкү редакцияда берилсин:

"8) банкка атайын режимди киргизүүнү;".

32. 45-1-статьяда:

- 1-пункттагы түрдүү жөндөмөдөгү "олуттуу катышуучу" деген сөздөр тиешелүү жөндөмөдөгү "капиталга чектүү үлүштө катышуучу" деген сөздөргө алмаштырылсын;

- 3-пунктчадагы "токтото турат же" деген сөздөр алып салынсын;

- 2-пункттун 6-7-пунктчалары төмөнкү редакцияда берилсин:

"6) атайын режим киргизилсин;

7) банктык операцияларды жүргүзүүгө чектөөлөр киргизилсин.";

3-пункт төмөнкү мазмундагы 5-пунктча менен толукталсын: "5) банктын акционерлери, Директорлор Кеңешинин потенциалдуу мүчөлөрү же кызмат адамдары тарабынан такталбаган маалыматтар берилсе.";

- 6-пункттун 5-пунктчасы төмөнкү редакцияда берилсин:

"5) атайын режим киргизилсин;";

- 7-пункттун тогузунчу абзацы төмөнкү редакцияда берилсин:

"Эгерде банктын же банктык холдингдик компаниянын кызмат адамы кылмыш иши боюнча күнөөлүү катары кармалган болсо, Кыргыз банкы ошол адамды мыйзамда белгиленген тартипте кызматынан убактылуу четтетүү тууралуу жазма буйрук, ал эми ошол адам кылмыш иши боюнча күнөөлүү деп таанылган учурда - аны кызматынан бошотуу тууралуу талап/жазма буйрук чыгарууга тийиш.";

- 7-пункт төмөнкү мазмундагы он биринчи жана он экинчи абзацтар менен толукталсын:

"Ушул мыйзамдын жана/же Кыргыз банкынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарын бузууга катышкан, жол берген же алардын макулдугу менен мындай кемчиликтерге жол берген Директорлор кеңешинин төрагасы же кайсыл болбосун мүчөсү, банктык олуттуу катышуучулары, кызмат адамдары ушунун кесепетинен банк, анын акционерлери, аманатчылары, башка кредиторлору дуушар болгон чыгымдардын орду толтурулуп берилиши үчүн жеке жоопкерчилик тартышат. Ички саясаттардын жана ички контролдук жол-жоболордун талаптарын бузууга катышкан, жол берген же алардын макулдугу менен мындай кемчиликтерге жол берген Директорлор кеңешинин төрагасы же кайсыл болбосун мүчөсү, банктык олуттуу катышуучулары, кызмат адамдары ушунун кесепетинен банк, анын акционерлери, аманатчылары, башка кредиторлору дуушар болгон чыгымдардын орду толтурулуп берилиши үчүн жеке жоопкерчилик тартышат.";

- төмөнкү мазмундагы он биринчи пункт менен толукталсын:

"11. Кыргыз банкы ушул мыйзамга ылайык банкка карата таасир этүү чараларынын көрүлгөндүгү жана кандай болбосун өзгөрүүлөр же мындай чаралардын токтотулушу жөнүндө маалыматтарды ачат. Мындай маалыматтарды ачуу тартиби Кыргыз банкы тарабынан аныкталат.".

33. 49-2-статья төмөнкү редакцияда берилсин:

"49-2-статья. Банктык топтордун иши

1. Банктык топко кирүүчү компаниялар банктык жана/же финансылык ишкердикти гана, ошондой эле Кыргыз банкы аныктагандай банктык холдингдик компанияларга тиешелүү учурларда, топтордун катышуучуларынын акцияларга ээ болуусун кошо алганда, банктык жана/же финансылык ишкердикке байланыштуу ишти жүзөгө ашыра алат.

2. Банктык топко кирген компанияларды башкарууга алуу максатында гана түзүлгөн банктык холдингдик компаниялар (башкаруучу компаниялар) акционердик коом түрүндө түзүлүүгө тийиш.

3. Банктык холдингдик компания же банктык топ башында турган банк бүткүл банктык топтун иши Кыргыз банкынын талаптарына ылайык келүүсү үчүн жоопкерчиликтүү болушат.

4. Банктык холдингдик компаниянын же банктын Директорлор кеңеши (байкоо органы) жана Башкармасы (аткаруучу органы), анын ичинде банктык топ башында турган Кыргыз Республикасынын резиденти эместери банктык топтун бардык катышуучуларынын ортосунда тиешелүү маалыматтардын талаптагыдай алмашып турушун камсыз кылууга тийиш.

5. Башкы компания, анын ичинде Кыргыз Республикасынын резидент эмеси, Кыргыз банкынан лицензияланган туунду жана/же караштуу компаниялардын ишине терс таасирин тийгизиши мүмкүн болгон фактылар же жагдайлар болгон учурда, ал тууралуу ошол компанияга өз учурунда маалымдап, ошондой эле Кыргыз банкынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген мөөнөт ичинде, ошол фактылар же жагдайлар жана алардын кесепеттүү таасирин алдын алуу боюнча көрүлгөн чаралар тууралуу кат жүзүндө билдирүүнү Кыргыз банкына жиберет. Кыргыз банкынан лицензияланган туунду жана/же караштуу компаниялардын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын бузулуусуна алып келген же алып келиши мүмкүн болгон жана ошол компаниянын финансылык туруктуулугуна коркунуч туудурган же ага алып келиши мүмкүн болгон фактылар же жагдайлар терс таасир катары түшүнүлөт.

Кыргыз банкынан лицензияланган туунду жана/же караштуу компания башкы компаниядан жогоркудай маалыматтарды алганда бул тууралуу Кыргыз банкына ал белгилеген мөөнөт ичинде кат жүзүндө маалымдоого тийиш.

6. Кыргыз банкынан лицензияланган компаниянын финансылык абалына алардын банктык топко катышуусунун натыйжасында коркунуч келип чыкса, Кыргыз банкынан лицензия алган туунду жана/же караштуу компания Кыргыз банкы белгилеген мөөнөт ичинде мындай таасирлерге жол бербөө боюнча көрүлгөн чараларды сыпаттоо менен Кыргыз банкына кат жүзүндө маалымдайт.".

34. 49-4-статьяда:

- 1-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"1. Банктык холдингдик компаниянын же банктык топ башында турган банктын кызмат адамдары, Директорлор кеңешинин (байкоо органынын), Башкармасынын (аткаруучу органдар) мүчөлөрү Кыргыз банкы белгилеген квалификациялык минималдуу талаптарга жооп берүүгө тийиш. Банктардын Директорлор кеңешинин жана Башкармасынын мүчөлөрүнө карата колдонулуучу камкордук милдеттер, ошондой эле банктык холдингдик компаниялардын байкоо органдарынын жана башкаруунун аткаруу органдарынын мүчөлөрүнө карата да колдонулат. Төмөнкүлөр болгон учурда кайсыл болбосун жак банктык холдингдик компаниянын байкоо органынын мүчөсү боло албайт жана ээлеген кызматынан четтетилүүгө тийиш:

1) эгерде анын мыйзамда белгиленген тартипте алып салынбаган жана/же өтөлүп бүтпөгөн соттуулугу болсо;

2) эгерде ал жоюу ыкмасы менен банкроттук жол-жобого дуушарланган юридикалык жактын жетекчиси болуп саналса;

3) эгерде ал Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык юридикалык жактын башкаруу органдарынын курамына кирүү же кесиптик иш менен алектенүү укугунан ажыраган болсо;

4) эгерде ал банктык холдингдик компаниянын аткаруу органынын мүчөсү болуп саналса.";

- төмөнкү мазмундагы 1-1-пункт менен толукталсын:

"1-1. Банктык холдингдик компаниянын же банктык топ башында турган банктын Директорлор кеңеши (байкоо органы) жана Башкармасы (аткаруучу органы) туунду жана/же караштуу компанияларынын ишин башкаруунун оптималдуу түзүмүн аныктоо максатында банктык топтордун жалпы саясаттарын жана стратегияларын белгилөө жана ишке ашыруу үчүн жоопкерчилик тартышат, бул бүтүндөй банктык топтун ишине эффективдүү жана ырааттуу контролдуктун жүзөгө ашырылышына өбөлгө түзөт.".

35. 49-5-статьяда:

- 1-пункт төмөнкү мазмундагы жетинчи абзац менен толукталсын:

"Банктык топтун жетекчилиги алдындагы банк же банктык холдингдик компания, анын ичинде Кыргыз Республикасынын резиденти болбогон башкы компания уюштуруу документтерине, уставга, туунду же караштуу компаниялардын түзүмүнө киргизилген өзгөртүүлөр, алардын иш чөйрөсүнүн кеңейтилиши, кызмат адамдарынын алмаштырылышы тууралуу, ошондой эле банктын туунду компаниялары тарабынан туунду жана/же караштуу компаниялардын түзүлүшү жана/же сатылып алынышы жөнүндө Кыргыз банкынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген мөөнөттөрдө Кыргыз банкына билдирип турат.";

- төмөнкү мазмундагы 1-1-пункт менен толукталсын:

"1-1. Банктык топтун кайсыл болбосун катышуучусу өз иши жөнүндө маалыматтарды Кыргыз банкы белгилеген түрдө, тартипте жана мөөнөттөрдө Кыргыз банкына ачууга жана берүүгө тийиш.";

- 2-пункт төмөнкү редакцияда берилсин:

"2. Банктык холдингдик компания банктын Директорлор кеңешинин (байкоо органын) жана Башкармасынын (аткаруучу органынын) мүчөлөрү, олуттуу катышуучулары, тике же кыйыр түрдө контролдукту жүзөгө ашырган адамдар жөнүндө маалыматтарды, ушул мыйзамдын 44-статьясына ылайык ошол кызмат адамдарынын Кыргыз банкы аныктаган критерийлерге ылайык келүүсүнө тиешелүү маалыматтар менен бирге, Кыргыз банкынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген мөөнөттө берүүгө тийиш.".

36. 53-статья төмөнкү редакцияда берилсин:

"53-статья. Эсептерди кылмыштуулук максаттары жана мыйзамдарга каршы келген операцияларды жүргүзүү максаттарында пайдаланууга тыюу салуу

1. Кыргыз Республикасынын жана анын финансы жана банк системасынын аброюн коргоо, банктарды терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) байланышкан операцияларды ишке ашыруу үчүн пайдаланууга жол бербөө максатында, ошондой эле банктардын аманатчыларынын жана башка кредиторлорун таламдарын коргоо үчүн банктык эсептерди кылмыштуулук максаттарында жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келген операцияларды жүргүзүү үчүн пайдаланууга тыюу салынган. Кыргыз банкы мыйзамдардын жана мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдердин (макулдашуулардын) негизинде бул маселеге тиешелүү ченемдик актыларды чыгарууга укуктуу.

2. Кардарлар өзүнүн банктык эсептерин кылмыштуулук максаттарында, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына каршы келген операцияларды жүргүзүү максаттарында колдонгондугу тууралуу фактылар аныкталса, банктын Директорлор кеңешинин төрагасы жана мүчөлөрү, ошондой эле Банк башкармалыгынын төрагасы жана мүчөлөрү банктын ички документтерине ылайык бөлүштүрүлгөн милдеттерден көз карандысыз, ушул Мыйзамдын 25-2-статьясынын талаптары аткарылбагандыгы үчүн бирдей жооп беришет.".

2-берене.

Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып бир ай өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Президенти

Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасындагы банктар

жана банк иши жөнүндө" Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана

толуктоолорду киргизүү жөнүндө" Мыйзам долбооруна

МААЛЫМДАМА-НЕГИЗДЕМЕ

Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө" бул мыйзам долбоору (мындан ары - Мыйзам долбоору) республикадагы банк тутумунун ишенимдүүлүгүн жана туруктуулугун жогорулатуу максатында иштелип чыккан. Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" мыйзамына өз алдынча же болбосо башка жактар менен биргелешип, акционердик коомдун (кайсы түрдө болбосун) жайгаштырылган, добушка укук чегерген акцияларынын бир же андан ашык пайызына, акционердик коом болуп саналбаган юридикалык жактын уставдык капиталынын бир же андан ашык пайызына, тике же кыйыр түрдө ээлик кылууну же тескөөгө алууну туюндурган "капиталга чектүү үлүштө катышуу" деген түшүнүк биринчи ирет киргизилүүдө. Бул чара, Улуттук банкка банк акционерлеринин курамында жүрүп жаткан өзгөрүүлөргө эффективдүү көз салууга, банкка жаңы ээлик кылуучулар жөнүндө маалымат алууга жана капиталга чектүү үлүштө катышууну көздөгөн жактын Улуттук банктын алдын-ала уруксатын алуусу жөнүндө талаптарды белгилөөгө мүмкүнчүлүк түзөт. Банктын капиталына чектүү үлүштө катышууга ээлик кылуучуга карата, өз кезегинде, банкка зарыл болгон маалыматтарды Улуттук банктын талаптарына ылайык сунуштоо жөнүндө талап белгиленет, бул банктын капиталына чектүү үлүштө катышууга ээлик кылуучу жөнүндө зарыл болгон маалыматты Улуттук банкка, анын талабы боюнча банктын ачып берүүсүнө өбөлгө түзөт. Мыйзам долбоорунда кайсы бир жактын Улуттук банктын алдын ала жазуу жүзүндөгү уруксатысыз капиталга чектүү үлүштө катышууну, олуттуу катышууну же банкка контролдук кылууну сатып алуусу боюнча бүтүмү жараксыз деп тааныла тургандыгы жана мыйзамдарда белгиленген тартипте жокко чыгарылууга тийиш экендиги каралган. Мындан тышкары, келечекте банктын капиталына чектүү үлүштө катышууга потенциалдуу ээлик кылуучулар тарабынан капиталга чектүү үлүштө катышууну жана банктын акцияларынын контролдук пакетин сатып алууга уруксат алуу үчүн так эмес маалымат берилгендигинин фактылары аныкталган шартта, Улуттук банктын аларга мурда берген өз уруксатын кайтарып алуу укугу да каралат. Бул чара, капиталга чектүү үлүштө катышууну жана банктын акцияларынын контролдук пакетин сатып алууга алдын-ала уруксат алууда Улуттук банкка так эмес маалымат берген катышуучулардын банк тутумуна аралашуусуна жол бербейт. Өлкөнүн кызыкчылыгын коргоо жана Кыргыз Республикасынын банктарынын укукка жатпаган аракеттерди пайдалануусуна жол бербөө максатында, бул Мыйзам долбоору менен Кыргыз Республикасынын резиденттеринен болушкан банктарынын акционерлеринен (катышуучуларынан) болуп, төмөнкүлөр менен кандайдыр бир негизде байланыштуу болгон жеке адамдар жана юридикалык жактар саналышпайт деген талаптар белгиленет:

1) оффшордук аймактар менен;

2) эл аралык уюмдардын акчанын изин жашырууга жана терроризмди каржылоого каршы күрөшүү боюнча эл аралык стандарттарды иштеп чыгуу жана жайылтуу боюнча сунуш-көрсөтмөлөрүн колдонушпаган жана терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттенүү чөйрөсүндө эл аралык кызматташууга катышпаган мамлекеттер менен;

3) Кыргыз Республикасы да аларга кошулган эл аралык уюмдардын бул мамлекеттердин жеке адамдары жана юридикалык жактары менен кызматташууга тыюу салууларды жана/же чектөөлөрдү караган, сунуш көрсөтмөлөрдү жана/же санкцияларды колдонуу жөнүндө чечимдери (резолюциялары) кабыл алынган мамлекеттер менен, жана көрсөтүлгөн юридикалык жактардын жана жеке адамдардын Кыргыз Республикасынын банктарынын акцияларын сатып алуусуна байланыштуу бүтүмдөрдү жараксыз деп таануу. Бул талап, Кыргыз Республикасынын банктарынын кылмыш жолу менен алынган кирешелерди адалдоонун эл аралык системасына жана ушу сыяктуу кирешелерди оффшордук аймактарга чыгаруу аркылуу адалдоо боюнча ар кандай схемаларга аралашуусуна жол бербөө максатында киргизилет.

Бул максаттарда банктардын жогорудагы 2) - 3) пункттарда көрсөтүлгөн оффшордук аймактарда жана мамлекеттерде катталышкан жана/же өз ишин жүзөгө ашырышкан жактар менен кызматташуусуна, төмөнкү тыюу салууларды белгилөө аркылуу жол берилбейт:

- банктын туунду же караштуу компанияны түзүүсүнө жана/же сатып алуусуна, эгерде:

- компания ушул маалымдама-негиздеменин 2) - 3) пункттарында көрсөтүлгөн оффшордук аймактарда жана мамлекеттерде катталган жана/же өз ишин жүзөгө ашырып жаткан болсо;

- компаниянын башка уюштуруучуларынан (катышуучуларынан) болуп, ушул маалымдама-негиздеменин 2) - 3) пункттарында көрсөтүлгөн оффшордук аймактарда жана мамлекеттерде катталган жана/же өз ишин жүзөгө ашырып жаткан жактар саналышса;

- ушул маалымдама-негиздеменин 2) - 3) пункттарында көрсөтүлгөн оффшордук аймактардын жана мамлекеттердин аймактарында филиалдарды жана өкүлчүлүктөрдү ачууга;

- ушул маалымдама-негиздеменин 2) - 3) пункттарында көрсөтүлгөн оффшордук аймактардан жана мамлекеттерден чет өлкө банктарынын филиалдарын жана өкүлчүлүктөрүн Кыргыз Республикасынын аймагында ачууга.

Банктарга кандайдыр бир негизде оффшордук аймактар менен байланыштуу болгон, ошондой эле ишеним көрсөтүүлөр боюнча алардын пайдасына аракеттенишкен жактар менен кайсы болбосун операцияларды жана бүтүмдөрдү жүргүзүүгө тыюу салуулар белгиленет. Жалпы кабыл алынган дүйнөлүк тажрыйбага ылайык, Мыйзам долбоору уюштуруучулар (акционерлер) тарабынан банктын уставдык капиталына каражаттардын нак эмес формада гана салынышын талап кылууну карайт жана жогорудагы 2) - 3) пункттарда көрсөтүлгөн оффшордук аймактар жана мамлекеттер менен кандайдыр бир негизде байланыштуу болгон юридикалык жактардын жана жеке адамдардын акча каражаттарынын эсебинен уставдык капиталдын түзүлүүсүнө жана кийинчерээк көбөйүүсүнө, акча которуулар боюнча операциялардын санына жана алар аркылуу уставдык капиталдын түзүлүүсүнүн жана кийинчерээк көбөйүүсүнүн эсебине акча каражаттары келип түшкөн ортомчулардын түрлөрүнө көз карандысыз тыюу салууларды белгилейт. Уюштуруучулардын (акционерлердин) банктын уставдык капиталына нак эмес формада гана каражат салуусу Улуттук банкка банктын уставдык капиталын түзүү, кийинчерээк көбөйүү эсебине акча каражаттарынын келип түшүүсүнө көз салууга мүмкүнчүлүк берет. Мыйзам долбоорундагы өзгөртүүлөр жана толуктоолор Директорлор кеңешинин жана Банк Башкармалыгынын банктын бардык иш багыты боюнча жоопкерчилигин күчөтүүгө да тиешелүү. Тобокелдиктерди төмөндөтүү максатында, Директорлор кеңешинин жана Банк Башкармасынын курамына Кыргыз Республикасынын жарандарын да милдеттүү түрдө кошуу талабы белгиленген. Директорлор кеңешине белгилүү бир иш багыттары боюнча көмөктөшүү максатында комитеттерди түзүү укугу берилет. Комитетке Директорлор кеңешинин мүчөлөрү жана алар тарабынан чакырылган банктын акционерлеринен жана уюштуруучуларынан болушпаган көз карандысыз адистер кириши мүмкүн. Банктардын карыз алуучуларынын таламдарын коргоо жана банктардын күрөөгө коюлган мүлк менен ишинин ачык-айкындуулугун камсыз кылуу максатында, банктардын күрөө предметин, эң оболу ачык тоорук аркылуу сатуу жана банктын күрөө предметине ээлик кылуучулар тууралуу маалыматты ачыкка чыгарбоо менен күрөөлүк мүлктүн ачык тоорукта сатыла тургандыгын коомчулукка маалымдоосу жөнүндө талаптар белгиленет. Мыйзам долбоорун кабыл алуунун социалдык-экономикалык натыйжалары жогоруда келтирилген. Ошону менен бирге эле, бул мыйзам долбоорун кабыл алуу укук коргоо жагында жана гендердик, экологиялык, коррупциялык натыйжаларга алып келбейт, анткени сунушталган мыйзам нормаларын колдонууга киргизүү республиканын банк тутумунун ишенимдүүлүгүн жана туруктуулугун жогорулатуу боюнча маселелерди чечүүгө багытталган. Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" мыйзамынын талаптарына ылайык, бул мыйзам долбоору Улуттук банктын расмий сайтында жарыяланган жана Улуттук банкка коомдук талкуунун жыйынтыгы боюнча келип түшкөн сунуштарды жана сын-пикирлерди эске алуу менен жеткире иштелип чыккан. Бул мыйзам долбоору, Кыргыз Республикасынын Конституциясына, бүтүндөй алганда жарандык мыйзам актыларына жана белгиленген тартипте ратификацияланган эл аралык мыйзам актыларынын нормаларына дал келет. Сунушталган мыйзам долбоорунун регулятивдүү таасир этүүсүнө иликтөөлөр жүргүзүлгөн. Ошону менен бирге эле бул долбоор боюнча республиканын министрликтери жана ведомстволору, коммерциялык банктары, Кыргызстан банктар союзу ж.б. менен консультациялар өткөрүлгөн. Мыйзам долбоорун кабыл алуу өлкөнүн бюджетинен кошумча каржылоону талап кылбайт. "Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө" мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" мыйзам долбоору жөнүндө" токтом долбоору белгиленген тартипте макулдашылган жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна сунушталат.

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын төрагасы

З.Асанкожоева

"Кыргыз Республикасындагы банктар жана банк иши жөнүндө"

Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү

жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө" Кыргыз

Республикасынын Мыйзамынын долбооруна

САЛЫШТЫРМАЛУУ ТАБЛИЦА