КР Ɵкмɵтүнүн «Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамаларды бекитүү жөнүндө» токтому

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ ТОКТОМ 2012-жылдын 12-январы №32 Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамаларды бекитүү жөнүндө Калкка медициналык жардам көрсөтүүдө оорукана ичиндеги жугуштуулуктун алдын алуу чараларын күчөтүү максатында "Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Тиркелген Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускама бекитилсин.

2. Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

3. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратынын социалдык камсыздоо, саламаттык сактоо, эмгек жана миграция бөлүмүнө жүктөлсүн.

Премьер-министри

Ө.Бабанов

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 12-январындагы № 32 токтому менен бекитилген

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча НУСКАМА

1. Жалпы жоболор

2. Негизги терминдер жана түшүнүктөр

3. Негизги медициналык процедуралардын коопсуздугу

Тиркеме.

1. Жалпы жоболор

1. Бул Нускама көп колдонулуучу медициналык процедуралардын, ошондой эле медициналык багыттагы буюмдардын жана медициналык жабдыктардын, шаймандардын дезинфекциясынын жана стерилизациясынын коопсуздугу боюнча санитардык-эпидемиологиялык талаптарды белгилейт жана калкка медициналык жардам көрсөтүүгө байланыштуу оорукана ичиндеги инфекцияларды алдын алууга багышталат.

2. Бул Нускама эксплуатациялоо процессинде дезинфекцияланган жана стерилизацияланган (же жогорку деңгээлде дезинфекцияланган) медициналык багыттагы буюмдарга таркалат.

3. Бул Нускама медициналык багыттагы буюмдарды эксплуатациялаган саламаттык сактоо уюмдары үчүн, ошондой эле медициналык буюмдарды иштеп чыккан жана жасаган уюмдар жана ишканалар үчүн арналат. Медициналык буюмдарга металлдан, айнектен, резинадан, латекстен, полимердик жана текстилдик материалдан жасалган буюмдар кирет.

4. Бул Нускама өнөр жай стерилдүү чыгарган дары препараттарына жана буюмдарга таркабайт.

5. Бул Нускама медициналык багыттагы буюмдарды дезинфекциялоо, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизациялоо методдорун, каражаттарын жана режимдерин белгилейт.

6. Бул Нускамада белгиленген дезинфекция, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизация (же жогорку деңгээлдеги дезинфекция) методдорун, каражаттары жана режимдери иштеп чыгуунун ар бир түрү үчүн натыйжалуулугу боюнча бирдей болуп саналат. Стерилизациянын термикалык методдору башкалардан жакшы деп эсептелинет.

7. Ушул Нускаманын негизинде ачык-айкын буюмдарга же буюмдар тобуна тиешелүү, алардын багытын жана конструкциялык өзгөчөлүктөрүн эске алган, дезинфекция, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизация методдорун, каражаттарын жана режимдерин белгилеген Нускамалар иштелип чыгышы мүмкүн.

8. Буюмдардын дезинфекция, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизация каражаттарына туруктуулук талаптары техникалык шарттарда, стандарттарда нормаланууга жана эксплуатациялык документтерде көрсөтүлүүгө тийиш. Сериялап чыгарылган продукциянын техникалык шарттарында, стандарттарында буюмдардын стерилизацияга чейинки тазалоого жана стерилизация менен дезинфекциянын ачык-айкын методдоруна туруктуулук талаптары колдонуудагы санитардык эрежелерди жана нормаларды, ошондой эле алдын ала жүргүзүлгөн сынактардын жыйынтыктарын эске алуу менен нормаланышы керек.

9. Дарылоо уюмдарында дезинфекциялык жана стерилизациялык иш-чараларды жүргүзгөндө Кыргыз Республикасында колдонууга белгиленген тартипте гана уруксат берилген: дезинфекциялык химиялык каражаттарды (дезинфекциялык каражаттар, анын ичинде тери антисептиктери; стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизация каражаттары); дезинфекциялык жана стерилизациялык жабдууларды (бактерициддик нурланткычтар жана бөлмөдө абаны зыянсыздандырган башка жабдуулар, дезинфекциялык камералар, дезинфекциялык орнотмолор жана жуучу машиналар, анын ичинде ультра добуштук; стерилизаторлор); жардамчы жабдыктарды жана материалдарды (чачыратма орнотомолор, бактериялык фильтрлер, стерилдүү инструменттерди сактоо үчүн УФ нуру менен камералар, иштеп чыгуу үчүн идиштер, стерилизациялык коробкалар жана таңгак материалдар, химиялык жана биологиялык индикаторлор ж.б.) колдонууга жол берилет. Каражаттарды тандаганда медициналык багыттагы буюмдарды жасоочулардын ошол буюмдардын материалдарына ачык-айкын дезинфекциялык каражаттардын таасирине тиешелүү сунуштарды эске алуу зарыл.

10. Дезинфекция, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизация жүргүзгөндө (газ стерилизациясын кошпогондо), ошондой эле кайнатуу методу менен дезинфекциялоодо ингибиторлорду жана коррозияны азайтууга көмөктөшкөн, иштеп чыгуунун натыйжалуулугун төмөндөтпөгөн жана Кыргыз Республикасында белгиленген тартипте уруксат берилген башка кошумчаларды колдонууга уруксат берилет.

11. Саламаттык сактоо уюмдарында дезинфекциялык жана стерилизациялык иш-чараларды уюштуруу жана жүргүзүү үчүн мекеменин жетекчиси жооптуу болот.

2. Негизги терминдер жана түшүнүктөр

12. Бул Нускамада негизги терминдер, түшүнүктөр жана алардын аныктамасы колдонулат.

1) Колдун антисептикасы - колду деконтаминациялоо үчүн колдонууга багытталган, микробго каршы касиетке ээ болгон жана тери үчүн пайдаланууга арналган химиялык заттарды колдонуу. Деконтаминациялоонун максатына жана талап кылынган даражасына карата колдун гигиеналык жана хирургиялык асептикасын айырмалашат.

2) Венага инъекция жасоо - тери аркылуу венага ийне саюу.

3) Тери ичине инъекция жасоо - эң үстүртөн жасалуучу инъекция, 4 мм тереңдикке чейин гана жасалат. Тери ичине инъекция жасоо кыска ийне менен жүргүзүлөт. Дарылоо жана диагностикалык максатта 0,01-1 мл эритме сайылат. Көпчүлүк учурда тери ичине инъекция жасоо билектин ички жагына жүргүзүлөт.

4) Булчуң эт ичи аркылуу инъекция жасоо - терең, 4 см тереңдиктеги инъекция жасалат. Ийне дары каражаттарынын илээшкектигине жараша тандалып алынат. Булчуң эт ичи аркылуу инъекциясы негизинен май куйруктун жогорку-сырткы квадратына жасалат.

5) Башкы жыйып-тазалоо - сырткы түз беттерди (потолокту, дубалдарды, терезелерди, эшиктерди, полдорду) жуугуч эритме менен жууп тазалоо - жумасына бир жолу жасалып турат.

6) Медицина кызматкерлеринин колунун гигиенасы - медицина кызматкерлеринин колун косметикалык жактан тазалоо, кароо жана колдун антисептикасы, колду жуу сыяктуу бир катар иш-чараларды камтыган жалпы түшүнүк.

7) Колдун гигиеналык антисептикасы - транзитордук микрофлораны тазалоо же жок кылуу максатындагы медицина кызматкерлеринин колдорунун антисептикасы.

8) Дезинфекция - көпчүлүк, айрым бактериялык спораларды кошпогондо, патогендик микроорганизмдерди жок кылуу процесси. "Дезинфекция" термини жансыз предметтерге карата гана колдонулат. Биологиялык ткандарга карата "антисептика" деген термин колдонулат.

9) Бийик деңгээлдеги дезинфекция споралардын айрым түрлөрүн, кургак учуктун микобактерияларын, липиддик жана липиддик эмес вирустарды, грибокторду жана бактериялардын вегетативдик формаларын жок кылат, бирок көпчүлүк бактериялык спораларга карата натыйжасы төмөн. Стерилизация колдонуу мүмкүн болбогондо критикалуу жана (же) жарым-жартылай критикалуу предметтерди деконтаминациялоо үчүн колдонулат.

10) Төмөн деңгээлдеги дезинфекция айрым вирустар, грибоктор жана бактериялардын вегетативдик формаларын жок кылат, туруктуу бактерияларга жана спораларга каршы натыйжа бербейт.

11) Орто деңгээлдеги дезинфекция кургак учуктун микобактериясын, көп вирустарды, грибокторду жана бактериялардын вегетативдик формаларын жок кылат, спораларга карата натыйжа бербейт.

12) Деконтаминация - жалпы термин, бул иштеп чыгуу процесси, анын натыйжасында инфекциялык оорулардын козгогучтары жок кылынып, иштеп чыгарылган предметти колдонуу коопсуз болуп калат.

13) Биротоло жыйып-тазалоо - жумуш күн аяктаганда бардык операциялар бүткөндө ошол күнү операция болгон-болбогонун аткарабай жүргүзүлгөн жыйнап тазалоо.

14) Инфекциялык контроль - эпидемиологиялык диагностиканын маалыматтарына негизделген жана саламаттык сактоо уюмдарында инфекциялык оорулардын таркалышын жана пайда болушун алдын алууга багышталган иш-чаралар системасы.

15) Инъекция - парентералдык жол менен дарылоо.

16) Табарсыкты катетеризациялоо - дарылоо жана диагностикалык максатта табарсыкка катетер киргизүү.

17) Критикалык предметтер - контаминациясы инфекция өнүгүүнүн бийик тобокели менен байланыштуу инструменттер, алар стерилдүү ткандарда, көңдөйлөрдө жана кан тамыр системасында колдонулат (хирургиялык инструменттер, имплантанттар, ийнелер, жүрөк катетерлери, жатын ичине коймолор ж.б.).

18) Колду жуу - колду жууп-тазалоо үчүн самынды жана сууну пайдаланууну билдирет. Колду жуунун максаты жугуштуу оору менен ооруган же колонизацияланган оорулуулар жана/же жугуштуу айлана-чөйрө менен болгон байланыштын натыйжасындагы медицина кызматкерлеринин колундагы транзитордук флораны жана кирди тазалоо. Адатта колду жуу термини жөнөкөй колду жууганда, башкача айтканда курамына микробго каршы компоненттери жок самынды пайдаланууда колдонулат. Эгерде антисептик кошулган самын колдонулса, антисептикалык колдуу жуу жөнүндө сөз болот.

19) Критикалык эмес предметтер - жабыркабаган тери менен гана контактта болгон жана былжырлуу кабыкча менен контактта болбогон предметтер. Пациент менен байланышта болбогон айлана-чөйрөдөгү предметтер.

20) Тери асты аркылуу инъекция жасоо - тереңирээк, 15 мм тереңдикке чейин жасалат. Саюулуучу эритмелердин максималдуу (эң көп) көлөмү 1,5-2 мл гана болушу керек. Тери асты аркылуу инъекция жасоо көпчүлүк учурда ийинге, далынын алды жагындагы тилкеге, ич көңдөйүнүн капталына, сандын алдыңкы сырт жагына жасалат.

21) Жарым-жартылай критикалык предметтер - былжырлуу кабыкчасы же интакттуу эмес териси менен контакт болгон предметтер (эндоскоптор, ректалдык термометрлер, дем алдыруучу жабдуулар, анестезия үчүн жабдуулар, зонддор, буж, катетерлер, шпателдер ж.б.)

22) Алдын алуучу жыйып-тазалоо - горизанталдуу үстүңкү беттердин түнкү чаңын жок кылуу максатындагы операцияга башталганга чейин жасалат.

23) Стерилизацияга чейинки тазалоо - көзгө көрүнгөн чаңды, кирди, органикалык жана башка бөтөн материалдарды жок кылуу процесси. Тазалоо дайыма стерилизацияга чейин жүргүзүлөт.

24) Венанын пункционалдык катетеризациясы - дарылоо жана диагностикалык максатта перифериялык кан тамырларга кататерлерди саюуну камтыган хирургиялык татаал манипуляциялар. Процедуранын максаты: кан алуу үчүн, суюктуктарды, дары жана парентералдык азыктандыруучу эритмелерди көк кан тамырга куйууда тамырларды кыска мөөнөттө табуу.

25) Акырек алдындагы венанын пункционалдык катетеризациясы - дарылоо жана диагностикалык максатта акырек алдындагы кан тамырларга кататерлерди саюуну камтыган хирургиялык татаал манипуляция. Процедуранын максаты: кан алуу үчүн, суюктуктарды, дары жана парентералдык азыктандыруучу эритмелерди көк кан тамырга куйууда тамырларды кыска мөөнөттө табуу.

26) Стерилизация - микроорганизмдердин бардык формаларын, спораларды кошуп жок кылуу процесси.

27) Күндөгү жыйноо - операция учурунда жүргүзүлөт, полдон капыстан түшүп калган шариктерди, салфеткаларды жана башка буюмдарды жыйнашат. Төгүлгөн суюктукту дезинфекциялык каражаттарды колдонуу менен сүртүшөт.

28) Колдун хирургиялык антисептикасы - операция алдындагы хирургдун колунун антисептикасынын максаты транзитордук микрофлораны тазалоо же жок кылуу жана резиденттик флоранын санын азайтуу болуп эсептелет. Колдун хирургиялык антисептикасы үчүн колдонулуучу антисептикалык препараттар эреже катары узакка созулган таасир берүүчү күчкө ээ болушу зарыл.

3. Негизги медициналык процедуралардын коопсуздугу

13. Медициналык персоналдын колдорунун гигиенасы.

1) Медициналык персоналдын колдорунун гигиенасына коюлган жалпы талаптар.

а) Медициналык манипуляция жасап жаткан медперсоналдын колдорундагы тырмактары кыска алынат.

б) Медициналык манипуляция жасап жаткан медперсоналга жасалма тырмак тагынууга уруксат берилбейт.

в) Медициналык манипуляция жасаар алдында медперсонал колун иштетип чыгышы керек.

г) Колду иштетип чыгуу алдында (жууп-тазалоо, антисептик менен иштетип чыгуу) колдун терисинен микроорганизмдерди натыйжалуу жок кылууга тоскоолдук кылган зергердик жана башка нерселерди чечиш керек.

д) Медициналык процедураларды жүргүзүү учурунда зергердик жана башка нерселерди тагынып жүрүүгө тыюу салынат.

2) Медицина кызматкерлеринин кол гигиена методдорун тандоо жана иштетүүгө көрсөтмөлөр.

а) Эгерде кол абдан кир болсо, же белоктуу материалдар, кан же башка адамдын организминдеги суюктуктар менен булганган болсо колду самындап жууга милдеттүү.

б) Тамактануунун алдында жана туалетке барып келгенден кийин колду сөзсүз самындап жууш керек.

в) Эгерде колдун эпидемиологиялык жактан коркунучтуу болгон споралык микроорганизмдер (Bacillus a№thracis ж.б.) менен булгануусуна шектенүүлөр болсо сөзсүз колду самындап жуу зарыл, себеби көпчүлүк учурда колдонулуп жүрүүчү антисептикалык каражаттар спораларга таасир тийгизүүчү жетишерлик күчкө ээ эмес.

г) Ар кандай хирургиялык кийлигишүүлөрдүн алдында колду жуу жана колдун хирургиялык антисептикасы менен бирге милдетүү түрдө колду хирургиялык тазалоо керек.

д) Эгерде колдун булгануусу ачык болбосо, бардык клиникалык шарттарда колдун гигиеналык антисептикасын суусуз (спирттүү) антисептикалык каражаттардын жардамы менен жүргүзүү керек: пациент менен түздөн-түз байланышуунун алдында; борбордук ички кан тамыр катетерин коюуда стерилдүү кол капты (перчатка) кийүүнүн алдында; заара катетерлерин, перифериялык кан тамырлар катетерлерин же башка хирургиялык кийлигишүүнү талап кылбаган, инвазивдик (изилдөө) татаал ыкмаларды аткарууда; пациенттин интактуу (бузулбаган) териси менен болгон байланыштан кийин (мисалы үчүн, кан тамырдын кагышын (пульс) же артериалдык кан басымды өлчөөдө, пациентти которуштурууда ж.б.у.с.); эгерде колдун булгануусу ачык болболсо, бездерден же организмден бөлүнүп чыккан заттар менен (заң), былжыр чел кабыкчалар, таңгычтар менен болгон байланыштан кийин; пациенттин оорулуу жери (булганган) менен байланышкандан кийин денесинин таза жерине, пациентти кароо иштерин аткарууга өтүүдө, пациентке жакын жайгашкан медициналык жабдууларды кошуу менен, айлана-чөйрөнүн объектилери менен байланышкандан кийин; кол капты (перчатки) чечкенден кийин.

3) Колду жуу талаптары.

а) Колду аракеттин алгоритмине ылайык (1-таблица), 15 секунддан кем эмес убакытта самын менен жууп, бир жолку сүлгү/салфетка менен аарчып кургатат же абага кургатат.

б) Колду жуугандан кийин кургатуу үчүн көп жолу пайдалануучу сүлгүнү колдонууга тыюу салынат.

в) Самын салгычтар ар бир колду жуу аралыгында самындын толук кургоосун камсыз кылуусу зарыл.

г) Кургак самынды сактоо үчүн самын салгычтар решеткалуу же магниттик илме кургаткыч болууга тийиш.

д) Суюк самындарды колдонууда аздан, чала толтурулган дозаторлорго кошпоо керек. Дозаторду бошотуп, жууп, кургаткандан кийин гана жаңы самын менен толтуруу зарыл.

4) Колдун гигиеналык антисептикасына коюлган талаптар.

а) Колдун гигиеналык антисептикасын аткарууда, 2-3 мл сандагы антисептик препараттарды чыгаруучулардын сунуштарына ылайык (Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген, антисептиктердин даяр формаларын пайдаланууда), аракеттердин алгоритмине ылайык алакандын жана бармактардын терисине сыйпап сиңдирүү зарыл (1-таблица). Антисептикти кургак колго гана сыйпап сиңирүү керек.

б) Колдун антисептикасы үчүн антисептика сиңирилген салфетка/шарикти колдонуунун кажети жок.

в) Колду гигиеналык тазалоо үчүн жазууга ылайык даярдалган спирттүү-глицерин антисептиги колдонулат (2-таблица) же Кыргыз Республикасында уруксат берилген антисептиктердин даяр формаларынын бири колдонулат (3-таблица).

5) Колдун хирургиялык тазалоосуна карата талаптар.

а) Колдун хирургиялык антисептикасын аткаруунун алдында аракеттердин алгоритмин сактоо менен кол жуулат жана алакан менен билек сөөктөрүн кошо жуулат. Жуу убактысы 3-5 минутага созулат. Колду жууганда щетканы же атайын тырмакты тазалоочу таякчаларды колдонуу менен тырмакты тазалоо керек.

6) Стерилизацияланган жумшак, бир эле жолу колдонула турган же автоклавдан өткөрүүгө чыдамдуу щеткаларды колдонуу керек. Щеткалар тырмактын тегерегин гана тазалоого колдонулат. Щеткалар жумуш убактысынын ичинде биринчи тазалоону жүргүзүү үчүн гана колдонулат.

в) Жуулгандан кийин кол стерилизацияланган салфетка менен кургатылат.

г) Кургатуудан кийин хирургиялык операцияларды жүргүзүү үчүн стерилизацияланган кол капты кийүүнүн алдында антисептикалык препараттарды колдонуу менен колдор жана билектер антисептик менен, алгоритмдин аракетине ылайык (1-таблица) 3-5 мүнөт иштетилет, ал толук кургагыча жүргүзүлөт. Антисептикти кургак гана колго сүртүп сиңирүү керек. Антисептик менен иштеткенден кийин колду кургаткан салфеткалар колдонулбайт.

д) Колду хирургиялык тазалоо үчүн узакка созулган таасир берүүчү күчкө ээ болгон (калдык) жана Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген жана спирттүү негиздеги антисептиктер колдонулат (4-таблица).

е) Антисептиктер (концентрациясы жана даярдоо эрежеси) өндүрүш фирмаларынын нускамасына же аларды колдонуу боюнча методикалык көрсөтмөлөрүнө ылайык колдонулат.

е) Антисептиктер жумушчу күн ичинде колдонуу үчүн анча чоң эмес сыйымдуулуктагы, көп жолу колдонулуучу идиштерде жасалат. Кайрадан ал идишти колдонуунун алдында ал кылдаттык менен самындалып жуулуп, таза суу менен чайкалат жана кургатылат. Көп жолу колдонулуучу бул идиштер толтурулган сайын датасы коюлат.

ж) Стерилдүү мээлейлер стерилдүү халатты кийгенден кийин кургатылган колго (антисептик менен иштеткенден кийин) кийилет.

6) Мээлейди колдонуу боюнча талаптар.

а) Качан кан менен же башка потенциалдуу жугуштуу материалдар, былжыр кабыкчалар же интактуу таза эмес тери менен контакта болгон учурда мээлейди кийүү зарыл.

б) Пациентти карагандан кийин мээлейди чечүү керек. Эки же андан көп пациентти кароо үчүн, мээлей жуулган же антисептикалык тазалоодон өткөрүлгөн шартта да бир эле жуп кол капты колдонууга уруксат берилбейт.

в) Пациентти кароо учурунда дененин жугуштуу жеринен (биотопа) таза жерине өтүүдө кол капты алмаштыруу керек.

7) Сүлгүнү колдонуу боюнча талаптар.

а) Жуугандан кийин колду кургатуу үчүн бир гана жолу колдонулуучу сүлгү/салфеткалар колдонулат. Көп жолу колдонулуучу сүлгүнү пайдаланууга чечкиндүү тыюу салынат.

б) Ресурстар жетишсиз шартта (бухгалтериялык эсептен чыгарылып ташталган, пахта буласынан гана жасалган 30x30 см өлчөмүндөгү чекелери тигилген кездемелерди ж.б. шейшептерди халаттарды, колдонууга уруксат берилет) "бир эле жолу колдонулуучу көп жолу пайдалануучу салфеткалар" деп аталган салфеткаларды колдонууга уруксат берилет. Мындай салфеткалар бир жолу колдонулуучу салфеткалар катары колдонулат, б.а. бир салфетка колду бир жолу жууганда гана колдонулат да "колдонулган салфеткалар" идишине салынат. Колдонулган салфеткалар сменанын аягында же чогултулганына жараша кир жуучу жайда жуулат жана кайрадан колдонулат. Салфеткалар пациенттердин биологиялык суюктуктары менен булганганда дезинфекцияланышы, ал эми хирургиялык иштетүүдө пайдалануу үчүн стерилизацияланышы керек.

8) Колдун гигиенасы боюнча иш-чараларды уюштуруудагы талаптар.

а) Колдорун жууш үчүн медперсонал аккан ичүүчү суу менен камсыз болушу керек.

б) Медициналык персонал натыйжалуу, колдун терисин дүүлүктүрүү даражасы өтө төмөн болгон, колдун антисептикасы үчүн болгон препараттар менен жетишерлик санда камсыз болушу керек.

в) Колдун гигиенасы үчүн препараттарды тандоодо антисептиктерди чыгаруучулардан колду кароо (уход) үчүн болгон каражаттар, кол каптар, башка препараттар менен мүмкүн болгон өз ара таасирлери жөнүндөгү маалыматтарды суроо керек.

г) Медициналык персонал колду жуу жана колдун антисептикасы менен байланыштуу болгон, жугуштуу дерматиттин келип чыгуу коркунучун төмөндөтүү үчүн гигиеналык лосьондор же кремдер менен камсыз болушу керек.

д) Колду тазалоодогу антисептиктер дарылоо-диагностикалык процесстин бардык этаптарында бар болушу керек.

е) Пациенттерди интенсивдүү кароо жана персоналдарга болгон милдети жогору болгон бөлүмдөрдө (реанимация жана интенсивдүү терапия бөлүмдөрүндө ж.б.у.с.), колду тазалоо үчүн спирттүү антисептиктер менен болгон дозаторлорду палатанын кире беришинде же оорулуунун төшөнчүсүнүн жанында жана башка ыңгайлуу жерлерге жайгаштыруу керек. Ошондой эле медициналык кызматкерлерди алып жүрүүгө ыңгайлуу болгон (чөнтөк) дозаторлору менен камсыз кылууну кароо зарыл.

14. Инъекцияларды жасоо коопсуздугу.

1) Процедуранын максаты: эч өзгөрүлбөстөн, түздөн-түз оорулуунун канына өтүүчү, так аныкталган дозадагы дарыны саюу.

2) Көрсөтмө: белгиленген дарылоо же диагностикалык процедураларды аткаруу үчүн врачтын дайындоосу боюнча.

3) Инъекциялардын коопсуздугу боюнча талаптар.

а) Процедура жүргүзүү алдында медицина кызматкери ушул Нускаманын 3-п. ылайык колдорду гигиеналык иштетүүдөн өткөрүүгө милдеттүү.

б) Процедура жүргүзүү алдында медицина кызматкери дары каражаттардын аталышын, дозасын көңүл коюп окуп, аны дарылоочу дарыгердин дайындоосу менен салыштырып оорулууга ушул дары белгиленгенин тактоого милдеттүү.

в) Процедура жүргүзүү алдында медицина кызматкери пациентке (же анын туугандарына) алдыда боло турган процедуранын маанисин түшүндүрүп, аны жүргүзүүгө оозеки уруксат алууга тийиш.

г) Көк кан тамыр ичине инъекция жасаганда колду иштетип чыккандан кийин бир жолку мээлей кийүү керек.

д) Процедураны жүргүзүү алдында инъекция жасала турган жердеги терини вата тампон антисептиги менен иштетип чыгат.

е) Тери ичине инъекция жасаганда (5-таблица) ийнени алып чыккандан кийин инъекция жасаган жерге массаж кылбайт жана антисептиги бар вата тампонун баспайт.

е) Тери алдына (6-таблица), булчуңга (7-таблица) же көк кан тамырга (8-таблица) инъекция жасаганда антисептиктүү вата тампону инъекция жасаган жерге басылат.

ж) Процедура жүргүзгөндөн 20-25 минута өткөндөн кийин инъекция жасалган жерди кароо менен препаратты кандай көтөргөндүгү тууралуу пациенттин абалы аныкталат.

з) Колдонулга ийнелерге колпачок кийгизүү жана шприцтер менен башка кошумча манипуляция жасоого тыюу салынат. Ийнелерди шприцтерден бөлүү зарылдыгы болсо атайын ийне алгычтарды, ийне кескичтерди же ийне деструкторлорду колдонот.

15. Тамыр ичине сайылуучу орнотмолорду колдонууга байланыштуу процедураларды өткөрүүнүн коопсуздугу.

1) Көрсөтмөлөр: белгилүү бир дарылоо же диагностикалык процедураларды аткаруу үчүн врачтын дайындоосу боюнча.

2) Акырек алдындагы жана перифериялык веналарды катетерлөөдөгү коопсуздук талаптары.

а) Акырек алдындагы жана перифериялык веналарды катетерлөө акырек алдындагы жана перифериялык венага пункциялык катетерлөөнүн алгоритмине жана аларды кароого ылайык өткөрүлөт (9-11-таблицалар).

б) Кан тамырдык катетерлерди коюу жана аларды кароону атайын үйрөтүлгөн персонал аткарат: акырек алдындагы көк кан тамырга - дарыгер анестезиолог-реаниматологдор, перифериялык көк кан тамырларга - дарыгерлер, постто турган, жарааттарды таңуучу кабинеттерде турган медайымдар жүзөгө ашырышат.

в) Борбордук көк кан тамырдык катетерлерди стационардык шартында коюу үчүн стерилдүү жабдыктар, анын ичинде стерилдүү кийим жана мээлей, маска жана чоң стерилдүү салфеткалар колдонулат.

г) Катетер коюулуучу жерди тери антисептиктер менен тазалап чыгуу керек. Тери антисептик менен тазартылгандан кийин катетер коюлучу жер пальлациялабайт.

д) Парентералдык азыктандыруу үчүн борбордук катетерди койгонго чейин териде органикалык эриткичтерди (мисалы, ацетон же эфир) колдонуу сунушталбайт.

е) Стационардык бейтаптын медициналык картасында катетер койгон жерди, күндү жана убакытты, аны алып салган күндү жана убакытты жазып коюшат.

е) Катетер менен манипуляция жасаар алдында персонал колдун гигиеналык асептикасын жүргүзүп, стерилдүү мээлей киет.

ж) Катетер киргизилген жерди жабуу үчүн стерилдүү марля же түсү ачык таңгыч колдонулат.

з) Күн сайын таңгыч аркылуу катетер койгон жерди ооруксунуусун аныктоо үчүн пальпациялоо керек. Ооруксунуу, белгисиз генездеги калтыратма, бактериемия бар болсо катетеризация болгон жерди кароо зарыл. Эгерде таңгыч кароого жана пальпацияга тоскоолдук кылса, аны алып салат жана кароодон кийин башкасы таңат.

и) Тез жардам шартында коюлган катетерди алмаштыруу керек, эгерде анын коюлушунда асептика бузулушу шек туудурса.

й) Флебит өнүгүү коркунучун азайтуу үчүн кыска перифериялык катетерлерди алмаштыруу ар 48-72 саат сайын жүргүзүлүп турат.

к) Перифериялык көк кан тамырдын катетерлерин алмаштыруунун сунушталган тездиги - 4 күндө 1 жолудан көп эмес, эгерде инфекция белгилери же алмаштырууга башка көрсөтмөлөр жок болсо.

л) Катетерди алмаштырганда катетеризациялоо жерин алмаштыруу керек.

м) Инфузия аяктагандан кийин гепариндүү бекитүү жасалат: 5 мл натрий хлоридин изотоникалык эритмеси + 2500 ЕД гепарин (дозасы пациенттин өзгөчүлүгүнө жараша өзгөрүлүшү мүмкүн - балдар, кардиологияык оорусу бар адамдар ж.б.). Катетерди суткасына ушул эле эритме менен 2-3 жолу жууш керек.

н) Көп дозалуу флакондордун резина тыгындарын флаконго ийне киргизээр алдында спирттин 70% эритмеси менен сүртөт.

о) Бардык парентералдык эритмелер асептикалык технологияны колдонуу аркылуу, аба ламинардык агымдагы шкафтагы аптекада даярдалат. Бөлүмдө эритмени даярдоо керек болгондо, муну атайын бөлмөдө, эритмени даярдоону үйрөнгөн медициналык айым жасайт. Парентералдык эритмелерди даярдоонун алдында медициналык айым колун антисептик менен тазалап, стерилизацияланган масканы, халатты, шапочканы, кол капты киет. Парентералдык эритмелерди оорулуунун жанында даярдоого тыюу салынат.

п) Парентералдык эритмелери куюлган флакондорду колдонуунун алдында киргил учуру, жаракаларды, майда бөлүкчөлөрдүн болушу жана колдонуу мөөнөтү текшерилет.

р) "Ех tempore" медикаменттерин суюлтуу үчүн эритмелери майда расфасовкалган, ар бир пациент үчүн жекече флакондор колдонулат.

с) Кан куюу, кан продуктылары же майлуу эмульсиялар үчүн колдонуулучу системалар ар бир 24 саатта, инфузия башталганда жана инфузия бүткөндөн кийин алмаштырылат. Кан куюу, кан продуктыларын же майлуу эмульсиялары үчүн колдонулган системаларды башка парентералдык эритмелерди куюу үчүн колдонууга тыюу салынат.

т) Персонал ар бир системаны мүмкүнчүлүгүнүн алдында колун жана алынган жерди спирттүү антисептик менен тазалайт.

у) Эритмелерди катетер аркылуу куюуда бир жолу колдонулуучу, стерилдүү гана шприцтер колдонулат. Колдонулган шприцтерди оорулуунун жанында сактоого болбойт.

ф) Парентералдык тамактандыруу үчүн липиддүү эритмелердин инфузиясынын узактыгы 24 сааттан ашпашы керек. Майлуу эмульсияны жалгыз куюулганда, анын узактыгы 12 сааттан ашпашы керек.

х) Перифериялык көк кан тамырдык жана борбордук катетерлерди коюучу жерлерге микробго каршы майларды жана антибиотиктерди пландуу тартипте катетерлерди коюуга чейин жана көк кан тамыр ичи аркылуу колдонулуучу орнотмолорду колдонуу убагында катетеризацияга байланыштуу болгон инфекцияны же катетердин колонизациясын алдын алуу максатында колдонуу сунуш кылынбайт.

16. Табарсыктын катетеризациясынын коопсуздугу жана туруктуу табарсык катетерин кароо.

1) Табарсыктын катетеризациясын жүргүзүүдөгү коопсуздук талаптары.

а) Табарсыкты катетеризациялоону дарылоочу врач жана окутуп, үйрөтүлгөн медкызматкер жүргүзүшү керек. Көзөмөлдөө жана кароо асептиканын, антисептиканын бардык эрежелерин так сактоо менен дарылоочу врачтар жана жарааттарды таңуучу кабинеттерде турган медайымдар тарабынан жүзөгө ашырылат.

б) Табарсыкты катетеризациялоо жүргүзүлгөндө табарсыкты катетеризациялоо жүргүзүүнүн жана туруктуу табарсык катетерди кароо алгоритми сакталат (12-13-таблица).

в) Катетеризациялоону жүргүзүү талаптуу клиникалык көрсөтмөлөр боюнча гана жүргүзүлөт, мүмкүнчүлүк болсо азыраак жаракат алып келүүчү ыкмаларды колдонуу керек.

г) Стерилдүү катетерлер гана колдонулат.

д) Катетерди коюунун алдында периуретралдык жер антисептик менен кылдат тазаланат.

е) Катетеризациялоону стерилдүү мээлейлер менен гана жүргүзүлөт.

е) Уретрада катетердин кыймылдуулугун азайтуу үчүн катетерди бекитүү керек.

ж) Заара алуу үчүн жабык дренаждуу (түтүк) системаны колдонуу зарыл. Жабык дренаждуу система жок болгондо үзгүлтүктүү катетеризация колдонулат.

з) Дренаждуу системаны бузуп албоону алдын алуу үчүн анализ алуучу атайын чыгуу жери бар дренаждуу система колдонулат; ал жок болгондо сумканы ажыратпастан; заараны стерилизацияланган шприц менен алат, уюп калган канды тазалоо учурунда асептиканын принциптерин сактоо менен катетерди жууйт; табарсыкты эскиче жуубайт.

и) Заара кабыл алгычты бошотуу үчүн ар бир пациенттин жекече контейнери болушу керек.

й) Катетерди алмаштыруу көрсөтмөлөр боюнча гана жүргүзүлөт (мисалы үчүн, катетерлердин обструкциясы - бүтөлүп калуу).

к) Заара кабыл алгычтын жугуштуулук коркунучун төмөндөтүү үчүн жана зааранын чачыроосун (рефлюкс) алдын алуу үчүн заара чогултуучу идиш полдон өйдө, бирок пациенттин табарсыгынан ылдый болушу керек.

л) Катетерлерди алып салуу эң кыска мөөнөттө жүргүзүлүшү зарыл (14-таблица).

17. Хирургиялык профилдеги саламаттык сактоо уюмдарында (бөлүмдөрдө) оорукана ичиндеги инфекциянын алдын алуу.

1) Хирургиялык уюмдарда\бөлүмдөрдө оорукана ичиндеги инфекциянын алдын алуу боюнча иш-чараларды уюштурууга коюлган талаптар.

а) Алдын алуу жана санитардык-эпидемияга каршы иш-аракеттерди уюштуруу жоопкерчилиги саламаттык сактоо уюмдарынын башкы врачтарына/директорлоруна жүктөлөт.

б) Хирургиялык жардам көрсөткөн уюмдардын штатында госпиталдык эпидемиология жана инфекциялык контролдоо боюнча атайын даярдыктан өткөн врач-эпидемиолог жана/же инфекциялык контролдоо боюнча адистик (врачтын же медайымдын) кызмат орду каралышы керек.

в) Медициналык персонал кызматка орношкондо милдеттүү түрдө профилактикалык медициналык кароодон өтөт.

г) Медициналык персоналдарды шарттуу-патогендүү микроорганизмдерди таратуучулугуна карата текшерүү, эпидемиялык көрсөткүчтөр (бактериянын кайсы бир түрүнөн келип чыккан оорукана ичиндеги инфекция) боюнча гана жүргүзүлөт. Хирургиялык бөлүмдүн медициналык персоналдарына (акушер-гинекологиялык кызматтарды кошуу менен) алтын түстүү стафилококкту таратуучулугуна карата пландуу текшерүү иши жүргүзүлбөйт.

д) Хирургиялык бөлүмдөрдүн/уюмдардын персоналы медициналык каршы көрсөткүчтөр жок болгон учурда вирустуу гепатит В каршы профилактикалык иммунизациядан өтүүгө тийиш (милдеттүү түрдө кызматка орношкондо эмдөө жөнүндө маалымат жок болгон учурда). Башка инфекциялык ооруларга каршы иммундаштыруу улуттук эмдөө календарына ылайык, ошондой эле эпидемиялык көрсөткүчтөр боюнча жүргүзүлөт (пландуу жана өтө шашылыш).

е) Хирургиялык бөлүмдөрдүн\уюмдардын персоналынын терисинде жараты болсо, микробиологиялык текшерүүнү жүргүзүп, инфекциянын келип чыгуусу аныкталмайынча же кызматкер шайкеш дарыланууну албаса жана инфекция жок кылынбаса кызматтан убактылуу четтетүү керек.

2) Хирургиялык бөлүмдөрдүн\уюмда эпидемияга каршы режимдин жалпы талаптары.

а) Персонал кайсы гана пациент менен иштебесин, стандарттык универсалдуу сактануу иш-чараларын сактоосу керек. Ар бир пациент инфекциянын потенциалдуу булагы болуп каралышы керек, андыктан бир катар инфекциялык оорулар белгисиз боюнча калып калышы мүмкүн.

б) Керек болгон учурда, персонал ачык-айкын инфекциянын эпидемиологиялык өзгөчөлүктөрүнө ылайык келген, стационарда кабыл алынган протоколго ылайык кошумча сактануу иш-чараларын колдонот.

в) Пациенттин операция алдындагы ооруканада болуу убактысы пациентти операцияга шайкеш даярдоо керектигин эсепке алуу менен, бул канчалык мүмкүн болсо, ошончолук кыска болуусуна жетишүү керек.

г) Дайыма качан мүмкүнчүлүк болгондо, пландуу операцияны жүргүзөөрдүн алдында, хирургиялык кийлигишүү жакындагы эмес, башка бардык инфекцияларды аныктоо, дарылоо, локализациялоо менен инфекциянын булагын жок кылмайынча, пациентке жасалуучу пландуу операцияны кийинкиге калтыруу керек.

д) Диабеттүү пациенттердин канынын сары суу суюктугундагы (сыворотка) глюкозанын деңгээлин шайкеш контролго алуу, өзгөчө операцияга чейинки мезгилдеги гипергликемияны болтурбоо керек.

е) Персонал ушул Нускаманын 3-п. ылайык колдун гигиенасын сактоого милдеттүү.

е) Хирургиялык материалдарды жана инструменттерди дезинфекциялоо жана стерилизациялоодо ушул Нускаманын 9-10-п. жетекчиликке алуу керек.

ж) Операциялык блокто зоналар болушу керек: стерилизацияланган режим зонасы операция жасалуучу залдан, операция алдындагы, стерилизация кылуу жана наркоз үчүн комнатадан турат. Катуу режимдеги зона операцияга катышуучуларынын кийимдерин которуп кийүүлөрү үчүн, аппаратураларды, инструменттерди, таза операциялык кийимдерди сактоочу бөлмөлөрдөн турат.

з) Жабдууларды, персоналды же оорулууну которуштуруу учурдан башка убакта операция жасалуучу жайда эшиктердин баардыгы жабык бойдон калууга тийиш. Операциялык жайга кирүүчү персоналдардын саны, өзгөчө операциянын башталышынан кийин чектелүүгө тийиш.

3) Изоляциялоолук чектөө иш-чаралары.

а) Ириң чыгып турган жарасы бар пациенттердин жаракатын таңуу өзүнчө таңуу бөлмөсүндө жүргүзүлөт же жок болсо, ириң чыкпаган жаракаты бар пациенттердин жаракатын таңгандан кийин жүргүзүү керек.

б) Хирургиялык инфекциялуу пациенттерди изоляциялоо ириңдүү хирургия бөлүмдөрүндө/палаталарында жүргүзүлөт.

в) Ириңдөө хирургия бөлүмдөрүндө/палаталарында дарылоо-диагностикалык иштерди жүргүзүү үчүн хирургиялык инфекциялуу оорулуулар жаткырылат: хирургиялык сепсис; клостридиалдык эмес анаэробдуу инфекциялуу жумшак ткандардын ириңдүү жарасы; хирургиялык курч ириңдүү жана жумшак ткандарынын кеңири жаракаттары, жумшак ткандарында жана сөөктөрүндө кемчилдиги бар оорулар; остеомиелит менен ооругандар; ириңдүү артрит менен; "узакка созулган кысылуу" синдрому менен; ириңдүү-некротикалык, нейропатикалык жугуштуу "диабетикалык таман" формасы менен, трофикалык (тамак-аш менен байланыштуу болгон оорулар) жара; операциядан кийинки оор ириңдүү кабылдоо менен ооругандар.

г) Эпидемиялык коркунучтуу инфекциялар жана резистенттүү алтын түстүү стафилококк, стрептококктун "А" группасы, курч респиратордук оорулары аркылуу келип чыккан, кайсы гана чекте (жерде) болбосун, белгилүү бир инфекциялары менен аныкталган пациенттер өзүнчө палатага изоляцияланууга тийиш, мындай учурда: персонал палатага киргенде халатын киет жана чыгып баратканда аны чечет; персонал палатага киргенде кол капты киет жана чыгып баратканда чечет; персонал палатага кирип жана чыгып баратканда колун суусуз (спирттүү) антисептик менен тазалоого тийиш; пациенттердин жараттарын таңуу палатада жүргүзүлөт.

4) Пациенттердин операция жана инъекция жасалуучу жерлерин, донорлордун чыканагынын бүгүлгөн жерлерин тазалоо жана санитардык тазалоо.

а) Эгерде операция жасалуучу жерге жакын же тегерегиндеги чач, түк операцияга тоскоолдук кылбаса, операция алдында аларды алуунун кереги жок. Эгерде чач, түк алына турган болсо, муну операцияга чейин жасоо керек. Чач, түктү устара менен албастан кыркуу же чачты, түктү алуучу машинкалар же атайын крем-депиляторлорду колдонуу сунуш кылынат.

б) Операция жасалуучу жердин терисин антисептик менен тазалоонун алдында, ал жерди жана ага чектеш жерлерди жууп-тазалоо керек.

в) Операция жасалуучу жердин терисин даярдоо үчүн ушул максатта Кыргыз Республикасында уруксат берилген антисептиктерди колдонуу зарыл. Операция жасалуучу жердин терисин тазалоо үчүн, боектуу тери антисептиктерин колдонуу пайдалуу.

г) Операция боло турган жерди тазалоо убакыттын өтүшү менен жугушсуздукту камсыз кылуучу, антисептикти өндүрүүчүлөрдүн Нускамасы же ачык-айкын антисептикалык каражаттарды колдонууну сунуш кылган методикалык көрсөтмөлөр боюнча тери антисептиктери менен сууланган, стерилизацияланган өзүнчө марли салфеткалар менен сүртүү аркылуу жүргүзүлөт.

д) Операциянын алдында, терини тазалоодо антисептикти борборлоштурулган айлана боюнча ортодон четти көздөй сүртүү керек. Операцияга даярдалган жер жетишерлик чоң болушу керек, анткени кескен жерди узартуу же дренажды орнотуу үчүн дагы кесүү керек болуп калышы мүмкүн.

е) Операция болуучу жердин терисин изоляциялоо үчүн стерилдүү шейшептер, сүлгүлөр, салфеткалар колдонулат. Ошондой эле атайын жабышкак, ал аркылуу терини кесүүгө боло турган атайын антисептикалык пленкаларды колдонсо болот.

5) Стерилдүү столдорду даярдоо.

а) Стерилдүү столдорду даярдоодо асептика чараларын сактоо зарыл.

б) Стол бөлмөлөрдү дезинфекциялоо үчүн сунуш кылынган каражаттардын бири менен алдын ала сүртүлүп, тазалоо аркылуу дезинфекцияланат.

в) Стерилизацияланган столдорду даярдоо үчүн колдонулуучу шейшептерди стерилизациялоонун алдында алардын бүтүн экендиги текшерилет. Айрылган, тытылган жерлери болсо аларды алмаштыруу керек.

г) Стерилизацияланган коробкадан стерилизацияланган материалдарды чыгарып алуунун алдында стерилизацияланган күнү, стерилизацияланган коробканын капкагынын бекем жабылганын же бир жолу колдонуучу стерилизацияланган упаковканын бүтүндүгү, химиялык индикаторлор менен бегиленген индикатордук белгилердин түсү текшерилет, аларга стерилизациялык таңктоо материалдары да кирет. Бикс биркасына, таңгак пакетине ачылган датасы жана ачкан адамдын колу коюулат.

д) Стерилизацияланган столдорду даярдоонун алдында персонал колун спирттүү антисептик менен тазалап, стерилизацияланган халатты, кол капты, чепчикти кийип, масканы тагынат.

е) Чоң инструменталдык столду даярдоодо ар бири эки бүктөлгөн эки стерилизацияланган шейшептерди, бүктөлгөн жагын дубалга каратып, столдун оң жана сол жарымына салат. Столдун ортосу боюнча шейшептин чети экинчи шейшепке 10 см кем эмес кирип турушу зарыл, ал эми столдун бардык жагынан шейшептин чети 15 см түшүп турат. Бул шейшептердин үстүнөн үчүнчү шейшеп жайылып, четтери 25 см кем эмес түшүп тургандай кылып салынат. Инструменттер коюлган столдун үстү шейшептин узундугу боюнча экиге бүктөлгөн стерилизацияланган шейшеп же эки шейшеп менен жайылган түрдө жабылат.

е) Чоң инструменталдык стол күнүнө бир эле жолу, түздөн-түз операция жасоонун алдында даярдалат (эреже катары эртең менен). Биринчи операциядан кийин ага кийинки операцияга керектүү болгон стерилизацияланган кошумча инструменттер, материалдар толукталып коюлат.

ж) Кичине инструменталдык жумушчу столду даярдоодо эки бүктөлгөн, стерилизацияланган шейшеп менен, андан кийин стерилизацияланган пеленка менен жайылган түрдө, столдун бардык тарабынан четтери түшүп тургандай кылып жабылат. Стерилизацияланган инструменттер, материалдар коюлуп, үстүнөн экиге бүктөлгөн стерилизацияланган пеленка жабылат.

з) Кичине инструменталдык жумушчу стол ар бир операциядан кийин кайрадан кийинки операцияга даярдалат.

и) Стерилизацияланган столдорду колдонуунун альтернативасы бул инструменттерди өзүнчө жайгаштыруу, инструменттерди таңгактоо, андагы инструменттерди колдонууга пайдаланууга чейин алардын стерилдүүлүгүн камсыз кылуу.

6) Операциялык бригаданы даярдоо.

а) Операциялык блоктун персоналы иш башталардын алдында душка түшүп, атайын таза кийимдерди киет (блузка, шым, тапочка, шапочка). Бул кийимдер менен персонал катуу режимдеги зонада иштейт.

б) Дарылоо бөлүмүнүн хирургдары бөлүмдө колдонулуучу кийимдерин "кир" бөлүгүндө чечишет жана колдорун гигиеналык жактан тазалоону жүргүзгөндөн кийин блузка, шым, тапочка, шапочка кийүүчү "таза бөлүгүнө" өтөт.

в) Операциялык бригаданын мүчөлөрү стерилизациялык режим зонасына кирердин алдында стерилизацияланган шапочканы, масканы киет жана операция жасалуучу залдын алдында колдорун хирургиялык тазалоону жүргүзүүчү бөлмөгө өтүшөт.

г) Колдорун тазалап, кургаткандан кийин операциялык бригаданын мүчөлөрү медициналык айымдын жардамы менен стерилизацияланган халатты жана кол каптарды кийишет. Мээлейди стерилизацияланган халатты кийгенден кийин кийишет.

д) Эгерде хирургиялык кийимдер кан же башка потенциалдуу жугуштуу материалдар менен булганган же байланышта болсо аларды алмаштыруу керек.

е) Операция учурунда кол кап тешилип калса ошол замат алмаштырылышы керек.

е) Ачык сөөктөргө операциялар жана ортопедиялык операциялар мээлейлердин бүтүндүгүнө зыян келтирүүчү, коркунучу жогору болгон операцияларды жүргүзүү үчүн эки жуп мээлейлерди кийүү зарыл.

ж) Операция учурунда операциялык бөлмөгө кирүүчү ар бир персонал оозду, мурунду толугу менен жабуучу маскачан жана чачын толук жабуучу чепчикчен болууга тийиш.

7) Жаракатты таңууну уюштуруу.

а) Хирургиялык бөлүмдүн структурасында "таза" жана "ириңдүү" жаракатты таңуу үчүн эки кабинет болушу зарыл. Мындай шарт жок болгон учурда, инфекциясыз пациенттерди таңуу/процедурасы биринчи кезекте, ал эми инфекциялуу пациенттерди таңуу экинчи кезекте жүргүзүлөт.

б) Жаракатты таңуу бөлмөсү сменанын аягына чейин инструменттер менен камсыз кылынышы зарыл. Милдеттүү түрдө, бир жолу жаракатты таңууга керектүү болгон стерилизацияланган инструменттердин комплектиси даярдалышы керек.

в) Стерилизацияланган столду стерилизацияланган халат, маска, мээлей кийген медициналык кызматкер даярдайт.

г) Стерилизацияланган столдогу бардык предметтер стерилизацияланган кургак идиште сакталган корнцанг (хирургиялык кыпчуур) менен алынат. Корнцанг жана аны сактоочу идиш күн сайын стерилизацияланат жана жумуш күнү бою колдонулат.

д) Жаракатты таңуу таза халат, фартук жана масканы кийип алып жүргүзүлөт.

е) Мээлейлер ар бир жаракатты таңгандан кийин алмаштырылып турат.

е) Жаракатты таңуу столу ар бир жаракат таңылгандан кийин жугушсуздандырылат.

8) Хирургиялык кийлигишүү тармагындагы инфекцияны алдын алуу үчүн антибиотиктерди колдонуу.

а) Саламаттык сактоо уюмунда ички (уюмдун буйругу менен бекитилген) операция алдындагы антибиотикалык профилактиканы жүргүзүү (ПАП) боюнча протокол болушу керек.

б) Протоколдо төмөнкүлөр көрсөтүлөт: ПАП жүргүзүү үчүн көрсөткүчтөр жана терс көрсөткүчтөр тизмеси, микробго каршы препаратты киргизүү убактысы жана ыкмасы, анын дозасы, тандаган препаратка аллергиялык реакциясы бар пациенттер үчүн альтернативалуу препараттар.

9) Хирургиялык кийлигишүү тармагында оорукана ичиндеги инфекцияларга эпидемиологиялык көзөмөл жүргүзүү.

а) Хирургиялык кызмат көрсөткөн дарылоо уюмдарында хирургиялык кийлигишүү тармагында инфекцияларды (ХКТИ) каттоо жана ички эсепке алуусу уюштурулушу керек. ХКТИ аныктоо операция болгон оорулууларга байкоо жүргүзүү процессинде хирургдун, жаратты таңуучу медайымдын жана инфекциялык контролдоо адиси аркылуу жүзөгө ашырылат.

б) Патогендик микроорганизмдер менен шартталган ХКТИ учурларда жана ХКТИ тез жайылган жерлерде аймактык МСЭКБге (таандыгы боюнча) тезинен шашылыш билдирилүүгө тийиш.

в) Шарттуу-патогендик микроорганизмдер менен шартталган оорукана ичиндеги инфекция мезгил-мезгили ооруга чалдыгуулар учурларында шашылыш билдирмелер берилбейт, алар ички эсепке алынууга жана катталууга тийиш. ХКТИ кайталануусу жана алардын пайда болуу коркунучуна көмөктөш факторлорду ички эсепке алуунун маалыматтары алдын алуучу иш-чараларды иштеп чыгуу үчүн ички талдоого алынат.

г) МСЭКБ эпидемиологдору ХКТИ ооруларга чалдыгуулар боюнча саламаттык сактоо уюмдарынан расмий суроо-талап кылууга укуктуу.

18. Интенсивдүү (күчөтүлгөн) терапия жана реанимация бөлүмдөрүндө оорукана ичиндеги инфекциянын алдын алуу.

1) Жалпы жоболор.

а) Узакка созулган реанимациялык (реанимациялык зал) жардам көрсөтүүнү талап кылган пациенттерди кароо үчүн жана наркоздон чыгуу жана операциядан кийинки мезгилде кыска убакытта байкоо жүргүзүү үчүн бөлүмгө келип түшкөн пациенттерди кароо үчүн, өзүнчө бөлмөлөрдү бөлүп жана орто билимдүү медперсоналды бекитип берүү керек.

б) Реанимациялык бөлүмдүн персоналы күн сайын алмаштырып турулуучу атайын кийимдердин комплектиси менен камсыз болууга (блузка, шым, шапочка, тапочка, халат) тийиш.

в) Реанимациялык палатага кирүүдө жана чыгууда персоналы ушул Нускамалардын 2-п. ылайык колду тазалоону жүргүзөт.

г) Оорулуу бөлүмдөн чыгарылгандан кийин кровать жана анын жанындагы тумбочка дезинфекциялоочу эритме менен тазаланат. Төшөнчү-орундары милдеттүү түрдө (матрас, алдыңкы-үстүңкү шейшептери, жаздык, жууркандары) камералык дезинфекциялоодон өтүүгө тийиш. Кабы (чехлы) нымдуулукту өткөрбөөчү матрацтар колдонулса, алардын кабы да нымдуу дезинфекциялоодон өткөрүлөт.

д) Оорулуу келгенде керебетке таза жууркан-төшөктүн комплектиси салынат (матрас, алдыңкы-үстүңкү шейшептери, жаздык, жууркан). Жууркан-төшөктүн шейшептерин алмаштыруу күн сайын, ошондой эле булганган учурда жүргүзүлөт.

2) Дем алуу аппаратураларын колдонууга байланыштуу болгон оорукана ичиндеги инфекцияны алдын алуу.

а) Эндотрахеялык, трахеостомиялык жана/же энтералдык (назо -, оро-, гастралдык-, интестиналдык) түтүкчөлөр, аларды колдонуу үчүн клиникалык көрсөткүчтөр жоюлгандан кийин аларды тез арада алынып салууга тийиш.

б) Манжет үстүндөгү жерде бөлүнүп чыгуучу заттарды (секрет) дайыма тазалоону камсыз кылуу керек.

в) Эндотрахеалдык түтүкчөнү алып салуунун алдында (манжеттин үйлөгөндөй) манжет үстүндөгү жерде бөлүнүп чыгуучу заттардын тазалангандыгына көзүңөр жетүүсү зарыл.

г) Коркунучтуулугу жогору аспирациялык пневмониясы (жасалма дем алдыруудагы, назогастралдык, назоинтестиналдык түтүкчөсү менен), менен ооруган пациенттердин керебетинин баш жагы 30-45 град. көтөрүлүп турушу керек.

д) Орофарингеалдык колонизацияны алдын алуу үчүн кардиохирургиялык операция болгон, пневмониянын өсүү коркунучу жогору болгон пациенттердин оозуна, тамагына адекваттуу тазалоону жүргүзүү керек: былжырды катетердик аспирациялоо.

Жасалма дем алдырууда (ЖДА) болгон пациенттердин карынындагы колонизацияны алдын алууда абайлап (кезек менен) оор жараларды алдын алуу үчүн болгон препараттарды колдонуу керек (Н2-блокаторлору ж.б.). Пневмонияны алдын алуу максатында парентералдык микробго каршы препараттарды эски тартипте эле бере берүүгө болбойт.

е) Эгерде пациенттин респиратордук секрети (бөлүнүп чыгуучу заттар) менен булгануу мүмкүн болсо, халат кийүү керек, эгерде ушундай булгануу болсо башка пациентке өтүүдө халатты алмаштыруу зарыл.

е) Трахеостомия стерилизацияланган шартта жүргүзүлүүгө тийиш.

ж) Трахеостомиялык түтүкчөнү алмаштыруу стерилизацияланган шартта жүргүзүлүүгө тийиш, трахеостомиялык түтүкчө эң жогорку деңгээлдеги стерилизациялоодон же дезинфекциялоодон өтүшү керек.

з) Трахеобронхиалдык дарактын (ТБД) санациясын аткарууда стерилизацияланган же бир эле жолу колдонулуучу кол каптарды милдеттүү кийүү керек.

и) Дем алуу жолдорундагы бөлүнүп чыккан заттарды аспирациялоо (сордуруу) үчүн ачык системаны колдонууда стерилизацияланган, бир жолу колдонулуучу, сордуруучу катетерлерди пайдалануу керек.

й) Дем алуудагы бөлүнүп чыккан заттарды тазалоо үчүн стерилизацияланган, бир жолу пайдалануу үчүн ыңгайлуу расфасовкаланган (өлчөп куюулган) суюктуктар колдонулат.

к) Стерилизацияланган, бир жолу эле колдонулуучу, оорулуулардын дем алуу жолдоруна байланыштуу болгон чыгымдалуучу материалдарды колдонуу зарыл (эндотрахеалдык түтүкчөлөр, трахеостомикалык канюлдер, трахеобронхиалдык заттарды (секрет) аспирациялоо (сордуруу) үчүн катетерлер, дем алуу аппараттарынын түтүктөрү ж.б.).

л) Өзгөчө көрсөткүчтөр болбосо (ачык эле булгануусу, иштөөсүнүн бузулуусу ж.б.), ошол эле пациентке контурду (канал) колдонууда аны пайдалануу убактысынын узактыгынын негизинде дем алуу контурун алмаштырууну жүргүзүүнүн кереги жок.

м) Контурда кайсы конденсат (буулануу) болбосун өз убагында тазалоо керек.

н) Наркоздук-дем алуу аппаратураларын жугушсуздандыруу аппаратураларды жасап чыгарган өндүрүштүн Нускамасына ылайык жүргүзүлөт.

о) Наркоз берүүчү жана жасалма дем алдыруу үчүн (ЖДА) болгон аппараттардын ички деталдарын (бөлүктөрү) өзгөчө бир көрсөткүчтөр болбосо стерилизациялоонун же дезинфекциялоонун кажети жок.

п) Наркоздук-дем алуу аппаратуралары аркылуу пациенттердин кайчылаш жугуштуулуктан алдын алуу максатында, көрсөтүлгөн аппаратураларды жабдуу үчүн багытталган атайын дем алуу фильтрлерин колдонуу ыңгайлуу. Фильтрди орнотуу жана алмаштыруу ачык-айкын фильтрди колдонуу боюнча Нускамасына ылайык иш жүзүнө ашырылат.

р) Бактериялык фильтрди нымдоочу резервуарлар менен дем алуу контурунун инспираторлук бөлүмүнүн ортосуна жайгаштырбоо керек.

с) Нымдоочу резервуарларды толтуруу үчүн стерилизацияланган же пастеризацияланган дистилляция кылынган сууну колдонуу зарыл.

т) Жылуулукту-нымдуулукту алмаштыргычтарды колдонуу сунуш кылынат.

у) Бир нече жолу колдонулуучу дем алуу контурун колдонуунун алдында эң жогорку деңгээлдеги стерилизациялоодон же дезинфекциялоодон өткөрүү керек.

4. Медициналык практикадагы дезинфекция жана стерилизация

19. Дезинфекция.

1) Дезинфекция бөлмөлөрдү, жабдууларды, медициналык багыттагы буюмдарды, эмеректи, идишти, кирди, бейтаптарды кароо предметтерин, тамакты, чыккан нерсенин калдыктарын, чыккан нерсенин идиштерин, шейшептерди ж.б. зыянсыздандыруу боюнча иштерди камтыйт.

2) Медициналык багыттагы бардык буюмдарды колдонгондон кийин, алар кийин дагы стерилизацияланабы, жокпу, зыянсыздандыруу керек.

3) Зыянсыздандыруу төмөнкүдөй жүргүзүлөт: дезинфекциялык эритмеге медициналык багыттагы буюмдарды, идиштерди, кирлерди, бейтаптарды кароо предметтерин ж.б. салуу; бөлмөлөрдүн, жабдуулардын, эмеректердин жана башкалардын үстүлөрүнө дезинфекциялык эритме чачыратуу; дезинфекциялык эритмеге малынган чүпүрөк менен жабдуулардын, эмеректердин, медициналык багыттагы буюмдарды, бейтаптарды кароо предметтерин ж.б. сүртүү; жылчыксыз жабылган бөлмөлөр (бокстор, транспорт ж.б.) үчүн көлөмдүү метод менен же үстүнө бет алдырып аэрозоль (чачыраткычтардын жардамы менен) менен иштеп чыгуу; чыккан нерселерди, тамактын калдыктарын, өлүктөрдү, таштанды чогулткучтарды ж.б. концентрациялуу эритмелер, гранулдар же порошоктор түрүндө дезинфекциялык каражаттар менен иштеп чыгуу; камераларда ысык аба, пароформалин аралашмасы, буу, буу-аба аралашмасы менен кийимдерди, жууркан-шейшептерди, бут кийимдерди ж.б. иштетип чыгуу; абаны жана нерселердин үстүн ультрафиолет нурлары менен нурлантуу.

4) Дезинфекциялык каражаттар катары төмөнкүлөрдү колдонуу керек: ар кандай топтогу химиялык бирикмелер (галлогендик, кычкылтектик, альдегиддер, фенолдук, чейрек аммоний бирикмелери, үстүнө таасир берчү заттар, гуанидиндер, кислоталар, щелочтор же алардын негизинде композициялык препараттар); физикалык факторлор (ысык аба, кайнатуу, буу, ультрафиолет нурлантуу ж.б.); механикалык таасир этүүлөр (фильтрлөө, жууп-тазалоо ж.б.).

5) Дезинфекциялык каражаттардын бактерициддик, вирулициддик жана/же фунгициддик, спороциддик таасири болушу керек. Статикалык таасири бар гана каражаттарды, башкача айтканда микроорганизмдердин өсүшүн токтоткон гана каражаттарды колдонууга уруксат берилбейт.

6) Дезинфекциялык каражаттарды тандаганда төмөнкүлөрдү эске алуу керек: иштетиле турган объекттин өзгөчөлүктөрүн (материал, форма, өлчөм, органикалык жана органикалык эмес булгануунун болушу ж.б.); микроорганизмдердин биологиялык касиеттерин (физикалык жана химиялык дезинфекциялык агенттерге туруктуулугу жана тышкы чөйрөнүн объекттеринде тириликте калуу узактыгы, тирилик кылуу формасы жана түрү); дезинфекциялык каражаттардын өзгөчөлүктөрүн (антимикробдук таасирдин спектри, таасир берчү зат жана анын концентрациясы, сууда эригени, колдонуу ыкмасы, уулуу болушу, иштетилүүчү объекттерге жана айлана чөйрөгө тийгизген таасири).

7) Дезинфекция 15-таблицада көрсөтүлгөн режимдерге ылайык жүргүзүлөт.

а) Дезинфекциялык каражаттар катары 15-таблицада көрсөтүлбөгөн, ушул максаттарда Кыргыз Республикасында өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык уруксат берилген башка каражаттар колдонулушу мүмкүн.

б) Буюмдардын дезинфекциясын кол менен (атайын ошол максатта жасалган идиштерде) же механикалаштырып (жуучу-дезинфекциялык машиналар, ультрадобуштук орнотмолор) аткарылат.

в) Буюмдардын химиялык каражаттардын эритмелери менен дезинфекциялоону ошол буюмдарды эритмеге салуу, бүт жылчыктарын калтырбай малып жасайт. Буюмдардын бөлүнгөн тетиктерин чыгарып иштетип чыгат.

г) Көп жолу колдонулуучу буюмду дезинфекциялагандан кийин аккан сууга кылдат чайкайт жана стерилизацияга чейинки тазалоого жиберет.

д) Буюмдардын дезинфекциясы стерилизацияга чейинки тазалоо менен бирдиктүү процессте дезинфекциялык жана жуучу касиеттери бар каражаттарды колдонгондо айкалыштырылышы мүмкүн.

8) Дезинфекциялык препараттар менен иштөөдөгү этияттык чаралар.

а) Дезинфекциялык препараттар менен иштегенде (кургак препаратты фасовкалоо, жумуш эритмелерди даярдоо. Дезинфекция жүргүзүү) этияттык чаралар милдеттүү түрдө аткарылышы керек.

б) Жумушчу халат, резиналык техникалык мээлей, коргоочу көз айнек\калканча, фартук кийип аткарылат. Медициналык (анатомиялык же хирургиялык) мээлей колдонуу сунушталбайт, анткени теринин мацерациясы жана аларга дезкаражаттар кирип кетиши препарат тери аркылуу сиңип, терини кычыштырып, анын сенсибилизациясына шарт түзөт. Дем алуу органдары РУ-60 же РПГ-67 (же 8 катмардуу марля маска) респиратор менен корголот.

в) Жумуштан кийин бетти жана колду суу менен самындап жууйт.

г) Корголбогон териге дезкаражаттар тийгенде жабыркаган жерди таза суу менен кылдат жууш керек. Формальдегид тийгенде терини 5% нашатырь спиртинин эритмеси менен жууган оң.

д) Дем алуу жолдору аркылуу ууланганда жабыркаганды ошол замат бөлмөдөн таза абага чыгарып, же таза аба келиши камсыз кылынат. Ооз жана мурун суу менен чайкалат. Формальдегид менен ууланганда бир нече тамчы нашатырь спирти кошулган суунун буусу менен дем алдыруу сунушталат.

е) Ар кандай препараттар көзгө киргенде аны аккан суу менен же 2% ичүүчү сооданын эритмеси менен ошол замат бир нече минут жууш керек, альбуцид эритмеси, ооруганда - 1-2% новокаин эритмесин тамчылатылат.

е) Ашказан хлорактивдүү препарат менен ууланса, ашказанды 2% гипосульфит эритмеси менен жууйт жана ичтен 5-15 тамчы нашатырь спиртин суу, сүт, ичүүчү сода менен берет. Формальдегид менен ууланганда ашказанды сууга нашатырь спиртти же 3% карбонат же ацетат калий кошуп жууйт, чийки жумуртка, белоктук суу, сүт берет. Уксус кислотасын жана суутек перекисти кокустан ичип алса активдештирилген көмүр менен сууну ичип, зарыл болсо, дарыгерге кайрылуу керек.

ж) Уулануунун бардык учурларында жылуу сүттү тамак-аш содасы же боржоми менен ичүү керек. Көрсөткүчтөр боюнча - жүрөк, жөтөлүүгө каршы каражаттар, кычкылтекти дем алдыруу.

9) Стерилизацияга чейинки тазалоо.

а) Буюмдардын стерилизацияга чейинки тазалоо борборлошкон стерилизациялык бөлүмдөрдө өткөрүлөт, алар жок болсо иштеп чыгуунун бул этабы дарылоо уюмдарынын бөлүмдөрүндө атайын бөлүнгөн бөлмөлөрдө жүргүзүлөт.

б) Бардык буюмдар стерилизацияга чейинки тазалоодон өткөрүлөт, анын максаты буюмдардан белоктук, майлуу жана механикалык булганууларды, ошондой эле дары препараттарды жок кылуу. Кылдат тазалоо иштетилип жаткан предметтердеги көп микроорганизмдерди жок кылууга жардам берет.

в) Ажыратылуучу буюмдар ажыратылган түрүндө стерилизацияга чейинки тазалоодон, мүмкүн болушунча тазалоого жетишүү үчүн өткөрүлөт.

г) Стерилизацияга чейинки тазалоо кол менен же механизациялык ыкма менен (атайын жабдуулардын жардамы менен) жүргүзүлүшү керек.

д) Механикалаштырылган стерилизацияга чейинки тазалоо чуурутма, ротациялык метод, ерштоо же ультра добуш колдонуп, үстүлөргө активдүү заттарды жана башка кошумчаларды пайдалануу менен жүргүзүлөт. Механикалаштырган тазалоону жүргүзүү методикасы жабдууга тиркелген эксплуатация боюнча Нускамага шайкеш келиши керек.

е) Резиналык буюмдарды ерштоого болбойт.

е) Инструменттердин жана жабдуулардын стерилизацияга чейинки кол менен тазалоо 16-таблицага ылайык иретте жүргүзүлүшү керек жана төмөнкү негизги этаптарды камтыйт: сорттоо, чылоо, жуумай, чайкоо, кургатуу.

ж) Жуучу касиеттери бар дезинфекциялык каражаттарды колдонгондо стерилизацияга чейинки тазалоо менен айкалышкан дезинфекция режимдери колдонулат. Эрежеде жуучу касиеттери бар дезинфекция каражаттарын колдонгондо медициналык инструменттер ошол замат жуучу каражатта алдын ала чыланбай дезкаражатта жуулат. Стерилизацияга чейинки тазалоо алдын ала дезинфекциядан кийин 4-таблицага ылайык 2, 3, 4, 5-этаптарды аткарып жүргүзүлөт. Жуучу касиеттери бар жана Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген, бирок ушул Нускамада көрсөтүлбөгөн дезинфекциялык каражаттарды колдонгондо өндүрүүчүнүн Нускамаларын жетекчиликке алыш керек.

з) Стерилизацияга чейинки тазалоону жүргүзгөндө жуучу эритмени колдонулат, ал 17 жана 18-таблицаларга ылайык даярдалат. Эритмени колдонууга чейин даярдаган учурдан тартып 1 суткага чейин жабык айнек же эмаль идиште сактаса болот. Коррозия ингибитору менен жуучу эритмени, эгерде эритменин түсү колдонуу процессинде өзгөрбөсө, 6 жумуш күнгө чейин колдонууга болот (алдын ала ар бир колдонууга чейин жылытып алып).

и) Инструменттерди жана башка буюмдарды жуучу эритмеде суу алдында щетка же вата тампондорду колдонуп жууйт, биологиялык булгануу жана башка бөтөн материалдардын калдыгын толугу менен жок кылат. Инструменттерди жана куралып жасалган башка буюмдарды чечишет, көңдөйлөрдү, тиштерди жана башка буюмдарды щетка менен тазалайт. Таза аккан сууга инструменттерди жана башка буюмдарды чайкайт, андан кийин дистилляциялык сууга дагы бир ирет чайкашат.

к) Инструменттер жана башка буюмдарды абага же таза сүлгүгө же кургатуучу шкафта 80-40 градус Цельсияда 15-30 минут кургатат жана таңгактоого жиберет.

л) Жумуш сменасы аяктаганда жабдуулар механикалык ыкма менен жуучу каражаттарды колдонуп жууп салуу жолу менен тазаланышы керек.

м) Көрүнүктүү коррозия тактары менен инструменттер, ошондой эле оксид пленкалары бар хлорид натрий жана уксус кислотасы кошулган суу эритмесинде химиялык тазаланат. Аккан сууга алдын ала жуулган инструменттер даярдалган эритмеге (19-таблица) 2-6 мүнөткө чөгүлөт. Эритмени капкактуу эмаль, айнек же полиэтилен идиште даярдайт.

н) Буюмдарды стерилизацияга чейинки тазалоонун сапатын төмөнкүдөй бааланат: амидопирин пробаны коюу менен кандын болушуна; жуучу каражаттын щелочтук компоненттеринин калдык саны болушуна - фенолфталеин пробасы; кандын, хлору бар кычкылдаткычтар, даттын, кислотанын жана өсүмдүктөн чыккан перооксидаз - азопирамдык проба.

о) Амидопирин пробасы: 5% амидопирин спирт эритменин, 30% уксус кислотасынын эритмесин жана 3% суутек перекистин эритмесин бирдей бөлүктө (2-3 мл) аралаштырат. Контролдончу предметке 2-3 тамчы тамдырат. Кандын калдыктары бар болсо көк-жашыл түс пайда болот. Азопирамдык проба: негизги эритме: 100 г амидопиринди кургак идиште 1,0 г кычкыл туздуу анилин менен аралаштырат жана 95% этил спиртин 1 литр көлөмгө чейин куят. Аралашманы ингредиенттер толук эрип бүткүчө аралаштырат. Катуу жабылган флакондо караңгы жерде температурасы + 4 град. Цельсияда 2 айдан ашык эмес сактайт, бөлмөдөгү температурада - 1 айдан ашык эмес. Жумуш эритмеси: азопирамдын (негизги эритме) тең көлөмүн жана 3% суутек перекистин эритмесин аралаштырат. Контролдончу предметке 2-3 тамчы тамчылатат, кандын калдыктары болсо - 1 минутадан кийин фиолет түс пайда болот , ал кийин сирень түскө өтүп кетет; даттар жана хлору бар кычкылдаткычтар - кочкул түстө, башка учурларда боелгону - кызгылт-сирень түстүү. Фенолфталеиндик проба: фенолфталеиндин 1% спирттик эритмеси даярдалат. Жуулган буюмдарга 1-2 тамчы эритмени тамчылатат. Жуучу каражаттын калдыктары бар болсо кызгылт түс пайда болот.

п) Проба кандын бар болгонун көрсөтсө жуучу каражатты жана башка заттарды, контролдонгон буюмдардын бардык тобун кан жок болгуча кайталап иштеп чыгат.

р) Дарылоо-алдын алуучу мекемелерде өзүн өзү контролдоо жумасына 1 жумадан кем эмес өткөрүлүп турат, аны бөлүмдүн улук медайымы же инфекциялык контролдун медайымы уюштурат жана контролдойт.

с) Стерилизацияга чейинки тазалоонун сапатын контролдоону МСЭКБ кварталда 1 жолу жүргүзөт. Контролго бир аталыштагы иштеп чыккан буюмдардан 1%, бирок 3-5 бирдиктен кем эмес камтылат.

т) Инструменттерди жана жабдууларды тазалаган кызматкерлер тиешелүү жекече коргоо каражаттар менен камсыз кылынышы керек: халаттар, клеенкалык фартуктар, техникалык резиналык мээлей, коргоочу көз айнек же бет калканчалар.

у) Детергентти тандаганда төмөнкүлөрдү эске алуу керек: тигил же бул заттарга карата ачык-айкын детергенттердин активдүүлүгүнө тиешелүү өндүрүүчүнүн сунуштары тазалана турган инструменттердин жана жабдуулардын өндүрүүчүсүнүн сунуштары.

20. Стерилизация.

1) Медициналык багыттагы буюмдардын стерилизациясы борборлошкон стерилизациялык бөлүмдөрдө жүргүзүлөт, алар жок болсо стерилизацияны дарылоо уюмдардын бөлүмдөрүндө атайын бөлүп берилген бөлмөлөрдө жүргүзүлөт.

2) Жаракат, кан же инъекциялык препараттар менен тийишкен бардык буюмдар, эксплуатация процессинде былжырлуу кабыкчага колдонулуп, аны жабыркаткан медициналык инструменттердин айрым түрлөрү (критикалык предметтерге тиешелүү, табл. № 1) стерилизацияланышы керек.

3) Стерилизация 20, 21, 22, 23, 24-таблицаларга ылайык методдордун бири менен жүргүзүлөт.

4) Стерилизациянын химиялык методунда химиялык агенттер катары 20-24-таблицаларда көрсөтүлбөгөн, Кыргыз Республикасында ушул максаттарда колдонууга белгиленген тартипте уруксат берилген каражаттар өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык башка каражаттар колдонулушу мүмкүн. Өндүрүүчүнүн Нускамасында келтирилген таблицаларда стерилизация режимдери (концентрация жана экспозиция) айырмалуу болгон учурда өндүрүүчүнүн Нускамасын жетекчиликке алуу керек.

5) Стерилизация алдында стерилизациялана турган медициналык багыттагы бардык предметтер таңгакталышы керек.

а) Таңгактоо учурунда төмөнкүлөргө: инструменттердин таза жана кургактыгына; кездеме (ткань) жуулуп, кургатылгандыгына жана айрылбагандыгына; инструменттердин бардык бириктирүүчү жерлеринин ачыктыгына же ажыратылгандыгына көңүл бурулат.

6) Буу стерилизациялоосунда таңгактоо үчүн төмөнкү типтеги материалдар колдонулат: коргогуч материал (272-288 жип): бир кат, бирок эки жолу ороо, же кагаз (крафт-кагазы же башка): эки жолу оролот. Кагазды экинчи ирет колдонууга болбойт.

в) Таңгактар бекем таңылбайт.

г) Биксти комплектоо (толуктоо) төмөнкү алгоритм боюнча жүргүзүлүшү керек:

- бикстин ичине кездеме төшөлүп, керектүү комплектөө бардык предметтер анын ичине салынат;

- биксти толтуруунун тыгыздыгы анын 2/3 көлөмүнөн ашпашы керек;

- салынган инструменттердин ортосуна термоиндикатор салынат;

- кездеменин чети менен стерилизациялануучу объектилер жабылат;

- үстүнө, өзүнчө 20х20см өлчөмүндөгү салфеткада таңгакталган кыпчуур (пинцет-корнцанг) салынат, андан кийин бикстин капкагы жабылат.

д) Эгерде таңгакталган предметтер ысык аба менен стерилизациялана турган болсо төмөнкүдөй типтеги материалдар колдонулат: металлдан жасалган контейнерлер, металл сеткалар.

б) Стерилизаторго толтурууда стерилизациялоо процесси үчүн оптималдуу шарттар түзүлөт. Стерилизациялоодо ысык абаны же автоклавдарды колдонууда:

а) Бикстер менен стерилизатордун капталынын ортосунда жок дегенде 7-8 см аралыктагы боштук болушу керек.

б) Таңгактар (кийим-кечек, кол каптар) бири-бири менен жанаша салууга тийиш.

в) Кургак материалдуу бикстер капталындагы тешиктери ачык, стерилизация кутучаларында кырынан жайгаштырылат.

г) Инструменттер жана лотоктор (эгерде лотоктор бүтүн болсо) кырынан салынат.

д) Инструменттер үчүн лотоктор (эгерде түбү тешиктүү же сетка түрүндө болсо) текчелерге узунан салынат.

е) Таңгактар максималдуу өлчөмдөн ашпашы керек. Максималдуу өлчөм: 30x30x50 см же 5 кг.

е) Стерилизатор өтө толтурулбайт: таңгактар жана идиштер ныкталбайт.

ж) Кол каптарды экинчи жолу колдонуу үчүн стерилизациялоодон өткөрүүгө тыюу салынат.

7) Стерилизациялоо циклинин учурунда төмөнкү стандарттык шарттар сакталат:

а) Буу менен стерилизациялоодо (автоклавдан өткөрүү): оролбогон предметтер үчүн 20 минут жана оролгон предметтер үчүн 30 минут 132+-2 град. Цельсияда, 2+-0,2 кг/кв.см басымда же башка - буюмдун түрүнө жараша, алар оролгонбу же оролгон эмеспи, жана стерилизатордун түрүнө жараша (өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык).

б) Кургак ысытуучу стерилизациялоо учурунда: 180 град. Цельсияда 1 сааттын ичинде, талап кылынган температурага жеткенден кийин (жалпы цикл 2-2,5 саатты ээлейт), же 160 град. Цельсияда 2 сааттын ичинде, талап кылынган температурага жеткенден кийин (жалпы цикл 3-3,5 саатты ээлейт).

в) Химиялык заттар менен стерилизациялоо учурунда: ажыратылган инструменттер 6-10 сааттын ичинде, капкактуу идиштерге куюлган жумушчу аралашмасына толугу менен чөктүрүлөт. Идишке стерилизациялоонун башталыш убагы (сааты) жазылган, баштапкы концентрациясына калыбына келтирилген датасы көрсөтүлгөн наклейка чапталат. Экспозиция убактысы өткөндөн кийин, инструменттер стерилизацияланган кол каптарды кийүү менен эритмеден чыгарылат жана стерилизацияланган сууда жуулат (үч жолу ар башка үч идиште), кургатылат жана стерилизацияланган идишке салынат (24-таблица).

8) Стерилизатордон чыгаруу процесси автоклав жана кургак ысытуу стерилизаторлору менен иштөө эрежелерине ылайык жүргүзүлөт.

Буу менен стерилизациялоодо (автоклавдан өткөрүү):

а) Стерилизациялоо цикли бүткөндөн кийин, манометрдин жебеси "0" абалында жеткенден кийин гана эшиги ачылат.

б) Автоклавдан чыгаруудан мурда эшик 2-14 смге ачылат.

в) Чыгаруунун алдында таңгактар кургак болушу керек (чыгаруунун алдында, таңгактар жана инструменттер кургашы үчүн автоклав 30 мүнөттөн турушу керек).

г) Эгерде жүк сала турган тележка колдонулса, тележка стерилизатордон чыгарылып алынат да ачык терезе же желдеткич тарапка жайгаштырылат.

д) Таңгактар терезе же желдеткичтер тарапка, стерилизацияланган зонадагы стеллаждарга чыгарылып коюлат жана бикстин тешиктери жабылат. Таңгактар менен керексиз операциялар жүргүзүлбөйт.

Кургатып ысытып стерилизациялоодо:

а) Таңгактар/идиштер терезе же желдеткичтер тараптагы стеллаждарга же стерилизацияланган столдорго чыгарылып коюлат.

б) Таңгактар/идиштер менен керексиз операциялар жүргүзүлбөйт.

в) Качан таңгактар/идиштер комнаталык температурага чейин муздагандан кийин аларды колдонуу үчүн же сактоо үчүн стерилизацияланган жайга берет.

9) Стерилизаторлорду күндөлүк тейлөө иши автоклав жана кургак ысытуу стерилизаторлору менен иштөө эрежелерине ылайык жүргүзүлөт.

Буу менен стерилизациялоодо (автоклавдан өткөрүүдө) автоклавды күн сайын кароо жүргүзүлөт.

а) Стерилизатордун фестону чыгарылат жана суунун агымында, жуучу каражаттардын, щетканын жардамы менен тазаланат.

б) Автоклавдын камерасы күн сайын, иштин башталышында түгү калбай турган, жумшак кездеме менен сүртүлөт.

в) Сүрүп тазалоочу каражаттар же металл мочалкалар автоклавды тазалоо үчүн колдонулбайт.

г) Бардык эшиктер же капкакты тыгыздоолор түгү калбай турган, кездемелер менен сүртүлөт жана мүмкүн болгон бардык кемчиликтер текшерилет. Зарыл учурда кемчилиги бар тыгыздоолор алмаштырылат.

д) Таңгактарды жыюу үчүн текчелер, чака же тележкалар жуучу каражаттардын жана тряпканын жардамы менен жуулат.

е) Эгерде автоклавды тейлөөгө карата өндүрүш ишканаларынын кандайдыр бир өзгөчө көрсөтмөлөрү болсо, бул көрсөтмөнүн көчүрмөсү илинип турушу керек жана персонал милдеттүү түрдө көрсөтүлгөн этаптарды сактоого тийиш.

Кургак ысытуу аркылуу стерилизациялоодо күн сайын көзөмөл жүргүзүлөт: Кургак ысытуу шкафы күн сайын, иштин башталышында түгү калбай турган, жумшак кездеме менен сүртүлөт.

10) Саламаттык сактоо уюмдарында стерилизациялоонун натыйжалуулук мониторинг системасы болушу керек.

а) Таблицалар жана каттоочу журналдар бар: ар бир иштетүүнүн алдында убактысы, температурасы жана басымы көрсөтүлгөн таблицалар. Таблица же журнал ар бир иштетүүдөн кийин толтурулат жана текшерилет.

11) Ийгиликсиз стерилизациялоо аракетин оңдоо: мониторингдин жыйынтыгы стерилизациялоо ийгиликсиздигин көрсөтсө, төмөнкүдөй чаралар көрүлөт жана катталат.

а) Туура колдонулуп жаткандыгын аныктоо үчүн тез арада жабдуулар текшерилет.

б) Эгерде жабдуулар туура колдонулуп жатканы, ал эми мониторинг мурункудай эле стерилизациялоонун ийгиликсиздигин көрсөтсө: бул жабдууларды колдонуу убактылуу токтотулат жана аны техникалык тейлөө жүргүзүлөт.

в) Ушул автоклавдан тазалоодон өткөн ар кандай инструмент же предмет кайрадан тиешелүү тазалоодон өткөрүлөт.

12) Стерилизацияланган предметтерди сактоо процесси.

а) Таза материалдар стерилизацияланган предметтер менен бирге сакталбайт.

б) Оролбогон предметтер дароо колдонулат жана сакталбайт.

в) Стерилизацияланган таңгактарда жана/же идиштерде стерилизациялоо өткөрүлгөн дата көрсөтүлөт.

г) Стерилизацияланган предметтерди колдонууну текшерүү үчүн шаймандаризациялоо жана ротациялоо системасы жүргүзүлөт.

д) Таңгакта айрылган, ным болгон жерлери, чаң болбошу керек.

21. Буу жана аба стерилизаторлордун ишин контролдоо.

1) Буу жана аба стерилизаторлордун ишин контролдоо физикалык, химиялык жана бактериологиялык методдор менен жүргүзүлөт, мында температураны, басымды, ченелет, убакытты эсептелет, химиялык тесттер, термохимиялык индикаторлорду жана биотесттерди колдонулат.

2) Контролдоонун физикалык жана химиялык методдору аба жана буу стерилизаторлордун иш режиминин параметрлерин контролдоонун оперативдүү методдору болуп саналат, анын жыйынтыктары стерилизациялык цикл процессинде эсепке алынат. Контролдоонун бактериологиялык методу стерилизатордун ишинин натыйжалуулугун контролдоого жардам берет.

3) Саламаттык сактоо уюмдарында стерилизаторлордун ишин контролдоо аппаратты монтаждоодон жана оңдоодон кийинки контролду жана аны иш процессинде контролдоону камтууга тийиш. Стерилизатордун ишин контролдоо аппаратты ар бир жүктөгөндө жүргүзүлөт жана аны ошол саламаттык сактоо уюмдарынын адистери өткөрөт.

4) Стерилизаторлордун ишин, саламаттык сактоо уюмдарынын стерилизациялык жабдык, контролдоо каражаттары менен камсыз болушун, бөлмөлөрдүн санитардык абалын, кызматкерлердин билими жана практикалык көнүмдөрүн, керектүү документтердин болушун контролдоо Мамлекеттик санитардык-эпидемиологиляык контролдоо борборлору тарабынан пландуу тартипте жана санитардык-эпидемиологиялык көрсөткүчтөр боюнча жүргүзүлөт.

5) Контролдоону өткөргөндө тесттерди (максимумдук термометрлерди, химиялык тесттерди, термохимиялык индикаторлорду жана биотесттерди) таңгактоочу кагаздан пакеттерге стерилизациялык материал менен кошо таңгактайт, номерленет жана контролдук точкалар жайгаштырылат (25, 26, 27, 28-таблицалар).

6) Мамлекеттик санэпидкөзөмөлдүн жүрүшүндө стерилизациялык жабдык, контролдоо каражаттары менен саламаттык сактоо уюмдарынын жабдылышы, бөлмөлөрдүн санитардык абалы жана кызматкерлердин практикалык көнүмдөрү, зарыл документтердин болушу текшерилет.

7) Стерилизациялаган аппаратуранын ишин өз алдынча контролдоодо, аны тейлеген кызматкерлер максимумдук термометрлерди, химиялык тесттерди, термохимиялык индикаторлорду же биотесттерди стерилизацияланган материал менен пакеттерге салынат, стерилизация цикли убагында контролдук-өлчөгүч приборлордун көрсөткүчтөрүн байкоо жүргүзүшөт жана стерилизациядан өткөн буюмдарды колдонуу мүмкүндүгү жөнүндө корутунду беришет.

8) Стерилизацияланган материалдын ар бир партиясы журналда (29-таблица) катталат. Стерилизаторлордун паспорттору, актылар, стерилизаторлордун техникалык абалын текшерүү жана стерилизациянын натыйжалуулук протоколдору саламаттык сактоо уюмдарынын башкы дарыгеринде (жетекчиде) жакшы абалда сакталышы керек.

22. Буу жана аба стерилизаторлорун контролдоо методдору.

1) Стерилизиторлордун ишин контролдоонун физикалык методун температураны (термометр, термометр максимумдук), басымды (моновакуумметр) жана убакытты ченөө каражаттардын жардамы менен жүргүзүлөт. Стерилизатордун иш режиминин параметрлерин аппараттын паспортуна ылайык жүргүзүлгөн стерилизациянын цикли аралыгында текшерүү керек.

2) Контролдун химиялык методун химиялык тест жана термохимиялык индикаторлордун жардамы менен жүргүзөт. Химиялык тест эки учу бүтөлгөн айнек түтүктө жүргүзүлөт, ал эритүү температурасына жеткенде түсүн жана агрегаттык абалын өзгөрткөн химиялык бирикме же химиялык бирикме аралашмасы менен гана толтурулат. Таңгакталган химиялык тесттерди номерлейт, буу жана аба стерилизаторлорунун контролдук точкаларында жайгаштырылат. Стерилизация аяктагандан кийин индикаторлордун түсү өзгөргөндүгүн көрүп аныктайт.

3) Термохимиялык жана термо убакыт индикаторлору (ТВИ) стерилизациянын аныкталган режимин аткарганда түсү кайтарылгыс өзгөргөн тилкелер болуп көрүнөт. Колдонууга сунушталган ТВИ: ИС-120, ИС-132, ИС-160, ИС-180, же КР колдонууга уруксат алган башка индикаторлор.

4) Бактериологиялык метод биотесттердин жардамы менен жүргүзүлөт. Биотест деген таңгакка салынган тест-культуранын спорасынын дозаланган саны. Таңгак споранын бүтүндүгүн сактоого жана стерилизациядан кийин экинчи уруктантууну алдын алууга арналат. Таңгакталган биотесттер номерленет жана буу же аба стерилизаторлордун контролдук точкаларына жайгаштырылат. Стерилизация аяктагандан кийин биотесттерди стерилизатордон алып чыгып, полиэтилен пакетке салынат жана ошол эле күнү коштомо бланк менен бактериологиялык лабораторияга жеткирилет.

23. Борборлоштурулган стерилизациялык бөлүмдөрдүн жана кабинеттердин ишин уюштуруу.

1) Борборлоштурулган стерилизациялык бөлүмдөр (БСБ) медициналык инструменттерди, таңгыч материалдарды жана операциялык кир кийимдерди стерилизациялоочу, атайын жабдуулар менен камсыз болгон жайлардын өз ара комплекстүү байланышы болуп саналат.

2) БСБ функциясы.

а) Медициналык мекемелердин бөлүмдөрүндө тазалоого чейин колдонулган, стерилизацияланбаган буюмдарды кабыл алуу жана сактоо; стерилизациялоого чейин, стерилизациялоого даярдалган таңгычтарды жана лигатуралык (таңуу үчүн жиптер) жаракатты тигүүчү каражаттарды, кир кийимдерди, лабораториялык идиштерди жана керектүү буюмдарды (мындан ары - буюмдар жана материалдар) кабыл алуу жана сактоо.

б) Сынган жана бузулган буюмдарды текшерип чыгуу, эсепке алуу жана алмаштыруу.

в) Медициналык маанидеги буюмдарды стерилизациялоо алдындагы тазалоо (жуу, чайкоо, кургатуу ж.б.).

г) Толуктоо, таңгактоо, стерилизациялык коробкаларга салыштыруу же көп жолу же бир эле жолу колдонулуучу буюмдарды стерилизациялоо үчүн таңгактоо.

д) Медициналык багыттоочу буюмдарды жана материалдарды стерилизациялоо.

ж) Стерилизациялоо алдындагы тазалоонун жана медициналык маанидеги буюмдарды стерилизациялоонун сапатын текшерүү жана текшерүүнүн жыйынтыгын каттоо.

з) Документтерди жүргүзүү жана буюмдардын атталышы жана саны менен буюмдарды жакын алуу жана буунун так эсеби.

и) Стерилизацияланган буюмдарды медициналык мекемелердин бөлүмдөрүнө берүү.

й) Майда ремонттор жана инструменттерди курчутуу.

к) Буюмдарды салыштыруу, толуктоо жана алдын ала тазалоо эрежелери жөнүндө бөлүмдүн медперсоналдарына көрсөтмөлөр берүүнү жүргүзүү.

3) Ишти уюштуруунун жалпы жоболору.

а) БСБ амбулатордук-поликлиникалык мекемелердеги сменасына 250гө чейинки кабыл алуу кубаттулугундагы кубаттулугу 50 койка стационарда караштырылышы керек.

б) Стерилизациялык кабинеттер амбулатордук-поликлиникалык мекемелердеги сменада кабыл алуу 250 чейинки кубаттуулугундагы 50 койкага чейинки кубаттуулуктагы стационарда каралышы керек.

в) БСБ бөлмөлөрдүн жалпы аянты, топтому жана жайгашуусу мекеменин кабыл алуу мүмкүнчүлүгүнө карата жана СаНПиН талаптарына ылайык келиши керек. (СанПин 2.1.3.003-03. "Медициналык мекемелер: ооруканаларды, төрөт үйлөрүн жана башка дарылоо стационарларды жайгаштырууга, орнотууга, жабдууга жана эксплуатациялоого коюлган гигиеналык талаптар").

г) Имаратты жайгаштырууну пландаштырууда кир жана таза технологиялык процесстердин бири-бири менен кайчылаш байланышуу мүмкүнчүлүгү болбоосу керек. БСБ бардык бөлмөлөрү 3 зонага бөлүнүшү керек: "кир", "таза" жана "стерилизацияланган".

"Кир" зона - бул колдонулган инструменттер жана материалдар турган бөлмө; (бөлүмдөрдөн кабыл алууга алып келинген контейнерлердеги материалдар үчүн бөлмө, жуучу бөлмө, транспорттук тележкалар үчүн бөлмө). "Кир" зона "таза" зона менен өткөөл түрдөгү жуучу автоматтар жайгашкан бөлмө аркылуу же ортодогу жабылуучу өткөрүп берүүчү терезе аркылуу байланышат (жуулган, дезинфекцияланган жана кургатылган инструменттер берилүүчү). "Кир" зонанын курамына жалпы колдонуучу санитардык түйүндөрдү жана сырткы кийим үчүн гардеробду киргизүү максатка ылайыктуу. "Таза" зона - бул бөлмө, жуучу бөлмөдөн кийин жайгашкан, таза бирок стерилизациялана элек инструменттер менен материалдар турган бөлмө. Бул бөлмөлөргө: инструменттерди таңгактоо жана стерилизациялоого даярдоочу, текстиль буюмдарын, таңгыч материалдарды даярдоочу жана таңгактоочу бөлмөлөр, ар кандай кампа бөлмөлөрү жана атайын кийимчен персоналдар үчүн (халаттар, баш кийимдер, атайын бут кийимдер) бөлмөлөр кирет. "Таза" зонага кирүү санитардык өткөрүүлөр аркылуу жүргүзүлөт. "Стерилизацияланган" зона - бул стерилизациялоодон өткөн материалдарды сактоо бөлмөсү. Ал "таза" зонадан стерилизаторлорго баруучу өткөөл аркылуу же ортодогу жабылуучу, өткөрүп берүүчү терезе аркылуу жабылат (таза, кургатылган жана таңгакталган инструменттерди, материалдарды берүү үчүн). Бул өзгөчө тазалыктагы, санитардык өткөрүүлөр аркылуу гана атайын маскачан, кийимчен, так чектелген гана персоналдар кирүүчү бөлмө. Ошондой эле функционалдык бөлмөлөрдөн изоляцияланган жумушчу бөлмөлөр да каралат. Бул каридорлор, канцелярдык, атайын кийимдерди кийбеген персоналдардын комнатасы, суу жана башкаларды даярдоочу бөлмөлөр.

д) Медициналык маанидеги буюмдарды дезинфекциялоо, стерилизациялоо алдындагы тазалоо жана стерилизациялоо, бул иштердин аткарылышын жана алардын натыйжалуулугун текшерүү ушул Нускаманын 9-11-п. ылайык жүргүзүлөт.

е) БСБ/СК ишке киргенде жана андан кийин ар бир кызматкер Кыргыз Республикасынын нормативдик актыларына ылайык медициналык кароодон өтөт.

е) Жумушка киргенде жана андан кийин жылына кеминде бир жолу БСБ/СКнан ар бир кызматкери санитардык-гигиеналык жана эпидемияга каршы нормаларды жана техникалык коопсуздук эрежелерин сактоо боюнча Нускама берүүдөн өтүүсү зарыл.

ж) БСБ/СК жайгашкан жерде колдонулуучу жабдуулардын техникалык текшерүүлөрүнүн жыйынтыгын эсепке алган журналдар, техникалык паспорттор сакталышы керек.

з) БСБ/СК жайгашкан жерде электр тогунан, термикалык күйүктөн, дезинфекциялоочу каражаттар менен ууланган учурларда медициналык жардам көрсөтүү үчүн аптечкалар болушу керек.

и) Басым аппараттары (буу стерилизаторлору) менен иштеген адамдар ылайыктуу окутуудан өтүшү керек жана көрсөтүлгөн аппараттарда иштөөгө уруксаты бар күбөлүккө ээ болушу зарыл.

й) Стерилизациялоонун физикалык же айкалыштырылган ыкмалары менен иштеген стерилизациялор берилгенде эксплуатациялоодо, ремонттон кийин, стерилизациялоонун сапатын текшерүүдө, ошондой эле даярдоочу завод аныктаган көп жолку канааттанбаган жыйынтык алынганда техникалык текшерүүдөн өтүүсү керек.

4) Өндүрүштүк жайларда ишти уюштуруу.

а) БСБ/СК үзгүлтүксүз тейлөө системасын сакталууга тийиш: үзгүлтүксүздүк уруксат берилген кызматкерлер (БСБ/СК кызматкерлери) менен гана чектелүүгө тийиш; БСБ/СК персоналдары хирургиялык костюмдарын кийишет, анын ичинде баш кийимдер, фартуктар; стерилизацияланган медициналык маанидеги предметтер сакталуучу жайга кирүү чектелген.

б) БСБ/СК бөлмөлөрүн тазалоо бул Нускамадагы эрежелерге ылайык жүргүзүлөт. "Стерилизацияланган зона" бөлмөлөрүндө нымдуу тазалоо жана 60 минут (ОБН-150 1 лампасы 30кв.мге эсептегенде) бактерициддик лампа менен нурландуруу кийнки 15 минуталык желдетүү менен жүргүзүлөт; "стерилизацияланбаган зона" бөлмөлөрүндө тазалоо жуучу каражаттарды колдонуу менен жүргүзүлөт.

в) Иштегенде персонал жеке коргоочу каражаттарын: кол каптарды, халаттарды, баш кийимди, алмаштыруучу бут кийимдерди, алжапкычтарды (фартук) колдонот. Халат жана баш кийимдер булгануусуна жараша жуулат, бирок жумасына 2 жолудан аз эмес. Кол каптар: стерилизацияланбаган чарбалык кол каптары колдонулат. Колдонулган кол каптар дезинфекциялоого алынат. Жумуш бүткөндө алжапкычтар дезинфекциялоочу жуучу эритмелер менен сүртүлөт. Медициналык буюмдарды тазалаганда жана жууганда коргоочу көз айнектерди же бет калканычтарын колдонуу сунуш кылынат: колдонгондон кийин көз айнектер дезинфекциялоочу эритмелер менен сүртүлөт.

г) Иштегенде медперсонал колдун гигиенасын сактайт.

д) БСБ бөлүмдөрүнөн буюмдарды жана материалдарды бөлүмдөрдөн ташуу мүмкүн болгон булгануулардан коргоо боюнча чараларды сактоо менен жүргүзүлүүгө тийиш. Таңгактарды жана материалдарды ташуу үчүн атайын тележкалар же стерилизацияланбаган буюмдарды упаковкалары менен ташып келгенден кийин дезинфекцияланууга ылайыкталган курал колдонулушу керек. Жеткирүү стерилизациялык коробкада же таңгактан маркировкасына ылайык жумшак таңгакта жүргүзүлүүгө тийиш (бөлүмдүн же складдын аталышы же номери).

е) Кабыл алуу бөлүмүндө жеткирилген буюмдарды жана материалдарды текшерүү, ылгоо жана каттоо жүргүзүлөт. Медициналык маанидеги бардык буюмдар БСБ/СКга түшкөнгө чейин эле ордунда жугушсуздандырылышы керек (клиникалык бөлүмдөрдө). БСБ/СКга жугушсуздандырылган материалдар гана жеткирилиши керек. Кир (буюм) стерилизациялоо үчүн таза, кургатылган жана таңгакталган түрдө кабыл алынууга тийиш. Бөлүмдөрдөн келүүчү жаракатты тигүүчү, таңуучу жана башка сарпталуучу материалдар стерилизациялоо үчүн даярдалган түрдө келиши керек. Стерилизациялоо үчүн буюмдарды жана материалдарды кабыл алуу негизги структуралык бөлүмдөрдүн иштөө режимдерин эске алуу менен түзүлгөн график боюнча жүргүзүлүшү керек. Бөлүмдөрдөн келген медициналык маанидеги буюмдарды сактоо, кабыл алуу бөлмөсүндө стеллаждарда, шкафтарда же бөлүмдөрдүн саны боюнча бөлүнгөн жана текчелер боюнча маркировкаланган атайын столдордо (мындан ары стеллаждарда) жүргүзүлөт. Стеллаждардын зыянсыздандырууну жана нымдуу уборканы жүргүзүүгө ылайыктуу гигиеналык жабдуулары болушу керек. Стеллаждарды дезинфекциялоо жана нымдуу тазалоолорду жүргүзүү күн сайын, алар бошогондон кийин жүргүзүлөт.

е) БСБ/СКга түшкөн бардык медициналык маанидеги буюмдар стерилизациялоо алдындагы тазаланууга тийиш. Медициналык инструменттерди дары-дармектердин жана биологиялык суюктуктардын калдыгынан стерилизациялоо алдындагы тазалоо "Жуучу" бөлмөдө өткөрүлөт: БСБ/СКга келип түшкөндөн кийин бардык медициналык маанидеги буюмдар сакталат, тандалат жана жуучу аралашмага салынат.

ж) "Таңгактоочу" бөлмөдө медициналык инструменттер жана материалдар кургатылат жана таңгактоодон өткөрүлөт жана аларды маркалоо жүргүзүлөт. Стерилизациялана турган медициналык багыттагы бардык предметтер таңгакталышы керек. Жумшак таңгакка (кагазга, пленка материалдарына) оролгон буюмдар жана материалдар торчо корзинада же поддондордо топтолот.

з) Стерилизациялорго даярдалган контейнерлерди (бикстерди), жумшак материалдар таңгактарын ташуу транспорт тележканы пайдалануу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

и) Стерилизация процесси ушул Нускаманынн 2.10-п. ылайык жүргүзүлөт.

й) Стерилизация үчүн өтмө эмес типтеги жабдыкты колдонгондо (салуу жана чыгаруу бир эшикчеден жасалат) стерилизацияга даярдалган буюмдарды салуу стерилизацияланган материалдарды чыгарган учурда жүргүзүлбөшү керек. Технологиялык процесстин үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу үчүн эки тараптуу (өтмө типтеги) стерилизаторлорду орнотуу сунушталат, аларга салуу жана чыгаруу бири бирине каршы тараптан жүргүзүлөт.

к) Буюмдар стерилизациялагандан кийин алар стерилизаторлордон стерилдүү зонага чыгарылат жана стерилдүү буюмдар сакталган жерлерге (кампага, экспедицияга) ташылат. Стерилдүү буюмдар кампадагы стеллаждарда стерилдүү шейшептер жабылык сакталат. Кампа жок болсо физикалык методдор менен стерилизацияланган буюмдар убактылуу сакталган (толук муздаганга чейин) стерилизациялык жайдын стерилдүү зонасында, стерилдүү шейшептер жабылган транспорттук арабаларда сактоого болот. Стерилизацияланган буюмдарды жана материалдарды бөлмөдө муздаткан мезгилде шамалдатууга болбойт.

л) Стерилизацияланган буюмдарды жана материалдарды ташуу үчүн БСБнын стерилдүү зонасынын бөлмөлөрүндө колдонулган транспорттук арабалар башка максаттарда колдонулбоого тийиш.

м) Стерилизацияланган буюмдарды жана материалдарды экспедицияга которуу тышкы жана ички (тесттик таңгакта) химиялык индикаторлор бардык салынгандардын стерилизациялоо сапатын контролдоонун дурус жыйынтыктарында гана жүргүзүлөт.

н) Экспедицияда төмөнкүлөр жасалат: кабыл алуу, кароого алуу, каттоо, сорттоо жана стерилдүү материалдар кампасынан алынган стерилизацияланган буюмдар жана материалдарга саламаттык сактоо уюмдардын бөлүмдөрүнүн табыштамалары боюнча комплекттөө; стерилдүү буюмдарды жана материалдарды берүү.

о) Комплекттегенде (бергенде) стерилдүү материалдар жана буюмдар таңгактарынын бүтүндүгү, стерилизация убагын маркалоосунун бар-жогу каралат. Жумшак таңгактагы буюмдарды жана материалдарды контейнерлерге (стерилизациялык коробкаларга) салат же кошумча жумшак таңгактайт, аларды атайын маркаланган (бөлүмдүн аталышы же номери) таза чүпүрөк каптарга салып, стеллаждардын (шкафтардын) текчелерине коет. Стеллаждардагы (шкафтардагы) текчелер оорукана бөлүмдөрү боюнча маркаланат.

п) БСБда стерилдүү буюмдардын жана материалдардын минимумдук суткалык запасын сактоо мүмкүндүгү камсыз кылынышы керек. Стерилизацияланган буюмдарды жана материалдарды кампада жана экспедицияда сактоо мөөнөтү жалпы сактоо мөөнөтүнө кирет.

24. Операциялык блоктогу дезинфекциялык-стерилизациялык режим.

1) Операциялык блок - бул операциялык кийлигишүүлөрдү өткөрүүгө жана даярдоого арналган бөлмөлөр тобу. Бөлмөлөрдүн аянты, топтому жана жайгашуусу СаНПиН талаптарына ылайык келиши керек. (СанПин 2.1.3.003-03. "Медициналык мекемелер: ооруканаларды, төрөт үйлөрүн жана башка дарылоо стационарларды жайгаштырууга, орнотууга, жабдууга жана эксплуатациялоого коюлган гигиеналык талаптар").

2) Операциялык блокто өтмө жана жарым-жартылай жабык зонадагы адамдардын агымынын эрежеси аткарылыш керек.

а) Адамдар агымы пациенттер жана уруксаты бар адамдар менен гана чектелет.

б) Кызматкерлер өтмө зонада кадимки кийимчен жүрүшүп, жабык же жабык зонага тиешелүү кийим кийип чыгышат. Өтмө зонада кийинүү бөлмөсү болууга тийиш.

в) Жарым-жартылай жабык зонада кызматкерлер хирургиялык костюм кийишет, анын ичинде баш кийим, таза жабык бут кийим, ал буттарды суюктуктан жана кулаган буюмдардан сакташы керек.

г) Стерилдүү жана терең дезинфекцияланган материалдарды сактоо үчүн жабык бөлмө жана шкафтар бар.

3) Операция алдында операциялык блоктогу ишти уюштуруу боюнча иш-чаралар жүргүзүлөт.

а) Столдорду, койгучтарды биринин жанына бирин, негизги агымдардан четте, дубалдан, шкафтан жана башка стерилдүү эмес нерселерден 40-50 см аралыкта коет.

б) Таза шейшеп операциялык столго салынат.

в) Булганыч кир салгычтарды стерилдүү буюмдардан алыс жайгаштырат.

г) Колдонулган саюучу, кесүүчү буюмдарды чогултуу жана иштеп чыгуу үчүн идиштерди стерилдүү предметтерден четте жайгаштырат.

д) Инструменттер жана тигүүчү материалдар ж.б. ачууга даяр жана текшерилген болуп стерилдүү столдорго коюлат.

е) Эгерде койгучтарды жана башка стерилдүү эмес нерселерди процедура ичинде колдонсо, алар стерилдүү барьердик материалдар менен жабылышы керек.

4) Операция алдында медицина кызматкерлери колдорду хирургиялык иштеп чыгуудан өткөрүшөт.

5) Колду хирургиялык иштетүүнү аткарган кызматкерлер хирургиялык процедура жүргүзгөн учурда стерилдүү халат жана стерилдүү хирургиялык мээлей кийишет.

а) Ар бир операциялык кийлигишүүдөн кийин атайын кийимдер (халат, костюм, чепчиктер, маска-косынка, бахила) чечилет жана жуучу эритмеде жуулат. Биологиялык суюктуктар (кан ж.б.) менен булганганда жууганга чейин дезинфекциялык эритмеде чыланат. Жуулуп кургатылгандан кийин бикстерге таңгакталат жана БСБга стерилизацияга өткөрүп берилет.

б) Эгерде процедура учурунда стерилдүү мээлей булганса же айрылса - аларды коопсуздук чаралары талап кылгандай тез алмаштырат.

в) Мээлейлерди колдонгондон кийин зыянсыздандырат.

г) Коргомо көз айнектерди колдонгондо ар бир колдонгон сайын көз айнектерди дезинфекциялык эритме менен сүртөт, аккан сууга чайкайт, кургатат.

д) Масканы иштин ар бир 4 саатында алмаштыруу керек.

6) Хирургиялык процедуралар башталар алдында териге даярдык көрүү. Хирургиялык процедуралар башталар алдында төмөнкү иш-чаралар өткөрүлөт.

а) Пациент стерилдүү халат киет жана таза шейшеп менен жабылат.

б) Операциялык талаанын тегерек четиндеги чачтарды кырбайт, кыска кылып операция алдында кыркышат же зарыл болсо операция алдында палатада же ваннада чачын алат. Чачты алууну кайчылап же машинка менен алууга же крем-депиляторийди колдонууга алмаштыруу сунушталат.

в) Эгерде операциялык талаа кир болсо, аны антисептик менен иштетип чыгардан мурда суу самын менен жууйт жана кургатат.

г) Тери кылдат операциялык талаадан айландыра бир нече сантиметрге жуулат.

д) Терилерди иштетип чыгуу үчүн тери антисептиктери колдонулат.

- Спирттер: этил (70%), изопропил (60%), пропил (60%) же даяр формалары.

- Хлоргексидин глюконаттын 0,5% спирттик эритмеси.

- Йоддуу препараттар, (1%-3% спирттик Люголь эритмеси же Йодоформ 1:2500 аралашмасы).

- Бул максаттарга Кыргыз Республикасында уруксат берилген, өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык башка антисептиктер (4-таблица).

е) Антисептик пациенттин дене алдына агып кетпеши керек.

7) Инструменттерди же тампондорду хирургиялык процедуралар өткөргөн учурда санап чыгуу.

а) Хирургиялык процедуралар учурунда төмөнкүлөр жүргүзүлөт:

- Инструменттер же тампондор хирург биринчи кескенге чейин саналат.

- Инструменттерди же тампондорду санап чыгуу апоневроз жабылганга чейин жүргүзүлөт.

- Инструменттерди же тампондорду эсепке алынышы катталат.

8) Хирургиялык процедуралар учурунда сайуучу-кесүүчү инструменттер менен этият иштөө.

а) Скальпелдин мизин кармоого, мизин орнотуу же чыгарууга же шовдук материалды ийнеге киргизүү үчүн пинцеттер колдонулат.

б) Скальпель менен кескенде же тиккенде тканды кармоо үчүн колдун манжалары эмес, хирургиялык кыпчыгыч колдонулат.

в) Хирургиялык ийнелер таңгактан алынат жана ийне кармагычка бекитилет.

г) Учтуу инструменттер жана ийнелер колдон колго берилбей, "бош колдор" методикасын колдонуп лоток аркылуу берилет.

д) Курч инструменттер колдонгондон кийин дароо алынып кетет.

9) Дарылоо уюмунда стерилдүү түрдө чыгарылган шовдук материал колдонулушу керек. Шовдук материалды этил спиртке иштетип чыгууга жана сактоого катуу тыюу салынат, анткени ал стерилизациялык каражат эмес жана анын ичинде жашоого жөндөмдүү микроорганизмдер болушу мүмкүн, бул шовдук материалдын инфекцияланышына алып келиши мүмкүн.

10) Хирургиялык процедуралар учурунда кызматкерлердин баскан-турганына байкоо салынат.

а) Процедуранын жүрүшүндө операциялык жайдын эшиги жабык болот жана кызматкерлер, пациенттер кирип чыкканга, материал жана жабдыктарды алып кеткенге гана ачылат.

б) Операциялык жайга операция учурунда процедура өткөрүүгө зарыл кызматкерлер гана кирет.

11) Хирургиялык процедуралар аяктагандан кийин инструменттер, кийим жана таштандыларды алып салат.

а) Кызматкерлер булганган инструменттер, кийим жана таштанды менен манипуляция жасаганда гана чарбалык мээлей киет.

б) Колдонулган көп жолку инструменттер идишке чогултат жана дезкаражатка салынат зыянсыздандырат. Зыянсыздандыргандан кийин стерилизацияга чейинки тазалоого жана БСБга стерилизацияга жиберилет.

в) Аппараттын чыгарылып алынчу тетиктерин ошол сыяктуу материалдан жасалган медициналык буюмдардай дезинфекциялашат.

г) Колдонулган шейшеп-төшөнчүлөр суу өтпөгөн материалдан жасалган капка же капкагы бар идишке чогултулат жана кир жуучу жайга жуулганга жиберилет. Биологиялык суюктуктар менен контаминация болсо, алдын ала дезкаражатта чылап коюшат.

12) Медициналык таштандылар (МТ):

а) Зыянсыздандыруунун борборлошкон системасы жок болсо, МТ идиштерге чогултулат жана дезинфекцияланат.

б) Борборлошкон зыянсыздандыруу системасы (автоклавдоо, болгондо жырылбаган пластик пакетке же каптуу эмаль чакага алдын ала дезинфекциялабай чогултулат.

в) Сайуучу кесүүчү буюмдар өз алдынча алар өтпөгөн идиштерге чогултулат (катуу пластиктен коробкага же калай идишке). Колдонулган ийнелерге капкакча кийгизүүгө жана башка кошумча манипуляцияларды жасоого болбойт. Ийнелерди шприцтерден алып салуу зарылдыгы болсо, аны атайын ийне алгыч, ийне сындыргыч же ийне деструкторлордун жардамы менен коопсуз алып салыш керек.

г) Контаминациялуу эмес таштандылар жалпы таштандылар үчүн жабык идиштерге чогултулат.

д) Таштандылар менен манипуляция жасап, мээлей чечкенден кийин колдор гигиеналык тазалоодон өткөрүлөт.

13) Операциялык блокто асептикалык режимди кармоо үчүн жыйноонун 4 түрү жүргүзүлөт: алдын ала жыйноо, күндөгү жыйноо, акыркы жыйноо, негизги жыйноо.

14) Бөлмөдө абаны зыянсыздандырууга арналган каражаттарды колдонуу Нускамаларга же белгилүү бир жабдыкты иштетүү боюнча колдонмого, ченемдик документтерге ылайык ушул максатта уруксат берилген каражаттардын жана\же жабдыктардын жардамы менен операциялык блоктогу абаны зыянсыздандыруу керек. Абаны зыянсыздандыруу төмөнкү технологияларды колдонуу менен өткөрүлөт.

а) Киши жокто колдонулган бактерициддик комбинациялуу жана ачык нурланткычтардын жардамы менен, ошондой эле киши барда абаны зыянсыздандыруу жүргүзүүгө боло турган рецеркуляторлордун, жабык нурланткычтар аркылуу ультрафиолет нуру менен таасир этүү; ар бир оперблок үчүн нурланткычтардын саны нормаларга ылайык эсептик жол менен аныкталат;

б) Микробго каршы фильтрлерди, анын ичинде электрофильтрлерди колдонуу, ошондой эле фотокатализ жана иондук шамал ж.б. принципте иштеген фильтрлерди пайдалануу;

в) Киши жокто негизги жыйноо өткөргөндө жана акыркы дезинфекция өткөргөндө атайын чачыраткыч аппаратуранын (аэрозолдун генераторлору) жардамы менен дезинфекциялык каражаттардын аэрозолдору менен таасир этүү.

15) Медициналык инструменттерди жана материалдарды стерилизацияга чейинки тазалоону жана стерилизациялоо жүргүзүлөт.

25. Төрөт залындагы дезинфекциялык-стерилизациялык режим.

1) Бөлмөлөрдүн аянты, топтому жана жайгашуусу СаНПиН талаптарына ылайык келиши керек. (СанПиН 2.1.3.003-03. "Медициналык мекемелер: ооруканаларды, төрөт үйлөрүн жана башка дарылоо стационарларды жайгаштырууга, орнотууга, жабдууга жана эксплуатациялоого коюлган гигиеналык талаптар").

2) Төрөтү башталган пациенттер болгон жана төрөт өткөрүлгөн жер тазалыкта кармалышы керек.

а) Төрөй турган аялдар болгон жана төрөт өткөрүлгөн төрөт залдары таза, шамалдатылып, дезинфекциялык каражаттардын жыты жок болушу керек.

б) Төрөт залдарын жыйноо режими ушул Нускамада белгиленген эрежелерге ылайык аткарылат.

3) Медперсонал кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

4) Бир төрөт убагында медицина кызматкери милдеттүү түрдө жеке коргонуу каражаттарын колдонот: хирургиялык костюм, мээлей, алмаштырма бут кийим, резина же пластик белдемчи. Эпидемиялык көрсөткүчтөр боюнча - маскалар.

а) Хирургиялык костюм (халат) булганышына жараша, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жуулат. Биологиялык материал менен булганган учурда милдеттүү түрдө алдын ала дезинфекциялык каражатта аралашмага чыланыш керек.

б) Мээлей: ар бир процедура учурунда кийиш керек. Пациенттер менен иштегенде бир жолку диагностикалык-кароочу стерилдүү эмес мээлей колдонулат. Инструменттерди иштетип чыгуу жана жууш үчүн техникалык мээлей колдонот. Колдонулган мээлейлер дезинфекциялык эритмеге 60 минутка чыланат.

в) Көз айнектер: колдонулган сайын көз айнектер дезинфекциялык эритме менен сүртүлөт, аккан сууга жуулуп, кургатылат.

г) Маска: иштин ар бир 4 саатында алмаштырып туруу керек.

д) Кийинки төрөттү кабыл алуу алдында көрүнгөө булганган бар жеке коргонуу каражаттары алмаштырылат.

е) Атайын кийим жана маска биологиялык суюктуктар (кан, төрөт суусу, шилекей) менен булганганда жууган учурда алдында дезэритмеде зыянсыздандырылат.

5) Төрөгөн аял алдын алуучу иш-чараларынан өткөрүлөт.

а) Кынды текшерүү алдында аласы жылуу суу менен самындалып жана\же калий перманганатын кызгылт эритмеси менен жуулат.

6) Кынды текшергенде же физиологиялык суюктуктар менен контакт болгондо стерилдүү гана мээлейлер колдонулат.

в) Кын чектелүү текшерилет (зарылдыкка жараша жана клиникалык протоколго ылайык).

г) Клизма жана аланы кыруу аялдын каалоосу боюнча гана жасалат. Аланы санитардык иштетип чыгуу зарыл болсо, кыруу, машинка менен же кайчы менен алууга алмаштырылат же крем-депиляторий колдонулат.

6) Төрөттү аткаруунун алдында "колдор хирургиялык иштетүүдөн өткөрүлөт.

7) Төрөт аяктагандан кийин инструменттер, ич кийим жана таштандылар алып салынат. Инструменттер зыянсыздырылат.

а) Төрөттөн кийин медицина кызматкери булганган инструменттер, ич кийим жана таштандылар менен манипуляция жасаганда, персонал чарбалык мээлей киет.

б) Колдонулган көп жолку инструменттер идиштерге чогултулат жана дезинфекциялык эритмеге салынып зыянсыздандырылат. Зыянсыздандыргандан кийин стерилизацияга чейинки тазалоого жана БСБга стерилизацияга жиберилет.

в) Колдонулган ич кийим суу өтпөгөн материалдан жасалган капка же капкагы бар идишке салынат жана кир жуучу жайга жууганга жиберилет. Биологиялык суюктуктар менен контаминацияланганда алдын ала дезинфекциялык эритмеде чыланат.

8) Медициналык таштандылар ушул Нускаманын 14-пунктунун 12-пунктчасына ылайык жокко чыгарылат.

а) Таштандылар менен манипуляция жасап, мээлейди чечкенден кийин, колдор иштетүүдөн өткөрүлөт.

б) Баланын тону жырылбаган идишке салынат жана 15-таблицага ылайык дезинфекцияланат жана Беккердин санитардык чуңкуруна ташталат же көмүлөт. Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген инсенираторлордо өрттөөгө жол берилет.

9) Зыянсыздаштырылгандан кийин инструменттер жана БСБга жиберилбеген башка медициналык багыттагы көп жолку колдонулчу буюмдар стерилизацияга чейинки тазалоого алынат жана стерилизацияланат.

10) Жаракатка тийген, кан же инъекциялык препарат менен контактта болгон, же эксплуатация процессинде былжырлуу кабыкчага тийген жана аларды жабыркатышы мүмкүн бардык инструменттер стерилизацияланат.

11) Стерилизация алдында стерилизациялана турган медициналык багыттагы бардык буюмдар таңгакталат.

а) Бардык гинекологиялык күзгүлөр таңгактоо жана стерилизация алдында кылдат текшерилет: үстүлөрүндө жарака, учтуу, курч, кесүүчү, учтуу жерлери кемчиликтери болбоого тийиш.

б) Инструменттердин бир бөлүгүн комплектөө сунушталат: шашылыш акушердик-гинекологиялык жардам үчүн, жасалма боюнан алдыруу, татаал операциялар үчүн, кында пластикалык операциялар үчүн ж.б.

в) Даярдагандан кийин таңуучу материал жана операциялык шейшептер бикстерге же болотнай каптарга салынат. Бикстердин универсалдуу салынышын (типтүү операция үчүн - жатындан тышкары кош бойлуулук боюнча), максаттуулугун (айкын-ачык операция-гистерэктомия үчүн), түркүмдүүлүктөрүн айырмалашат (бикс халаттар менен, бикс салфеткалар менен ж.б.). Стерилизациядан кийин таңуучу материалды жана шейшептерди биксте сактоо мөөнөтү - 48 сааттан, каптарда - 24 сааттан ашпоого тийиш.

12) Стерилдүү бикстерден инструменттерди алуу үчүн кыпчыгычтар стерилдүү пеленкада сакталат (кыпчыгычтардын жумушчу бөлүгү толугу менен оролгон пеленкада болот, кол менен алына турган корнцанг бөлүгү ачык бойдон калат). Кыпчыгычтар пеленка менен бирге иште 6 саат өткөн сайын алмаштырылат. Стерилдүү инструменттерди алып чыгуучу кыпчыгычтарды антисептиктүү идиштерде сактоого тыюу салынат.

26. Стоматологиялык кабинеттердеги дезинфекциялык-стерилизациялык режим.

1) Стоматологиялык кабинеттердеги дезинфекция жана жыйноо режими зоналар боюнча аткарылат.

а) 1-зона (дарылоо зонасы), анда инструменттер жана материалдар, дарылоочу дарыгердин предметтик столчосу бар. Бул зонадагы бардык жерлер жумуш күнүнүн башында жана ар бир пациенттен кийин дезинфекцияланат.

б) 2-зона (дарылоо зонасынын чектери) стоматологиялык орнотмо, аба-суу пистолеттер, соргуч шлангалар, шам чырактар, түкүргүчтөр, крандар жана раковиналар, инструменттер үчүн стерилдүү столчо болот. Ар бир пациенттен кийин дезинфекциялык каражаттар менен (же зарыл болсо дезодоранттык каражаттар менен) иштетилип чыгарылат.

в) 3-зона (инструменттерди сорттоо жана иштетип чыгуу зонасы) өз алдынча стерилизациялык жай же БСБ жок болсо бөлүнүп берилет. 3-зона "таза" жана "булганыч" зоналарга бөлүнөт:

- "Таза зона": стерилдүү инструменттерди жайгаштыруу столу, стерилизатор, кургатуучу ысык шкаф, стерилдүү инструменттерди жана материалдарды сактоо шкафы.

- "Булганыч зона": инструменттерди жууш үчүн раковина, колдонулган инструменттерди сорттоо столу. Стерилизациялык жай жок болсо (стоматологиялык орнотмосу 3 чейинки мекеменин курамында) стоматологиялык кабинеттерде 2 раковина же ысык жана муздак суу орнотмосу бар 2 раковина керек (колду жууш үчүн жана инструменттерди иштетүү үчүн.

Колдонулган инструменттер ушул Нускаманын 19, 20-пункттарына ылайык дезинфекциядан стерилизация астындагы тазалоодон жана стерилизациялоодон өткөрүлөт. Инструменттерди колдонгонго чейин стерилдүү сактоо камсыз кылынышы керек.

г) 4-зона (кабинеттин калган бөлүгү): дубалдар, полдор, эшиктер, шкафтар. Бул зонадагы булгануулар күн сайынкы жыйноо жана жакшы желдетүү менен кетирилет. Биологиялык суюктуктар чачыраганда жана/же ушул жактарга тийип калса (түкүрүк, кан ж.б.) 15-таблицада көрсөтүлгөн режимдерге ылайык дезинфекциялоо жүргүзүлөт.

2) Пациентти кабыл алганда медицина кызматкери милдеттүү түрдө жеке коргонуу каражаттарын колдонот: мээлей, халат, маска, коргонуу көз айнек же бет калканча.

а) Халат булганышына жараша, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жуулат.

б) Мээлей: ар бир процедура учурунда кийиш керек. Пациенттер менен иштегенде бир жолку диагностикалык-кароочу стерилдүү эмес мээлей хирургиялык иштерди бир жолку стерилдүү мээлей колдонулат. Инструменттерди иштетип чыгуу жана жууш үчүн техникалык мээлей колдонулат.

в) Көз айнектер ар колдонулган сайын дезинфекциялык эритме менен сүртөт.

г) Масканы иштин ар бир 4 саатында алмаштырып туруу керек. Колдонулган маскалар жуулбайт.

д) Атайын кийим жана маскалар биологиялык материал менен булганган учурда милдеттүү түрдө алдын ала дезинфекциялык каражатта чыланат.

3) Медперсонал кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

4) Пациентти коргоо боюнча иш-чаралар.

а) Манипуляция башталар алдында пациентке бир жолку стоматологиялык боркок же жабынчу кийим кийгизилет.

б) Ар бир пациентке өзүнчө стерилдүү лоток стерилдүү инструменттер тобу колдонулат.

в) Кароонун башында жана андан кийин, ошондой эле зарылчылыгына жараша дарылоо учурунда пациенттин оозу бир аз кызгылт перманганат калий эритмеси (1:10000 аралаштырып) менен же башка ооз көңдөйүн чайкоо үчүн уруксат берилген ар кандай антисептик менен чайкалат.

г) Ооз тегерегин шилекей арчып туруу үчүн бир жолку кагаз салфеткалар колдонулат.

5) Тиш тактарын алуу, тиштегенин аныктоо, протездөө процедураларын өткөрүүдө тиш тактары жана протездер зыянсыздандырылат.

а) Пациенттин оозунан алынып чыккан жасама тактар 30-таблицага ылайык зыянсыздандыруу каражатына жана так алынуучу материалга жараша дезинфекциялык эритмеге салынат.

б) Тактардын дезинфекциясы эмаль же айнек, капкагы жабылган идиште эритмеге тактарды толук салуу менен (эксикатордо болушу мүмкүн) жүргүзүлөт. Жасама тактын үстүндөгү эритме деңгээли 1 см кем болбойт. Процедура аяктагандан кийин жасама тактарды эритмеден алып, дезинфектанттын калдыктарын кетирүү үчүн аккан сууга 1 минут жуулат.

в) Бул процедураны өткөргөндө төмөнкүдөй этияттык чаралар аткарылат:

- жумуш эритмелерди соруп-чыгаргыч вентиляция иштеп турганда соруп алчу шкафта даярдалат;

- дезинфекцияны резина мээлей, коргоочу көз айнек кийип өткөрүлөт;

- препараттан көзгө жана териге тийүүсүнөн сактануу керек.

г) Жарым фабрикаттарды (жасама тактарды, жасалмаларды жана башка материалды) техникалык лабораторияга берүү үчүн врачтын жана техниктин аты-жөнү, жасалган датасы, наряддын номери көрсөтүлүп, бүтүн пластик пакетке салынат.

д) Даяр протездер жана алардын полуфабрикаттары (мом шаблондор, жасалма тиштүү момд базистери, жеке кашыктар, каппа, коронка, көпүрөчө жана башка протездер) техникалык лабораториядан келип түшкөндөн кийин аккан сууга 2 минут жуулуп суутек перекисинин 3% эритмесине 30 минутка салынып дезинфекцияланат.

е) Зыянсыздандырылган протезди оозго салынар алдында чайкалат.

6) Ар бир пациент кабыл алынганда жумушчу зона жыйналат.

а) Колдонулган инструменттер салынган лоток булганыч зонага алынып барылат жана 15-таблицага ылайык дезинфекциялык эритмеге чыланат.

б) Колдонулган түкүргүчтү тазага алмаштырылат. Колдонулган түкүргүчтүн ичиндегилер таштандылар чогултуу үчүн дезинфекциялык эритмеси бар идишке төгүлөт (шилекей же кан менен вата тампондор ж.б.). Түкүргүч дезинфекциялык эритмеге салынат.

в) Дарылар жана материалдар үчүн дарыгердин предметтик столчосу дезинфекциялык эритме менен 15-таблицага ылайык иштетилет.

г) Креслонун үстү биологиялык контаминацияланган учурда, аны 15 минуттук интервал менен дезинфекциялык эритме менен иштетилет.

д) Стоматологиялык орнотмонун шилекей соргучунун учу алмаштырылат.

е) Стоматологиялык орнотмонун учу алмаштырылат.

е) Ийилчек шлангды жана стоматологиялык орнотмонун лампаларынын жарык берүүчүлөрү 15 минуттук интервал менен эки жолу сүртүлөт.

7) Стоматологиялык инструменттерди, жабдыктарды жана материалдарды дезинфекциялоо жана стерилизацияга чейинки тазалоо.

а) Стоматологиялык учтар.

Стоматологиялык учтарды зыянсыздандыруу Лизформин 3000 3% эритмесинде же Микроцид ликвид даяр эритмеде же 3% формальдегид же үч эселик эритмеде чыланган стерилдүү вата-марля тампон менен бор үчүн каналды же тыштарын кылдат сүртүү жолу аркылуу жүргүзүлөт. "Үч эселик эритме": (Formali№i 20.0 Ас.саrbocili 50,0, №atrii hyrdocarbo№atis 15,0 Aq.destill. 1000 ml) Сүртүлгөндөн кийин стоматологиялык учтар жогоруда аталган дезинфектанттын бирине чыланган салфеткага оролот жана 15 минутка калтырылат. Зыянсыздандырылгандан кийин учтар дистилляциялкк сууга малынган тампон менен эки же үч жолу сүртүлөт, кургатылат, андан кийин учтар колдонууга даяр болот. Учтарды химиялык стерилизациялоо үчүн "Терминатор" аталган атайын орнотмону (бормашинага бекитилет) колдонуу сунушталат.

б) Эндодонттук стоматологиялык инструменттер: кошундусу катуу борлор, дрильборлор (файлдар), ороп ачма, буравалар.

Эндодонттук стоматологиялык инструменттерди дезинфекциясы 6% суутек перекиске же 3% Лизоформин 3000 1 саатка же Ротасепт даяр эритмеге 30 минут салуу менен өткөрүлөт. Аккан ичүүчү, андан кийин дистилляциялык сууга жуулат. Кургатылат жана стерилизация берилет. Жуучу эритме менен, мисалы ультрадобуштук тазалагыч "Флюкса" (фирма "Моком" Италия) же "Серьга" (Россия) менен ваннада ультрадобуштук жуу методун колдонуу сунушталат.

в) Пульпоэкстракторлор, тамыр ийнелер.

Пульпоэкстракторлор, тамыр ийнелер бир жолу гана колдонулат. Аларды көп жолу колдонууга тыюу салынат. Жаңы пульпоэкстракторлор жана тамыр ийнелер колдонор алдында заводдук техникалык майдан жуучу эритмеде тазаланат жана жуулат. Жана кургатып ысытуучу шкафта стерилизацияланат. Колдонулган ийнелер тешилбеген идиште чогултулат жана 15-таблицага ылайык дезинфекцияланат.

г) Алмаз борлору, дисктер, тегеректер 6% суутек перекиске 60 минутка же Ротасепт 30 минут чыланып дезинфекцияланат. Аккан сууга жуулат, андан кийин "алмаздык инструменттерди тазалоо суюктугуна" 45 минутка салынат ("Voco" Германия; "Septodo№t" Франция, "Стома" Украина ж.б.). Андан кийин стерилдүү салфетка менен кургатылат жана стерилдүү Петри чөйчөгүнө салынат, андан кийин алар колдонууга даяр болот.

д) Тиш дарылоочу күзгү. Күзгүнү зыянсыздандыруу 6% суутек перекиске эки идишке ар биринде 30 минуттан же үч эселик эритмеде 45 минут же Ротасепте 30 мүнөт салып жүргүзүлөт же ушул Нускаманын 19-20-пункттарына ылайык иштетилет. Суу менен жуулуп, кургатылат жана "Таза күзгү" жазуусу менен белгиленген идишке салынат.

е) Шилекей соргучтардын учтары (пластмасса). Шилекей соргучтардын учтары дезинфекциялык эритмеге 1 саатка салынат (6% суутек перекиси, 1% Лизоформин 3000) же Ротасептке 30 мүнөткө салынат же 15-таблицага ылайык иштетилип чыгат. Аккан сууга жуулуп, чайкалат, кургатылат, андан кийин учтары колдонууга даяр болот.

е) Сордургуч системалар жана түкүргүчтөр. Стоматологиялык сордургуч системаларды иш бүткөндөн кийин зыянсыздандыруу үчүн система аркылуу 1,5 л Аспирматик каражаттын 2% эритмесин сордуруу. Түкүргүчкө 0,5 л Аспирматик каражаттын 2% куюп 30 минутка же бир түнгө коюу. Дезинфекциялык кармоодон кийин эритме системадан куюлат жана аккан сууга 2 мин. жуулат. Тазалоо үчүн жумасына 1 жана 2 жолу сордургуч система жана түкүргүч 5% (өтө булганса 10%) Аспирматик Клинер эритмеси менен 2 саатка толтурулуп, андан кийин таза суу менен жуулат.

8) Стоматологиялык инструменттерди жана материалдарды стерилизациялоо.

а) Таңуучу материал, шейшептер, вата шариктер, турунда ушул Нускаманын 20-п. ылайык стерилизацияланат.

б) Металл инструменттер ушул Нускаманын 20-п. ылайык стерилизацияланат.

27. Лабораторияларда патогендик материал менен иштөөдөгү дезинфекция жана стерилизация.

1) Аныктама. Биологиялык материалды дезинфекциялоо жана зыянсыздандыруу 1-4-топтогу микроорганизмдер менен потенциалдуу инфекцияланган материалда патогендик козгогучтарды жок кылууну билдирет.

2) Лаборатория кызматкерлери ишинде милдеттүү түрдө жеке коргонуу каражаттарын колдонот: мээлей, халат, шапочка, алмаштырма бут кийим. Жууганда, иштетип чыгууда жана инфекциялуу материалды чачыратууга мүмкүн болгондо төмөнкүлөрдү колдонуу да милдеттүү: пластик белдемчи, маска, коргомо көз айнек же бет калканча, техникалык мээлей.

а) Халат булганышына жараша, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жуулат. Биологиялык материал менен булганган учурда милдеттүү түрдө алдын ала дез эритмеде 15-таблицага ылайык чылаш керек.

б) Мээлей: ар бир процедура учурунда кийиш керек. Пациенттер менен иштегенде бир жолку диагностикалык-кароочу стерилдүү эмес мээлей колдонулат. Инструменттерди иштетип чыгуу жана жууш үчүн техникалык мээлей колдонулат. Колдонулган мээлейлер дезинфекциялык эритмеге салынат.

в) Көз айнектер: ар колдонулган сайын дезинфекциялык эритме менен сүртүлөт, аккан сууга жуулуп, кургатылат.

г) Маска: иштин ар бир 4 саатында алмаштырылып турушу керек.

3) Медперсонал кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

4) Бөлмөлөрдү жана жумуш орунду жыйноо режими.

а) Жумуш күндүн башында лабораториянын бөлмөсү нымдуу жыйналат. Столдордун, приборлордун, жабдыктардын үстүндөгү, ошондой эле терезе алдыларынын үстүндөгү чаң дезинфекциялык эритме менен нымдалган тряпка аркылуу сүртүлөт.

б) Жумуш аяктагандан кийин лабораториянын персоналы, лаборант жумуш столун боксторду дезинфекциялоону жүргүзүш керек.

в) Жумуш күндүн аягында күн сайын нымдуу жыйноо жүргүзүлөт: лабораториянын "таза зонасында" жуучу каражаттарды колдонуп, "жугуштуу зонада" дезинфектанттарды колдонуп.

г) Бокстук бөлмөлөрдө жумасына бир жолудан кем эмес үстүңкү түз жерлер ысык суу менен самындап жуулат (дубалдар, полдор, терезелер) жана кургатып сүртүлөт.

д) Жумуш жана бөлмөлөрдү жыйноо аяктагандан кийин алар бактерициддик лампалар менен 30-60 мин. ичинде нурлантылат (БУВ-30 же Кыргыз Республикасында ушул максатты уруксат берилген башкалары менен). Нурлантуу кубаттуулугу 2,5 вт/куб.м түзүшү керек. Нурланткандан кийин бөлмө 15 минут шамалдатылат.

е) Патогендик микроорганизмдер менен иштөөдө ар кандай объекттерди дезинфекциялоо 15-таблицага ылайык жүргүзүлөт.

5) Лабораторияда дезинфекциялык каражаттардын аз дегенде бир жумалык запасы сакталып турушу керек. Жаңы келген серияларда дезинфекциялык каражаттарды камтуусун контролдоо зарыл. Ар бир дезинфектанттын партиясы (хлордуу дезинфектанттар) колдоноордун алдында активдүү заттын (хлор) болушу көзөмөлдөнөт же саткан\өндүргөн фирманын активдүүлүк жөнүндө сертификаты көрсөтүлүшү керек.

6) Патогендик материал авария болгондо авария кесепеттерин жоюу жана локализациялоо боюнча иш-чаралар өткөрүлөт.

а) Патогендик материал авария болгондо жумуш ошол замат токтотулат, лаборатория жетекчисине же анын орун басарына билдирилет.

б) Авария болгон жер зыянсыздандырылат. Дезинфекция түрү жана көлөмү авария мүнөзү менен аныкталат.

в) Центрифуга иштеген учурда авария болгондо капкак 30-40 минуттан кийин гана акырын ачылат (аэрозол чөккөндөн кийин). Центрифугалык стакандар жана сынган айнектер дезинфекциялык эритмеге салынат, капкактын үстү, центрифуганын ички бөлүктөрү, анын тышы дезинфекцияланат. Центрифуганын дезинфекциясы ал электр тармагынан ажыратылгандан кийин жүргүзөт.

г) Патологиялык материал чачырап авария болгондо, бөлмөдөгү адамдар чыгып кетишет, денесинин ачык жактарын жана былжырлуу кабыкчаларын иштетип чыгышат, дезкаражатта жеке коргонуу каражаттарын чылайт, душка түшүшөт.

д) Чачыратуу ыкмасы менен дезинфекция жүргүзүлгөндө дем алуу органдарын жеке коргоо каражаттары катары респираторлор колдонулат (колдонулган дезинфектантка шайкеш маркасы РУ-60 М же РПГ-68 патрону менен) же ГП-5 тибиндеги противогаз.

7) Кан териге жана былжырлуу кабыкчаларга тийгенде алар зыянсыздандырылат.

а) Териге кан же башка биологиялык суюктук тийгенде, ал 2 минуттун ичинде 70 град. спиртке малынган тампон менен ошол замат иштетилип чыгат, аккан сууга самын менен жуулуп бир жолку сүлгү менен аарчылат. Колдонулган тампондор дезинфекциялык эритмеде чыланат.

б) Биологиялык суюктук көздүн былжырлуу кабыкчасына тийгенде ичи шек туудурганда ал ошол замат 1:10000 аралашмасындагы солгун марганецтик калий эритмеси менен жууп, альбуцид эритмеси тамчылатылат.

в) Мурундун былжырлуу кабыкчасына тийгенде суу менен жуулуп, Кыргыз Республикасында былжырлуу кабыкчалар үчүн уруксат берилген антисептик менен иштетилет.

г) Ооздун былжырлуу кабыкчасына тийгенде - 70 град. спирт менен чайкалат жана дезинфекциялык эритмеге түкүртүлөт.

д) Жабыркаган же кесилген териге тийгенде, сайып алганда: кесилген жерлер спирт менен иштетилет, андан кийин йод менен. Лейкопластырь менен чапталып, манжага киймени киет.

8) Колдонулган буюмдар жана патогендик материал 15-таблицага же приборду өндүрүүчүнүн сунуштарына ылайык зыянсыздандырылышы керек.

а) Зыянсыздандыруу методдору жана каражаттары ар бир өз алдынча учурда микроорганизмдин түрүнө жана зыянсыздандырган материалга жараша аныкталат.

б) Жугуштуу же жугуштуулугу шектүү материал менен иштөөдөн кийин жумушчу кийим чечилет жана зыянсыздандырылат.

в) Лабораториялык текшерүүлөрдө колдонулган предметтик айнектер, пипетка, шпателдер бир саатка дезинфекциялык эритме куюлган идишке салынып салынып, жуулат жана кайнатылат.

г) ФП кювет-анализатордун блоктору, өлчөгүч аппаратуранын кюветтери, пластик пробиркалар ж.б. суутектин 6% эритмесинде гана зыянсыздандырылат жана аккан сууга жуулат.

д) Бир жолку инструменттер (плашка, автоматташкан пипетканын учтары ж.б.) буу стерилизатордо 2,0 кг/кв.см (132 град. Цельсияда) - 60 мин. зыянсыздандырылат.

е) Ваталык пробкалар жана коштомо документацияны кургатып ысытуу жана башка метод менен зыянсыздандырат.

е) Жумуш столдордун үстү дезинфекциялык эритме менен иштетилет, бокстор жана операциялык жайлар бактерициддик лампалардын жардамы менен зыянсыздандырылат жана жабдыктар, дубалдар жана столдор дезинфекциялык эритмелер менен сүртүлөт. Бактерициддик лампалар кызматкерлер жокто күйгүзүлөт. Кызматкерлер кыска убакытка ошол бөлмөдө болуусу зарыл болсо коргонуу көз айнек же козырек колдонулушу керек.

ж) Биологиялык материал (алынган бейтаптын клиникалык материалы: какырык, заара же суу менен аралашкан заңдары, суюк заңдары, кусундулары, азыктардын калдыктары) 15-таблицага ылайык зыянсыздандырылат.

з) Микроорганизмдердин культуралары иштетилгенден кийин өлтүрүлөт. Иштетилген Петри чөйчөктөрү жана патогендик культуралар себиндилери, жуктурулган себилген ткандык культуралар менен матрацтарды капкактуу идишке чогултат жана 126+-2 град., 1,5 атм., 60 мин. ичинде автоклавдалат же кайнатылган самын сууда же 2% сода эритмеде кайнагандан тартып 30 мин. ичинде автоклавдалат. Автоклавдоо үчүн идиштер дезинфекциялык эритмеси бар бакта кийинки күнгө өзгөчө учурларда гана калтырылат. 10-12 саатка дезинфекциялык эритмеге салып зыянсыздандыруу өзгөчө учурларда гана болот (5% лизол же 3% хлорамин). Акыркы учурда идиш зыянсыздандыргандан кийин кылдат жуулат. Бактериологиялык лабораторияларда патогендик микробдорду өстүргөндө термостат жана термостаттык бөлмөлөр бир жумадан кем эмес дезинфекцияланат. Жугуштуу материал рефрижератордо сакталганда рефрижераторго жугууну алдын алууга, анын эрип кетишин болтурбоого, эксплуатация эрежелеринде каралган чараларды көрүп, алар дезинфекция менен айкалыштырылат.

и) Лабораториялык жаныбарлардын өлүктөрү зыянсыздандырылат: Жугуштуу жаныбарлардын өлүктөрү дезинфекциялык эритме бар идишке салынып, жумуш күн аяктагандан кийин атайын меште (крематорийде) өрттөлөт же 60 мин. ичинде 120 град. Цельсия температурада, 1,5 атм. автоклавдалат.

9) Инструменттерди жана башка буюмдарды зыянсыздандыруу 9.9-п. ылайык жүргүзүлөт. Клиникалык материалдын боелгон мазогу жана коюлган предметтик айнектен микроскопия өткөргөндөн кийин иммерсиялык майдын калдыктары жок кылынат, айнектер самын сууда 15 мин. кем эмес боек кеткенге чейин кайнатылат, андан кийин аккан сууга жуулат, абада кургатылат жана сүртүлөт.

10) Дезинфекция жана стерилизацияга чейинки тазалоодон кийин лабораториялык инструментер стерилизацияланат. Металлдан, айнектен жана силикон резинадан буюмдар таңгактоочу кагазга оролгондорду аба стерилизатордо 180 град. Цельсияда - 60 минут же 160 град. Цельсияда - 150 мин. стерилизациялайт. Коррозияга каршы металлдан, айнектен, текстилдик материалдан, резинадан буюмдар (таңгактоочу кагазда стерилизациялык коробкаларда) буу автоклавда 2,0 кгс/кв.см басымда 132+-2 град. Цельсияда - 20 минут стерилизациялайт. Резинадан, латекстен, полимердик материалдан буюмдар (бийик тыгыздыктагы полиэтилен, ПВХ-пластикаттар) (таңгактоочу кагазда стерилизациялык коробкаларда) буу автоклавда 1,1 кгс/кв.см басымда 120+-2 град. Цельсияда - 45 минут стерилизациялайт. Полимердик материалдан, резинадан, айнектен, коррозиялык туруктуу металлдан буюмдарды химиялык метод менен 10-12-таблицага ылайык стерилизациялайт.

11) Медициналык таштандыларды чогултуу коопсуздук техникасын аткаруу менен жүргүзүлөт.

а) Жугуштуу материал менен иштеген лабораториянын бөлмөлөрүндө чогултулган таштандынын бардыгын дезкаражатка салып (2 сааттан кем эмес), автоклавдоо кылып, кайнатып же өрттөп зыянсыздандырылат. Суюк таштандылар зыянсыздандырылгандан кийин гана канализацияга төгүлөт.

б) Медициналык таштандыларды чогултканда жеке коргонуу каражаттар колдонулат.

в) Медициналык таштандылар жырылбаган пластик пакети менен идишке салынат. Идиштердин 3/4 көлөмү толгондо автоклавдоого алынып кетет.

г) Сайуучу-кесүүчү буюмдар тешилбеген идишке салынат (катуу картондон коробкага, тыгыз пластиктен идишке, бир аз тешиги бар металл идишке). Колдонулган ийнеге капкакча кийгизүүгө жана башка кошумча манипуляция жүргүзүүгө болбойт. Эгерде ийнени шприцтен алуу зарылдыгы болсо, атайын ийне чыгаргыч, ийне кескич же ийне деструкторлордун жардамы менен коопсуз алуу каралышы керек. Идиштер жабылат жана 3/4 көлөмү толгондо алынып кетет.

д) Контаминациялуу эмес таштандыларды жалпы таштандыларга жабык идиштерге чогултат.

28. Кан менен иштөөдөгү дезинфекция-стерилизация режими.

1) Көрсөтмөлөр: кан, анын компонеттерин жана препараттарын даярдоого байланыштуу ар кандай медициналык манипуляциялар жана/же канга мүмкүндүү контакт болгондогу манипуляциялар.

2) Канды, плазманы, жугуштуу дартка каршы колдонулуучу суюктукту жана башка кандын компоненттерин потенциалдуу материал катары кароо керек.

3) Тазалоочу каражат катары, ушул максатта өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык, Кыргыз Республикасында уруксат берилген, 18-п. көрсөтүлгөн башка тазалоочу каражаттар да колдонулушу мүмкүн.

4) Медперсоналдын саламаттыгын коргоо иш-чаралары.

а) Кайрадан жумушка кабыл алынган кызматкерлер, вирустуу гепатитке жана ВИЧке карата канды текшерүүдөн өткөрүүчү алгачкы медициналык-профилактикалык кароодон өтүүлөрү керек жана мындан ары жылына бир жолу өтүп турушат.

б) Кайрадан жумушка кабыл алынган кызматкерлер, кан менен иштөөдөгү инфекциялык коопсуздук техникасынын эрежелери жөнүндөгү нускоодон өтүүлөрү керек.

в) Кан менен иштеген кызматкер, "В" түрүндөгү гепатитке каршы эмделүүсү шарт. Эмдөөдөн баш тарткан учурда кагаз жүзүндө тариздөө керек.

г) Кан менен байланышуу мүмкүндүгү бар манипуляция жүргүзүлгөн мекемелерде, аттестациядан өткөрүү менен кан менен иштөөдөгү коопсуздук эрежелерин сактоо маселелери боюнча, медперсоналдарды пландык окуулардан өткөрүп туруулары керек (бир жылда бир жолудан кем эмес).

д) Кан менен иштеген медперсонал милдеттүү түрдө өздүк коргонуу каражаттарын колдонуулары керек: мээлей, халат, баш кийим, алмаштырып туруучу бут кийим. Башка учурларда (жууганда, иштеткенде, чачыратып алуу болжолу ж.б.) коргоочу көз айнектерди, беткаптарды пластик алжапкычтарын, мээлейлерди колдонуу милдеттендирилет. Пайдаланылган атайын кийимдер жумуш зонасынан чыга электе чечилет жана атайын контейнерге салынып, жуулат.

е) Медперсонал кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

5) Авария учурунда, кан менен авариянын кесепеттерин чектөө жана жоюу иш чаралары.

а) Авария болгондо ишти токтотуп, ал тууралуу бөлүмдүн жетекчисине же анын орун басарына билдирүү керек.

б) Авария болгон жерге зыянсыздандыруу иш-чаралары жүргүзүлөт. Дезинфекциянын көлөмү жана түрү авариянын мүнөзү менен же төмөндө көрсөтүлгөндөй аныкталат.

в) Авария болгон жерди тазалоодо кызматкер атайын кийимди жана тешилүү туруктуулугу бар мээлей кийүүсү абзел.

г) Кандын жана анын компоненттеринин былжырлуу жана жабыркаган териге тийүүсүндө жабырлануучуга бир жыл аралыгында медициналык көзөмөл жүргүзүлөт жана ВИЧ-инфекцияга жана вирустуу гепатитке карата "авариядан" кийин дароо, 6, 12 жумада, 6 айда, бир жылда текшерүү жүргүзүлөт.

б) Кандын териге жана былжырлуу кабыкка тийүүсүндө көрүлүүчү иш-чаралар.

а) Теринин кан жана анын компоненттери менен булгануусунда 70% спиртке чыланган тампон менен эки мүнөттүк тазалоо жүргүзүп, агын сууга самындап жууйт жана бир жолу колдонуучу сүлгү менен аарчыйт.

б) Кандын жана анын компоненттеринин көздүн былжырлуу чел кабыгына тийген учурунда токтоосуз марганецтүү калий кычкылынын 1:10000 катышындагы эритмеси менен жууп, альбуцид эритмесин тамчылатылат.

в) Мурун былжырына тийген учурда - суу менен жууйт жана КРда былжырлуу чел кабыктар үчүн пайдаланууга уруксат берилген антисептик менен тазалайт.

г) Ооз көңдөйүнүн былжырына тийген учурда, 70%үү спирт менен чайкап, тазалоочу эритмеге түкүрүп салат.

д) Жабыркаган териге тийгенде же кесип, сайып алганда: кесилген жерди спирт менен, андан соң иод менен тазалап, лейкопластырь чаптап, бармак кап кийүү керек.

7) Иштеп жаткан жерге, полго кан төгүлгөндө тазалоо:

а) Кан төгүлгөн аймакка 1:5 катышындагы кальций гипохлоритин сээп, (дезинфектанттын 1 бөлүгү кандын 3 бөлүгүнө), 20 мүнөткө калтырып коюу керек же өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык ушул максатка негизделип уруксат берилген башка тазалоочу каражаттар менен тазалап чыгуу керек.

б) "Төгүлгөн" аймакты кебез же сормо кездеме менен жаап коюу керек.

в) Сиңирилген катмарды, сынган айнекти, шыпыргы жана калакты пайдалануу менен, "коркунучтуу медициналык таштандылар" идишине салуу керек.

г) Ал жерди жууп тазалоочу каражат менен тазалоо керек.

8) Центрифугага төгүлгөн канды тазалоо.

а) Центрифуганын капкагын ал толук токтогондон 30-40 мүнөт өткөн соң гана ачуу керек.

б) Атайын кийим жана тешилүү туруктуулугу бар мээлей кийүү керек.

в) Центрифуга стаканындагы затты, тазалоочу эритмеге куюу зарыл.

г) Жабыркаган сынык айнекти тазалоочу эритмеге чылап коюу керек.

д) Центрифуга стаканын башка идиштеги эритмеге чылоо мөөнөтү бардык учурда 1 саат.

е) Кан куюлган жабыркабаган контейнерлерди, 6% суу перекиси менен тазалап, андан аркы технологиялык операцияларды улантууга берүү керек.

е) Капкактын сыртын, центрифуганын ички бөлүгүн анын сыртын 6% суу перекиси менен сүртүп чыккан соң, 0,5% жууп тазалоочу эритме менен тазалоо керек.

ж) Центрифуганы дезинфекциялоо электр тармагынан ажыратылгандан кийин жүргүзүлөт.

9) Кан даярдоочу бөлмөлөрдү тазалоо.

а) Күнүгө кан жана анын компоненттерин, керектүү каражаттарды даярдоо жүргүзүлгөн жабык жерлерге донорлор менен иш башталганга чейин, 2 саатка бактерицидүү нурданткычты сайып, атайын журналга катталат.

б) Жумушчу күндүн аягында бөлмөнү жыйноого жоопкер медперсонал бөлмөгө желдетүү, дубалдарды, шыпты, полду жана мебелдерди 3% суу перекиси жана жууп тазалоочу каражаттын 0,5% эритмесин колдонуп зыянсыздандыруу менен нымдуу жыйноо жүргүзөт. Андан соң, 2 саатка бактерициддүү нурданткычты сайып, бир нече убакытка бөлмөнү ээн калтырып кетүү керек.

10) Жабдыктарды (центрифуга, муздаткыч, плазмаэкстрактор, таразалар, гемоконтейнерлер үчүн илүү үчүн мамылар) тазалоо.

а) Күн сайын жумуш күндүн аягында 3% суутек перекиси 0,5% жуучу каражаттын эритмеси менен сүртүп жуушат.

б) Муздаткычтын ички жагын - кан, анын компоненттери жана препараттары сакталган текчелерди 6% суутек перекиси менен гана иштетип чыгат, эки жолу 15 минуттук аралык менен сүртөт.

11) Лабораториялык айнек идиштердин дезинфекциясы (пробиркалар, Петри чөйчөктөр, СОЭ пипеткалар, предметтик айнектер) кан менен контактта болсо, колдонгондон кийин ошол замат жана тазалоого чейин 15-таб. ылайык зыянсыздандырылат.

а) Кювет-анализатор ФП блоктору, өлчөгүч аппаратуранын кюветтери 6% суутек перекиси менен гана жана башка уруксат берилген дезинфектант менен зыянсыздандырылат жана аккан сууга жуулат.

б) Предметтик айнектер кан мазогу менен микроскопия жүргүзгөнден кийин 6 минутка дезэритмеге салып дезинфекцияланат.

12) Уюган кандардын дезинфекциясы.

а) Пробиркалардан уюган кандарды этияттык менен атайын ошого арналган жана маркаланган, оозу бек жабылган идишке чогултат.

б) Колдогу дезинфекциялык каражатты өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык же 1:5 катыштагы (дезинфектанттын 1 бөлүгү кандын 5 бөлүгүнө) гипохлорит кальций себет.

в) Аралаштырат, капкагын жабат жана экспозиция учурунда өндүрүүчүнүн Нускамасына ылайык же гипохлорит кальций колдонгон учурда 1 саатка калтырат. Андан кийин канализацияга төгүлөт.

г) Идишти дезкаражаттын бири менен иштетип чыгат. Таза суу менен жууйт жана кургатат. Атайын арналган жерде сакталат.

13) "Жараксыз" канды зыянсыздандыруу.

а) Гемотрансмиссивдик инфекциялары маркерленген жана жарактуулук мөөнөтү өткөн кан, кандын компоненттери "жараксыз" канга кирет.

б) "Жараксыз" кандын жана анын компоненттерин бөлүп чыгаруу жана тандап алууну кан даярдоонун бөлүм башчылары жүргүзөт.

в) Жараксыз кан жана анын компоненттери атайын журналда кан үлгүнүн номери жана жараксыздыктын мүнөзү көрсөтүлүп катталат.

г) "Жараксыз" канды жокко чыгаруу акты түзүлөт.

д) Этикетканы алгандан кийин жараксыз кан таңгактоочу кагазга салынат. "Кооптуу таштандылар" маркасы менен контейнерге салынат. Зыянсыздандырууга автоклавга өткөрүп берилет.

е) Зыянсыздандырууну атайын бөлүп берилген автоклавда 2 атм. режимде 60 минуттун ичинде жүргүзөт.

14) Канга булганууда кызматкерлердин кийимдерин дезинфекциялоо.

а) Канга булганган атайын кийимди зыянсыздандырууну төмөнкү ыкмалардын бири менен жүргүзсө болот:

Кальцийленген соданын 2% эритмесинде же 0,5% жуучу каражаттын эритмесинде 30 мүнөткө кайнатуу. Уруксат берилген дезкаражаттын бирине салып, андан кийин жууйт. Буу стерилизатордо 126 град. Цельсияда режимде зыянсыздандыруу, кармоо убактысы - 30 минут.

б) Коргонуу көз айнектердин же экран-калканчанын дезинфекциясы: 6% суутек перекиси менен эки жолу сүртөт, аралыгы 15 мүнөт.

15) Катуу калдыктар (белоктук фракциялардын калдыктарын) эки жол менен зыянсыздандырылат.

а) Хлорлуу дезинфектант куюлуп, активдүү хлор эритмеде 0,5% кем болбошу керек, 1 саат кармайт, андан кийин канализацияга төгөт.

б) Тунмаларды суу менен аралаштырат, жабык идиште 60 град. Цельсияда 10 саат ичинде жылытат.

16) Иштетип чыккан центрифугатты зыянсыздандыруу. Эгерде иштетип чыккан центрифугат спирт менен ректификацияланбаса, анда ал хлор бар дезинфектантка иштетилип чыгат, активдүү хлор эритмеде 0,5% кем болбошу керек, 1 саат кармайт, андан кийин канализацияга төгөт.

17) Чоң идиштерди зыянсыздандыруу. Плазма фракциялоо процессинде колдонулган чоң идиштер (100 литрлик бактар).

а) Колдоноор алдында жана кийинки 5 фракциялаган күндүн ичинде: 96 град. спирт менен күйгүзүлөт, бидисстиляциялык суу менен чайкалат.

б) Фракциялоо аяктагандан кийин, аккан сууга чайкалат автоклавда зыянсыздандырылат, режим 132 град. Цельсияда 60 минут.

18) Стерилизация ушул Нускаманын 10-пунктуна ылайык жүргүзүлөт.

а) Флакондор, пробиркалар 2 кат пахтадан капта буу стерилизатордо стерилизациялык бикске салынып 2 атм. режимде стерилизацияланат. 20 минут, же кургатып ысытуучу шкафта температурасы 180 град. Цельсияда 1 сааттын ичинде.

б) Стерилизациялык фильтрлер буу стерилизаторунда 120 град. Цельсияда 45 мүнөт ичинде.

в) Алюминий колпакчалары буу стерилизаторунда 120 град. Цельсияда 45 мүнөт ичинде.

г) Кан препараттардын вирусологиялык коопсуздугу, кан препараттардын вирусологиялык коопсуздугу (альбумин, протеин) 10 саат ичинде пастеризациялоо жолу менен жасалат.

д) Стерилизациялык фильтрация чыгарылган эритмелердин стерилдүүлүгүн камсыз кылат. Стерилизациялык фильтрацияда КР колдонууга атайын уруксат берилген фильтрлер комплекси колдонулат.

29. Эндоскопиялык жабдууларды иштетип чыгуу, дезинфекциялоо жана стерилизациялоо.

1) Жалпы жоболор.

а) Эндоскоптор катуу жана жумшак (анын ичинде видеоэндоскоптор), алардын шаймандары - клапандар, заглушка, ошондой эле аларга инструменттер (биопсия үчүн кыпчыгычтар, сыйыртмак, ийнелер ж.б.) ткандарды жана органдарды кароого, ошондой эле дарылоо жана диагностикалык манипуляцияларды жүргүзүүгө арналат.

б) Эндоскоптор жана аларга керектүү аспаптар организмдин былжырлуу кабыкчаларына тийгизүүгө жана/же стерилдүү ткандарга жана организмдин көңдөйлөрүнө киргизүүгө мүмкүн болгон медициналык багыттагы буюмдарга кирет.

в) Учурда колдонулган эндоскоптор жана алардын инструменттери көп жолку колдонулуучу буюмдарга кирет жана пациенттердин эндоскопиялык манипуляциялары аралыгында жогорку деңгээлдеги тазаланууга (ЖДД) же стерилизацияланууга тийиш.

г) Эндоскопторго инструменттер "бир жолку пайдалануу үчүн" белгиси менен стерилдүү түрдө чыгарылгандар стерилизацияланбайт жана кайрадан колдонулбайт.

д) Каражаттарды тандаганда эндоскопторду өндүрүүчүнүн ошол буюмдарга конкреттүү каражаттардын таасири тууралуу сунуштарын эске алыш керек.

е) Эндоскопторду жана анын инструменттерин тазалаганда, дезинфекциялаганда жана стерилизациялаганда Кыргыз Республикасында колдонууга белгиленген тартипте уруксат берилген жабдыктарды жана материалдарды колдонууга болот (орнотмолор, кир жуучу машина, стерилизацияга чейинки тазалоо үчүн контейнерлер, химиялык дезинфекция жана стерилизация, стерилизаторлор, таңгактоочу материалдар ж.б.).

2) Алдын ала тазалоо.

а) Эндоскоптордун жана алардын инструменттеринин алдын ала тазалоосун эндоскопто биологиялык булганууну кургатпай, эндоскопиялык манипуляция аяктагандан кийин кол менен жүргүзөт. Ийилме эндоскоптордун тазалоосун прибор сордургуч орнотмого жана электрге кошпой жүргүзөт.

б) Алдын ала тазалоо алдында коргонуу кийимин кийүү талапка ылайык: техникалык мээлей, халат, суу өткөрбөгөн белдемчи.

в) Эндоскопту жана анын инструменттерин алдын ала тазалоо үчүн өзүнүн курамында фиксациялык компоненттери - альдегид, спирт, амин, перекистер ж.б. жок жана көбүктү аз чыгарган стерилизацияга чейинки тазалоого уруксат берилген каражаттардын эритмелерин колдонуу керек.

г) Эндоскоптун жумуш бөлүгүн (пациенттин денесине киргизилген) энзимдик жуучу эритме менен сууланган марля (ткандык) салфетка менен сүртүп, көрүнгөн булганууларды дисталдык аягына карай сүртүп жок кылат.

д) Эндоскоптун дисталдык аягын суу куюлган идишке салып, каналдарды 5-10 секунд ичинде жуушат, аба менен сууну кезеги менен сордуруп. Эндоскопту алдын ала тазалоону аяктагандан кийин электрден сууруйт жана сордургуч шлангды алып салат. Катуу эндоскопторду тазалоо алдында комплекттеген тетиктерге ажыратат.

е) Алдын ала тазалоо аяктаганда жуулган суу (эритме) жана жуугана колдонулган идишти 15-таб. ылайык тазаланат.

3) Стерилизацияга чейинки тазалоо.

а) Стерилизацияга чейинки тазалоону атайын иштетип чыгуу үчүн бөлүнүп берилген бөлмөдө "булганыч зонада" алдын ала тазалагандан кийин колу менен жүргүзүлөт (жуучу-дезинфекциялык эндоскопиялык аппаратура) Стерилизацияга чейинки эндоскопту жана анын инструменттерин тазалоо колу менен же механикалаштырып жүргүзөт.

б) Стерилизацияга чейинки тазалоо үчүн жуучу эритмени даярдап алуу керек. Тазалоо көрсөткүчтөрү жок болсо, максатка ылайык, тазалоочу затсыз эле жуучу эритме колдонсо болот.

в) Колдо тазалоо ыкмасы.

Кол менен тазалаганда эндоскоптор жана алардын аспаптары жуучу эритме куюлган идишке 15 минутка салынат. Катуу эндоскопторду чачылган түрдө салышат. Инструменттер узун болсо, ийилчек эндоскопторду салуу ыңгайлуу болуш үчүн өндүрүүчүнүн сунуштарын эске алып, тегеректеп оройт. Буюмдарды толугу менен эритмеге салат (толугу менен салынбаган эндоскопторду эритмеге жумуш бөлүгүн жана салууга уруксат берилген деталдарын салышат); каналдарды эритме менен шприцке толтуруп, аба пробка болбогудай кылып куюп толтурат. Кулпусу бар эндоскопторго инструменттерди ачык кылып салат, алдын ала кулпу жактарына эритме жакшы кириш үчүн бир нече жумуш кыймылын эритмеде жасашат. Буюмдардын үстүн каптаган эритменин калыңдыгы 1 см кем болбойт. Экспозиция бүткөндө эндоскопторду жана аларга инструменттерди 31-таблицада көрсөтүлгөн этаптарга ылайык тазалайт. Эндоскоптун тышын жумшак кургак марля менен этият кургатат. Окулярды жана объективди вата аппликатордун жардамы менен кургатат, каналдарда калган сууну үйлөп жок кылат. Эндоскоп жана анын инструменттерин механикалаштырып тазалоону Нускама же жабдыкка тиркелген эксплуатациялоо колдонмосуна ылайык жүргүзөт.

4) Жогорку деңгээлдеги дезинфекция (ЖДД).

а) ЖДД иштетип чыгуу бөлмөнүн "таза" зонасында жасалат.

б) ЖДД стерилдүү эмес эндоскопиялык манипуляцияларда колдонулган эндоскоптор үчүн жүргүзүлөт.

в) Эндоскоптордун жана алардын инструменттеринин ЖДД стерилдүү эмаль (эмаль жабыркабаган) же капкагы жабылган пластмасс идиштерде жүргүзүлөт.

г) Эндоскопту дезкаражатка салар алдында эндоскопту иштетип чыккан медициналык кызматкерлер стерилдүү мээлей киет.

д) ЖДД жүргүзүү үчүн эндоскоптор жана алардын инструменттери эритмеге толугу менен салат (толугу менен салынбаган эндоскопторду эритмеге жумуш бөлүгүн жана салууга уруксат берилген деталдарын салышат); каналдарды эритме менен шприцке толтуруп, аба пробка болбогудай кылып куюп толтурат. Инструменттер узун болсо, ийилчек эндоскопторду салуу ыңгайлуу болуш үчүн өндүрүүчүнүн сунуштарын эске алып, тегеректеп оройт. Кулпусу бар эндоскопторго инструменттерди ачык кылып салат, алдын ала кулпу жактарына эритме жакшы кириш үчүн бир нече жумуш кыймылын эритмеде жасашат. Буюмдар үстүн каптаган эритменин калыңдыгы 1 см кем болбойт.

е) ЖДД 32-33-таблицадагы көрсөтүлгөн режимдерге ылайык жүргүзүлөт.

е) Эндоскоптордун салынбаган бөлүктөрү 70% этил спирти менен сүртүп зыянсыздандырылат.

ж) Дезинфекциялык эритме көп жолку колдонууга сунушталса (мисалы, Гигасепт ФФ), анын тышкы көрүнүшүн байкоо керек жана булгануунун биринчи белгилери болгондо, эритмени алмаштырат.

Дезинфекциялык эритмени алмаштырганда дезинфекциянын идиштерин кылдат тазалайт жана дезинфекциялайт.

з) Дезинфекциялык кармоо убактысы аяктаганда эндоскопту иштетип чыккан медициналык кызматкерлер стерилдүү мээлей киет жана эндоскопту дезинфекциялык эритмеден алып чыгат, стерилдүү шприцтин жана атайын орнотмонун жардамы менен эритменин калдыктарын эндоскоптун көңдөйлөрүнөн жана каналдарынан абаны үйлөп жок кылат.

и) Дезинфекцияланган эндоскоп жана анын инструменттерин стерилдүү суу менен же стерилдүү дистилляциялуу суу менен жууйт (дистилляциялуу суунун стерилизациясын ооруканадагы дарыкана автоклавдоо методу менен жүргүзөт) эндоскоп көлөмү суу көлөмүнө 1:3 катыштыкта 15 минут ар жолу сууга толук салышат. Ошол эле мезгилде ар бир чөмдүргөн сайын эндоскоп каналын суунун аспирациясы жолу менен (200 мл же андан ашык) жууйт. Жумушту стерилдүү мээлей кийип жасайт.

й) Жуугандан кийин эндоскопту тыкан кургатат, ал үчүн тышын стерилдүү салфетка же пеленка менен сарыктырат, ички каналдарды кысылган аба менен үйлөтөт.

к) ЖДДдан өткөн эндоскопту стерилдүү чехолго салат, ал атайын шкафта сакталат, стерилдүү пеленкага же шейшепке оролот.

л) Эндоскопту, анын тетиктерин жана шаймандарын чемоданга сактоого тыюу салынат, ал транспорттоого гана арналат, ар бир эндоскопиялык текшерүү алдында бир медицина мекеменин ичинде аны көтөрүп жүрүүгө болбойт.

5) Эндоскоптордун стерилизациясы.

а) Стерилдүү эндоскопиялык манипуляцияларда колдонулган эндоскоптор жана анын инструменттери колдонор алдында стерилизацияланат (химиялык стерилизация).

6) Стерилизацияны иштетип чыгуу бөлмөсү "таза" зонасында жасалат.

в) Эндоскоптордун жана алардын инструменттеринин стерилизациясын стерилдүү эмаль (эмаль жабыркабаган) же капкагы жабылган пластмасс идиштерде жүргүзөт.

г) Эндоскопту дезкаражатка салар алдында эндоскопту иштетүүчү медициналык кызматкерлер стерилдүү мээлей киет.

д) Стерилизация жүргүзүү үчүн эндоскоптор жана алардын аспаптары эритмеге толугу менен салынат (толугу менен салынбаган эндоскопторду эритмеге жумуш бөлүгүн жана салууга уруксат берилген деталдарын салышат); каналдарды эритме менен шприцке толтуруп, аба пробка болбогудай кылып куюп толтурат. Аспаптар узун болсо, ийилчек эндоскопторду салуу ыңгайлуу болуш үчүн өндүрүүчүнүн сунуштарын эске алып, тегеректеп оройт. Кулпусу бар эндоскопторго аспаптарды ачык кылып салат, алдын ала кулпу жактарына эритме жакшы кириш үчүн бир нече жумуш кыймылын эритмеде жасашат. Буюмдар үстүн каптаган эритменин калыңдыгы 1 см кем болбойт. Стерилизация (жумушчу аралашмасынын концентрациясы жана температурасы, стерилизациялык кармоо убактысы, бөлмөнүн температурасы) 34-35-таблицада көрсөтүлгөн режимге ылайык жүргүзүлөт.

е) Дезинфекциялык эритме көп жолку колдонууга сунушталса, анын сырткы көрүнүшүн байкоо керек жана булгануунун биринчи белгилери болгондо, эритмени алмаштырат. Дезинфекциялык эритмени алмаштырганда дезинфекциянын идиштерин кылдат тазалайт жана дезинфекциялайт.

е) Стерилизация жасаганда бардык манипуляциялар асептикалык шартта жүргүзөт. Стерилизациялык кармоо убактысы аяктаганда буюмдарды каражаттан алып чыгат жана асептика эрежелерин аткарып анын калдыктарын тазалайт: стерилдүү идиштерди стерилдүү суу жана стерилдүү инструменттерди (шприцтерди жана корнцангдарды) колдонот; ишти стерилдүү мээлей кийип жүргүзөт. Стерилизацияга колдонгон идиштер жана стерилдүү буюмдарды калдыктарды калтырбай чайкаган идиштерди алдын ала буу методу менен стерилизациялайт.

ж) Чайкоо үчүн сууну буу методу менен стерилизациялайт.

з) Дезинфекцияланган эндоскоп жана анын инструменттерин стерилдүү суу менен же стерилдүү дистилляциялуу суу менен жууйт, эндоскоп көлөмү суу көлөмүнө 1:3 катыштыкта 15 минут ар жолу сууга толук салышат. Ошол эле мезгилде ар бир чөмдүргөн сайын эндоскоп каналын суунун аспирациясы жолу менен (200 мл же андан ашык) жууйт.

и) Калдыктардан тыкан арылтып жуулган стерилдүү буюмдарды стерилдүү тканга салат, ички каналдардан жана көңдөйлөрдөн стерилдүү шприц менен сууну жок кылат.

й) Стерилдүү эндоскопту жана анын инструменттерин микроорганизмдер менен экинчи ирет контаминация болбогудай кылып сактайт, алсак стерилдүү стерилизациялык коробкаларда, ичинде стерилдүү кездеме бар же кездемеден жасалган стерилдүү чехолдор.

к) Эндоскоп жана анын инструменттери стерилизациядан өтүп атайын шкафта 3 суткадан ашык эмес сакталат.

6) Эндоскоп жана анын аспаптарын стерилизация, дезинфекция жана тазалоо учурундагы коопсуздук чаралары

а) Жумушка атайын үйрөтүлгөн кызматкерлерге, гепатит В эмделгендерге уруксат берилет.

б) Жумушка химиялык заттарга сезгич жана аллергиялык оорулары бар адамдарга уруксат берилбейт.

в) Химиялык каражаттардын жумушчу эритмелерин даярдоо, стерилизацияга чейинки тазалоону, ЖДД жана эндоскоп менен анын инструменттерин жасалма (сордурма-чыгаруучу) же кадимки вентиляциясы бар атайын бөлмөдө жүргүзүү керек. Температурасы туруктуу жогору 40-50 град. Цельсияда (мисалы "Лизоформин 3000") болгон, альдегид камтыган каражаттардын жумушчу эритмелери менен иштөө, анын ичинде аларды даярдоону сордургуч шкафта жасоо максатка ылайык.

г) Эндоскопторду жана алардын инструменттерин иштетип чыккандан кийин табигый вентиляция менен бөлмөнү шамалдатуу керек.

д) Эндоскопторду жана алардын инструменттерин тазалоо, стерилизациялоо жана дезинфекциялоо үчүн жумушчу эритмелер каражаттары бар идиштердин капкагы бекем жабылышы керек. Идиште каражаттын аталышы, анын концентрациясы, дайындалышы, даярдоо датасы, жарактуулук мөөнөтү көрсөтүлгөн так жазуулар болушу керек.

е) Пациенттердин каны жана башка биологиялык суюктуктары менен контакт болбош керек. Эндоскопторду жана алардын инструменттеринин алдын ала жана стерилизацияга чейинки тазалоону жасаган кызматкерлер жумушту атайын кийимди кийип аткарат, ооз/мурунду коргогон маска тагынат, коргонуу көз айнек, резина мээлей, халаттын үстүнөн суюктук өтпөгөн белдемчи киет.

е) Каражат кокустан ашказанга кирип кетсе, жабыркаганга бир нече стакан суу активдештирилген көмүр менен берилет. Дезинфекциялык каражат кокустан көзгө тийсе, көздү аккан суу менен жууп, 30% сульфацил натрий эритмени тамчылатат. Өйдөңкү дем алуу жолдорунда дүүлүгү белгилери пайда болгондо, жабыркаганды таза аба чыгарып, мурунду чайкап, жылуу суу ичирет. Зарыл болсо дарыгерге медициналык жардамга кайрылат.

ж) Иштерди аяктагандан кийин ушул Нускаманын 31-пунктуна ылайык бөлмөлөрдү нымдуулап жыйнаш керек.

з) Жумуш орунда тамак ичүү жана тамеки чегүүгө болбойт.

и) Дезинфекциялык каражаттарды дары препараттардан жана тамак аш продуктулардан бөлөк, атайын бөлүнгөн, балдар жетпеген жерде сакташ керек.

й) Нускамада уруксат берилбеген болсо, эндоскопту буу автоклабына жайгаштырууга болбойт.

к) Эндоскопту тазалоо үчүн уруксат болбогон тазалоочу каражаттарды колдонууга тыюу салынат.

30. Акупунктуралык ийнелерди дезинфекциялоо жана стерилизациялоо.

1) Акупунктуралык ийнелер - ичке металл ийнелер (диаметр 0,2-0,3 мм, узуну 1-15 см), алар аркылуу биологиялык активдүү точкалар дүүлүктүрүлөт, ар кандай ыкма менен адамдын тканынын ар кандай тереңдигине терини бир аз гана бузуп киргизилет. Акупунктурдук ийне кармагычтан жана өзөгүнөн турат, алар бүтүн металл зымдан даярдалат, бул ийнени адам денесине сайганда жана чыгарганда кармагычы өзөгүнөн сынып калышына жол бербейт.

2) Жалпы жоболор.

а) Акупунктурдук ийнелер, кандай материалдан жасалгандыгына карабай бир жолу гана колдонулат. Акупунктурдук ийнелерди көп жолу (кайталап) колдонууга болбойт.

б) Өндүрүштөн стерилизацияланбаган түрдө чыгарылган акупунктурдук ийнелер, колдоноор алдында ушул Нускаманын 20-п. ылайык, сөзсүз түрдө стерилизация алдындагы тазалоодон өткөрүлүп андан соң стерилизацияланант.

в) Ийнелердин дезинфекциясы жана стерилизацияга чейинки тазалоо бөлмөнүн "булганыч" зонасында өткөрүлөт, стерилдүү эмес жаңы ийнелердин таңгактоо жана стерилизациялоо "таза зонада" өткөрүлөт.

г) Кызматкер пайдаланылган ийнелерди колдонууда техникалык мээлей кийиши зарыл.

д) Медициналык кызматкерлер кол гигиенасын сактоосу шарт: Ар бир бейтапка процедура жасоодо мээлейдин жаңысы колдонулат.

е) Акупунктурдук точка жайгашкан жердеги тери манипуляцияга чейин жана андан кийин антисептикке нымдалган стерилдүү тампон менен эки жолу сүртүп зыянсыздандырылат.

3) Акупунктуралык ийнелердин дезинфекциясы.

а) Акупунктуралык ийнелер колдонулгандан кийин ушул Нускаманын 19-п. ылайык зыянсыздандырылууга тийиш.

б) Колдонулган ийнелерди өзүнчө тешилбеген капкагы бар идишке салат (айнек, пластмасс, фарфор, эмаль). Зыянсыздандыргандан кийин идиштин ичиндегилер таштандылар контейнерине кийин жок кылуу же утилизациялоо үчүн ыргытылат.

Стерилдүү эмес ийнелерди стерилизацияга чейинки тазалоо, тазалоонун бардык этаптарын сактоо менен, 16-17-таблицаларга ылайык жүргүзүлөт: чылоо, жууп тазалоо, чайкоо, кургатуу.

5) Ийнелердин стерилизациясы.

а) Ийнелердин стерилизациясы үчүн буу жана аба методдору жарактуу. Ийнелердин стерилизациясы үчүн химиялык эритмелердин жардамы менен химиялык метод колдонууга болбойт.

6) Ийнелерди стерилизациялоо режимдери:

Аба ыкмасы: 180 град. Цельсия +- 2 град. Цельсия - 60 мин. же 160 град. Цельсия +- 3 град. Цельсия - 150. Буу ыкмасы: 132 град. Цельсия +- 2 град. Цельсия, 0,2 +- 0,02 МПа - 20 мин. же 120 град. Цельсия +- 2 град. Цельсия, 0,11 +- 0,02 МПа 45 мин.

в) Ийнелердин стерилизациясы таңгакталган түрдө гана жүргүзүлөт, ийнелердин саны бир пациентке эсептелет.

г) Таңгактоочу материал катары ийнелердин стерилизациясы үчүн кагаздын төмөнкү түрлөрүн колдонуу керек: эки кат көчүрмө кагаз, пергамент (буу менен стерилизациялаганда); стерилизациянын тандаган методу үчүн уруксат берилген кап үчүн кагаздын ар кандай түрү, ошондой эле импорттук таңгактоочу материалдар.

д) Кургак жана таза ийнелерди стерилизациялоо алдында дарыканадагы порошоктордой пакеттерге таңгактаса болот. Стерилдүү ийнелер бар пакеттерде колу менен же штамп менен стерилизация жасалган күн коюлат. Ийнелерди стерилизациялоо кагазы 2 жолудан ашык колдонулбайт.

е) Ийнелерди чакан айнек пробиркаларга (түбүнө кебез төшөлгөн) учун төмөн каратуу менен жайгаштыруу абзел. Пробиркадагы ийнелер комплектиси бир бейтапка эсептелүүгө тийиш жана ал стерилизация алдында бир кагазга таңгакталат.

е) Стерилизацияланган ийнелерди жумуш күндүн ичинде колдонуу керек. Стерилдүү ийнелерди сактоо мөенөтү таңгактын түрүнө жараша узартылышы мүмкүн.

Эгерде пакет (таңгак) бир жагынан эки ороп жабылса жана эки кеңсе кыстыргычы менен кармалса - сактоо мөөнөтү 3 суткадан ашпайт. Эгерде пакет бардык жагынан жылчыксыз 5% крахмал клейстер менен чапталса - сактоо мөөнөтү 20 суткадан ашпайт.

6) Рефлексотерапия үчүн топтом. Ийне рефлексотерапиясын жүргүзүү үчүн төмөнкүдөй топтом калыптандырылат:

а) Дезинфекцияланган эмаль (дат баспаган болоттон жасалганы жакшыраак) лоток;

б) Стерилдүү акупунктуралык ийнелер таңгагы;

в) Антисептиктин бири сиңдирилген мензуркадагы, айнек банкадагы же Петри чөйчөгүндөгү ж.б. стерилдүү кебез шарчалары;

г) Кагаз таңгактагы стерилдүү пинцет;

д) Зыянсыздандыруучу эритмелердин бири куюлган жылчыксыз жабылган капкактуу айнек, пластмасс же башка идиш;

31. Процедуралык жана таңуучу кабинеттерди жыйноо.

1) Жыйноонун түрлөрү.

а) Баштапкы жыйноо - түнү бою топтолгон чаңдарды тазалоо.

б) Күндөгү жыйноо - жумуш күндүн ичинде жүргүзүлөт.

в) Жыйынтыктоочу жыйноо - жумуш күндүн аягында жүргүзүлүүчү жыйноо.

г) Негизги жыйноо - 7 күндө бир жүргүзүлүүчү жыйноо.

2) Жалпы талаптар.

а) Медициналык мекемелердин баарында жазылган жыйноо графиги болууга тийиш.

б) Жыйноочу инвентарь тигил же бул бөлүмдү көрсөткөн маркасы менен болууга тийиш, көрсөтмө боюнча колдонулууга тийиш жана өзүнчө сакталыш керек.

в) Ар бир бөлүмдө жыйноого керек болгон каражаттардын жетиштүү кору сакталышы керек.

г) Жыйноо аз булганыч жерден өтө булганыч жерди карай жана жогортон төмөндү карай жүргүзүлүшү керек.

д) Шыпыруу, полду жана чаңдарды кургак аарчууга тыюу салынат.

е) Кан же организмдеги биологиялык суюктуктар төгүлгөн жерлерди зыянсыздандыргыч зат менен тазалоо керек.

е) Жыйноо учурунда кызматкер өздүк коргонуу каражаттарын пайдалануусу керек: халат, атайын баш кийим, жабык бут кийим.

Чарбалык мээлей: зыянсыздандыруучу эритмелер менен иштегенде же таштандыларды жок кылууда. Бет кап, коргоочу көз айнек: суюктуктардын төгүлүп же чачырап кетүү коркунучу болгондо.

ж) Жыйноодо зыянсыздандыруучу каражаттар ушул Нускаманын 9-пунктуна ылайык колдонулат. Жыйноо үчүн зыянсыздандыргыч каражат катары 0,25%дуу натрий гипохлориди же Кыргыз Республикасында ушул максат үчүн уруксат берилген башка алтернативдүү зыянсыздыргычтарды пайдаланса болот. Зыянсыздыруучу эритмелерди даярдоодо, эритме даярдоо Нускамасы сакталууга тийиш.

з) Жыйноочу инвентарь (чака, швабра, щетка) колдонулгандан кийин тазалоочу эритмеде зыянсыздандырылып, жуучу каражат менен жуулуп, таза суу менен чайкалышы абзел жана аларды кайра колдонор алдында кургатылышы керек.

3) Алдын ала жыйноо жумуш күндүн башында жүргүзүлөт. Жумуш күндүн башында бардык чаңдуу жерлер - үстөл, отургучтар зыянсыздандыруучу эритмеге чыланган таза чүпөрөк менен аарчылууга тийиш (15-таб). Чаңдарды тазалоодо бардык аймак тазалангандыгы айкын болуусу үчүн көңүл буруу керек.

4) Күндөгү жыйноо күнүгө жумуш күн ичинде жүргүзүлөт.

а) Күндөгү жыйноо иштин жүрүшүндө жүргүзүлөт, мында полго түшкөн шарчалар жана аарчыгычтар жыйналып атайын идишке салынат. Биологиялык суюктуктар тамчылаган жерлер зыянсыздандырылат.

б) Таштандылар суу өтпөгөн идишке салынат. Идиштин төрттөн үч бөлүгү толгон кезде, аны таштандылар иштетилген жана чогултулган жерге чыгарышат.

в) Ар бир иш аракеттен кийин таңуучу үстөлдүн үстү зыянсыздандыруучу эритме менен тазаланат (п.3).

г) Керек учурда полду тазалоодо да зыянсыздандыруучу каражат колдонулат.

д) Жыйноодон кийин бөлмөнү 10-15 мүнөткө желдетүү зарыл.

5) Жыйынтыктоочу жыйноо күнүгө жумушчу күндүн аягында жүргүзүлөт.

а) Таштандыларды чогултуп, атайын суу өтпөгөн идишке салып, зыянсыздандырат жана жок кылууга жөнөтөт.

6) Бөлмөнү жыйноо үчүн жуучу эритме (5 гр. : 1 л суу эритиндиси) даярдалат.

в) Биринчи кезекте зыянсыздандыруучу эритмеге чыланган ным чүпөрөк менен дубалдар, эшик, эшиктин кармагычтары, отургучтар, мамылар сүртүлөт. Зыянсыздандыруучу каражаттарды колдонуу менен раковиналар щеткаланып тазаланат.

г) Таштандылардын бөлүктөрү полго түшүп акырында тазаланышы үчүн үстүңкү бөлүктөрдү (мис., дубалды) жууп тазалоо жогорудан төмөндү карай жүргүзүлөт.

д) Акырында полду жууй турган эритинди жана суу менен жууйт, зарыл учурда зыянсыздандыруучу каражаттар колдонулат.

е) Полду жууп тазалоо: "Бир чака" техникасы менен ишке ашырылат, бир эле чака колдонулат: алгач чака жууп тазалоо эритмеси үчүн колдонулат, андан соң чайкалып, полду самын эритиндисинен кайра тазалоо үчүн таза суу толтурулат, же "эки чакалуу" - эки башка чака колдонулат, бири жууп тазалоо эритиндиси үчүн, ал эми, экинчиси болсо, чайкоо үчүн.

6) Негизги жыйноо графикке ылайык бир жумада бир жүргүзүлөт.

а) Негизги жыйноо учурунда бөлмөнү эмеректерден бошотуу керек же тазалоочу жерлерге оңой жетүүгө мүмкүн болуу үчүн аларды ортого жылдыруу керек.

б) Дубалдарды жана шыпты зыянсыздандыруучу эритмеге чыланган чүпөрөк менен сүртөт.

в) Терезелерди нашатырь кошулган (1 аш кашык : 1 л суу) таза суу менен же атайын терезе үчүн жууп тазалоо каражаты менен жууйт.

г) Жылыткычтардын арт жагы таза суу менен жуулат.

д) Полду зыянсыздандыруучу эритме менен, андан соң таза суу менен чайкап, жыйноо аякталат.

е) Негизги жыйноону аяктаган соң, кызматкер анын жүргүзүлгөндүгү тууралуу журналга белгилейт.

е) Бактерициддүү лампаларды 60 мүнөткө жагып, бөлмөнү кварцтаганы тууралуу журналга белгилейт.

32. Палаталарды жыйноо.

1) Жыйноонун түрлөрү:

а) Алдын алуучу жыйноо - түз жерден түн ичинде отурган чаңды сууланган таза тряпка менен жок кылуу.

б) Күндөгү жыйноо - жумуш күн ичинде жүргүзүлө турган жыйноо.

в) Негизги жыйноо - жети күндө бир жолу жүргүзүлчү жыйноо.

2) Жалпы талаптар.

а) Медициналык мекемелердин бардык бөлүмдөрүндө жыйноо жүргүзүүнүн жазуу түрүндөгү графиги болуш керек.

б) жыйноо шаймандарынын бөлүп көрсөтүлгөн маркалоосу болуп, жыйноого гана колдонулуп, бөлөк-бөлөк сакталууга тийиш.

в) Жыйноо жеңил булганыч жеринен өтө булганыч жерин көздөй, жогорудан төмөндү көздөй жүргүзүлүшү керек.

г) Шыпырууга, полду жана чаңдарды кургак сүртүүгө тыюу салынат.

д) Кан же башка бир организмдеги суюктуктар төгүлгөн жерлерди атайын каражаттар менен тазалап чыгуу керек.

е) Жыйноо жүргүзүү учурунда кызматкер өздүк коргонуу каражаттарын колдонууга тийиш: (халат, атайын баш кийим, жабык бут кийим).

Чарбалык мээлей: атайын тазалоочу эритмелер менен иштеген учурда же таштандыларды жок кылуу мезгилинде. Колдонулуп бүткөндөн кийин зыянсыздандырылышы керек. Бет кап, коргоочу көз айнектер: суюктуктардын төгүлүп же чачырап кетүүсү күтүлгөндө.

3) Алдын ала жыйноо жумуш күндүн башында жүргүзүлөт. Жумуш күндүн башында бардык чаңдуу жерлер - үстөл, отургучтардын беттери таза чүпүрөк менен сүртүлүп чыгууга тийиш. Чаң сүртүүдө бардык аймак тазалангандыгы айкын болуусу үчүн көңүл буруу керек.

4) Күндөгү жыйноо күнүгө жумуш күн алкагында жүргүзүлөт.

а) Дубалдар, терезелер, эшиктин кармагычтары, отургучтар, мамылар, керебеттер жуучу каражатка чыланган ным чүпөрөк менен тазаланат (5 г : 1 л).

б) Полду жуучу каражат менен ,андан соң таза суу менен жууйт: бир күндө эки жолу жана керек учурда. Пол сүртүүнүн техникасы: "бир чака" техникасы менен жүргүзүлөт - бир эле чака колдонулат: алгач тазалоочу каражат үчүн колдонулуп, чайкалат да, андан соң полдорду самын эритмесинен тазалоо үчүн таза суу толтурулат же "эки чакалуу" - эки башка чака колдонулат, биринде тазалоочу эритме, экинчисинде чайкоочу таза суу сакталат.

в) Жыйноо этабы бүткөн соң бөлмөнү 10-15 мүнөткө желдетүү зарыл.

5) График боюнча негизги жыйноо бир жумада бир жүргүзүлөт.

а) Негизги жыйноодо бөлмөнүн ичин эмеректерден бошотот же тазалануучу жерлерге оңой жетүүнү камсыз кылуу максатында аларды ортого жылдырат.

6) Палатанын шыбындагы жана дубалдардагы чаңдарды, желелерди ным чүпөрөк менен тазалайт. Терезени таза суу менен же нашатырь кошулган суу менен (1 аш кашык: 1 л суу) же болбосо атайын айнек тазалоочу каражат менен тазалайт.

в) Жылытуучу батареялардын арт жагы таза суу менен жуулат.

г) Полду тазалоочу эритме менен жууп, аягында таза суу менен чайкайт да жыйноону аяктайт.

д) Негизги жыйноо бүткөн соң, кызматкерлер анын өткөрүлгөндүгү тууралуу атайын журналга белгилейт.

е) Тазалыктын өзгөчө режимин сактоону талап кылган бөлмөлөрдө жыйноодон кийин 60 мүнөткө бактеридциддүү лампалар менен нурландырылат, андан соң 15 мүнөттөн кем эмес убакытка бөлмөнү желдетүү керек.

ж) Санитардык түйүндөр күнүгө жыйналууга тийиш.

Дубалды жана айланадагы жерлерди "бир чака" ыкмасы менен жууйт. Раковинаны, унитазды зыянсыздандыруучу каражат же сода колдонуу менен щеткалап тазалайт. Аягында таза суу менен чайкайт. Полду зыянсыздандыруучу каражат менен жууйт.

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарында инфекциялык контролдоо боюнча нускамага тиркеме

1-таблица

Колдорду иштетип чыгуудагы аракеттердин алгоритми

Эскертүү: (*) - 7-12 этаптарды ар бир иш-аракетти 5 жолу кайталоо керек.

2-таблица

Кол үчүн спирттүү - глицерин антисептикасынын нускасы

Эскертүү: (*) - кошумчаланган глицериндин саны, медициналык кызматкерлердин каалаганына жараша. (**) - кошумчаланган нашатыр спиртинин саны, медициналык кызматкерлердин каалаганына жараша.

3-таблица

Колдун гигиеналык тазалоосу үчүн болгон антисептиктер

Эскертүү: (**) - Хлоргексидин биглюконат 20% эритме түрүндө чыгарылат. Колду хирургиялык тазалоо үчүн 0,5% спирт эритмеси колдонулат б.а. баштапкы 20% хлоргексидинди 1:40 катышында 70% этил спирти менен аралаштырат.

4-таблица

Колду хирургиялык тазалоо жана операция алдында бейтаптардын териси үчүн антисептиктер

Эскертүү: (*) - Хлоргексидин биглюконат 20% эритме түрүндө чыгарылат. Колду хирургиялык тазалоо үчүн 0,5% спирт эритмеси колдонулат (баштапкы 20% хлоргексидинди 1:40 катышында 70% этил спирти менен аралаштырат.)

5-таблица

Дары каражаттарын тери ичине инъекция жасоо алгоритми

6-таблица

Дары каражаттарын тери асты аркылуу инъекция жасоо алгоритми

7-таблица

Дары каражаттарын булчуң эт ичи аркылуу инъекция жасоо алгоритми

8-таблица

Дары каражаттарын вена (кан тамыр) аркылуу инъекция жасоо алгоритми

Эскертүү: (*) - бул пункт милдеттүү эмес, көрсөтмө боюнча гана колдонулат.

9-таблица

Перифериялык венага пункционалдык катетеризациялоо жана катетерди тазалап, кароо алгоритми

10-таблица

Акырек астындагы венага пункционалдык катетеризациялоо жана катетерди тазалап, кароо алгоритми

11-таблица

Акырек алдындагы катетерди жууп, тазалап, кароо алгоритми

12-таблица

Эркектердин табарсыгын катетеризациялоодо аракеттердин алгоритми

13-таблица

Аялдардын табарсыгына катетеризациялоо жүргүзүүдөгү иш-аракеттердин алгоритми

14-таблица

Ар кандай клиникалык учурларда табарсыкты катетеризациялоо узактыгы

15-таблица

Вирустар жана споралык эмес бактериялар (микобактерияларды кошпогондо)(*) жугушу мүмкүн болгон ар кандай объекттерди зыянсыздандыруу режимдери

Эскертүү: (*) - микобактериялар, спора чыгаруучу бактериялар жана өтө кооптуу инфекциялардын козгогучтары үчүн дезинфекциянын башка режимдери пайдаланылат. (**) - дезинфекциялык каражат катары өндүрүүчүлөрдүн нускамаларына ылайык Кыргыз Республикасында бул максаттар үчүн уруксат берилген, 15-таблицада көрсөтүлбөгөн башка каражаттар пайдаланылышы мүмкүн. Дезинфекция режимдери (концентрация жана экспозиция) бул таблицада келтирилген пайдаланылуучу дезинфектанттын өндүрүүчүнүн нускамасынан айырмаланган учурда өндүрүүчүнүн нускамасын жетекчиликке алуу зарыл.

16-таблица

Стерилизацияга чейинки тазалоо этаптары

Эскертүү: жуучу эритме булганга чейин колдонулат (кызгылт түс пайда болгонго чейин, бул эритмени кан менен булганышы тууралуу айтып турат). Суутек перекистин жуучу эритмеси синтетикалык жуучу каражаттар менен даярдагандан баштап бир сутканын ичинде, эгерде эритменин өңү өзгөрүлбөсө колдонууга мүмкүн. Өзгөрүлбөгөн эритмени 6 жолу жылытса болот, жылытуу учурунда суутектин перексинин концентрациясы көп өзгөрүлбөйт. Эритменин температурасын жууп жатканда бир калыпта кармап туруунун кереги жок.

17-таблица

Кол менен тазалоо үчүн жуучу эритмени даярдоо

Эскертүү: (*) - Суутек перекиси жок болсо, аны гидропирит менен алмаштырууга болбойт, анткени анын коррозиялык активдүүлүгү жогору. Суутектин медициналык перекиси жетишсиз болсо, аны А жана Б маркадагы суутектин техникалык перекиси менен алмаштырууга мүмкүн (концентрация 27,5% кем эмес); (**) - олеат натрийди жуучу порошок менен кошо 500 мл сууда эритет, андан кийин суутек перекиси кошулат жана сууну кошуп 1 л жеткирет.

18-таблица

Механикалык тазалоо үчүн жуучу эритмени даярдоо

Эскертүү: КР Саламаттык сактоо министрлиги колдонууга уруксат берген башка жуучу каражаттарды колдонууга болот.

19-таблица

Дат баспаган болоттон жасалган хирургиялык инструменттерди тазалоо

Эскертүү: (*) - дат баспаган болоттон скальпель үчүн; (**) - оксид сырты бар инструменттер үчүн; (***) - өтө коррозияланып кеткен инструменттер үчүн, жабыркаган жерлерди кошумча ерш менен же вата-марлялык тампон менен кошумча тазалоо сунушталат.

20-таблица

Стерилизациянын буу методу (ашыкча басым алдында суунун каныккан буусу)

21-таблица

Стерилизациянын аба методу (кургак ысык аба)

22-таблица

ОБ аралашма менен стерилизациянын химиялык методу (газ)

Эскертүү: ОБ аралашманын буулары менен стерилизациялоодон кийин шамалдаган бөлмөдө аба 20 см\сек үйлөнүп турган шартта буюмдарды дегазациялоо керек: 1 сутка - айнектен, металлдан буюмдар үчүн; 5-13 сутка - кыска мөөнөттүк контакты болгон (30 мин. чейин) пластмасс жана резина буюмдары үчүн; 14 сутка - былжырлуу кабыкчалар, кан, ткандар менен узак контактта болгон (30 мин. ашуун) бардык буюмдар үчүн; 20 сутка - балдар үчүн колдонула турган узак контакта болгон (30 мин. ашуун) полимердик материалдан буюмдар үчүн.

23-таблица

Этил спиртинде формальдегид буулары менен (газдык) стерилизациянын химиялык методу

Эскертүү: Этил спиртте формальдегиддин эритмесинин буулары менен стерилизациялагандан кийин полимердик материалдан буюмдар үчүн (резины, пластмасс). Айнек, металлдан буюмдарга дегазация талап кылынбайт, кан менен контакт болгон резина жана пластмасс буюмдарды кошпогондо, алар үчүн бөлмө шартында 2 суткалык дегазация керек.

24-таблица

Стерилизациянын химиялык методу (химиялык препараттын эритмелери)

Эскертүү:

1. Суутек перекистин эритмесинин температурасы стерилизация процессинде бир калыпта кармалбайт.

2. Лизоформин 3000 менен стерилизацияны төмөнкү режимдердин бири менен жүргөзөт: эритменин температурасы 40 град. Цельсияда болгондо, эгерде стерилизациялык кармоо убактысында температураны бир калыпта кармоо мүмкүн болсо (термостаттык шарттарда); эритменин баштапкы температурасы 50 град. Цельсияда болгондо, эгерде стерилизациялык кармоо процессинде эритменин температурасы бир калыпта кармалбаса.

3. Дезинфекциялык эритме көп жолку колдонууга сунушталган учурларда, анын тышкы көрүнүшүн кылдаттык менен байкоо керек жана бир аз булгануу белгилери пайда болгондо эритмени алмаштыруу керек. Дезинфекциялык каражаттын эритмесин алмаштырганда дезинфекция үчүн идишти кылдат тазалайт жана стерилизациялайт.

25-таблица

Буу стерилизаторлордо контролдук точкалардын жайгашуусу (автоклав)

Эскертүү: 1- жана 2-контролдук точкалар стерилизациялана турган буюмдардан сыртта стерилизациялык камерада болот.

26-таблица

Аба стерилизаторлордо контролдук точкалардын жайгашуусу (ысытып кургатуучу шкаф)