Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредиттик мекемелеринде кассалык операциялардын аткарылышы боюнча минималдуу талаптар жөнүндө Жобо (Кыргыз Республикасынын Улуттук Банк Башкармасынын токтому менен бекитилген)

Кыргыз Республикасынын Улуттук Банк Башкармасынын 2013-жылдын 27-мартындагы № 9\10 токтому менен бекитилген

Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредиттик мекемелеринде кассалык операциялардын аткарылышы боюнча минималдуу талаптар жөнүндө Жобо

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык) 1-бөлүк. Жалпы жоболор

1. Кыргыз Республикасынын аймагында нак акча жүгүртүлүшүн уюштуруу максатында Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жөнүндө» Мыйзамына ылайык, банктык операцияларды жана башка бүтүмдөрдү жүзөгө ашырууда Кыргыз Республикасынын банкнота жана монета түрүндөгү (мындан ары - нак акчалар) улуттук валютасы менен кассалык операцияларын жүргүзүү боюнча минималдуу талаптар белгиленет.

2. Бул Жобо алмашуу бюролорун эске албаганда, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан лицензияланышкан жана/же иши ал тарабынан жөнгө салынган банктарга жана банктык эмес финансы-кредиттик мекемелерге (мындан ары-ФКМ) таркатылат.

3. Жобо өзүн-өзү тейлөөчү автоматташтырылган терминалдарды (кэш-ин терминалы) эске албаганда, ФКМдердин кассасы аркылуу жүргүзүлүүчү кассалык операцияларды жөнгө салат, ошондой эле айрым аралыкта орнотулган жабдууларды жайгаштыруу жана инкассациялоо жана алардын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча тастыктоочу документтер боюнча талаптарды белгилейт .

4. Калкты кассалык тейлөөнү жакшыртуу максатында, ФКМдер Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы 2006-жылдын 2-мартындагы № 5/7 токтому менен бекитилген «Банк ишин лицензиялоо жөнүндө» жобого ылайык, аманаттарды кабыл алуу жана берүү, баалуу кагаздарды сатуу жана сатып алуу, чет өлкө валютасын алмаштыруу, коммуналдык жана башка төлөмдөрдү кабыл алуу боюнча операцияларды жүргүзүү үчүн филиалдарын, өкүлчүлүктөрүн, аманат кассаларын, көчмө кассаларды жана алмашуу пункттарын ача алышат.

5. Кардарларды касса аркылуу тейлөөнү жүзөгө ашыруу, ошондой эле нак акчалар жана башка баалуулуктар менен операцияларды аткаруу үчүн ФКМ касса түйүндөрүн түзүшөт. ФКМдин жабдылган касса түйүндөрү, сактоо жайы жана башка жайлары «Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин жана Улуттук банктын 2010-жылдын 11-февралындагы №97-24-О буйругу менен бекитилген банктарды, финансы-кредиттик мекемелерди техникалык чыңдоо жана аларды коргоо боюнча бирдиктүү талаптар жөнүндө» Нускоодо белгиленген техникалык чыңдоо жана жабдуу боюнча тиешелүү талаптарга жооп берүүлөрү тийиш.

6. Баалуулуктар менен иштөөдө коопсуздукту камсыз кылуу үчүн ФКМдин кассалык бөлүмү төмөнкүдөй өзүнчө жайлардан турушу зарыл:

- сактоо жайы же сейф туруучу бөлмө;

- банкнот жана монеталар үчүн кайра эсептөө кассасы;

- кириш, чыгыш, кечки жана башка кассалар;

- өздүк буюмдарды сактоо үчүн бөлмө же шкаф.

Тиги же бул кассаларды түзүүнүн максатка ылайыктуулугу, алардын саны жана касса кызматкерлеринин саны белгиленген тартипте ФКМ тарабынан аныкталат бул ФКМдердин ички документтеринде чагылдырылууга тийиш. (КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

7. ФКМдин сактоо жайы же сейф туруучу бөлмөсү болгон шартта, алар кеминде эки ачкыч (код) менен жабылууга жана кызмат адамдарынын мөөрү басылууга же болбосо ФКМдин ички жол-жоболоруна ылайык баалуулуктардын сакталышына жоопкерчиликтүү адамдардын колтамгасы коюлган индикатордук пломба коюлууга тийиш.

8. Кассалык документтерди тариздөө (акча чегин эске албаганда), кассалык журналдарды жүргүзүү, жүргүзүлгөн операциялар тууралуу документтердин касса кызматкерлери тарабынан толтурулушу, автоматташтырылган программаларды, компьютердик жабдууларды жана электрондук кассалык аппараттарды колдонуу менен ишке ашырылат.

2-бөлүк. Терминдер жана аныктамалар

9. Жободо төмөнкү терминдер жана аныктамалар колдонулат:

- Өзүн-өзү тейлөөнүн автоматташтырылган терминалы (cash-i№ терминал) - бул, нак жана нак эмес формадагы төлөмдөрдү коммуналдык кызматтардын, мобилдик байланыш, интернет операторлорунун дарегине накталай жана накталай эмес формада төлөмдөрдү жүргүзүү максаттарын кошо алганда, банктардын кардарларынын, карт ээлеринин, сервистерди пайдалануучулардын накталай акча каражаттарын депондоштуруу үчүн арналган терминал;

- банкноттор, монеталар - өлкөнүн мыйзамдарына ылайык чыгарылган жана жүгүртүүдөгү ар кандай нарктагы жана ар кандай түрдөгү акча белгилери;

- банкомат - нак акча каражаттарын берүү жана кабыл алуу, акча каражаттарын картка жазуу, карт ээлеринин ишке ашырган транзакциялары боюнча маалымат алуу, нак эмес төлөмдөрдү жүзөгө ашыруу жана өткөрүлгөн транзакциялардын бардык түрлөрү боюнча карт-чекти берүү үчүн арналган аппараттык - программалык комплекс. Банкомат картка ээлик кылуучу операцияларды ФКМдин ыйгарым укук чегерилген кызматкеринин катышуусуз эле, картты пайдалануу менен өз алдынча жүргүзүүсү үчүн арналган;

- валюталык баалуулуктар - нак чет өлкө валютасы, төлөм документтери жана номиналы жана (же) наркы чет өлкө валютасында туюндурулган баалуу кагаздар;

- эскилиги жеткен банкноттор - банкноттордун эскилигине баа берүүнүн бекитилген критерийлеринен тышкары чыгып кеткен кемчиликтеринен улам, накталай акча жүгүртүү үчүн жараксыз болуп калган анык банкноттор;

- жарамдуу банкноттор жана монеталар - бекитилген критерийлердин алкагында бир аз кирдеген, бузулган жана бетине жазылып калган анык банкноттор жана монеталар;

- инкассация - нак акчаларды жана башка баалуулуктарды кабыл алуу, жыйноо, жеткирүү, коштоп жүрүү, ташуу, сактоо жана өткөрүп берүү;

- касса - акчаларды жана башка баалуулуктарды сактоо, кабыл алуу жана берүү үчүн атайын жабдылган жай;

- кечки касса - ФКМдин операциялык күн бүткөндөн кийин кардарлардан жана ФКМ бөлүмдөрүнөн нак акчаларды кабыл алууну жана кайра эсептөөнү жүзөгө ашыруучу кассасы;

- кайра эсептөө кассасы - ФКМдин кардарлардан жана ФКМ бөлүмдөрүнөн кабыл алынган нак акчаларды кайра саноону, аларды таңычактоону жүзөгө ашырган кассасы;

- кириш кассасы - ФКМдин операциялык убакыт ичинде кардарлардан нак акчаларды кабыл алууну жүзөгө ашырган касса;

- чыгыш кассасы - ФКМдин операциялык убакыт ичинде кардарларга нак акчаларды берүүнү жүзөгө ашырган кассасы;

- касса китепчеси (касса журналы) - белгиленген формага ылайык түзүлгөн эсепке алуу ведомосттору, аларда баалуулуктар менен операциялар чагылдырылып, акчанын түшүшү жана берилиши эске алынган;

- касса документи - бул, акчага байланыштуу документ (кириш кассалык ордер, чыгыш кассалык ордери, накталай салууларга кулактандыруу, чек, төлөм ведомосту жана операцияларды жүргүзүү үчүн негиз болгон башка документ), ал боюнча баалуулуктарды кабыл алуу жана берүү боюнча кассалык операциялар жүзөгө ашырылат жана таризделет;

- кассалык операциялар - бул, баалуулуктарды кабыл алуу, кайра эсептөө, майда акчага айландыруу, берүү, иргөө, таңычактоо жана сактоо;

- кардар - ФКМдин кызматтарынан пайдаланышкан юридикалык жактар жана жеке адамдар;

- нак акчалар - жүгүртүүдөгү жана тиешелүү мамлекетте же мамлекеттер тобунда мыйзамдуу төлөм каражаты болуп саналышкан банкноттор жана монеталар түрүндөгү акча белгилери, ошондой эле жүгүртүүдөн алынып салынган жана алынып салынуучу, бирок алмаштырууга боло турган акча белгилери;

- операциялык касса - ФКМдин кардарларды бардык кассалык операциялар боюнча тейлөө кассасы;

- жоопкерчиликтүү сактоо - баалуулуктардын сакталышы, ал белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат;

- аралыкта орнотулган жабдуулар - терминалдар, банкоматтар, автоматташтырылган өзүн-өзү тейлөөчү терминалдар жана банктык төлөм карттарын кабыл алуу жана тейлөө боюнча техникалык инфраструктураны түзгөн башка жабдуулар;

- терминал - башкы компьютер менен байланышты түзүүгө, билдирүүлөрдүн ФКМдин төлөм системасынын түйүнүнө жөнөтүлүшүн жана келип түшкөн маалыматтарды кабыл алууга өбөлгө түзгөн аппараттык - программалык комплекс;

- баалуулуктар - валюталык баалуулуктар, банкноттор, монеталар, баалуу кагаздар жана так отчёттуулук бланкалары, баалуу металлдар жана алардан жасалган буюмдар, ошондой эле баалуу буюмдар;

- эквайер - эквайренгди жүзөгө ашырууга уруксат алган ФКМ, тиешелүү төлөм системаларынын технологиясына жана ченемдик укуктук актыларга жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, өзүнүн аралыкта орнотулган жабдуулары аркылуу авторизацияларды жана транзакцияларды өткөрүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган аралыкта орнотулган жабдуулардын ээси.

- эквайринг - ФКМдин иши, анда соода түйүндөрү менен аралыкта жабдууларды орнотуу жана сатылуучу товарларга, иштерге жана кызматтарга төлөм каражаты катары карттарды кабыл алуу, соода түйүндөрү менен эсептешүүлөрдү жана/же карт ээлерине нак акча каражаттарын берүүнү камсыз кылуу боюнча келишимдик мамилелер камтылат.

- улуттук валютадагы активдерге алмаштыруу боюнча операциялар – бир күндүн чегинде эсептешүүлөр менен нак акча каражаттарын нак эмес акча каражаттарына алмаштыруу боюнча операциялар

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык) 3-бөлүк. Нак акчаларды кабыл алуу

10. Нак акчаларды кабыл алуу боюнча операциялар кириш касса документтеринин - кириш кассалык ордердин же накталай салууга кулактандыруунун негизинде жүзөгө ашырылат (топтом: «Кыргыз Республикасынын Улуттук банк Башкармасынын 2007-жылдын 25-июлундагы №36/5 токтому менен бекитилген» «Төлөм документтерин толтуруу тартиби жөнүндө нускоого» ылайык толтурулган 1-тиркемеге ылайык кулактандыруу, квитанция, ордер).

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

11. Касса кызматкери кириш кассалык документинде бардык реквизиттердин жана банк кызматкерлери менен кардардын кол тамгаларынын бар экендигин жана туура толтурулгандыгын текшерет, нак акчалардын кириш кассалык документинде сандар жана жазуулар менен берилген сумманын дал келишине салыштырып текшерет.

12. Нак акчаларды кардарлардан кабыл алуу, кардар акчалардын кабыл алынышына көз сала алгыдай, аларды барактап, бирден кайра эсептөө аркылуу жүзөгө ашырылат.

13. Касса кызматкери нак акчалар кабыл алынгандан кийин кириш кассалык документте сандар жана жазуулар менен көрсөтүлгөн сумманы, нак акчалардын кабыл алынууга берилген суммасы менен салыштырып текшерет жана алар дал келген шартта кириш кассалык документтеринин бардык нускаларына кол коюп чыгат.

14. Кассага кабыл алынган нак акчалар касса кызматкери тарабынан касса башчысына кабыл алынган жана берилген баалуулуктарды кабыл алуу китебине касса башчысынын колун койдуруу менен жумуш күнүнүн аягында өткөрүлүп берилет.

15. Кириш кассалык документтери касса кызматкери тарабынан касса башчысына жумуш күнү аяктаганда өткөрүлүп берилет. Касса кызматкери нак акчалар өткөрүлүп берилгенге чейин алардын айкын суммасы кириш кассалык документтеринде көрсөтүлгөн суммага ылайык келишине ынанууга тийиш.

15.1. Иш күнүнүн акырында келип түшкөн бардык нак акча акча сакталуучу жайда (сейф турган бөлмөдө) жабылууга жана сакталууга тийиш.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык) 4-бөлүк. Нак акчаларды берүү

16. Касса башчысы операциялык мезгил ичинде чыгыш жана алмаштыруу операцияларын жүзөгө ашыруу үчүн нак акчалардын зарыл суммасын касса кызматкерине өткөрүп берет, мында кабыл алынган жана берилген баалуулуктарды эсепке алуу китебине кол коюусу зарыл (2-тиркеме).

17. Кассалык операциялар түздөн-түз касса башчысы, касса кызматкери тарабынан жүзөгө ашырылган шартта, кабыл алынган жана берилген баалуулуктарды эсепке алуу китебине алар тарабынан жүзөгө ашырылган операциялар тууралуу жазуулар түшүрүлбөйт (2-тиркеме).

18. ФКМдердин кассаларынан акчаларды берүү чыгыш кассалык ордерлер (3-тиркеме) жана ФКМ тарабынан иштелип чыккан жана бекитилген, белгиленген формадагы акча чектери боюнча ишке ашырылат.

19. Касса кызматкери нак акчаларды берүү учурунда төмөнкүлөрдү ишке ашырат:

- банк кызматкеринин бардык реквизиттеринин жана кол тамгасынын бар экендигин текшерет;

- чыгыш кассалык документинде сандар жана жазуулар менен берилген сумманын дал келишин салыштырып текшерет;

- чыгыш кассалык документинде кардар тарабынан берилүүчү паспорттун же анын инсандыгын тастыктаган башка документтин бар экендигин текшерет;

- чыгыш кассалык документти кол коюу үчүн кардарга берет;

- нак акчалардын берүүгө даярдалган суммасын кардар саналып жаткан банкноттордун жана монеталардын санын көрүп тургудай шартта кайра санап чыгат, кардардын акча алгандыгы тууралуу кол тамгасынын бар экендиги тастыкталат, нак акчаларды берет, чыгыш кассалык документке кассанын штампынын оттискасын коёт жана ага кол коёт.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

20. Касса кызматкери кардарга банкнотторду таңычактардын үстүндөгү накладкаларда көрсөтүлгөн сумма боюнча толук жана толук эмес таңычакта, өзүнчө корешоктор менен, айрым банкнотторду бирден, барактап санап, ал эми монеталарды ярлыктарындагы жазуулары боюнча толук баштыкчалар менен, эгерде монеталар азыраак санда талап кылынса, 100 даанадан салынган пакеттерде, айрымдарын бирден санап берет.

21. Кардар, кассадан алыстабай туруп, нак акчаларды берген касса кызматкеринин көз алдында таңычактардын тууралыгын жана бүтүндүгүн, ар бир таңычакта корешоктордун санын, накладкаларда көрсөтүлгөн суммалардын тууралыгын кылдат текшерүүгө, ал эми айрым корешокторду, банкнотторду - бирден, барактап санап чыгууга, монета салынган баштыкчаларды ярлыктагы жазуулары, пакеттеги реквизиттери боюнча текшерүүгө, айрым монеталарды бирден санап чыгууга тийиш.

Алынган акча топтомдорунда, корешоктордо же баштыкчаларда кем чыгуулар аныкталган учурда (4-тиркеме) акт түзүлүп, ага касса кызматкеринин жана кардардын колу коюлат. Кем чыгуу касса кызматкеринин катышуусунда аныкталган шартта гана жетпей калган сумма кардарга кайтарылып берилет. Эгерде алынган сумма кайра эсептөө кассасында өз учурунда эсептелбесе, анда ФКМ кем чыгып калган сумма үчүн жооп бербейт.

21.1. Нак акчаларды берүү, ошондой эле улуттук валютадагы активдерди алмаштыруу боюнча операциялар жарактуу акчалар менен гана жүргүзүлүүгө тийиш. Эскилиги жеткен акчалар Улуттук банктын мекемелеринин кассаларына өткөрүлөт.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык) 5-бөлүк. Жүгүртүү кассасынын жыйынтыктары

22. Касса кызматкерлери нак акчалар менен операцияларды жүзөгө ашырып бүткөндөн кийин касса башчысына нак акчаларды, касса документтерин (отчёттук маалымдамаларды, кулактандырууларды, кириш жана чыгыш ордерлерин, ташып жеткирилген нак акчаларга опистерди) өткөрүп берет.

Көрсөтүлгөн документтерди кабыл алуу учурунда касса башчысы төмөнкүлөрдү ишке ашырууга тийиш:

- кириш жана чыгыш документтеринин санын жана аларда чагылдырылган нак акчалардын суммасын отчёттук маалымкаттагы суммага салыштырып текшерет (5, 6-тиркеме);

- китептеги жазууларды эске алуу менен (2-тиркеме) отчёттук маалымкаттарда нак акчалардын калдыктарынын суммасынын туура чагылдырылышын текшерет;

23. Касса башчысы отчёттук маалымкаттардагы маалыматтар боюнча жыйынтыкталган маалымкат түзөт (7-тиркеме) жана аны жыйынтыктарын бухгалтердик эсепке алуу маалыматтары менен салыштырып текшерет. Маалымкаттын жыйынтыктарын салыштыруулар бухгалтердик кызматкердин колу менен күбөлөндүрүлөт.

24. Бир күн ичиндеги кассалык жүгүртүүлөр салыштырып текшерилгенден кийин касса башчысы жүгүртүү кассасынын сактоо жайынын китебине (8-тиркеме) акчалардын кириш жана чыгыш суммасын жазат жана андан жүгүртүү кассасынын кийинки күнгө калдыгын чыгарат. Чет өлкө валютасын эсепке алуу китебине (9-тиркеме) валюталардын түрлөрү боюнча чет өлкө валютасынын кийинки күнгө калдыгын жазат. Касса китептерине (8 жана 9-тиркемелер) милдеттүү түрдө номер коюлууга, боолонууга жана ФКМдин мөөрү басылууга тийиш.

25. Касса документтери кийинки жумуш күнүнөн кечиктирилбестен түзүлүүгө тийиш. Ар бир күн үчүн кассалык документтер менен делолорду түзүү иштери, касса башчысы же брошюралоо милдети жүктөлгөн касса кызматкери тарабынан жүргүзүлөт. Касса документтери түзүү учурунда кириш жана чыгыш кассалары боюнча өзүнчө, баланстык эсеп боюнча тандалып алынат. Касса документтеринин суммаларын китептеги (8 - 9-тиркемелер) маалыматтар менен салыштырып текшергенден кийин папканын алдыңкы бетине касса башчысынын жана делону түзгөн касса кызматкеринин колу коюлат.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

26. Өтүп жаткан жана мурдагы календардык жыл үчүн касса документтери көзөмөлгө алынуучу акча сактоо жайына же өзүнчө сейфке касса башчысы тарабынан сакталат.

27. Касса документтери Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарында каралган учурларда жана тартипте ФКМден алынып салынышы мүмкүн.

6-бөлүк. Нак акчаларды ташып жеткирүү жана инкассациялоо

28. Нак акчаларды ФКМ менен анын филиалдарынын ортосунда ташып жеткирүүлөр ФКМ тарабынан өз алдынча же тиешелүү келишим түзүлгөн инкассатордук кызматты/уюмду тартуу менен уюштурулат.

Келишим түзүү учурунда ФКМдер, баалуулуктарды ташуу учурунда алардын коопсуздугу жана сакталуу тобокелдиктерин, ошондой эле баалуулуктарды жоготкон учурда алардын ордун толтуруу маселелерин эске алуулары зарыл. (КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

29. Операциялык кассаларды бекемдөө жана нак акча каражаттарын Улуттук банктан/Улуттук банкка өткөрүп берүү «Республикалык инкассация башкармалыгы» мамлекеттик ишканасы тарабынан жүргүзүлөт. Коммерциялык банктардын кассирлери тарабынан нак акча каражаттарынын Улуттук банктан/Улуттук банкка алынышы/өткөрүп берилиши, «Республикалык инкассация башкармалыгы» мамлекеттик ишканасынын инкассаторлору, баалуулуктарды алып чыккан банктын кассирин кайтарууну жана ташууну куралдын коштоосунда жүзөгө ашырат.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

30. Инкассатор кызматкерлери нак акчаларды ташып жеткирүү учурунда касса башчысы же касса кызматкери тарабынан ташылуучу баалуулуктарга үч нускадан турган (10-тиркеме) опись түзүлөт. Анын биринчи жана үчүнчү нускалары инкассаторго берилет. Эгерде нак акчалар касса кызматкери тарабынан ташылган болсо, анда ташылуучу баалуулуктарга опись эки нускада түзүлүп, анын биринчи нускасы көрсөтүлгөн касса кызматкерине берилип, инкассатордун жана касса кызматкеринин нак акчаларды алгандыгы тууралуу колу коюлган экинчи нускасы нак акчаларды жөнөткөн ФКМде калтырылат.

31. Инкассаторлордун касса кызматкерине ташып жеткирүү үчүн нак акчаларды берүүсү чыгыш кассалык ордери жана опистер боюнча, ал эми көрсөтүлгөн кызматкерлер тарабынан жеткирилген нак акчаларды кабыл алуу - кириш кассалык ордери боюнча жүзөгө ашырылат. Нак акчалар инкассаторлор тарабынан касса кызматкерине банкноттордун топтомдору, монета салынган баштыкчалар, банкноттор жана монеталар же нак акча салынган баштыкчалар менен берилет.

32. Инкассаторлор, касса кызматкери ташып жеткирүү үчүн банкноттордун топтомдорун корешоктордун санын, банкноттордун таңычактарынын жана пломбаларынын, клише оттискаларынын бүтүндүгүн, банкноттордун топтомдорунда жана пломбуда, клише оттискаларында зарыл реквизитердин болушун текшерүү менен банкноттордун топтомдорунун үстүңкү накладкаларындагы жазуулар боюнча, ал эми монеталар салынган баштыкчаларды - көрсөтүлгөн сумманын тууралыгын жана монета салынган баштыкчалардын жана пломбалардын бүтүндүгүн, пломбаларда жана монета салынган баштыкчалардагы ярлыктарда зарыл реквизитттердин болушун текшерүү менен баштыкчаларга тиркелген ярлыктардагы жазуулар боюнча кабыл алышат. Айрым корешоктор, банкноттор жана монеталар бирден, кайрадан санап чыгуу менен кабыл алышат.

33. Нак акча салынган баштыктарды ташуу учурунда баштыктарды коштогон ведомость түзүлөт (12-тиркеме). Нак акча каражаттары касса башчысы/касса кызматкери тарабынан пломбаланып, таңгакталган баштыктарда инкассаторлорго/касса кызматкерине берилет. Нак акча салынган баштыкка касса башчысынын/касса кызматкеринин аты-жөнү, кол тамгасы жана реквизиттери көрсөтүлгөн ярлык бекитилет. Нак акча салынган баштыктар, инкассаторлор/касса кызматкери тарабынан нак акча салынган баштыктардын ярлыктарындагы жана пломбаларындагы зарыл реквизиттердин коюлушун, баштыктардын жана пломбалардын бүтүндүгү текшерилип, нак акча каражаттары салынган баштыктарга карата ярлыктардагы коюлган кол тамгалар боюнча кабыл алынат.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

34. ФКМден нак акчаларды жана баштыктарды кабыл алуу касса башчысы. Касса кызматкери тарабынан ушул Жободо каралган тартипте жүзөгө ашырылат. Айрылган же тешилип калган баштыктардан алынган нак акчалар касса башчысы, касса кызматкери тарабынан баштыкчаны алып чыккан инкассатордун, касса кызматкеринин көз алдында бирден, барактап кайра санап чыгуу менен кабыл алынат. Инкассаторлор тарабынан жеткирилген баштыкчалардан алынган нак акчаларды кайра саноодо ашыкча суммалар же кем чыгуулар аныкталган шартта, 3 нускада кайра эсептөө актысы (4-тиркеме), ал эми касса кызматкери тарабынан жеткирилген баштыкчадан аныкталган шартта - эки нускада түзүлөт. Кайра санап чыгуу актысынын биринчи нускасы касса документтерине, экинчи нускасы нак акчаларды жөнөткөн ФКМге жөнөтүлсө, кайра санап чыгуу актысынын үчүнчү нускасы инкассаторлорго берилет.

35. Баалуулуктарды кабыл алуу аяктагандан кийин касса башчысы/касса кызматкери жана инкассатолор тиешелүү коштомо документтерине кол коюшат.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык) 7-бөлүк. Шектүү, эскилиги жеткен/жараксыз болуп калган банкноттор жана монеталар менен иштөө боюнча минималдуу талаптар

Эскилиги жеткен жана жараксыз болуп калган банкноттор менен иштөө тартиби жана аларды алмаштыруу эрежелери

36. Улуттук валютанын эскилиги жеткен банкнотторун жана жараксыз болуп калган монеталарын алмаштыруу Улуттук Банк Башкармасы тарабынан бекитилген, Кыргыз Республикасынын банкнотторунун жана монеталарынын төлөм белгилери жана аларды алмаштыруу эрежелери жөнүндө жобого ылайык жүргүзүлөт.

Улуттук валютанын шектүү банкноттору жана монеталары менен иштөө тартиби

37. Улуттук валютанын шектүү банкноттору жана монеталары менен иштөө Улуттук Банк Башкармасы тарабынан бекитилген Улуттук валютанын шектүү банкноттору жана монеталары менен иштөө боюнча нускоого ылайык жүзөгө ашырылат.

Банкноттордун жана монеталардын аныктыгын контролдоо үчүн касса түйүнүн техникалык жабдуу

38. Нак акчаларды кабыл алууда жана иргөөдө ФКМдин касса кызматкерлери 36-37-пункттарда көрсөтүлгөн талаптарга ылайык Кыргыз Республикасынын банкнотторунун жана монеталарынын төлөөгө жөндөмдүүлүгүнө жана аныктыгына контролдукту жүзөгө ашырышат.

39. ФКМдин касса кызматкерлери банкноттордун аныктыгын текшерүү үчүн төмөнкү техникалык каражаттардын (эксперттик жабдуулар) курамында детекторлор жана аспаптар менен камсыз кылынууга тийиш:

лупа (10 кратка көбөйтүү менен); чагылышкан жана өтмө жарыкта банкноттордун аныктыгын текшерүүчү аспап; ультра көгүлтүр жарыктын булагы; банкноттордун магниттик белгилерин текшерүүчү аспап; өлчөөчү сызгыч; Инфракызгылт нурларда байкалган белгилерди текшерүү үчүн аспап ФКМдин касса кызматкерлерин окутуу

40. Депозиттерди кабыл алууга лицензиясы бар ФКМдердин касса кызматкерлери төлөм каражаттарынын аныктыгын аныктоо боюнча окуулардан өтүүгө жана көз карандысыз окуу борборунун тиешелүү сертификатына ээ болууга тийиш.

41. ФКМдин касса кызматкерлерине коюлуучу талаптар:

улуттук валютанын банкнотторунун/монеталарынын аныктыгын текшерген аспаптар менен иштөө жөндөмдүүлүгүнүн болушу; улуттук валютанын банкнотторунун негизги коргоо элементтерин билүүсү; улуттук валютанын банкнотторун/монеталарын жасоонун заманбап ыкмаларын, улуттук валютанын банкнотторунун коргоо элементтерин имитациялоо жолдорун жана аларды аныктоо ыкмаларын билүүсү; касса ишин жана касса персоналынын ишин жөнгө салуучу ченемдик документтерди билүүсү. Атайын адабият менен камсыз кылуу

42. ФКМ эз касса кызматкерлерин төмөнкүлөр менен камсыз кылууга тийиш:

- улуттук валютанын коргоо элементтери тууралуу буклеттер жана плакаттар;

- касса операциялар ишке ашырылуучу, чет өлкө валюталарынын коргоо өзгөчөлүктөрү тууралуу маалымат адабияттары

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык) 8-бөлүк. Баалуулуктарга ревизия жүргүзүү

43. ФКМдин акча сактоо жайындагы жана кассаларындагы нак акчаларга жана башка баалуулуктарга ревизия жүргүзүү жана аларды сактоо тартибин текшерүү төмөнкүлөр боюнча ишке ашырылат:

а) ФКМдин жана/же Улуттук банктын жетекчисинин буйруусу менен;

б) ФКМдин жетекчиси алмашылган шартта;

в) баалуулуктардын сакталышына жооп берген кызмат адамдарынын алмашуусунда/убактылуу алмашуусунда;

г) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган башка учурларда.

44. ФКМдин акча сактоо жайындагы жана кассаларындагы нак акчаларга жана башка баалуулуктарга ревизия жүргүзүү Улуттук банктын Төрагасынын орун басарынын колу коюлган Жолдомонун негизинде Улуттук банктын кызматкерлери тарабынан ишке ашырылат.

45. Нак акчаларга жана башка баалуулуктарга ревизия жүргүзүү кызматкерлердин ФКМдин жетекчисинин жазуу жүзүндөгү буйругу менен дайындалган курамы менен ишке ашырылат. Ревизия жүргүзүүгө баалуулуктар менен операциялардын аткарылышына байланышы жок, даярдыктан өткөн кызматкерлер тартылат, алардын бири жетекчиси болуп дайындалат. Ревизиянын туура жүргүзүлүшүн уюштурууга жана белгиленген эрежелердин аткарылышына жоопкерчилик ревизиянын жетекчисине жүктөлөт.

46. Нак акчаларга ревизия нак акчалар менен операцияларды жүзөгө ашыруу тартибин бузбагыдай жүргүзүлүүгө тийиш.

47. Ревизия нак акчалардын жана баалуулуктардын сакталышына жооп берген кызмат адамынын катышуусунда жүргүзүлөт. Кызмат адамы жок учурда ревизия жүргүзүлгөн шартта, ревизиянын бардык катышуучулары кол коюу менен актка бул тууралуу өзгөчө белгиленет. Ревизияны баштоо менен анын жетекчиси касса жайларындагы бардык акча сакталуучу жайларга текшерүү учурунда аларда баалуулуктардын бар экендигине карабастан мөөр басып чыгат, операциялык кассасынын бардык нак акчаларын жана башка баалуулуктарды өз контролдугуна алат, инкассаторлордун жоопкерчилиги астында кечки кассада жана кайра санап чыгуу кассасында нак акчалардын, баалуулуктардын жана нак акчалар салынган баштыктардын бар же жок экендигин аныктайт, эгерде бар болуп калса, аларды башка баалуулуктар менен кошо кайра санап чыгат.

Ревизия бүткөнгө чейин баалуулуктардын сакталышына жооп берген кызмат адамдарга ревизиянын жетекчисинин катышуусунда гана акча сакталуучу жайга кирүүгө уруксат берилет, бул учурду нак акчаларды жана баалуулуктарды салуу же алып коюу да анын контролдугу астында гана жүзөгө ашырылат.

48. Контролдук кайра эсептөө үчүн нак акча ревизиянын жетекчиси тарабынан алынат. Жараксыз таңычакталган жана накладкалары (ярлыктары) туура эмес толтурулган акча топтомдорун жана баштыкчаларын кайрадан бирден, барактап эсептөөгө туура келет.

49. Сактоо жайларында жайгашкан нак акчаларды жана башка баалуулуктарды кайра эсептөөдөн кийин, ревизиялаган жактар болгон баалуулуктарды китептердин (8, 9-тиркемелер) жана күндөлүк баланстын маалыматтары менен салыштырып текшерүүнү жүзөгө ашырышат.

50. ФКМдин жетекчисинин буйруусу менен кассалык операцияларды жүргүзүүнүн тартибин, нак акчаларды сактоо, ташып жеткирүү жана инкассациялоо эрежелерин текшерүүлөр ишке ашырылат.

51. Нак акчаларды ревизиялоонун же кассалык операцияларды жүргүзүү тартибин текшерүүнүн натыйжалары, актыларга (11-тиркеме) ревизияга катышкан ар бир кызматкердин жана баалуулуктардын сакталышына жооптуу кызмат адамдарынын колун койдуруу менен таризделет.

52. Нак акчаларды ревизиялоонун же кассалык операцияларды жүргүзүү тартибин текшерүүнүн натыйжалары боюнча, ФКМдин жетекчиси тарабынан аныкталган кемчиликтерди четтетүү чаралары колдонулат.

Терминалдарды, банкоматтарды жана автоматташтырылган өзүн-өзү тейлөө терминалдарын жайгаштырууга карата минималдуу талаптар

Терминалдарды жана банкоматтарды жайгаштыруу боюнча минималдуу талаптар.

53. Эквайер терминалдарды жана банкоматтарды орнотууда жана туташтырууда бул жабдууну (тышкы жана ички камералардын, атайын күзгүлөр жана экрандар, корголгон клавиатуралардын болушу) бузуу, иштен чыгаруу же уурдоо мүмкүнчүлүгүнө байланышкан тобокелдиктерди минималдаштыруу боюнча бардык чараларды колдонууга тийиш. Терминалдарды жана банкоматтарды туташтыруу жана орнотуу, ага орун тандоо, ошондой эле алардын коопсуздугун камсыз кылуу жана алдамчылыкка бөгөт коюу жоопкерчилиги эквайерге жүктөлөт.

54. Эквайер терминалдын жана/же банкоматтын орнотулган орду же анын жабылуусу тууралуу Улуттук банктын ченемдик укуктук актыларында белгиленген мөөнөттө жана тартипте Улуттук банкка маалымдоого тийиш.

55. Эл аралык төлөм системаларынын карттарын тейлеген терминалдарды жана банкоматтарды орнотууда жана туташтырууда, жабдууларды коргоо жана алдамчылыкка бөгөт коюу боюнча аталган системалардын талаптары аткарылууга тийиш.

56. Банкомат анын техникалык мүнөздөмөлөрүнө (кеңсе, аралык) ылайык келген жерлерге жайгаштырылууга жана аны бузуу, иштен чыгаруу жана уурдоо мүмкүнчүлүгүнө байланышкан тобокелдиктерди минималдаштыра тургандай шартта орнотулууга бекемделүүгө тийиш.

Автоматташтырылган өзүн-өзү тейлөө терминалын жайгаштырууга жана бекемдөөгө карата минималдык талаптар (кэш-ин терминалдары).

56.1. Карт ээлеринин эсебинен акча каражаттарын эсептен чыгаруунун жыйынтыгы болуп эсептелген, карт ээлери тарабынан банкоматтарда жана терминалдарда жүргүзүлгөн ар бир транзакция карт-чектерин милдеттүү түрдө берүү менен коштолууга тийиш. Чек кагаздары орнотмодо жок болгон учурда, чек кагазынын жоктугу тууралуу маалымат, карт ээлерине транзакция жүргүзүлгөнгө чейин маалымдалууга тийиш. Карт-чек транзакция жүргүзүлгөндүгүн тастыктаган болуп саналат.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

57. Кэш-ин терминалды жалпыга жеткиликтүү жерде орноткон эквайер аны талкалоо, бузуу же уурдоого байланыштуу келип чыгышы мүмкүн болгон тобокелдиктерди минималдаштыруу боюнча бардык чараларды кабыл алууга тийиш.

58. Эквайер кэш-ин терминалды орноткон жер же анынУлуттук банктын ченемдик укуктук актыларында белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө жабылгандыгы тууралуу Улуттук банкка билдирүүгө тийиш.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

59. Кэш-ин терминал анын техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык келген жерлерге жайгаштырылууга жана купюраларды кабыл алуучу жайга санкциясыз кирүү, ошондой эле аны бузуу, иштен чыгаруу жана уурдоо мүмкүнчүлүгүнө байланышкан тобокелдиктерди минималдаштыра тургандай шартта бекемделүүгө тийиш. Кэш-ин терминалы орнотулуучу орунду тандоого жана бекемделишине анын ээси жооп берет.

Банкоматтарды инкассациялоого карата минималдуу талаптар.

59.1. Пайдалануучулар тарабынан эсептерди толтуруу, акча каражаттарын төлөө же которуу боюнча кэш-ин терминалында жүргүзүлгөн ар бир транзакция тиешелүү чектерди милдеттүү түрдө берүү менен коштолууга тийиш. Чек кагаздары орнотмодо жок болгон учурда, чек кагазынын жоктугу тууралуу маалымат, пайдалануучуларга транзакция жүргүзүлгөнгө чейин маалымдалууга тийиш. Чек транзакция жүргүзүлгөндүгүн тастыктаган болуп саналат.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

60. Банкоматты акча белгилери менен толтуруу, ошондой эле аларды банкоматтан алып салуу эквайер тарабынан өз алдынча, же болбосо эквайер инкассациялоо операцияларын аткаруу жөнүндө келишим түзгөн инкассациялык кызмат/уюм аркылуу жүргүзүлөт.

61. Банкоматка акча белгилерин жүктөө, ошондой эле аларды банкоматтан алып салуу эквайердин ички жол-жоболоруна ылайык же тиешелүү уюм менен эквайер ортосунда түзүлгөн инкассациялоо операцияларын аткаруу жөнүндө келишимдин негизинде жүзөгө ашырылат.

62. Банкоматтын ишинин мониторинги, анын акча белгилери менен толтурулушун камсыздоо эквайердин өзү аркылуу же аны менен түзүлгөн тиешелүү келишимдин негизинде процессинг борбору тарабынан жүзөгө ашырылууга тийиш. Келишимде операцияларды жүргүзүү жөнүндө эквайерге маалымдоонун убактысы жана тартиби каралуусу зарыл.

63. Банкоматты инкассациялоо өз учурунда, анын нак акчаларды кабыл алуу, берүү боюнча үзгүлтүксүз иштешине гарантия берүүчү мөөнөттөрдө жүзөгө ашырылууга тийиш. Эквайер же аны менен инкассациялоо операцияларын аткаруу жөнүндө келишим түзгөн уюм банкоматтын өз учурунда инкассацияланышына жоопкерчиликти ишке ашырат.

63.1. Банкоматтын кассетасынан/кассетага нак акча каражаттарын алуу жана толтуруу ФКМдин эки адамдан кем эмес касса кызматкерлери тарабынан тиешелүү актыларды жана отчетторду түзүү менен, ошондой эле ар бир кассетанын пломбасынын бүтүндүгүн/пломбаланганын текшерүү аркылуу жүргүзүлөт. Банкоматтан алынган акча каражаттарын барактап, бирден санаганда ашыкча же кем чыккандыгы аныкталган учурда эки нускадан турган акт түзүлөт.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

64. Банкоматты инкассациялоо инкассаторлор же эквайердин касса кызматкери тарабынан, булардын коопсуздугун жана акча белгилери коюлган ташылуучу кассеталардын сакталышын камсыз кылган адамдардын коштоосунда жүргүзүлүүгө тийиш. Мында банкоматтарга тейлөө иштерин жүргүзгөн жана техникалык колдоо көрсөткөн персоналга инкассацияга катышууга жол берилбейт.

65. Банкоматты инкассациялоонун ар бир жол-жобосу, банкоматты ачып жаткан учурга карата банкоматта калган акча каражаттары жөнүндөгү отчетту жана банкоматка акча белгилери менен жаңы кассеталар жүктөлгөнүн тастыктаган операция жөнүндөгү отчетту банкоматтан милдеттүү түрдө басып чыгаруу менен коштолот. Бул отчетторго инкассация жол-жоболорун жүргүзүп жаткан адамдар тарабынан кол коюлууга тийиш.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

66. (КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомуна ылайык күчүн жоготту)

67. Кэш-ин терминалын инкассациялоо анын ээсинин кассалык кызматкерлери же инкассациялоо жөнүндө келишим түзүлгөн кызмат/уюм аркылуу жүргүзүлөт.

68. Кэш-ин терминалынын ишинин мониторинги, анын акча белгилери менен толтурулушун кошо алганда, кэш-ин терминалынын ээси же аны менен түзүлгөн тиешелүү келишимдин негизинде процессинг борбору аркылуу жүзөгө ашырылууга тийиш. Келишимде кэш-ин терминалдын ээси тарабынан анын абалы жана инкассациялоону жүргүзүүнүн убактысы жана тартиби каралуусу абзел.

69. Кэш-ин терминалын инкассациялоо өз убагында, анын үзгүлтүксүз иш жөндөмдүүлүгүн гарантиялаган мөөнөттө жүзөгө ашырылууга тийиш. Кэш-ин терминалын өз убагында инкассациялоо жоопкерчилиги ага ээлик кылуучуга же ал инкассациялоо боюнча операцияларды аткаруу жөнүндө келишим түзгөн уюмга жүктөлөт.

70. Кэш-ин терминалды инкассациялоо инкассаторлор же терминалдын ээсинин касса кызматкерлери тарабынан, булардын коопсуздугун жана ташылып келүүчү нак акча каражаттарынын сакталышын камсыз кылган адамдардын коштоосунда жүргүзүлүүгө тийиш. Мында кэш-ин терминалдарына тейлөө иштерин жүргүзгөн жана техникалык колдоо көрсөткөн персоналга инкассацияга катышууга жол берилбейт.

71. Кэш-ин терминалынан алынган нак акчалардын суммасы жөнүндө маалымат кагаз бетине басылып чыгарылууга тийиш.

71.1. Кассеталардагы пломбанын бүтүндүгүн алдын ала текшерүү менен кэш-ин терминалдарынын кассеталарын ачуу, ошондой эле кассеталардагы акча бирдиктерин барактап бирден саноо эки адамдан кем эмес касса кызматкери тарабынан тиешелүү актыларды жана отчетторду түзүү менен жүргүзүлүүгө тийиш.

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

72. Нак акча белгилерин барактап, бирден кайра санап чыгууда ашыкча сумма же кем чыгуу аныкталган шартта, 2 нускада кайра санап чыгуу актысы түзүлөт.

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 1-тиркеме

№ кириш кассалык ордери

Дебет

суммасы

Кимден

Кириш түрү

Кредит

Суммасы жазуу менен

Көрсөтүлгөн документ

___________________________

Салуучунун кол тамгасы

Контролёр

Бухгалтер

Кассир

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 2-тиркеме

___________________________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

кабыл алынган жана берилген акча каражаттарын (баалуулуктарды) эсепке алуу Китеби ____________________________________________________________________________________________________ (аты-жөнү) Бул китептеги жазуулар аны толук пайдаланып бүткөнгө чейин жүргүзүлөт

Күнү

Кириш

Кимден кабыл алынган (кассирдин аты-жөнү)

Документтердин саны

Суммасы сандар жана жазуу менен

Өткөрүп бергендиги жөнүндө тил кат

Күнү

Чыгыш

Кимге берилген (кассирдин аты-жөнү)

Документтердин саны

Суммасы сандар жана жазуу менен

Алгандыгы тууралуу тил кат

___________________________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

Күбөлөндүргөн жазуу

Жыйынтыгында бул китепте номер коюлган жана көктөлгөн барактар камтылган ________________________________ ___________________________________________________________________________________________________ (саны жазуу менен көрсөтүлөт) ___________________________________________________________________________________________________ (кызматтын аталышы) (өздүк кол тамгасы) (аты-жөнү) ___________________________________________________________________________________________________ (кызматтын аталышы) (өздүк кол тамгасы) (аты-жөнү) «________» _______________________ 20_____-ж.

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 3-тиркеме

№ чыгыш кассалык ордер

Дебет

суммасы

берилсин

банктын аталышы

Чыгымдын түрү

Кредит

Суммасы жазуу менен

Төлөмдүн багыты

Көрсөтүлгөн документ

Ордерде көрсөтүлгөн сумманы алдым _______________________________

(алуучунун кол тамгасы)

Контролёр

Бухгалтер

Кассир

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 4-тиркеме

№ ____ АКТ

20____-ж. «___» _______ ___________ ш. Банкноттор топтомун бирден алып тыкыр текшерүүдө/ баштыкка салынган төмөнкү номиналдар менен монеталарды кайрадан эсептөөдө __________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________________ (кассирдин аты-жөнү, банкноттор боюнча кыскача жазылган маалымат кагаз, бандероль, боолонгон пломбалар, пластиктен жасалган өзү бекитүүчү пломба, логотип түшүрүлгөн пакет, монеталар боюнча кыскача жазылган маалымат) _____________________________________________________________________________________________________ (эгерде боолонгон пломба бузулса, пластиктен жасалган өзү бекитүүчү пломба же логотип менен пакет, керектүүсүнүн алды сызылсын) алынган ________________________________________________________________________________________________ кассир тарабынан ________________________________________________________________________________________ катышуусунда ___________________________________________________________________________________________ (кардардын аты-жөнү) табылган:

№

Жараксыздык белгилери

Банкноттор жана монеталар номиналы

Банкноттор жана монеталар саны

Суммасы

Төлөмдүк эмес банкноттор №№

Эскертүү

1.

Жетпей калганы

2.

Ашыкчасы

3.

Төлөмдүк эмес

4.

Шектүү

Жыйынтыгында

Туура келбеген суммасы жазуу менен ________________________________________________________________________ Акча топтомдорунун жана корешокторунун таңгакчасы/баштыгы болуп ___________________________________________ (жараксыз болуп калган, жараксыз болбогон) Тиркеме (бар болсо көрсөтүлсүн):

1. ___________ баштыкка логотип менен пакет/ монеталар боюнча кыскача жазылган маалымат;

2. ___________ банкноттор боюнча кыскача жазылган маалымат кагаз;

3. ___________ бандероль;

4. ___________ боолонгон пломбалар/пластиктен жасалган өзү бекитүүчү пломба;

5. ___________ пломбанын эки тарабынан көрүнүшү (аталышы, коду жана номери).

Кассир ________________________________ Касса башчысы ___________________________________________________ Кардар/инкассатор________________________________________________________________________________________

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 5-тиркеме

_____________________________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

МААЛЫМКАТ Кириш кассасынын кассиринин кабыл алынган акчалардын суммасы жана ага келип түшкөн акчага байланыштуу документтер жөнүндө 20____-ж. ________________ үчүн

№

Жооптуу аткаруучулардын аты-жөнү

Бардык кириш документтеринин саны

Кириш суммасы

Контролёрдун же жооптуу аткаруучунун кол тамгасы

Бардыгы болуп __________________________________________________________________________________________ Бардыгы болуп бир күн ичинде ____________________________________________________________________________ (кабыл алынган акчалардын суммасы жазуу менен) ________________________________________________________________________________________________________ Касса башчысы __________________________________________________________________________________________ Кириш кассасынын кассири _______________________________________________________________________________

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 6-тиркеме

_____________________________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

МААЛЫМДАМА Чыгыш кассасынын кассиринин берилген акчалардын суммасы жана отчёт алдында алынган сумма жөнүндө 20__-ж. «___» ____________ үчүн

Чыгыш кассалык операцияларын контролдоочу кызматкерлердин аты-жөнү

Документтердин саны

Чыгым суммасы

Контролёрдун кол тамгасы

Бардыгы болуп

________________________________________________________________________________________________________ Касса башчысына өткөрүлүп берилген акча калдыгынын суммасы (жазуу менен) Кассир________________________ Касса башчысы _____________________________________

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 7-тиркеме

_____________________________________________________________________________________________________ (финансы-кредит мекемесинин аталышы)

Кассалык жүгүртүүлөр жөнүндө жыйынтыкталган Маалымдама 20___-ж. «____» _______________ үчүн

Документтердин саны

Суммасы

Бир күн ичиндеги кириш

Бир күн ичиндеги чыгыш

Касса башчысы__________________________________________________________________________________________ Бухгалтердик журнал менен ______________________________________________________ салыштырылып текшерилген Бухгалтер_________________________________________

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 8-тиркеме

_____________________________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

20___-жыл үчүн кассалык жүгүртүү баалуулуктарын жана башка баалуулуктарды эсепке алуу Китеби

Башталган 20____-ж. «______» _________________ Аяктаган 20____-ж. «_______» _________________ Бул китептеги жазуулар аны толук пайдаланып бүткөнгө чейин жүргүзүлөт.

20____-ж. ______________________ айы

Банк кассасындагы акча каражаттары

Эсептин №№

_____________ калдык

_________ калдык

Улуттук валюта

Валюта түрү

суммасы

Валюта түрү

суммасы

Кириш

Чыгыш

Калдыгы

Жетекчи

Башкы бухгалтер

Касса башчысы

__________________________ Кол тамгасы __________________________ Кол тамгасы _________________________ Кол тамгасы

_____________________________ Кол тамгасы _____________________________ Кол тамгасы _____________________________ Кол тамгасы

_______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

Күбөлөндүргөн жазуу

Жыйынтыгында бул китепте номерленген жана көктөлгөн барактар камтылган ____________________________________ _______________________________________________________________________________________ (саны жазуу менен көрсөтүлөт)

№ ___________ тартып № _____________ чейин кошо алганда Жетекчи Башкы бухгалтер (бухгалтер) Касса башчысы 20_____-ж. «________» _______________________

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 9-тиркеме

________________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

чет өлкө валютасынын жана чет өлкө валютасы боюнча төлөм документтеринин болушун эсепке алуу Китеби

Башталган 20____-ж. «______» _________________ Аяктаган 20____-ж. «______» _________________ Бул китептеги жазуулар аны толук пайдаланып бүткөнгө чейин жүргүзүлөт.

20____-ж. ______________________ айы

Валютанын аталышы

_______ калдык Суммасы (номинал боюнча)

_______ калдык Суммасы (номинал боюнча)

_______ калдык Суммасы номинал боюнча)

_______ калдык Суммасы (номинал боюнча)

_______ калдык Суммасы (номинал боюнча)

_______ калдык Суммасы (номинал боюнча)

АКШ доллары

Евро

Орус рубли

Француз франкы

Швейцария франкы

Япон йени

Англия фунт стерлинги

Бардыгы болуп № эсеби боюнча

Жетекчи ______________________________________________________________________________ Башкы бухгалтер _________________________________________________________________________________________ Касса башчысы _________________________________________________________________________________________ (кол тамгасы) (кол тамгасы) (кол тамгасы) _____________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы)

Күбөлөндүргөн жазуу

Жыйынтыгында бул китепте номерленген жана көктөлгөн барактар камтылган ____________________________________ _____________________________________________________________________________________ (саны жазуу менен көрсөтүлөт)

№ ___________ тартып № _____________ чейин кошо алганда Жетекчи Башкы бухгалтер (бухгалтер) Касса башчысы 20_____-ж. «________» _______________________

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 10-тиркеме

№ ОПИСЬ

Баалуулуктарды ташып жеткирүүгө 20____-ж. «_____»______________ ФКМ - жөнөтүүчүнүн аталышы ____________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________ ФКМ-алуучунун аталышы ___________________________________________________ _________________________________________________________________________ Кассадан улуттук валютадагы жарамдуу/эскилиги жеткен банкноттору ___________________________________________ _______________________________________________________________________________________ аркылуу жөнөтөбүз (кызматы, аты-жөнү) Аталган баалуулуктарды тиешелүү эсептерге чегерүүнү жана алардын алынгандыгын тастыктоону суранабыз.

Улуттук валютанын аталышы жана наркы

Суммасы

Баштыктардын саны

Баштыктардын номери

Пломбирдин номери

Банкноттор 1 сом 5 сом 10 сом 20 сом 50 сом 100 сом 200 сом 500 сом 1000 сом 5000 сом

Жыйынтыгында

Жүгүртүүдөгү монеталар 10 тыйын 50 тыйын 1 сом 3 сом 5 сом 10 сом

Жыйынтыгында

Тыйындар 1 тыйын 10 тыйын 50 тыйын

Жыйынтыгында

Бардыгы болуп

(суммасы жазуу менен) Баалуулуктарды төмөнкү инкассаторлор кабыл алышты: (Аты-жөнү) ______________________________________

Тил кат

20___-ж.»____»________________ описте көрсөтүлгөн аркылуу жөнөтүлгөн баалуулуктар _______________________________________________ суммасында (кызматы, аты-жөнү) (суммасы сандар жана жазуу менен) _____________________________________________ кабыл алынды, Баалуулуктарды кабыл алуу текшерүү менен жүргүзүлгөн ______________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ (көрсөтүлсүн: барактап, бирден, ярлыктардагы жазуулар боюнча, таңычактар жана корешоктор боюнча) Жетекчи____________________________________________________________________________________ (кол тамгасы)

________________________________________________________________________________________ (ФКМдин аталышы) Башкы бухгалтер Кол тамгасы

Касса башчысы Кол тамгасы

Баалуулуктарды өткөрүп беришти

Инкассаторлор: Кол тамгалары:

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 11-тиркеме

АКТ

Биз, төмөндө кол коюучулар, ФКМдин жетекчиси ____________________________________________________________ _________________________ башкы бухгалтер _______________________________________________________________ Кассалык операциялар бөлүмүнүн начальниги (касса башчысы) ________________________________________________ ___________________________ жана ревизиялык комиссиянын курамына кирген банк кызматкерлери, _____________ _____________________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________________ кызматы, аты-жөнү 20____-ж.»_____»____________ № - буйруктун негизинде, 20____-ж.»_____»____________ карата абал боюнча операциялык кассанын нак акчасына жана сактоо жайынын башка баалуулуктарына ревизия жүргүздүк _______________ ____________________________________________________________________________ жана төмөнкүлөрдү белгиледик: Жүгүртүү кассасынын нак акчасына жана баалуулуктарга жүргүзүлгөн ревизиянын натыйжалары.

Эсеп №№

Баалуулуктардын аталышы

Болушу

Сактоо жайынын китеби боюнча

Баланс боюнча

Кем чыгуу

Ашыкчасы

Операциялык кассанын нак акчасы текшерилди: банкноттор ____________________ сом __________ тыйын суммасында №№ баланстан тышкаркы эсептеги эске алынган баалуулуктар жана документтер баракталып жана бирден текшерилди (эсеп номерлери көрсөтүлсүн). Кассанын нак акча калдыгы толугу менен баракталып _________________ суммасында текшерилди. Көрсөтүлгөн сумманын болушу кириш жана чыгыш документтерге туура келген. ____________________ сом __________ тыйын суммасында таңгакчалар, корешоктор жана ярлыктагы жазуулар боюнча, барактап жана бирден текшерүүдө ____________________ сом _________ тыйын суммасында банкноттордун болушу. Акчалардын болушу кассалык журнал боюнча калдыкка туура келген (туура келбеген). II. Белгиленген сын-пикирлер: _____________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________________ №№ ачкычтар өткөрүлүп берилген _________________________________________________________________________ Темир мөөр _____________________________________________________________________________________________ аталышы көрсөтүлсүн Ревизияга катышкандардын кол тамгасы: ____________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________ (аты-жөнү жана кол тамгасы) Жетекчи _____________________________________ Башкы бухгалтер ______________________________ Касса башчысы _______________________________

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 12-тиркеме

(КР Улуттук банк Башкармасынын 2014-жылдын 26-мартындагы № 12/6 токтомунун редакциясына ылайык)

Акча салынган баштык менен кошо берилүүчү №__коштомо ведомость

Кимден

Банк мекемесинин аталышы

ДЕБЕТ

Суммасы

Эсеп №

Алуучу

Банк мекемесинин аталышы

накталай

КРЕДИТ

эсеп №

_________эсебине чегерүү үчүн

эсептерден чек менен

Жалпы

Алуучуунун банкы

Банк

______ карата тизме боюнча

Суммасы жазуу жүзүндө, сом

жүгүртүүдө

Ишкананын (уюмдун) жетекчиси

Кассир

Көрсөтүлгөн сумма толугу менен кабыл алынды

Кассир

20_____”__”_____________А К Т

Контролдоочу

Баштыкты ачып, ага салынгандарды эсептеп чыкканда:

опер. түрү

накталай

чек менен

төлөм багыты.

кем чыкканы

кем чыкканы

Банктын №

артып калганы

артып калганы

төлөөгө жараксыздары

жараксыз болуп калгандары

Банк өкүлүнүн кол тамгасы

жасалма акчалар

Кассир

Кассир

Контролдоочу

Кардардын өкүлү

Контролдоочу

Акча салынган баштык менен кошо берилүүчү №__коштомо ведомость

Кимден

Банк мекемесинин аталышы

ДЕБЕТ

Суммасы

эсеп №

Алуучу

Банк мекемесинин аталышы

накталай

КРЕДИТ

эсеп №

Эсепке чегерүү үчүн

эсептерден чек менен

Жалпы

Алуучунун банкы

Банк

______ карата тизме боюнча

Суммасы жазуу жүзүндө, сом

жүгүртүүдө

Ишкананын (уюмдун) жетекчиси

Кассир

Көрсөтүлгөн сумма толугу менен кабыл алынды

Кассир

20_____”__”_____________А К Т

Контролдоочу

Баштыкты ачып, ага салынгандарды эсептеп чыкканда

опер. түрү

накталай

төлөм багыты.

Чек менен

төлөм багыты.

кем чыкканы

Банктын №

кем чыкканы

Банктын №

артып калганы

артып калган

төлөөгө жараксыздары

жараксыз болуп калгандары

Банк өкүлүнүн кол тамгасы

жасалма акчалар

Кассир

Кассир

Контролдоочу

Кардардын өкүлү

Контролдоочу

Акча салынган баштык менен кошо берилүүчү №__коштомо ведомосттун көчүрмөсү

Кимден

Банк мекемесинин аталышы

ДЕБЕТ

Суммасы

эсеп №

Алуучу

Банк мекемесинин аталышы

накталай

эсеп №

Эсепке чегерүү үчүн

эсептерден чек менен

эсептерден чек менен

жалпы

Алуучунун банкы

______ карата тизме боюнча

______ карата тизме боюнча

Суммасы жазуу жүзүндө, сом

жүгүртүүдө

жүгүртүүдө

Ишкананын (уюмдун) жетекчиси

Кассир

Көрсөтүлгөн сумма толугу менен кабыл алынды

Кассир

Контролдоочу

ТИЛ КАТ

опер. түрү

пломбаланган № баштыкка карата

төлөм багыты.

төлөм багыты.

Баштыкка салынган акчаны инкассатор кабыл алды.

Банктын №

Банктын №

Инкассатор

Банк өкүлүнүн кол тамгасы

Кол тамгасы (түшүнүктүү салынсын

Мөөрү

Кассир

Контролдоочу

«Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктарында жана банктык эмес финансы-кредит мекемелеринде кассалык операцияларды ишке ашыруу боюнча минималдуу талаптар жөнүндө» жобого карата 13-тиркеме

Улуттук валютаны иргөө, таңгактоо эрежелери

Бардык банктарда улуттук валютаны иргөө жана таңычак кылып таңуунун ушул жободо белгиленген бирдиктүү тартиби кабыл алынган. ФКМдердеги нак акча каражаттары, валютаны иргөө жана таңгактоо талаптарына ылайык, ФКМдердин сактоо жайларында/сейф бөлмөлөрүндө сакталат. Кассирлер кассага кабыл алынган банкнотторду наркы боюнча ылгоого, андан кийин жүгүртүүгө жарактуу, эскилиги жеткен жана кемтиги бар деп бөлүүгө тийиш. Наркы боюнча ылгоодон өткөн жарактуу жана эскилиги жеткен банкнотторду кассир өзүнчө топтоп таңгактайт. Бирдей нарктагы банкноттордун ар бир 100 барагы, ак тилке оң жагына келгидей абалда, сериялары жана номерлери сыртында жазылган тескери оролгон корешокторго топтолот жана таңычактарды таңгактоо ыкмасына жараша стандарттуу кайчылаш же туурасынан айлантып бандеролдонот (кендир жип менен же полиэтилен баштыгына). Эскилиги жеткен банкноттордун корешокторунун бандеролдорунда “Эскилиги жеткен” деген сөздөр менен штамп коюлат. Банкнотторду таңгактоо үчүн стандарттуу бандеролдордо төмөнкү реквизиттер чагылдырылууга тийиш:

- банк мекемесинин аталышы;

- банкнотторду эсептеген, иргеген жана таңгактаган кассирдин аты-жөнү көрсөтүлгөн штамп (код).

Нак акчанын ар бир 10 корешогунан (1 корешокто – 100 барак) таңычак түзүлөт (бир эле номиналдагы 1000 банкнот бир таңычакта), анын үстүнкү бетине банк мекемесинин логотибин коюу менен бекитилген үлгүдөгү картондон жасалган кагаз (накладка) чапталат. Жүгүртүүгө жарактуу монеталар номиналы боюнча өлчөнүп, касса кызматкерлери трабынан тигиштери бүтүн, эч кандай айрыгы жок баштыкчаларга таңгакталат. Ар бир баштыкчанын оозу кендир жиптер менен кынтыксыз оролуп бекемделет. Жиптердин түбүнө пломба жана ярлык көрсөтүлгөн белги чапталат. Кап тигүүчү машинкалар бар болгон учурда, баштыкчалардын оозу ярлыктар менен бирге тигилет. Банкноттордун, таңычактардын үстүнкү бетине жана монеталар салынган баштыкчалардын ярлыгына кандайча ыкмада таңгакталганына карабастан төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) Банктын аталышы менен штамп же коддун номери;

2) банкноттордун/монеталардын номиналы;

3) банкноттордун/монеталардын суммасы;

4) банкноттордун/монеталардын саны;

5) таңгакталган күн;

6) касса кызматкеринин аты-жөнү менен штамп же коду;

7) касса кызматкеринин кол тамгасы;

8) кемтиги бар монеталар баштыкчасынын ярлыгына “кемтиги бар” жазуусу жана эскилиги жеткен акчалар таңычагына “эскилиги жеткен” жазуусу менен штамп;

9) чыгарылыш номери.