КР Конституциялык сотунун (Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинин 383-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пунктун Конституцияга ылайык эмес жана Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 86-беренесинин 1-пунктуна карама-каршы келет деп табуу жөнүндөгү жарандар Айзада Самиевна Манасованын жана Эсенбол Татандын өтүнүчү боюнча) чечими

Бишкек шаары

2009-жылдын 9-июлу

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КОНСТИТУЦИЯСЫНЫН АТЫНАН

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КОНСТИТУЦИЯЛЫК СОТУНУН ЧЕЧИМИ

Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинин 383-беренесинин

1-бөлүгүнүн 7-пунктун Конституцияга ылайык эмес жана Кыргыз Республика-

сынын Конституциясынын 86-беренесинин 1-пунктуна карама-каршы келет деп

табуу жөнүндөгү жарандар Айзада Самиевна Манасованын жана Эсенбол Та-

тандын өтүнүчү боюнча,

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту: Төрагасы С.К.Сыдыкова,

Төраганын орунбасары А.А.Суталинов, судьялар - А.А.Абдугапаров, С.Н.Де-

мин, А.С.Кенесариев, Ч.Ж.Курбанова, Ө.Ж. Мамыров жана Ч.А. Мусабекова-

нын курамында,

соттук жыйналыштын катчысы А.А.Мамбеткадыровдун,

тараптар: 2009-жылдын 7 жана 8-майындагы ишеним каттардын негизин-

де аракеттенген жарандар Айзада Самиевна Манасованын жана Эсенбол Та-

тандын өкүлү Сатарали Камбаралиевдин, 2009-жылдын 5-июнундагы ишеним

каттын негизинде аракеттенген Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин

өкүлү Айбек Кудайбергенович Акмолдоевдин катышуулары менен Кыргыз Рес-

публикасынын Конституциясынын 85-беренесин, "Кыргыз Республикасынын

Конституциялык соту жөнүндө" Мыйзамдын 13-беренесин жана "Кыргыз Рес-

публикасынын конституциялык сот өндүрүшү жөнүндө" Мыйзамдын 11-берене-

син жетекчиликке алып, ачык соттук жыйналышта Кыргыз Республикасынын

Жазык-процесстик кодексинин 383-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пунктун Конс-

титуцияга ылайык эмес жана Кыргыз Республикасынын Конституциясынын.

86-беренесинин 1-пунктуна карама-каршы келет деп табуу жөнүндөгү жаран-

дар А.С.Манасованын жана Э.Татандын өтүнүчүн карады.

Судья Ө.Ж.Мамыровдун баяндамасын, жарандар А.С.Манасованын жана

Э.Татандын өкүлү С.Камбаралиевдин, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кење-

шинин өкүлү А.К.Акмолдоевдин, Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун

судьясы Р.И.Эралиеванын сөздөрүн угуп жана иштин материалдарын изилдеп

чыгып, Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту,

тапты:

Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотуна 2009-жылдын 28-майын-

да Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинин (мындан ары ЖПК)

383-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пунктун Конституцияга ылайык эмес жана

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 86-беренесинин 1-пунктуна кара-

ма-каршы келет деп табуу жөнүндөгү жарандар А.С.Манасованын жана Э.Та-

тандын өтүнүчү келип түшкөн.

Өтүнүчтү негиздөөгө төмөндөгү жүйөөлөр келтирилген. Ош облусунун

Карасуу райондук сотунун 2007-жылдын 13-мартындагы өкүмү менен А.С.Ма-

насова Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин (мындан ары - КЖК)

350-беренесинин 1 жана 3-бөлүктөрү менен күнөөлү деп табылган, ал эми

Кыргыз Республикасынын КЖКнын 326-беренесинин 1-бөлүгү, 221-беренесинин

2-бөлүгү, 213-беренесинин 2-бөлүгү жана 169-беренеси боюнча анын араке-

тинде кылмыштын курамы жок болгондуктан акталган. Э.Татан Кыргыз Рес-

публикасынын КЖКнын 304-беренесинин 3-бөлүгүнүн 1 жана 3-пункттары жана

169-беренеси менен анын аракетинде кылмыштын курамы жок болгондуктан

акталган.

Жалалабад облустук сотунун кылмыш иштери жана административдик

укук бузуулар жөнүндөгү иштери боюнча соттук коллегиясынын 2007-жылдын

25-декабрындагы өкүмү менен А.С.Манасова Кыргыз Республикасынын КЖКнын

350-беренесинин 1 жана 3-бөлүктөрү менен дагы акталган, ал эми Э.Татан

жөнүндөгү райондук соттун аталган өкүмү өзгөртүүсүз калтырылган.

Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун кылмыш иштери жана админис-

тративдик укук бузуулар жөнүндөгү иштери боюнча соттук коллегиясынын

2008-жылдын 27-мартындагы токтому менен көрсөтүлгөн соттук актылар бу-

зулган жана иш Ош облусунун Карасуу райондук сотуна кайра кароого жибе-

рилген.

Аталган чечимди кабыл алууда иш жүзүндө Кыргыз Республикасынын

ЖПКнын 383-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пункту колдонулгандыгы Кыргыз Рес-

публикасынын Жогорку сотунун соттук коллегиясынын токтомунан көрүнөт,

ал болсо ишти надзор иретинде караган сотко жергиликтүү соттордун сот-

тук актыларын бузуп, ишти кайра соттук кароого жиберүү укугун берет,

бирок бул учурда буга иш боюнча соттун чечими жок болгондо гана мүмкүн

деген жагдай эске алынбаган.

Кыргыз Республикасынын ЖПКнын 383-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пункту

менен Кыргыз Республикасынын Жогорку сотуна жергиликтүү соттордун сот-

тук актыларын бузуп, ишти жањыдан соттук кароого жиберүү ыйгарым укугун

берүү Кыргыз Республикасынын Жогорку соту сот процессине катышуучулар-

дын кайрылуулары боюнча сот актыларын кайра кароо формасында алардын

ишине көзөмөлдүктү жүзөгө ашырат деген Кыргыз Республикасынын Конститу-

циясынын 86-беренесинин 1-пунктуна карама-каршы келет.

Кыргыз Республикасынын Жогорку соту тарабынан Кыргыз Республикасы-

нын Конституциясынын 86-беренесинин 1-пунктуна карама-каршы келген та-

лашылган ченемин колдонуусу жарандар А.С.Манасова жана Э.Татандын Кыр-

гыз Республикасынын Конституциясынын 15-беренесинин 4-пункту кепилдеген

соттук коргоого болгон укуктарын бузган.

Соттук жыйналышта жарандар А.С.Манасова жана Э.Татандын өкүлү

С.Камбаралиев өтүнүчтүн талаптарын колдоду, сотко ушул эле иш боюнча

Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун кылмыш иштери жана администра-

тивдик укук бузуулар жөнүндөгү иштери боюнча соттук коллегиясынын

2009-жылдын 29-мартындагы Кыргыз Республикасынын ЖПКнын 383-беренесинин

1-бөлүгүнүн 7-пункту колдонулуп кабыл алынган токтомун берди жана Кыр-

гыз Республикасынын Конституциялык сотунун 2006-жылдын 13-январындагы

чечимине таянып, Кыргыз Республикасынын ЖПКнын көрсөтүлгөн ченеми Кыр-

гыз Республикасынын Конституциясынын 86-беренесинин 1-пунктуна кара-

ма-каршы келет деп белгиледи.

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин өкүлү А.К.Акмолдоев жана

Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун судьясы Р.И.Эралиева өтүнүчтүн

жүйөөлөрү менен макул болушкан жок жана аны канааттандыруусуз калтыруу-

ну сурашты.

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту тараптардын жүйөөлөрүн

Талкуулап жана иштин материалдарын изилдеп, жарандар А.С.Манасова жана

Э.Татандын өтүнүчү төмөндөгүдөй негиздер менен канааттандыруусуз калты-

рылууга жатат деп эсептейт.

Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун кылмыш иштери жана админис-

тративдик укук бузуулар жөнүндөгү иштери боюнча соттук коллегиясынын

2008-жылдын 27-мартындагы токтомуна караганда Карасуу райондук сотунун

2007-жылдын 13-мартындагы жана Жалалабад облустук сотунун кылмыш иштери

жана административдик укук бузуулар жөнүндөгү иштери боюнча соттук кол-

легиясынын 2007-жылдын 25-декабрындагы А.С.Манасова жана Э.Татан жөнүн-

дөгү өкүмдөрү бузулуп, иш жањыдан соттук кароо үчүн Карасуу райондук

сотуна жөнөтүлгөн.

Ишти жањыдан кароодо 2008-жылдын 14-майындагы Карасуу райондук со-

тунун өкүмү менен А.С.Манасова жана Э.Татан акталышкан, ал эми Ош об-

лустук сотунун кылмыш иштери жана административдик укук бузуулар жөнүн-

дөгү иштери боюнча соттук коллегиясынын 2008-жылдын 24-июнундагы анык-

тамасы менен көрсөтүлгөн өкүм өзгөртүүсүз калтырылган.

Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун кылмыш иштери жана админис-

тративдик укук бузуулар жөнүндөгү иштери боюнча соттук коллегиясы

2009-жылдын 26-мартындагы токтому менен Кыргыз Республикасынын ЖПКнын

383-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пунктун жетекчиликке алып, көрсөтүлгөн

соттук актыларды кайрадан бузган жана ишти башка курамда кароого ошол

эле сотко жањыдан соттук кароого жөнөткөн.

Кайрылган тарап өзүнүн жүйөөлөрүн негиздөө үчүн Кыргыз Республика-

сынын Конституциялык сотунун 2006-жылдын 13-январындагы чечимине таян-

ган, аны кабыл алуу учурунда болсо башка конституциялык абал болгон,

Атап айтканда, "Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жањы редакциясы

жөнүндөгү" 2003-жылдын 18-февралындагы Мыйзамында баяндалган Кыргыз

Республикасынын Конституциясынын 83-беренесинин 3-пунктунда Кыргыз Рес-

публикасынын Жогорку сотунун жергиликтүү соттордун актыларын күчүндө

калтыруу, аларды өзгөртүү же иш боюнча жањы чечим кабыл алуу ыйгарым

укуктары Мыйзам менен аныкталат деп бекитилген. Андыктан Кыргыз Респуб-

ликасынын Жогорку сотунун ыйгарым укуктарынын тизмеси толук чектелген

жана аны кењири чечмелөө мүмкүн эмес.

Азыркы мезгилде Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 86-берене-

синин 1-пунктуна ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку соту мыйзамда

каралган тартипте сот процессине катышуучулардын кайрылуулары боюнча

сот актыларын кайра кароо формасында жергиликтүү соттордун ишине көзө-

мөлдүктү жүзөгө ашырат. Көрсөтүлгөн конституциялык ченемге ылайык Кыр-

гыз Республикасынын Жогорку соту тарабынан көзөмөлдү ишке ашыруу тарти-

би анын ичинде анын ыйгарым укуктарынын тизмесин аныктоо мыйзам чыга-

руучу тарабынан аныкталат. Конституциянын ушул талабын ишке ашыруу үчүн

Кыргыз Республикасынын ЖПКнын 383-беренесинде Кыргыз Республикасынын

Жогорку сотунун жергиликтүү соттордун ишине көзөмөл жүргүзүү боюнча ый-

гарым укуктарын анын ичинде жергиликтүү соттордун актыларын жокко чыга-

рып жана ишти жањыдан биринчи же апелляциялык инстанциядагы сотко жөнө-

түүнү аныктаган. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун мындай ыйгарым

укугу жеткиликтүү изилденбеген жана соттук тергөөнүн кемчиликтерин ка-

лыбына келтирүүгө мүмкүн болбогон учурларда соттук коргоонун кепилдиги

болуп жана иштин жагдайларын ар тараптуу, толук жана объективдүү изил-

дөөгө, ошондой эле ал боюнча акыйкат чечим чыгарууга өбөлгө түзөт.

Мындай жагдайларда, Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту

Кыргыз Республикасынын ЖПКнын 383-беренесинин талашылып жаткан ченеми

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 86-беренесинин 1-пунктунун та-

лабына ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун ыйгарым укуктарын

аныктоо үчүн кабыл алынган деп эсептейт, ал эми Кыргыз Республикасынын

Конституциясынын 15-беренесинин 4-пунктунда каралган жарандардын соттук

коргоого болгон конституциялык укугу сакталып калат.

Жогорудагылардын негизинде жана Кыргыз Республикасынын Конституци-

ясынын 85-беренесинин 3-пунктунун 1-пунктчасын, "Кыргыз Республикасынын

Конституциялык соту жөнүндө" Мыйзамдын 13 жана 14-беренелерин, "Кыргыз

Республикасынын конституциялык сот өндүрүшү жөнүндө" Мыйзамдын 10, 11,

13, 14, 23, 24, 25, 29 жана 30-беренелерин жетекчиликке алып, Кыргыз

Республикасынын Конституциялык соту чечти:

1. Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинин 383-берене-

синин 1-бөлүгүнүн 7-пунктун Конституцияга ылайык эмес жана Кыргыз Рес-

публикасынын Конституциясынын 86-беренесинин 1-пунктуна карама-каршы

келет деп табуу жөнүндөгү жарандар Айзада Самиевна Манасованын жана

Эсенбол Татандын өтүнүчү канааттандыруусуз калтырылсын.

2. Чечим акыркы, даттанууга жатпайт. Бардык мамлекеттик органдар,

юридикалык жактар, кызмат адамдары жана жарандар тарабынан аткарылууга

жатат.

3. Чечим "Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин ведомосттору-

на", "Кыргыз Туусу", "Слово Кыргызстана" жана "Эркин Тоо" гезиттерине

жарыялансын.

Кыргыз Республикасынын

Конституциялык сотунун төрагасы С.Сыдыкова

Кыргыз Республикасынын

Конституциялык сотунун секретары Ө.Мамыров