Кыргыз Республикасынын Жер Кодекси колдонууга киргизилгенге чейин менчиктештирилген имараттардын жана курулуштардын алдындагы жер участокторуна жеке менчик укугун мамлекеттик каттоодон өткөрүү тартиби жөнүндө Жобо (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген)

Кыргыз Республикасынын

Министрлер Кабинетинин

2026-жылдын 19-майындагы № 353

токтомуна ылайык

КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2006-жылдын 20-июнундагы № 449

токтому менен бекитилген

Кыргыз Республикасынын Жер Кодекси колдонууга киргизилгенге

чейин менчиктештирилген имараттардын жана курулуштардын

алдындагы жер участокторуна жеке менчик укугун

мамлекеттик каттоодон өткөрүү тартиби жөнүндө

ЖОБО

Кыргыз Республикасынын Жер кодекси колдонууга киргизилгенге чейин

менчиктештирилген имараттардын жана курулуштардын алдындагы жер учас-

токторуна жеке менчик укугун мамлекеттик каттоодон өткөрүү тартиби

жөнүндө бул Жобо (мындан ары - Жобо) "Кыргыз Республикасынын Жер кодек-

син колдонууга киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 6-статьясынын 7-пунктун чечмелөө тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мый-

замын:1521}

ишке ашыруу максатында иштелип чыккан жана Кыргыз Республикасынын

Жер кодекси колдонууга киргизилгенге чейин менчиктештирилген имараттар-

дын жана курулмалардын алдындагы жер участокторуна жеке менчик укукту

мамлекеттик каттоонун, жер участокторунун чек араларын аныктоонун, жер

участокторуна жеке менчик укук жөнүндө мамлекеттик актыны тариздөөнүн

жана берүүнүн тартибин аныктайт.

Бул Жобо Кыргыз Республикасынын Жер кодекси колдонууга киргизил-

генге чейин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте

мөөнөттүү (убактылуу) пайдаланууга берилген жер участокторуна, ошондой

эле көп кабаттуу үйлөрдүн алдындагы жер участокторуна карата колдонул-

байт.

I. Негизги жоболор

1. Бул Жободо колдонулуучу түшүнүктөр:

имараттар жана курулуштар - жер менен бекем байланышкан, арналышы-

на өлчөөсүз зыян келтирбестен көчүрүү мүмкүн болбогон ар кандай куру-

луштар жана курулмалар;

жерди пайдалануучу - жер участогун пайдалануу укугу мөөнөтсүз

(мөөнөтүн көргөзбөстөн) же мөөнөттүү (убактылуу) берилген, өткөрүлгөн,

же өткөн жеке адам же юридикалык жак;

жер участогу - туюк чектелген жер аянты;

жер участогуна укук - жер участогуна менчик укугу же жер участогун

мөөнөтсүз (мөөнөтүн көргөзбөстөн) же мөөнөттүү (убактылуу) пайдалануу

укугу;

укукту күбөлөндүрүүчү документ - кыймылсыз мүлктүн бирдигине мен-

чик укугун жана башка укуктарды белгилөөчү, өткөрүп берүүчү, чектөөчү

же токтотуучу документтер (тийиштүү компетенттүү органдын чечими, кели-

шим, соттун чечими ж.б.), ошондой эле Кыргыз Республикасынын Жер кодек-

синин 31-статьясында көрсөтүлгөн жер участогуна укукту күбөлөндүрүүчү

документтер;

чарбалар аралык жер чектөө - жањы жер участокторун түзүү же мурда

барларын өзгөртүү жолу менен жер пайдаланууну жөнгө салуу боюнча иш-ча-

ралардын (укуктук, техникалык ж.б.) процесси жана системасы.

2. Мамлекеттик жана муниципалдык жер пайдалануучуларды эсепке ал-

баганда, жер участогун туруктуу пайдалануу укугун Кыргыз Республикасы-

нын Жер кодекси колдонууга киргизилгенге чейин белгиленген тартипте

алышкан жеке адамдардын жана юридикалык жактардын жер участогуна жеке

менчик укуктары документтерди кайрадан тариздебестен, акысыз жана ко-

шумча акы төлөбөстөн таанылат, тактап айтканда:

- имараттарга жана курулмаларга бекитилген жер участокторуна;

- имараттарды жана курулмаларды куруш үчүн арналган жер участокто-

руна.

3. Кыргыз Республикасынын Жер кодекси колдонууга киргизилгенге че-

йин жеке адамда же юридикалык жакта жер участогун туруктуу пайдалануу

укугу жөнүндө укук белгилөөчү документтердин же жерди пайдаланууга уку-

гун ырастоочу документтин болушу ал жеке адамдардын жана юридикалык

жактардын жер участогуна карата жеке менчик укугун таануу үчүн жана

баштапкы (системдик) же өздөрү баргандагы каттоонун жүрүшүндө алардын

менчик укугун кыймылсыз мүлккө укуктарды каттоо органдарында каттоо

үчүн жетиштүү негиз болот жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органда-

рынын, шаарлардын мэрияларынын, жергиликтүү мамлекеттик администрация-

лардын жер участокко укукту берүү, аны мурдатан турган имараттарга же

курулмаларга бекитүү жөнүндө жањы чечим чыгарышы талап кылынбайт.

4. Эгерде, менчиктештирүү процессине чейин жана андан кийин да

менчиктештирилген имараттардын жана курулмалардын алдындагы жерге ээлик

кылуу жана пайдалануу укугун аныктоочу же ырастоочу документтер жок

болсо же калыбына келтирүү мүмкүн болбосо, имаратты же курулманы мен-

чиктештирүү документтери жер участокторуна болгон укукту аныктоочу до-

кумент болуп эсептелет.

5. Жер участогуна жеке менчик укугу жөнүндө Мамлекеттик акты мурда

жерге ээлик кылууга жана пайдаланууга укугун ырастаган документи жок

жеке адамдарга жана юридикалык жактарга, ошондой эле жер участогун пай-

далануу укугу жөнүндө мурда Кыргыз Республикасынын Жер кодекси колдону-

уга киргизилгенге чейин берилген мамлекеттик актыларды ыктыярдуу алмаш-

тыргысы келгендерге берилет. Жер участогуна жеке менчик укук жөнүндө

Мамлекеттик акты Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген

бааларга ылайык акы төлөп таризделет жана берилет.

II. Кыргыз Республикасынын Жер кодекси колдонууга

киргизилгенге чейин менчиктештирилген имараттарга жана

курулмаларга тиешелүү жер участокторунун

чектерин аныктоо тартиби

6. Менчиктештирилген имараттарга жана курулуштарга тиешелүү жер

участокторунун чектерин аныктоо жана менчик укугун мамлекеттик каттоо-

дон өткөрүү Кыргыз Республикасын Өкмөтүнө караштуу Кыймылсыз мүлккө

укуктарды каттоо боюнча мамлекеттик агенттиктин райондук (шаардык) жер-

ге жайгаштыруу башкармалыктары (мындан ары - Мамкаттонун райондук (ша-

ардык) башкармалыгы) тарабынан ишке ашырылат.

7. Менчиктештирилген имараттарга жана курулуштарга тиешелүү жер

участокторун мамлекеттик каттоодон өткөрүү жөнүндө арыз Кыргыз Респуб-

ликасынын Мамкаттоосунун райондук (шаардык) башкармалыгына берилет.

Арызга менчик укугун аныктаган төмөнкүдөй менчиктештирүү документ-

тери тиркелет:

1) Өзүнчө имаратты (курулманы) менчиктештирүүдө:

- менчиктештирүү боюнча ыйгарым укуктуу уюмдун имаратты (курулма-

ны) жеке менчикке өткөрүп берүү жөнүндө чечиминин көчүрмөсү (же менчик

укугун өткөрүп берүү жөнүндө ыйгарым укуктуу уюм менен түзүлгөн кели-

шимдин көчүрмөсү, же менчик укугуна ыйгарым укуктуу орган берген

күбөлүктүн көчүрмөсү же мамлекеттик мүлк менчиктештирилген тооруктун

жыйынтыгы жөнүндө протоколдун көчүрмөсү);

- менчиктештирилген мүлктүн баасын толук төлөгөндүгү жана карызы

жок экендиги жөнүндө документ (менчиктештирүү боюнча ыйгарым укуктуу

органдын маалымкаты).

2) Курамына бир нече имарат (курулуштар) кирген мамлекеттик ишка-

наны (чарбалык коомго өзгөртүп уюштурбастан) мүлктүк комплекс катары

менчиктештиргенде:

- ыйгарым укуктуу органдын ишкананы жеке менчикке энчилөө жөнүндө

чечиминин көчүрмөсү (же менчик укугун өткөрүп бергендик жөнүндө ыйгарым

укуктуу орган менен түзүлгөн келишимдин көчүрмөсү, же менчик укугу

жөнүндө ыйгарым укуктуу орган берген күбөлүктүн көчүрмөсү, же мамлекет-

тик мүлк менчиктештирилген тооруктун жыйынтыгы жөнүндө протоколдун

көчүрмөсү);

- Кыргыз Республикасынын мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча мамле-

кеттик комитети берүүчү Негизги каражаттарды инвентаризациялоо жана ба-

алоо актысынын көчүрмөсү, менчиктештирилген ишканага кирген имараттарды

жана курулмаларды көрсөтүү менен;

- менчиктештирилген мүлктүн баасын толук төлөгөндүгү жана карызы

жок экендиги жөнүндө документ (менчиктештирүү боюнча ыйгарым укуктуу

органдын маалымкаты).

3) Мамлекеттик ишкана чарбалык коомго өзгөртүлсө:

- ыйгарым укуктуу органдын мамлекеттик ишкана чарбалык коомго ай-

лантылганы жөнүндө чечиминин көчүрмөсү;

- менчиктештирүү боюнча ыйгарым укуктуу орган берүүчү Негизги ка-

ражаттарды инвентаризациялоо жана баалоо актысынын көчүрмөсү, коомдун

уставдык капиталына кирген имараттарды жана курулмаларды көрсөтүү ме-

нен.

Талаш учурларда, тактоону талап кылган учурларда зарыл болсо мен-

чиктештирүү боюнча ыйгарым укуктуу орган суроо боюнча менчиктештирилген

имараттын жана курулуштун жер участогунун чегин идентификациялоого

мүмкүндүк берүүчү башка документтердин копиясын (көчүрмөсү) берет,

эгерде менчиктештирүү ишинде айтылган документтер болсо.

8. Жер участогунун чектери аларды идентификациялоого мүмкүндүк

берүүчү колдо болгон документтердин негизинде, алар жок болсо - Кыргыз

Республикасынын Мамкаттоосунун райондук (шаардык) башкармалыгы даярда-

ган жана жанаша жер участокторунун менчик ээлери менен макулдашылган

кадастрдык пландын негизинде аныкталат.

9. Кыргыз Республикасынын Мамкаттоосунун райондук (шаардык) баш-

кармалыгы менчиктештирилген имараттын жана курулуштун жер участогунун

чегин идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү бардык болгон материалдарды,

анын ичинде менчиктештирүү документтерин, жер кадастрынын маалыматта-

рын, жерлерге же имараттарга мурун жүргүзүлгөн инвентаризациянын мате-

риалдарын, пландык-картографиялык пландарды жана башка материалдарды

изилдеп чыгат.

10. Жер участогунун чегин идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү до-

кументтер жок болсо, Кыргыз Республикасынын Мамкаттоосунун райондук

(шаардык) башкармалыгы мамлекеттик архивге, архитектура жана курулуш

органдарына, менчиктештирүү боюнча ыйгарым укуктуу органдарга жер учас-

тогу менчиктештирилген объектиге берилгенин (бекитилгенин) ырастоочу

документтердин бар экендиги жөнүндө, анын ичинде имарат жана курулуш

мамлекеттик же коммуналдык менчикте турган мезгилде бар экендиги

жөнүндө суроо жиберет.

11. Бул Жобонун 10-пунктунда көрсөтүлгөн органдар алардын архивин-

де болгон жер участогун берүү (бекитүү) жөнүндө документтердин

көчүрмөсүн же суралып жаткан тийиштүү документтердин жоктугу жөнүндө

маалымкатты Кыргыз Республикасынын Мамкаттоосунун райондук (шаардык)

башкармалыгына 10 күндүн ичинде жиберүүгө милдеттүү.

12. Менчиктештирилген имараттын жана курулуштун чек арасын иденти-

фикациялоого мүмкүндүк берүүчү документтер табылса, жер участогунун

чектери ошол документтер боюнча жер участогунун иш жүзүндөгү абалына

салыштырылат жана алар шайкеш болсо жер участогуна жеке менчик укугу

жөнүндө мамлекеттик акты даярдалат.

Чек араны салыштыруу инструмент менен сүрөткө тартуу жолу менен

белгиленген тартипте аткарылат.

Жер участогунун документте көрсөтүлгөн чек арасы иш жүзүндөгү аба-

лына туура келбесе, анда жанаша жер пайдалануучулардын жана менчик ээ-

леринин документтери изилденет. Талаш маселелер макулдашуу жолу менен,

анын ичинде компенсация төлөө жана талашып жаткан жактардын документте-

рине оњдоо киргизүү жолу менен, же макулдашууга жетишилбесе соттук тар-

типте чечилет.

13. Менчиктештирилген имараттын жана курулуштун жер участогунун

чек арасын идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү документтер жок болсо

жер участогунун кадастрдык планы түзүлүп, ага чектеш жер участокторунун

менчик ээлеринин же жер участогун пайдалануучулардын баарын көрсөтүү

менен жер участогунун болгон чек аралары тартылат. Жер участогунун чек

арасы чарбалар аралык жер чектөө тартибинде аныкталат.

14. Жер чектөө иштери төмөнкүдөй иретте жүргүзүлөт:

- даярдоо иштери;

- жер участокторун жана алардын сырткы чек араларын талаалык

изилдөө;

- кадастрдык планды түзүү, жер участогунун чек арасын жанаша жер

пайдалануучулар менен макулдашуу;

- жер участогунун чек арасын натурага (жерге) түшүрүү;

- жер участогуна жеке менчик укук жөнүндө мамлекеттик актыны та-

риздөө.

15. Жер участогун талаалык изилдөөдө төмөнкүлөр аныкталат:

- жерди иш жүзүндө пайдалануунун жерге ээлик кылуу жана пайдалануу

укугун күбөлөндүрүүчү документтерге, жерди эсепке алуу маалыматтарына

ылайык келүүсү жана сервитуттардын бар экендиги;

- чектерди аныктоочу белгилердин бар экени жана сакталышы;

- жер участогунун чектери текшерилгени тууралуу акты түзүлөт;

- жер участогунун чек арасы жанаша жер участокторунун менчик ээле-

ри менен макулдашылат.

16. Чарбалар аралык жер чектөө долбоору текст түрүндөгү жана гра-

фикалык материалдардан турат.

Тексттик бөлүмүндө төмөнкүдөй материалдар болот:

- жер участогунун менчик ээсинин жер участогунун чек арасын анык-

тоо жөнүндө арызы;

- жер участогуна укукту күбөлөндүрүүчү документтер;

- жер участогунун чек арасын макулдашуу жөнүндө акты. Графикалык

бөлүмү жер участогунун схемасынан жана кадастрдык планынан турат.

17. Жер участогунун чек арасын натурага (жерге) чыгаруу төмөнкүдөй

иретте ишке ашырылат.

- даярдоо иштери (геодезиялык маалыматтарды көчүрүү, иш чиймелерин

даярдоо);

- талаа иштери (бурчтарды геодезиялык өлчөө жана линияларды ченөө,

чек араларды аныктоо, чекти бөлүүчү белгилерди орнотуу ж.б.);

- камералдык иштери (талаалык өлчөө материалдарын иштетүү, аянтын

эсептеп чыгаруу, жыйынтыктоо документтерин тариздөө).

18. Менчиктештирүү документтеринин жана кадастрдык пландын неги-

зинде кыймылсыз мүлккө укук мамлекеттик каттоодон өткөрүлөт жана Жер

участогуна жеке менчик укук жөнүндө мамлекеттик акты таризделет.

19. Менчиктештирилген имараттын жана курулуштун жер участогунун

чек арасына карата укук талашкан башка жактар чыкса, анда укукту мамле-

кеттик каттоо ошол укук талашып жаткан жактын арызынын негизинде 10

күнгө чейин токтотулат. Каттоону 10 күндөн ашык токтотуу соттун талашта

турган укукту каттоону токтото туруу жөнүндө аныктамасынын негизинде

болот. Соттун каттоону токтото туруу жөнүндө аныктамасы 10 күндүн ичин-

де келбесе арыз берилген укук катталууга тийиш.

20. Эгерде, арыз менен менчиктештирүү объектисинин бөлүгү болгон

имараттын же курулуштун менчик ээси кайрылса, анда ушул Жобонун

7-19-пункттарында каралган иштер жасалат. Мында чарбалар аралык жер

чектөөнүн долбоору менчиктештирилип жаткан бүткүл объектиге түзүлүп,

менчиктештирилген объектинин жер участогунун бөлүгү имаратка же куру-

лушка бекитип берилген өзүнчө участок болуп бөлүнөт. Чарбалар аралык

жер чектөө долбоорун даярдоодо имарат куруу нормалары жана эрежелери

эске алынган талаптар каралышы керек.

Чарбалар аралык жер чектөө долбоору менчиктештирилген объектинин

аймагында жайгашкан, жер участогуна жалпы үлүштүк менчик укугу бар бар-

дык субъекттер менен макулдашылууга тийиш.

21. Менчиктештирилген имараттардын жана курулмалардын алдындагы

жер участокторунун чек араларын аныктоо боюнча иштер жана кыймылсыз

мүлккө укуктарды мамлекеттик каттоодон өткөрүү, бул жумуштар кыймылсыз

мүлккө укуктарды системдик каттоонун жүрүшүндө аткарылгандан башка

учурларда, менчик ээсинин каражатынын эсебинен, Кыргыз Республикасынын

мыйзамдарында аныкталган тартипте бекитилген бааларга ылайык аткарылат.