Мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөөгө кайрылуу тартиби жана мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөө тартиби жөнүндөгү жобого Усулдук көрсөтмөлөр (Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин буйругу менен бекитилди)

| | Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрилигинин 2026-жылдын “___” - августундагы №_____ буйругуна1-тиркеме |

Мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөөгө кайрылуу тартиби жана мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөө тартиби жөнүндөгү жобого Усулдук көрсөтмөлөр

§ 1. Жалпы жоболор § 2. Мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо үчүн кайрылуу тартиби § 3. “Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо үчүн кайрылган үй-бүлөлөрдү текшерүү тартиби § 4. Мамлекеттик жөлөкпул дайындоо боюнча документтерди тариздоо тартиби § 5. “Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо жана кайра эсептөө тартиби § 6. Социалдык жөлөкпулду дайындоо жана кайра эсептөө тартиби § 7. Ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпулду дайындоо жана кайра эсептөө тартиби § 8. Мамлекеттик жөлөкпулдарды өзгөчө кырдаал/өзгөчө абал режиминин шарттарында берүү § 9. Мамлекеттик жөлөкпулдарды чет өлкөлүк жарандарга берүү § 10. Өткөөл жоболор 1-тиркеме тиркеме 2-тиркеме 3-тиркеме 4-тиркеме 5-тиркеме 6-тиркеме 7-тиркеме 8-тиркеме 9-тиркеме 10-тиркеме 11-тиркеме 12-тиркеме 13-тиркеме 14-тиркеме

§ 1. Жалпы жоболор

1. Ушул “Мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөөгө кайрылуу тартиби жана мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөө тартиби жөнүндө” жобого Усулдук көрсөтмөлөр (мындан ары – Усулдук көрсөтмөлөр) социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын райондор аралык, райондук, шаардык аймактык бөлүмдөрдүн (мындан ары – аймактык бөлүмдөр) мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо боюнча адистери (мындан ары – адис) үчүн практикалык колдонмо болуп саналат жана 2018-жылдын 29-июнундагы № 307 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн “Кыргыз Республикасынын “Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик жөлөкпулдар жөнүндө” Мыйзамын ишке ашыруу жөнүндө” токтомун ишке ашыруу максатында иштелип чыкты.

2. Усулдук көрсөтмөлөр “Мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөөгө кайрылуу тартиби жана мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөө тартиби жөнүндө” Жобонун (мындан ары – Жобо) ченемдерин, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 29-июнундагы № 307 “Кыргыз Республикасынын “Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик жөлөкпулдар жөнүндө” Мыйзамын ишке ашыруу жөнүндө” токтому менен бекитилген, 16 жашка чейинки балдары бар жарандардын (үй-бүлөлөрдүн) “үй-бүлөгө көмөк” - ай сайын жөлөкпул алууга жарандардын (үй-бүлөлөрдүн) муктаждыгын аныктоо тартиби жөнүндө жобонун ченемдерин камтыйт. Ошондой эле, Усулдук көрсөтмөлөр Жобонун ченемдерин түшүндүрүү үчүн конкреттүү мисалдарды жана тиешелүү колдонуудагы ченемдик укуктук актыларга шилтемелерди камтыйт жана мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо боюнча адистер үчүн колдонмо болуп саналат.

3. Жобонун ченемдерин түшүнүү үчүн ушул Усулдук көрсөтмөлөрдө түшүндүрмө талап кылган Жобонун тиешелүү пунктуна шилтеме жасалат, андан кийин керек болгон учурда конкреттүү мисалдар келтирүү менен ага түшүндүрмө берилет.

§ 2. Мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо үчүн кайрылуу тартиби

4. Жобонун 2-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

4.1. Жашы жеткен жөндөмдүү адамдар деп он сегиз жашка толгон адамдар эсептелет. 18 жашка толгондон кийин адам мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арызды өзү тапшырууга тийиш. Ата-эне (камкорчу/көзөмөлчү) баланын жашы жеткен куракка толушуна чейин гана балага жөлөкпул дайындоого арыз берүүгө жана анын жөлөкпулун алууга укуктуу.

Мисал: Мурда майыптыгы бар балага жөлөкпул алууга анын энеси кайрылган. Бала 18 жашка толгондон кийин, ал медициналык-социалдык экспертизалык комиссиясынан (мындан ары – МСЭК) кайрадан текшерүүдөн өтүп, ага майыптыктын үчүнчү тобу бекитилген. Мындай учурда, 18 жашка толгон адам мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арызды өзү тапшырууга тийиш. Эгерде соттун чечими менен 18 жашка толгон адамдын эмгекке жарамсыздыгы тастыкталса гана, расмий дайындалган камкорчу/көзөмөлчү жөлөкпулга кайрыла алат.

4.2. Мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо үчүн арыз аймактык бөлүмдөрдүн мамлекеттик жөлөкпул дайындалышы керек болгон адамдын иш жүзүндөгү жашаган жери боюнча берилет. Мында иш жүзүндөгү жашаган жер каттоо эсебине турган жери (каттоо жери) менен дал келиши же дал келбеши мүмкүн. Эгерде жөлөкпул дайындалышы керек болгон адам бир дарек боюнча каттоодо турса, бирок иш жүзүндө башка даректе жашаса, анда мамлекеттик жөлөкпул алуу үчүн иш жүзүндөгү жашаган жери боюнча кайрылуусу керек. Мында убактылуу каттоо талону талап кылынбайт.

Мисал: Майыптыгы бар адам Чүй облусунун Сокулук районунда каттоодо турат, бирок иш жүзүндө Бишкек шаарынын Биринчи май районунда жашайт. Мындай учурда мамлекеттик жөлөкпулга ал Бишкек шаарынын мэриясынын Биринчи май административдик району боюнча аймактык бөлүмгө кайрылуусу керек. Мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоого кайрылганда:

1) 16 жашка чейинки балдары бар муктаж жарандарга (үй-бүлөлөргө) берилүүчү “үй-бүлөгө көмөк” ай сайынкы жөлөкпул (мындан ары – “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулу) боюнча, 16 жашка чейинки балдары бар муктаж жарандарга (үй-бүлөлөргө) берилүүчү “үй-бүлөгө көмөк” ай сайынкы жөлөкпулду дайындоо жөнүндө арыз ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 1-тиркемесине ылайык толтурулат;

2) социалдык жөлөкпул боюнча ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 2-тиркемесине ылайык пенсиялык камсыздоого укугу жок адамдарга ай сайын берилүүчү социалдык жөлөкпулду дайындоого арыз толтурулат;

3) эки ата-энеси тең белгисиз балдарга ай сайынкы жөлөкпул боюнча ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 3-тиркемесине ылайык эки ата-энеси тең белгисиз балдарга ай сайынкы жөлөкпулду дайындоо үчүн арыз толтурулат.

5. Жобонун 3-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

5.1. Жашы жете элек адам деп он сегиз жашка толбогон адам эсептелет. Ага мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арызды анын ата-энеси/багып алган ата-энеси же камкорчу/көзөмөлчү тапшырууга тийиш.

Жөндөмсүз жаран деп психикалык оорунун айынан өз аракеттеринин маанисин түшүнө албаган же аларды жетектей албаган жаран эсептелет. Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин 64-беренесине ылайык, мындай жаран сот тарабынан жөндөмсүз деп табылышы мүмкүн, ага байланыштуу анын үстүнөн камкорчулук дайындалат. Жөндөмсүз жаран жөлөкпулга кайрыла албайт. Мындай учурда ага мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арызды расмий дайындалган камкорчу тапшырат. Мисал: Мурда майыптыгы бар балага жөлөкпулга анын энеси кайрылган. Бала 18 жашка толуп – ал жашына жетет. Бирок, МСЭКтен кайрадан текшерүүдөн өткөндөн кийин, ага психикалык ооруу менен байланышкан майыптыктын биринчи тобу белгилинет. Психикалык оорунун айынан ал өз аракеттеринин маанисин түшүнө албайт же аларды жетектей албайт жана камкорчулукка муктаж. Мындай адам сот тарабынан жөндөмсүз деп табылышы керек. Мындай учурда мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн ага расмий дайындалган камкорчу кайрылышы керек.

5.2. Эгерде жашы жетпеген/жөндөмсүз адамга жөлөкпул алууга кайрылган ата-энелердин (камкорчулардын/көзөмөлчүлөрдун) бири Кыргыз Республикасынын жараны болбосо, мамлекеттик жөлөкпул Кыргыз Республикасынын жараны болгон ата-эненин атына таризделет.

Эгерде жөлөкпулга Кыргыз Республикасынын жараны болбогон ата-эне (камкорчу/көзөмөлчү) кайрылса, анда мындай учурларда жашоо уруксаты милдеттүү түрдө талап кылынат. Мисал: Аял “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоого кайрылган. Арыз ээси өзү жана анын мектеп курагындагы балдары Кыргыз Республикасынын жарандары. Аялдын күйөөсү (балдардын атасы) Тажикстан Республикасынын жараны. Мындай учурда “үй-бүлөгө көмөк» жөлөкпулу балдардын энесинин атына таризделет. Эгерде жөлөкпулга атасы кайрылса, анда ал жашоо уруксатын тапшырышы зарыл болмок.

5.3. Ата-эненин (багып алуучунун, камкорчунун/көзөмөлчүнүн) жана жашы жетпеген/жөндөмсүз адамдын бирге жашагандыгын аныктоо үчүн “Санарип аймак” санариптик технологиялык тутумунан (мындан ары – “Санарип аймак” СТТ) суроо талап кылынат. Эгерде “Санарип аймак” СТТда жогоруда көрсөтүлгөн адамдардын бирге жашагандыгы тууралуу маалымат жок болсо, анда бирге жашагандыгын аныктоо үйгө баруу менен ишке ашырылат. Мында аймактык бөлүм жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын үй-бүлөнүн жергиликтүү коомдун аймагында иш жүзүндө жашагандыгы жөнүндө, мындан ары “Санарип аймак” СТТга үй-бүлө жөнүндө маалыматтарды киргизүү үчүн кабардар кылышы керек.

6. Жобонун 4-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Эгерде ата-эне (багып алуучу, камкорчу/көзөмөлчү) ооруп калса же убактылуу иш жүзүндөгү жашаган жеринен чыгып кетсе, мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арызды жарандык мыйзамдарына ылайык таризделген ишеним кат тапшырган ишенимдүү адам бере алат. Мисал: 2 жаштагы баланын энеси дарылануу үчүн чет өлкөгө чыгып баратып, өзүнүн энесине – баланын чоң энесине баш ишеним катты берген. Мында эне баласы менен бирге Ош шаарында каттоодо туруп, иш жүзүндө да ошол жерде жашайт, ал эми чоң эне Чүй облусунун Аламедин районунда каттоодо туруп, иш жүзүндө да ошол жерде жашайт. Бирок, чоң эне кызынын дарылануу мезгилине Ош шаарына көчүп келет. Мындай учурда “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна чоң эне жөлөкпул дайындалышы керек болгон баланын иш жүзүндөгү жашаган жери боюнча, б.а. Ош аймактык бөлүмүнө кайрылуусу керек.

7. Жобонун 5-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Арыз берүүчү мамлекеттик жөлөкпулдарды берүү маселелери боюнча кеңеш сурап кайрылганда, анын кайрылуусу социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү санариптик технологиялык тутумунда (мындан ары – СТТ) мамлекеттик жөлөкпулдар маселелери боюнча кеңештерди каттоо журналында ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 4-тиркемесине ылайык катталат. Кеңештерди каттоо аймактык башкармалыкка кайрылган арыз берүүчүлөрдү эсепке алуу, ошондой эле адистердин жүгүн фиксациялоо үчүн керек.

8. Жобонун 6-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Арыз ээси “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна кайрылганда, ага үй-бүлөнүн эмгекке жарамдуу курактагы бардык мүчөлөрү жумуш менен камсыз болушу же өздөрүнүн эмгекке жарамсыздыгын/убактылуу эмгекке жарамсыздыгын тастыкташы керек экендиги түшүндүрүлөт. Эгерде үй-бүлөнүн бир же бир нече эмгекке жарамдуу мүчөсү жумуш менен камсыз болбосо, анда “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна кайрылуудан мурун алар мамлекеттик кызмат көрсөтүү органдарына жумушсуз же жумуш издеп жаткан адам катары каттоого туруусу зарыл. Мында арыз ээсинен (анын үй-бүлө мүчөлөрүнүн) жумушсуз/жумуш издеп жаткан адам статусун тастыктаган маалымкаты талап кылынбайт. Ал жумушсуз катары каттоого турганда, маалыматтар эмгек рыногунун автоматташтырылган маалыматтык системасына (ЭРАМС) киргизилет, алар СТТга өткөрүлөт). Эгерде үй-бүлөдө, анын ичинде 16 жаштан жогорку балдар, эч жерде жумуш менен камсыз болбогон (иштебеген, окубаган, жумушсуз катары каттоодо турбаган жана өзүнүн жумуш менен камсыздыгын уюштуруу үчүн эч кандай чараларды көрбөгөн) эмгекке жарамдуу үй-бүлө мүчөлөрү болсо, бул үй-бүлө мүчөлөрү, үй-бүлөнүн орточо жан башына туура келген жалпы кирешесин аныктоодо, үй-бүлөнүн курамында эсепке алынбайт. Мисал: Аял өзүнүн үй-бүлөсүнө “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна кайрылган, үй-бүлөнүн курамында: эне (арыз ээси өзү), анын күйөөсү (майыптыгы бар), үч баласы: 17, 10 жана 5 жаштагы балдар бар. Жалгыз киреше – бул арыз ээсинин эмгек акысы, ал 6 500 сомду түзөт. Мында, 17 жаштагы улуу баласы колледжде окуйт. Бул учурда үй-бүлөнүн орточо жан башына туура келген жалпы кирешеси (ҮОЖБК) төмөнкүгө барабар болот: 6 500 сом : 5 = 1 300 сом

Б.а. ҮОЖБК кепилденген минималдуу кирешенин (КМК) өлчөмүнөн аз болот жана үй-бүлө эки балага “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна укуктуу болот.

Бирок, эгерде 17 жаштагы улуу баласы эч жерде окубаса, иштебесе жана мамлекеттик кызмат көрсөтүү органдарында каттоодо турбаса, анда ҮОЖБК улуу баланы үй-бүлөнүн курамынан чыгарып эсептөө менен төмөнкүчө эсептелет: 6 500 сом : 4 = 1 625 сом Ошентип, ҮОЖБК КМКнын өлчөмүнөн жогору болот жана, үй-бүлө “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна укуктуу болбойт. Бул ыкма үй-бүлөнүн эмгекке жарамдуу мүчөлөрүнүн жумуш менен камсыз болуусуна же өзүн-өзү иш менен камсыздоосуна түрткү берет.

9. Жобонун 7-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик жөлөкпулдарды төлөө, мамлекеттик жөлөкпулду алуучу жашаган пунктта банктык мекемелер же банкоматтар жок болгон учурларды кошпогондо, банктык система аркылуу, акчалай эмес формада, алуучунун “Элкарт” банктык төлөм картасынын эсебине каражаттарды которуу жолу менен ишке ашырылат. Мында арыз ээси социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын келишимдер түзүлгөн банктардын тизмесине кирген, банкты өз алдынча тандайт. Банктык мекемелер же банкоматтар жок болгон учурларда мамлекеттик жөлөкпулдарды төлөө почта байланыш бөлүмдөрү аркылуу алуучунун жашаган жерине жеткирип берүү жолу менен ишке ашырылат.

10. Жобонун 8-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн кайрылган адамдар, ошондой эле мамлекеттик жөлөкпул дайындалган адамдар сөзсүз түрдө жеке идентификациялык номерине (мындан ары – ИЖН) ээ болушу керек. ИЖН төмөнкүлөр үчүн зарыл:

1) арыз берүүчүнү жана алуучуну СТТда идентификациялоо жана жөлөкпулдардын кошумча дайындалышына жол бербөө;

2) ведомствонун ичиндеги жана ведомстволор аралык электрондук маалымат алмашууну камсыз кылуу.

Эгерде арыз ээсинде же жөлөкпул дайындалышы керек болгон адамда ИЖНи жок болсо, арыз берүүчүгө бул номер кайда берилиши мүмкүн экендиги жөнүндө түшүндүрмө берилет. Тактап айтканда, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 17-апрелиндеги № 207 “Идентификациялык жеке номерди ыйгаруу жана өзгөртүү тартибин бекитүү жөнүндө” токтому менен бекитилген “Идентификациялык жеке номерди ыйгаруу жана өзгөртүү тартибинин” 5-пунктуна ылайык, Кыргыз Республикасынын жаранынын, чет өлкөлүк жаранын, жараны жок адамдын идентификациялык жеке номерин берүү жана өзгөртүү үчүн документтерди кабыл алуу калкты каттоо жана актылык абалдын жаздыруулары чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын (АЖБ органдарынын бөлүмдөрүнүн) ар кандай аймактык башкармалыктарда жашаган жеринен жана болгон жеринен көз карандысыз түрдө ишке ашырылат.

11. Жобонун 9-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Арыз ээсинен (үй-бүлө мүчөлөрүнөн – “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоодо) малекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн зарыл болгон маалыматтарды талап кылбоо үчун, бардык маалыматтар “Түндүк” санариптик өз ара аракеттенүү тутуму (мындан ары – “Түндүк” СӨТ) аркылуу суралат. Зарыл болгон маалыматты алуу үчүн төмөнкүлөрдүн ИЖНдери киргизилет:

1) арыз ээсинин;

2) мамлекеттик жөлөкпул дайындалышы керек болгон адамдын;

3) “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна укукту аныктоодо – үй-бүлөнүн курамында эсепке алынган үй-бүлө мүчөлөрүнүн.

Мамлекеттик/муниципалдык органдардын СТТдан суралган бардык маалыматтар СТТнын зарыл талааларында автоматтык түрдө толтурулат. Мында мамлекеттик/муниципалдык бийлик органдарынын карамагында турган жана “Түндүк” СӨТ аркылуу алууга мүмкүн болгон маалыматтарды арыз ээсинен суроого тыюу салынат.

12. Жобонун 10-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Арыз ээси керектүү маалыматтар мамлекеттик/муниципалдык органдардын СТТда жок болгон шартта гана жетишпеген маалымкаттарды кошумча тапшырышы зарыл. Мисалы, камкорчулук/көзөмөлчүлүк тууралуу тиешелүү чечим, кирешелер тууралуу маалымкат (“үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна муктаждыкты аныктоодо – эгерде арыз ээси/анын үй-бүлөсүнүн мүчөсү камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөбөгөн эмгек ишмердигин жүргүзсө), майда мүйүздүү малдын саны жөнүндө маалымкат ж.б.

13. Жобонун 11-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арызды кабыл алуудан мурун, арыз берүүчү/жөлөкпул алуучу жөнүндөгү бардык маалыматтын, ошондой эле арыз берүүчү тарабынан тапшырылган бардык документтердин (маалыматтык системаларда маалыматтар жок болгондо) бар экендигин текшерүү керек. Эгерде мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн зарыл болгон документтердин жок дегенде бири жетишпесе, арыз кабыл алынбайт. Аймактык бөлүмдүн жетекчиси ченемдик укуктук актылардын ченемдерин сактоону, анын ичинде ашыкча документтерди талап кылуу учурларын жокко чыгаруу үчүн ички контролду уюштурууга милдеттүү. Мында документтин ар бир талабы Жобонун 1-тиркемесине ылайык мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоого документтердин тизмеси менен негизделиши зарыл. Эгерде адис тарабынан арыз ээсинен ашыкча документтер талап кылынган фактысы аныкталса, бул адиске административдик жоопкерчилик чаралары колдонулат.

14. Жобонун 12-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Кээ бир учурларда арыз ээси мамлекеттик органдардын/жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын СТТдан алынган маалыматтар менен макул болбошу мүмкүн, мисалы майда мүйүздүү малдын саны, жер тилкесинин көлөмү, иш жүзүндөгү жашаган жери жөнүндөгү маалыматтардын дал келбегендиги ж.б. Мындай учурларда арыз берүүчү өзү же өзүнүн үй-бүлөсүнүн мүчөсү жөнүндөгү маалыматтарды актуалдаштыруу үчүн тиешелүү органга кайрылуусу зарыл.

15. Жобонун 13-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

15.1. Арыз ээсинен кагаз түрүндө кабыл алынган документтер берилген күндөн тартып 2 айдын ичинде анык. Мисалы, эгерде “Түндүк” СӨТ аркылуу: иш жүзүндөгү жашаган жери, пенсиялык камсыздоого укуктун жоктугу, окуу жеринен маалыматтарды алуу мүмкүн болбосо, анда тиешелүү органдар тарабынан берилген маалымкаттар берилген күндөн тартып 2 айдын ичинде жарактуу болот.

Бул чектөөлөр мамлекеттик жөлөкпул төлөмдөрүн токтотууга же кайра эсептөөгө алып келүүчү жагдайлардын келип чыгышына көзөмөлдөө үчүн зарыл. Мисал: Арыз ээси багуучусунан ажырагандынгы боюнча социалдык жөлөкпул үчүн 2026-жылдын 15-февралында кайрылган, бирок, окуу жеринен алынган маалымкатта берилген күн 2025-жылдын 10-майы деп көрсөтүлгөн, б.а. маалымкат берилген учурдан тартып эки айдан ашык убакыт өткөн. Мындай учурда окуу жеринен алынган маалымкат жаңыртылышы зарыл. Көңүл буруңуз! Мамлекеттик органдар менен ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү тууралуу тиешелүү келишимдерге кол коюлгандан жана күчүнө киргенден кийин, ошондой эле мамлекеттик органдар тарабынан маалыматтар толугу менен санариптештирилгенден кийин, арыз ээси жөнүндө зарыл болгон маалымат ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүүнүн алкагында электрондук форматта тиешелүү мамлекеттик органдардан суралат. Мында арыз ээси мамлекеттик эмес мекемелер же ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү тууралуу тиешелүү келишимдер түзүлө элек мамлекеттик мекемелер тарабынан берилүүчү зарыл маалымкаттарды тапшыруусу керек.

15.2. Мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арызга тиркелген бардык зарыл маалыиаттар (“Түндүк” СӨТтүн алкагында алуу мүмкүн болбогон маалыматтар) тиешелүү түрдө таризделиши зарыл. Документтер окууга жарамдуу, кол коюлган, мөөр басылган болушу керек.

Мисал: Арыз ээси “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоого кайрылып, бардык зарыл документтерди тапшырган. Бирок, эмгек акынын өлчөмү жөнүндөгү маалымкатта мөөр жок. Мындай маалымкат жараксыз деп эсептелет жана арыз ээсинен тиешелүү түрдө тпризделген маалымкатты тапшыруу талап кылынат.

15.3. Эгерде “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна жалгыз бой эне болгон аял кайрылса, балдардын төрөлгөндүгү тууралуу күбөлүгүндө “атасы” деп жазылган графада сызыкча турса, бирок “жалгыз бой эненин” макамын тастыктаган 9-формадагы маалымкат жок болсо, анда бул маалымкатты тапшыруунун мүмкүн эместигинин себебин аныктоо керек. Эгерде маалымкат бала Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерде төрөлгөндүктөн алууга мүмкүнчүлүк жок болсо, анда жөлөкпул арыз ээсинин түшүнүк катынын негизинде дайындалат.

16. Жобонун 14-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо процедураларынын ачыктыгын камсыз кылуу, жарандардын маалымдуулук деңгээлин жогорулатуу жана документтерди тапшырууда каталардын санын азайтуу максатында, мамлекеттик жөлөкпулдардын бардык түрлөрүн дайындоо үчүн толтурулган арыздардын үлгүлөрү аймактык башкармалыктын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын стенддерине илинет. Толтурулган арыздардын үлгүлөрү так жана түшүнүктүү түрдө таризделет, ал эми маалыматтык материалдар төмөнкүдөй болушу зарыл:

1) актуалдуу жана иштеп жаткан мыйзамдарга дал келген;

2) оңой окулган;

3) түшүнүүгө жеңил (анын ичинде мамлекеттик жана расмий тилдерди эске алуу менен).

Арыздардын үлгүлөрүн даярдоого, актуалдаштырууга жана өз убагында жайгаштырууга жоопкерчилик тиешелүү аймактык бөлүмдүн жетекчисине жүктөлөт.

17. Жобонун 15-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Аймактык бөлүмдүн адиси тарабынан арыз ээсине мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арыз автоматтык түрдө түзүлгөндүгүн жана арыз ээсинин маалыматтардын тактыгын кылдат текшерип, андан кийин гана өз колу менен күбөлөндүрүшү керектиги түшүндүрүлөт. Мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн арыз кабыл алынгандыгы тууралуу тилкат берүү арыз ээсине мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо, төлөө жана төлөөнү токтотуу шарттары жөнүндө маалымдоонун милдеттүү шарты болуп саналат. Ошондой эле тилкат арыз ээсине жөлөкпулду кандай шарттарда берилери тууралуу эскертүүсү болуп саналат. Тилкат-кабарлама арыз ээси үчүн төмөнкүлөрдү тастыктаган документ болуп саналат:

1) анын жөлөкпулду дайындоо шарттары менен макулдугу;

2) арызда көрсөтүлгөн маалыматтардын аныктыгынын фактысы;

3) арыз ээсинин мамлекеттик жөлөкпул төлөмдөрүн токтотууга же кайра эсептөөгө алып келүүчү жагдайлар тууралуу маалыматты 5 күндүн ичинде аймактык бөлүмгө берүү зарылдыгы жөнүндө маалымдалгандыгы;

4) арыз ээси жөлөкпул алуу үчүн атайылап жалган маалымат бергендиги же аны төлөөнү токтотууга же анын өлчөмүнүн өзгөрүшүнө алып келиши мүмкүн болгон маалыматты бербегендиги үчүн жоопкерчилиги жөнүндө маалымдалгандыгы.

18. Жобонун 16-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик жөлөкпулду дайындоо үчүн кайрылуу күнү бардык зарыл болгон документтер менен бирге мамлекеттик жөлөкпулду дайындоого арыз кабыл алынган күн эсептелет. Мисалы, 2026-жылдын 24-августунда аял “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна кайрылып, жөлөкпулду дайындоо үчүн зарыл болгон бардык документтерди, жумуш ордунан маалымкаттан башкасын тапшырган. Мындай учурда аялдын кайрылуусу “Мамлекеттик жөлөкпулдар маселелери боюнча кеңештерди каттоо журналында” катталат. 1 күндөн кийин 2026-жылдын 25-августунда аял жумуш ордунан маалымкатты тапшырат, андан кийин “үй-бүлөгө көмөк” дайындоо үчүн арыз толтурулат. Жөлөкпулга кайрылуу күнү деп 2026-жылдын 25-августу, б.а. бардык зарыл документтер тапшырылган күн эсептелет.

19. Жобонун 17-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик жөлөкпулдун ар бир түрүнө өзүнчө арыз берилет. Мисал: Арыз ээси “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна кайрылган. Арыз ээси жашы жете элек 3 баласы бар. Ошондой эле балдардын бири майыптыгы бар, ага арыз ээси “социалдык жөлөкпулду” дайындоо үчүн өзүнчө арыз бериши керек. Ошентип, арыз ээсинен эки арыз кабыл алынат: биринчи арыз – “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоого; экинчи арыз – “социалдык жөлөкпулду” дайындоого. Арыз СТТдан чыгарылып алынат жана текшерүү жана кол коюу үчүн арыз ээсине берилет.

20. Жобонун 18-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Эгерде бир арыз ээси өзүнө же үй-бүлөсүнүн мүчөсүнө бир нече негиздер боюнча мамлекеттик жөлөкпулдарды алууга укуктуу болсо, анда ар бир жөлөкпулга жана жөлөкпул алуга укугу бар ар бир үй-бүлө мүчөсүнө өзүнчө арыз кабыл алынат. Мында бир арыз ээсинен экинчи жана андан кийинки жөлөкпул алуучуга келип түшкөн арыздардан СТТга маалыматтарды киргизүүдө, арыз ээси жөнүндөгү маалыматтар ар бир арыздын маалыматтарын киргизүүдө автоматтык түрдө толтурулат. 1-мисал: Аял эки балага ата-энесинин жоготуусуна байланыштуу социалдык жөлөкпулга, ошондой эле өзүнө майыптыгы боюнча социалдык жөлөкпулга кайрылат. Мындай учурда үч арыз кабыл алынат: ар бир балага жөлөкпул дайындоого (эки арыз) жана өзүнө майыптыгы боюнча жөлөкпул дайындоого (үчүнчү арыз). 2-мисал: Арыз ээсинин жашы жете элек 3 баласы бар, алардын бири майып. Арыз ээси “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун жана майыптыгы боюнча социалдык жөлөкпулду алууга талапкер. Бул учурда, үч балага бир арыз кабыл алынып, бир иш (“үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна) таризделет. Мында майыптыгы бар балага арыз ээси өзүнчө арыз берет жана ага өзүнчө иш таризделет. Ошентип, биринчи ишке: арыз, арыз ээси тарабынан тапшырылган бардык документтер, “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо боюнча протоколдор тиркелет. Экинчи ишке: арыз, арыз ээси тарабынан тапшырылган бардык документтер, майыптыгы бар балага “социалдык жөлөкпулду” дайындоо боюнча протокол тиркелет.

21. Жобонун 19-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Иш толук көлөмдө түзүлүшү, системалаштырылышы жана андагы маалыматтарга уруксатсыз кирүүнү же жоготууну болтурбоочу сактоо шарттары менен камсыз болушу зарыл. Мында арыздын түп нускасы жөлөкпулдун дайындалгандыгын тастыктаган негизги документ болуп саналат, ал эми документтердин көчүрмөлөрү/түп-нускалары (паспорт, күбөлүктөр, кирешелер тууралуу маалымкат жана башка тастыктай турган документтер) ишке тиркелип коюлат жана маалыматтарды текшерүү үчүн колдонулат. Мамлекеттик органдар менен ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү тууралуу келишимдер түзүлгөнгө чейин, алардын алкагында алар арыз ээлери жөнүндө зарыл маалыматты берүүгө милдеттүү болушат, иш арыз ээси тарабынан берилүүчү маалымкаттардын жана документтердин көчүрмөлөрүнүн негизинде түзүлөт. Жогоруда көрсөтүлгөн келишимдерге кол коюлуп, күчүнө киргенден кийин, келишимдер түзүлгөн мамлекеттик органдар тарабынан берилүүчү маалымкаттар арыз ээлеринен талап кылынбайт, мамлекеттик органдардан маалымат ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү аркылуу келет. Мында документтер СТТдан басылып чыгат жана делого тиркелет.

22. Жобонун 20-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик органдар менен ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү жөнүндө макулдашуулар түзүлгөндөн кийин, алардын алкагында алар арыз ээлери жөнүндө зарыл маалыматтарды берүүгө тийиш, Электрондук иш мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо үчүн зарыл болгон жана мамлекеттик органдардан суралган, ведомстволор аралык өз ара аракеттенүү жолу менен же ведомство ичиндеги маалымат алмашуу жолу менен суралган электрондук документтерден түзүлүшү керек. Мамлекеттик эмес органдардан (иштеген жеринен, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан ж.б. маалымкаттар), ошондой эле ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү жөнүндө макулдашуу түзүлбөгөн мамлекеттик органдардан берилген документтер гана сканерленүүгө жатат.

23. Жобонун 21-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Ишти СТТга каттоо төмөнкүчө ишке ашырылат:

1) “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоодо – СТТнын маалыматтар базасындагы “Үй-бүлөгө көмөк” дайындоо үчүн арыздарды каттоо журналында” ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 5-тиркемесине ылайык;

2) “социалдык жөлөкпулду” дайындоодо – СТТнын маалыматтар базасындагы “Социалдык жөлөкпулдарды дайындоо үчүн арыздарды каттоо журналында” ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 6-тиркемесине ылайык;

3) “Ата-энеси экөө тең белгисиз балдарга ай сайын төлөнүүчү жөлөкпулду дайындоо үчүн арыздарды каттоо журналында” – ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 7-тиркемесине ылайык.

СТТнын маалыматтар базасын каттоо жана толтуруу социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын санариптик технологиялык тутумунун маалыматтар базасын түзүү жана пайдалануу тартибин караган Колдонуучунун колдонмосуна ылайык жүзөгө ашырылат.

§ 3. “Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо үчүн кайрылган үй-бүлөлөрдү текшерүү тартиби

24. Жобонун 22–23-пункттары боюнча түшүндүрмөлөр

24.1. Үйгө//ишканага/уюмга/мекемеге баруулардын жыйынтыктары боюнча аныкталган тиешелүү маалыматтарды киргизүү үчүн адис өзү менен бирге СТТда толтурулган, “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо үчүн басылып алынган арызды алып баруусу зарыл. Мында, кагаз жүзүндө берилген маалымкаттарда көрсөтүлгөн маалыматтар гана текшерүүгө жатат.

Эгерде арызга жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары тарабынан берилген маалымкаттар тиркелсе, анда адис берилген маалымкаттардын аныктыгын текшерүү үчүн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органына да барат. Мисалы, эгерде арызда төмөнкүлөр көрсөтүлсө:

1) арыз ээсинин эки уйу жана беш койу бар деп, анда айыл өкмөтүнөн ири жана майда мүйүздүү малдын саны чын эле маалымкатта көрсөтүлгөн маалыматтарга дал келерин текшерүү керек;

2) үй-бүлө мүчөлөрүнүн саны алты адамды түзөт деп, кайрылуу учурунда бул маалыматтар дал келишин текшерүү керек;

3) үй-бүлөнүн 1 гектар сугат жери бар деп, айыл өкмөтүнөн жер тилкесинин аянты чын эле маалымкатта көрсөтүлгөн маалыматтарга дал келерин текшерүү керек.

24.2. Үйгө/ишканага/уюмга/мекемеге баруунун жыйынтыктары боюнча, иш-сапардын күнү жана анын жыйынтыктары жөнүндө маалымат арызга киргизилиши жана үй-бүлөнүн каржылык абалы, адистин иш-сапарында байкоолор боюнча комментарийлери, жөлөкпулду эсептөөдө эске алынган аныкталган жагдайлар жөнүндө маалыматтарды камтышы керек.

Эгерде, мисалы, үйгө баруунун жүрүшүндө кадастрдан алынган маалыматка ылайык, жер үлүшүнүн аянты 90 сотка көрсөтүлүп, анын 30 соткасы аял кишинин 3 кичинекей баланы өзү тарбиялап жаткандыгына байланыштуу иштетилбесе, анда арызда бул тууралуу белги коюлат жана эгерде иштетилүүчү жер үлүшүнүн 60 соткасын эске алуу менен үй-бүлөнүн орточо жан башына туура келген жалпы кирешеси КМКнын өлчөмүнөн ашпаса, анда жөлөкпул дайындалат. Эгерде үйгө баруунун жыйынтыгы боюнча арыз ээси тарабынан берилген бардык маалыматтар тастыкталса, анда адис арыз ээси тарабынан берилген маалыматтар тастыкталды жана анык болуп саналат деген белги коёт.

24.3. Эгерде үйгө/ишканага/уюмга/мекемеге баруу арыз ээсинин кайрылуу жери боюнча эмес жерде ишке ашырылышы керек болсо, анда жөлөкпулга арыз түшкөн аймактык бөлүм барууну талап кылган аймактын чегинде жайгашкан аймактык бөлүмгө ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 8-тиркемесине ылайык, автоматтык түрдө түзүлгөн суроо талапты жиберет.

Суроо талапты алган аймактык бөлүм 7 күндүн ичинде үйгө/ишканага/уюмга/мекемеге барууну ишке ашырууга жана бул суроо талапты жиберген аймактык бөлүмгө ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 9-тиркемесине ылайык жооп берүүгө милдеттүү.

25. Жобонун 24-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Үйгө баруу алдын ала көрсөтүлгөн жана арыз ээси менен макулдашылган күнү ишке ашырылышы керек жана адис тарабынан үй-бүлөнүн жашы жеткен мүчөлөрүнүн гана катышуусунда өткөрүлүшү зарыл. Үйгө барууда адис кызматтык этиканын ченемдерин сактоого жана өз ыйгарым укуктарынын чегинде иш алып барууга милдеттүү.

26. Жобонун 25-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

Үйгө/ишканага/уюмга/мекемеге баруунун жыйынтыктары боюнча арыздын тиешелүү пунктунда маалымат жана комментарийлер чагылдырылат. Эгерде жөлөкпулду дайындоо чечими кабыл алынса, арыздын “Чечим” деген графада “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулу канча адамга дайындалгандыгы, жөлөкпулдун өлчөмү көрсөтүлүп, адистин колу жана жөлөкпул дайындалган күнү коюлат.

27. Жобонун 26-пункту боюнча түшүндүрмөлөр

СТТга киргизилүүчү маалыматтар үйгө/ишканага/уюмга/мекемеге иш-сапардын иш-жүзүндөгү жыйынтыктарына дал келиши керек, ал эми мурун билдирилген маалыматка дал келбегендик аныкталган учурда, маалыматтарды актуалдаштыруу зарыл. Эгерде “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоодон баш тартуу чечими кабыл алынса, анда арыздын “Чечим” графасы толтурулбайт, бул учурда үйгө баруу жөнүндөгү жалпы маалыматта арыз ээсине жөлөкпулду дайындоодо эмне себептен баш тартылгандыгы көрсөтүлөт.

28. Жобонун 27–28-пункттары боюнча түшүндүрмөлөр

Мамлекеттик жөлөкпулдар эмгек акыга жана башка социалдык төлөмдөргө кошумча төлөмдөрдүн белгиленген коэффициентин эске алуу менен эки шарт аткарылган учурда гана дайындалат:

1) жогоруда көрсөтүлгөн кошумча төлөмдөрдүн коэффициенти белгиленген пунктта жашаган /турган жери боюнча каттоодо туруу;

2) жогоруда көрсөтүлгөн кошумча төлөмдөрдүн коэффициенти белгиленген калктуу конушта иш жүзүндө жашоо.

Көрсөтүлгөн шарттардын жок дегенде биринин жоктугу мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоодо коэффициентти колдонууну жокко чыгарат. Мисалы:

1) арыз ээси Ак-Талаа районунун Кадыралы айылында иш жүзүндө жашайт жана ошол жерде каттоодо турат (райондук коэффициент 1,5). Ал Ак-Талаа аймактык бөлүмгө мамлекеттик жөлөкпулду дайындоого кайрылган. Бул учурда мамлекеттик жөлөкпул райондук коэффициентти (1,5) эске алуу менен дайындалат;

2) арыз ээси Ак-Талаа районунун Кадыралы айылында иш жүзүндө жашайт (райондук коэффициент 1,5). Ал Ак-Талаа аймактык бөлүмгө мамлекеттик жөлөкпулду дайындоого кайрылган, бирок Бишкек шаарында катталган. Бул учурда мамлекеттик жөлөкпул райондук коэффициентти эске албастан дайындалат;

3) арыз берүүчү Бишкек шаарында иш жүзүндө жашайт, бирок Ак-Талаа районунун Кадыралы айылында каттоодо турат (райондук коэффициент 1,5). Ал Бишкек шаарындагы аймактык бөлүмдөрүнүн бирине мамлекеттик жөлөкпулду дайындоого кайрылган. Бул учурда мамлекеттик жөлөкпул райондук коэффициентти эске албастан дайындалат.

§ 4. Мамлекеттик жөлөкпул дайындоо боюнча документтерди тариздоо тартиби

29. Жобонун 29-пункту боюнча түшүндүрмө

Мамлекеттик жөлөкпул алуучу/лар жөнүндөгү бардык маалыматтар электрондук арыздарды түзүү үчүн СТТга киргизилет. Мамлекеттик жөлөкпул дайындоодон баш тартуу тууралуу чечим “Түндүк” СӨТ аркылуу мамлекеттик/муниципалдык органдардын санариптик технологиялык системасынын маалымат суроонун жыйынтыгы боюнча, ал эми алар жок болгон учурда – арыз берүүчүнүн үйүнө, тийешелүү маалымкатты берген ишканага/уюмга/мекемеге баруунун жыйынтыгы боюнча кабыл алынат. Мында “үй-бүлөгө көмөк” дайындоо үчүн электрондук арыздарды түзүүдө, арыз берүүчү/анын үй-бүлө мүчөлөрү жөнүндө “Түндүк” СӨТ аркылуу алууга мүмкүн болбогон маалыматтар, баш тартылган иштер боюнча да, кабыл алынган боюнча да баруулардын жыйынтыгы боюнча киргизилет. Ал эми баш тартылган иштер боюнча арыз ээсине жөлөкпул дайындоодо эмне себептен баш тартылганы көрсөтүлөт.

30. Жобонун 30-пункту боюнча түшүндүрмө

30.1. Мамлекеттик жөлөкпулду башка кайрылуу жери боюнча алып жаткан адамды аныктоо, жөлөкпулга талапкер адам жөнүндөгү маалыматтарды СТТга киргизүүдө автоматтык түрдө жүргүзүлөт.

Мамлекеттик жөлөкпулдун кандайдыр бир түрү дайындалганда (дайындоо жерине карабастан: катталган жери же иш жүзүндө жашаган жери боюнча), адис СТТга маалыматтарды киргизүүдө “Арыз ээсинин учурдагы төлөмдөрдүн бардыгына текшерүү” операциясы аркылуу башка кайрылуу жери боюнча жөлөкпулдун дайындалышын текшерүүнү жүргүзөт. Эгерде система башка аймактык бөлүмдө учурдагы төлөмдүн бардыгы жөнүндө билдирбесе, анда арыз ээсин СТТга каттоо улантылат жана тиешелүү түрдө арыз ээсине кайрылуу жери боюнча мамлекеттик жөлөкпул дайындалат.

30.2. Эгерде арыз ээси ага мамлекеттик жөлөкпул дайындалгандыгын жана аны башка жашаган жери боюнча алып жаткандыгын, ошондой эле система башка аймактык бөлүмдө мамлекеттик жөлөкпул дайындалгандыгы тууралуу билдирсе, бирок ал дайындоону иш жүзундө жашаган жаңы жерине которгусу келсе, анда адис арыздын негизинде ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 10-тиркемесине ылайык СТТда суроо-талапты түзөт.

Автоматтык түрдө түзүлгөн суроо-талап аймактык бөлүмдүн башчысы, ал эми ал жок учурда башчысынын орун басары тарабынан кол коюлуп, суроо-талап жөнөтүлгөн күн, жөлөкпул алуучунун аты-жөнү жана ИЖНи көрсөтүү менен, СТТда мамлекеттик жөлөкпулду төлөөнү токтотууга чыгыш суроо-талаптардын журналына автоматтык түрдө катталат. Мында мамлекеттик жөлөкпулдун ар бир түрү боюнча өзүнчө журнал түзүлөт. Суроо-талап СТТ аркылуу мамлекеттик жөлөкпулду мурдагы дайындалган жери боюнча аймактык бөлүмгө, дайындалган жери боюнча алынбай калган (же ашыкча төлөнгөн) жөлөкпулдун суммасын тактоо жана аны алып салуу үчүн жөнөтүлөт. Мурунку дайындалган жеринен адис, СТТда учурдагы дайындоону алып салуу тууралуу суроо-талапты алып, кабыл алынган суроо-талапты басып чыгарып, жеке ишке тигип, белгиленген тартипте төлөөнү токтотуу процессин баштайт. Мында жөлөкпул төлөөнүн акыркы мөөнөтүн жана мамлекеттик жөлөкпулдун жаңы дайындоо жери боюнча төлөнүүгө/кармалышына тийиш болгон алынбай калган/ашыкча төлөнгөн суммасын көрсөтүү менен, ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 11-тиркемесине ылайык, кошумча аттестаттын электрондук формасын түзөт. СТТда түзүлгөн кошумча аттестат аймактык бөлүмдүн башчысы, ал жок учурда аймактык бөлүмдүн орун басары тарабынан кол коюлуп, СТТда “Кошумча аттестаттар” журналында жөнөтүлгөн күн, алуучунун аты-жөнү жана ИЖНи көрсөтүлүү менен катталат жана суроо-талап алынган күндөн тартып 2 жумушчу күндөн ашпаган мөөнөттө СТТ аркылуу жөлөкпулдун жаңы дайындоо жерине жөнөтүлөт. Басып чыгарылган кошумча аттестат:

1) “үй-бүлөгө көмөк” алуучулары боюнча жөлөкпул алуучунун жеке ишине тиркелет (ал архивде сакталат);

2) ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга ар айлык жөлөкпул жана социалдык жөлөкпул алуучулары боюнча суроо-талап менен бирге жеке ишке тиркелет жана суроо-талап алынган күндөн тартып 3 жумушчу күндүн ичинде алуучунун иш жүзүндө жашаган жаңы жерине почта аркылуу жөнөтүлөт. Кошумча аттестаттын жана суроо-талаптын көчүрмөлөрү АСЖ жана ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга айлык жөлөкпулдар боюнча алып салынган иштерди эсепке алуу үчүн өзүнчө папкага тигилет.

30.3. Эгерде арыз ээси, жөлөкпул үчүн кайрылып жатып, аны башка дарек боюнча алып жаткандыгын жашырса (арызында башка дарек боюнча жөлөкпул алып жаткандыгын көрсөтпөсө), анда бул кайрылуу жери боюнча жөлөкпул дайындоодон баш тартуу тууралуу чечим кабыл алынат.

30.4. Балдардын ата-энесинин бири (атасы) иш жүзүндө бир аймакта, экинчи ата-энеси (энеси) башка аймакта жашаган учурларда, мисалы атасы Ош облусунун Араван районунда, энеси Чүй облусунун Кара-Балта шаарында жашаса, мамлекеттик жөлөкпул балдар жашаган ата-эненин иш жүзүндө жашаган жери боюнча дайындалат. Мында, экинчи ата-эненин жашаган жеринен СТТ аркылуу жөлөкпул дайындалгандыгы тууралуу суроо-талап жөнөтүлөт. Эгерде жөлөкпул экинчи ата-эненин катталган жери боюнча дайындалган болсо, анда ошол эле процедура (СТТ аркылуу дайындалган жөлөкпулду алып салуу) жүргүзүлүп, жөлөкпул биринчи ата-эненин чыныгы жашаган жери боюнча кайра дайындалат.

31. Жобонун 31-пункту боюнча түшүндүрмө

31.1. Эгерде “Түндүк” СӨТ аркылуу арыз ээси/мамлекеттик жөлөкпул алуучу жөнүндөгү бардык зарыл маалыматтарды алууга мүмкүн болсо же маалымат жок болсо, бирок арыз ээси маалыматты катуу отчеттуулуктун документтери (баланын туулгандыгы тууралуу күбөлүк, паспорт, аскердик билет, МСЭК маалымкаты ж.б.) менен тастыктаса, анда жөлөкпулду дайындоо же аны дайындоодон баш тартуу тууралуу чечим бир жумушчу күндүн ичинде кабыл алынышы керек.

31.2. Эгерде маалымат тактоону талап кылса (зарыл маалыматтар мамлекеттик/муниципалдык органдардын санариптик технологиялык системасында жок жана документтер кагаз түрүндө берилсе), жөлөкпулду дайындоо же андан баш тартуу тууралуу чечим 10 жумушчу күндүн ичинде кабыл алынышы керек.

31.3. Арыз ээсинин жасалма документ тапшыргандыгы фактысын аныктоо жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында/иш орду боюнча/ишканада/уюмда/мекемеде, алар берген маалымкаттардын аныктыгын тактоо максатында жүргүзүлгөн кайчылаш текшерүүлөрдө аныкталат. Эгерде арыз ээси тапшырган маалымкат кайчылаш текшерүүдө аныкталган маалыматка туура келбесе, тапшырылган документтин жасалма экендиги констатацияланат. Бул учурда арыз ээсине мамлекеттик жөлөкпул дайындоодон баш тартылат.

31.4. СТТ аркылуу электрондук арыздарды түзүүдө, “үй-бүлөгө көмөк” дайындалуучу адамдын толук мамлекеттик камсыздоодо экендиги да аныкталышы мүмкүн. Мындай учурда, ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн жогорудагы пунктундагыдай эле, толук мамлекеттик камсыздоодо турган адамды аныктоо жөлөкпулга талапкер адам жөнүндөгү маалыматтарды киргизүүдө автоматтык түрдө жүргүзүлөт.

Мисалдар:

1) 16 жаш куракка жеткен балага, ата-энесин (багуучусун) жоготкон учурда социалдык жөлөкпул дайындоо үчүн арыз ээси окуу жайынан баланын окуп жаткандыгы тууралуу маалымкат тапшырган. Бирок, ведомстволор аралык өз ара аракеттенүү аркылуу маалымкаттын жасалма экендиги жана бала тапшырылган маалымкатта көрсөтүлгөн окуу жайынын окуучусу болбогондугу аныкталды. Бул учурда бул балага жөлөкпул дайындоодон баш тартылышы керек.

2) Арыз ээси жөлөкпулдун түрүнө карабастан, балага жөлөкпул дайындоого арыз бергенде, адис ЭСКМБ үй-бүлөнү жана балдарды коргоо боюнча ыйгарым укуктуу бөлүмүнө берилген бала/балдар мамлекеттик же муниципалдык балдар интернаттык мекемесинде толук мамлекеттик камсыздоодо тургандыгы жөнүндө маалымат алуу үчүн суроо-талап жөнөтүшү керек. Үй-бүлөнү жана балдарды коргоо бөлүмү “Интернаттык типтеги балдар мекемелеринин маалыматтык-аналитикалык системасы” аркылуу бала/балдар жөнүндөгү бул маалыматты текшерет. Эгерде бала толук мамлекеттик камсыздоодо тургандыгы аныкталса, анда жөлөкпул дайындоодон баш тартылышы керек (ата-энесинин экөө тең жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпул жана ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга ар айлык жөлөкпулдан тышкары).

Мында, эгерде бала эки ата-энесин тең жоготкон болсо (жетим), бирок бир багуучуну жоготкондугуна байланыштуу пенсия алып жатса, ал эми экинчи багуучуну жоготкондугуна байланыштуу социалдык жөлөкпулга укугу бар болсо, анда бул учурда социалдык жөлөкпул дайындалат.

3) Социалдык жөлөкпулду жашы жеткен адамга дайындоо үчүн арыз берилген учурда, СТТ өлкөнүн социалдык-стационардык мекемелеринде мамлекеттик камсыздоодо турган көзөмөлдөгү адамдардын маалымат базасына автоматтык суроо-талап жөнөтөт. Эгерде адам карылар же майыптыгы бар адамдар үчүн интернаттык мекемеде тургандыгы аныкталса, анда жөлөкпул дайындоодон баш тартылышы керек.

4) 2018-жылдын 1-апрелине чейин мамлекеттик жөлөкпул дайындалган, толук мамлекеттик камсыздоодо турган адамдарга жөлөкпулду төлөө дайындоо мөөнөтү бүткөнгө чейин улантылат.

31.5. Төмөнкү күндөн баштап:

1) “үй-бүлөгө көмөк” дайындоо тууралуу арызды кароодо – үйгө баруу күндөн;

2) социалдык жөлөкпулду, ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга ай сайын жөлөкпулду дайындоо тууралуу арызды кабыл алуу күндөн баштап, адиске төмөнкүлөр үчүн убакыт берилет: арыз ээси жөнүндөгү маалыматтарды СТТ маалымат базасына киргизүү, жөлөкпул дайындалуучу адамдардын мамлекеттик камсыздоодо турган/турбагандыгы, ошондой эле аларга башка ЭСКМБ жөлөкпул дайындалган/дайындалбагандыгы жөнүндө суроо-талаптарды жүзөгө ашыруу, мамлекеттик жөлөкпул дайындоого протокол түзүү.

Жогоруда саналып өткөн бардык аракеттер “үй-бүлөгө көмөк” үчүн 3 жумушчу күндөн, социалдык жөлөкпул жана эки ата-энеси тең белгисиз балдарга ай сайын жөлөкпул үчүн 10 жумушчу күндөн кечиктирилбестен жүзөгө ашырылышы керек. Мисал: Арыз ээси социалдык жөлөкпул дайындоо тууралуу арызды 2026-жылдын 1-октябрында (бейшемби) берди. Ага жөлөкпул дайындоо же андан баш тартуу тууралуу чечим 14-октябрга чейин (шаршемби) же андан эртерээк кабыл алынышы керек, башкача айтканда, акыркы чечимди кабыл алуу үчүн зарыл болгон убакытты эсептөөдө дем алыш күндөр эсепке алынбайт.

32. Жобонун 32-пункту боюнча түшүндүрмө

32.1. Мамлекеттик жөлөкпул дайындоо же дайындоодон баш тартылгандыгы тууралуу кабарлама автоматтык түрдө түзүлүп, СТТдан басып чыгарылат. Басып чыгарылган кабарламалар ЭСКМБ башчысы, ал жок учурда анын орун басары тарабынан кол коюлуп, чечим кабыл алынган күндөн тартып 5 жумушчу күндөн кечиктирилбестен арыз берүүчүгө жеткирилет.

Мисал: Жөлөкпул дайындоо тууралуу чечим 2026-жылдын 12-октябрында кабыл алынды. Мындай учурда арыз ээси кабыл алынган чечим жөнүндө 2026-жылдын 16-октябрына чейин же андан эрте кабардар болушу керек.

32.2. Эгерде жөлөкпул дайындоо тууралуу арызда электрондук почтанын дареги көрсөтүлсө, анда кабарлама сканерленип, арыз ээсине электрондук почта аркылуу жөнөтүлөт. Мында адис кабарламаны жөнөткөндүгү жөнүндө скриншот жасайт. Кабарламанын түп нускасы жана басып чыгарылган скриншот жеке ишке тиркелет.

32.3. Арыз ээсинин электрондук почтасы жок учурда, адис арыз ээсине стационардык же уюлдук телефон байланышы аркылуу ага жөлөкпул дайындалгандыгы же аны дайындоодон баш тартылгандыгы жөнүндө маалымдайт. Мында арыз ээсине ал ЭСКМБ иштеген убакыттын ичинде өзүнө ыңгайлуу убакытта келип, кабарламаны өз колуна алуу мүмкүнчүлүгү бар экендиги тууралуу маалымат берилет.

32.4. Арыз ээси менен электрондук почта же телефон байланышы аркылуу байланышууга мүмкүн болбогон учурда, же арыз ээси кабарламаны өзү келип алууга мүмкүн эместигин билдирген учурда, кабарлама почта байланышы аркылуу жөнөтүлөт.

32.5. Дайындалган ар бир жөлөкпулдун түрү боюнча өзүнчө кабарлама түзүлөт.

Мисал:

33. Жобонун 33-пункту боюнча түшүндүрмө

Мамлекеттик жөлөкпул дайындоо жана дайындоодон баш тартуу жөнүндөгү кабарламалар ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 12-тиркемесине ылайык форма боюнча “Мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо жана дайындоодон баш тартуу жөнүндөгү кабарламаларды каттоо журналына” катталат.

34. Жобонун 34-пункту боюнча түшүндүрмө

Мамлекеттик жөлөкпул дайындоо ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 13-тиркемесине ылайык, Мамлекеттик жөлөкпул дайындоо протоколу менен таризделет. Протоколду толтурууда жөлөкпул дайындоо мөөнөтүнүн сакталышын камсыз кылуу зарыл. Жөлөкпул дайындоо жөнүндө арыз берилген күн менен аны дайындоо жөнүндө чечим кабыл алынган күндүн ортосундагы мөөнөт 10 жумуш күнүнөн ашпоого тийиш. Мисал: Аял киши “үй-бүлөгө көмөк” дайындоого арызды 2026-жылдын 1-октябрында берди (бейшемби – 1-жумушчу күн). Жөлөкпул 2026-жылдын 14-октябрынан (шаршемби – 10-жумушчу күн) кечиктирилбестен дайындалышы керек, бирок бардык процедуралар (үйгө/уюмга/ишканага/мекемеге баруу, СТТга суроо-талабы боюнча текшерүү) 10 жумушчу күндөн аз убакытта өтсө, жөлөкпул андан эрте дайындалат.

Арыз берүү күнү 2026-жылдын 1-октябры. Мамлекеттик жөлөкпул дайындоо күнү 2026-жылдын 9- октябры

Мында жөлөкпул дайындоо күнү менен жөлөкпул дайындалуучу күн – ар башка күндөр экендигин эстен чыгарбоо зарыл. Ошондой эле, бул мисалда “үй-бүлөгө көмөк” 2026-жылдын 9-октябрында дайындалат (башкача айтканда, дайындоо тууралуу чечим кабыл алынат, ал ЭСКМБ жетекчиси тарабынан бекитилет), бирок жөлөкпулдун өзү жөлөкпул үчүн кайрылган (арыз берүү) айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн, башкача айтканда 2026-жылдын 1-ноябрынан баштап дайындалат:

| ЧЕЧИМ 1. “үй-бүлөгө көмөк”2 кишиге 2 400 сом 00 тыйын өлчөмүндө дайындалсын (жөлөкпулдун түрү көрсөтүлөт) 2026-жылдын 1-ноябрынан 2027-жылдын 31-октябрына чейин. |

35. Жобонун 35-пункту боюнча түшүндүрмө

Социалдык төлөмдөргө кошумча төлөмдөрдүн коэффициенттери белгиленген бийик тоолуу, алыскы барууга кыйын калктуу конуштарда, ошондой эле өзгөчө статуска ээ чек арага чектеш калктуу конуштарда жашаган адамдарга мамлекеттик жөлөкпулдардын өлчөмдөрүн эсептөөдө, жөлөкпулдун өлчөмү белгиленген райондук коэффициентке көбөйтүлөт. Мисал: Майыптыгы бар арыз ээси “үй-бүлөгө көмөк” жана “социалдык жөлөкпул” үчүн кайрылды. Ал жана анын үй-бүлөсү жашаган калктуу конушта 1,2 райондук коэффициент белгиленген. Анда жөлөкпулдардын өлчөмдөрү райондук коэффициенттерди эске алуу менен эсептелет, б.а.:

1) Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген “үй-бүлөгө көмөктүн” өлчөмү 1,2ге көбөйтүлүшү керек;

2) Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген “социалдык жөлөкпулдун” өлчөмү 1,2ге көбөйтүлүшү керек.

§ 5. “Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо жана кайра эсептөө тартиби

36. Жобонун 36-пункту боюнча түшүндүрмө

“Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулу 16 жашка чейинки балдары бар үй-бүлөнүн жан башына жыйынды кирешеси (мындан ары – ЖБЖК) белгиленген кепилденген минималдуу кирешенин (мындан ары – КМК) өлчөмүнөн ашпаган шартта дайындалат. Бирок үй-бүлөнүн кирешелерин аныктоодон мурун, үй-бүлөдө (үй-бүлө мүчөлөрүндө) төмөнкүлөр бардыгын текшерүү зарыл:

1) белгиленген критерийлерге ылайык келүүчү унаа каражаттары;

2) саны белгиленген критерийлерге ылайык келүүчү айыл чарба жаныбарлары;

3) белгиленген критерийлерге ылайык келүүчү турак жайлары.

37. Жобонун 37-пункту боюнча түшүндүрмө

37.1. “Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулу 16 жашка чейинки балдары бар аз камсыз болгон үй-бүлөлөргө төмөнкү шарттарда дайындалат:

1) үй-бүлөдө ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 37.2-пунктунда көрсөтүлгөн тизмедеги, жарактуу абалындагы унаа каражаттарынын жоктугу;

2) үй-бүлөдөгү айыл чарба жаныбарларынын саны, шарттуу майда мал (ММ) бирдиктерине которгондо, үй-бүлөнүн бир мүчөсүнө 4 баш ММдан аз болсо;

3) эгерде үй-бүлөдө (үй-бүлө мүчөлөрүндө жалпысынан) турак жай түрүндөгү кыймылсыз мүлктүн бир бирдигинен ашык болбосо;

4) үй-бүлөдө он алты жашка чейинки балдардын болушу;

5) эгерде ЖБЖК КМКнын өлчөмүнөн аз болсо;

6) бардык зарыл документтердин берилиши.

37.2. “Үй-бүлөгө көмөк” төмөнкү учурларда дайындалбайт, эгерде үй-бүлөдө:

1) жарактуу абалындагы, пайдалануу мөөнөтү завод-чыгаруучу чыгарган жылды кошкондо 15 жылдан аз болгон жеңил унаа, трактор, комбайн, жүк ташуучу унаа, микроавтобус болсо.

Эгерде үй-бүлөдө үй-бүлөнүн бир дагы мүчөсүнө катталбаган транспорт каражаттары бар болсо, бул транспорт каражаттары текшерүү актынын жана арыз ээсинин түшүнүк катынын негизинде эсепке алынат. Мисалы: Кичи автобус үй-бүлө башчысынын бир тууганына катталган. Бул үй-бүлөнүн башчысы “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна кайрылат, бирок ал инисинен кичи автобусту алып, жүргүнчүлөрдү ташуу кызматын көрсөтүп, киреше таап келет. Мында кичи автобусту эсепке алуу же эсепке алуудан баш тартуу жөнүндө чечим текшерүү актынын жана арыз ээсинин түшүнүк катынын негизинде кабыл алынат.

2) шарттуу ММ бирдиктерине которгондо, саны үй-бүлөнүн бир мүчөсүнө 4 баш ММдан ашкан айыл чарба жаныбарлары болсо:

| 1 уй = 6 ММ 1 кунаажын = 4 ММ 1 кунаажын = 2,5 ММ | 1 бука = 6 ММ 1 жылкы = 7 ММ 1 бука = 8 ММ |

Үй-бүлөдө катталбаган айыл чарба жаныбарлары болгон учурда, алар текшерүү актысы жана арыз ээсинин түшүнүк катынын негизинде эсепке алынат. 1-мисал: 5 адамдан турган үй-бүлөдө бар: 1 уй, 1 кунаажын, 3 кой. Эсептөө: 1 уй=6 ММ, 1 кунаажын=4 ММ Бардыгы ММ: 6+4+3=13 ММ Үй-бүлөнүн бир мүчөсүнө туура келет: 13 ММ : 5 = 2,6 ММ (эгерде КМК белгиленген суммадан аз болсо, жөлөкпул дайындалат).

2-мисал: 5 адамдан турган үй-бүлөдө бар: 1 уй, 1 кунаажын, 12 кой. Эсептөө: 1 уй=6 ММ, 1 кунаажын=4 ММ Бардыгы ММ: 6+4+12=22 ММ Үй-бүлөнүн бир мүчөсүнө туура келет: 22 ММ : 5 = 4,4 ММ (жөлөкпул дайындалбайт).

37.3. Иштеген үй-бүлө мүчөлөрү ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 14-тиркемесине ылайык кирешеси жөнүндө маалымкатты тапшырууга тийиш.

37.4. Эгерде “үй-бүлөгө көмөк” алып жаткан үй-бүлө бир райондон экинчи районго көчүп барса жана буга чейинки жашаган жеринде үй-бүлөнүн жер үлүшү калса, анда жер үлүшүнөн түшкөн кирешелер мурунку жашаган жери боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын маалымкатынын негизинде эсепке алынат.

Эгерде үй-бүлө жөлөк пул алууга кайрылып, анын курамында никеге туруу же башка себептер менен башка райондон туруктуу жашоо үчүн көчүп келген мүчөсү болсо, анда алардын мурунку жашаган жеринде (туугандарыда) калган жер тилкесинин үлүшү эске алынбайт. Мында, мурунку жашаган жери боюнча, көчүп кеткен үй-бүлө мүчөсүнүн жер үлүшү, үй-бүлөгө жөлөкпул дайындоо учурда калган жер үлүшү эсепке алынат.

37.5. Ата-энелердин бири өз каалоосу боюнча акысыз эмгек өргүүдө болсо, үй-бүлөгө “үй-бүлөгө көмөк” дайындалбайт.

37.6. Ата-энелердин бирине администрациянын демилгеси боюнча акысыз мажбурлап эмгек өргүү берилген үй-бүлөгө, эгерде ишкананын, уюмдун, мекеменин буйругунун көчүрмөсү берилсе, анда эс алуунун негизи, мөөнөтү, мажбурлап токтоп калуу же иштин токтотулушу үчүн төлөмдүүлүгү же төлөмсүздүгү көрсөтүлүп, “үй-бүлөгө көмөк” дайындалат.

37.7. Эгерде балдардын ата-энесинин бири республикадан тышкары жерде иштеп жатса, анда кеткен ата-эненин кирешеси арыз ээсинин сөзү боюнча эсепке алынат. Мындай балдарга “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо маселеси жергиликтүү мамлекеттик администрация жана шаар мэриясынын алдындагы мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо жана төлөө боюнча жарандардын арыздарын жана даттанууларын кароо комиссиясында каралат.

37.8. 3 жаштан чоң балдары бар иштебей турган ата-энелер калкты жумушка орноштуруу органдарынан алардын эсепке коюлгандыгы тууралуу маалымкат тапшырууга тийиш.

37.9. Эки ата-энеси тең иштебесе жана 3 жашка чейинки баласы бар болсо, ата-энелердин бири мамлекеттик калкты жумушка орноштуруу кызматынын органынан маалымкат тапшырууга тийиш. Экинчи ата-энеден анын эмгек менен камсыздыгын тастыктаган эч кандай документ талап кылынбайт.

37.10. Эгерде эмгекке жарамдуу курактагы (16 жаштан жогору) үй-бүлө мүчөсү эч жерде иштебесе, окубаса, калкты жумушка орноштуруу органдарында эсепте турбаса, бирок анын жер үлүшүнүн көлөмү 0,05 гадан көп болсо, ал эмгек менен камсыз деп эсептелет.

37.11. Калкты жумушка орноштуруу органдарында эсепте турган адам ага жумушсуз же жумуш издөөчү макамы берилгендиги тууралуу маалымкат тапшырууга тийиш.

Расмий жумушсуздар – жумушсуз, жумуш менен теңдеш ишмердүүлүгү жана кирешеси жок, ошондой эле ылайыктуу жумуш табууну каалаган жана аны баштоого даяр болгон адамдар катары жумуш менен камсыз кылуу органдарында катталган, эмгекке жарамдуу курактагы жарандар; Жумушсуз жарандар – жумушсуз, жумуш менен теңдеш ишмердүүлүгү жана кирешеси жок, ошондой эле ылайыктуу жумуш табууну каалаган жана аны баштоого даяр болгон, эмгекке жарамдуу курактагы жарандар. Алар калкты жумушка орноштуруу органдарында ылайыктуу жумуш издөө максатында катталган же катталбаган болушу мүмкүн; Жумуш издеп жүргөн жарандар – жумуш издеп жүргөн жана ага даяр болгон эмгекке жарамдуу жарандар. Алар калкты жумушка орноштуруу органдарында ылайыктуу жумуш издөө максатында катталган же катталбаган болушу мүмкүн.

37.12. Жеке балдар мекемелеринде жүргөн, алардын камкорчусу мекеменин администрациясы (жетекчиси же жооптуу кызматкери) болгон балдарга, камкорчулардын кирешесин тастыктаган кошумча документтерди талап кылбастан жөлөкпул дайындалат. Мында балдардын өздөрүнүн кирешелери (алименттер, материалдык жардам ж.б.) эсепке алынат.

38. Жобонун 38-пункту боюнча түшүндүрмө

“Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулу төмөнкү учурларда дайындалат:

1) кайрылуу айынан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап, арыз ээси окуу жайынан маалымкатты жаңыртууга тийиш болгон айдын акыркы күнүнө чейин (эгерде бала 16 жашка жөлөкпул дайындалган күндөн тартып 12 айдан эртерээк толсо);

2) калган учурларда – кайрылуу айынан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап 12 айлык мөөнөткө;

3) социалдык келишимдин негизинде социалдык жардам алуучуга, кайрылуу айынан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап, калган 3 (үч) айлык мөөнөткө.

Мисалы:

1) 11 жашта жана 12 жашта эки баласы бар арыз ээси бардык зарыл документтер менен “үй-бүлөгө көмөк” тууралуу арызды 2026-жылдын 12-октябрында берген, бул учурда жөлөкпул 2026-жылдын 1-ноябрынан 2027-жылдын 31-октябрына чейин дайындалат.

2) 11 жаштагы жана 15 жаштагы эки баласы бар арыз ээси бардык зарыл документтер менен “үй-бүлөгө көмөк” тууралуу арызды 2026-жылдын 12-октябрында берди. Мында, улуу баласы 2027-жылдын 5-январында 16 жашка толот. Бул учурда жөлөкпул 2026-жылдын 1-ноябрынан 2027-жылдын 31-январына чейин дайындалат.

Окуу жайынан/иш ордунан маалымкаттын убагында берилишинин көзөмөлдөө ыйгарым укуктуу аймактык башкармалык СТТ аркылуу жүргүзөт:

– ар айдын биринчи күнү СТТга киргенде, монитордо учурдагы айда окуу жайынан/иш ордунан маалымкаттарды тапшырууга тийиш болгон адамдардын тизмеси, алардын байланыш маалыматтары (дареги, телефондору) көрсөтүлүү менен чыгат;

– аймактык башкармалыктын жооптуу адиси алуучуга окуу жайынан маалымкат тапшыруу зарылдыгы жөнүндө оозеки же жазма түрүндө эскертет.

“Үй-бүлөгө көмөк” андан ары алуу үчүн арыз ээси 16 жашка толгон баланын эмгек менен камсыздыгын тастыктаган документти (окуу жайынан же иш ордунан маалымкатты) тиркөө менен жаңы арыз берүүгө тийиш. Мында башка маалымкаттарды жаңыртуу талап кылынбайт. Эгерде бала иштесе же окуса, анда үй-бүлөнүн “үй-бүлөгө көмөк” муктаждыгын аныктоодо ал үй-бүлөнүн курамында эсепке алынат. Эгерде бала окубаса жана иштебесе, анда ал үй-бүлөнүн курамынан чыгарылат. Жөлөкпул бардык зарыл документтери менен арыз берилген айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат. Башкача айтканда, бул учурда арыз 2027-жылдын январында берилсе, анда “үй-бүлөгө көмөк” 2027-жылдын 1-февралынан 2028-жылдын 31-январына чейин дайындалат.

3) Эгерде бала июнь, июль же август айларында (жайкы каникул мезгилинде) 16 жашка толсо жана баланын окуу жайына кабыл алынгандыгы тууралуу маалыматтарды же анын окуу жайында окуусун улантуусу жөнүндөгү маалыматтарды алуу мүмкүн болбосо (бала жаңы гана тапшырып жатат/окуу жайына кабыл алына элек/кийинки курска которулуу тууралуу буйрук жок), анда жөлөкпул калган балдарга 16 жашка толгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап 12 айга, ушул баланы үй-бүлөнүн курамына кошо эсептөө менен дайындалат. Бирок, эгерде 25-сентябрга чейин баланын иш менен камсыз болгондугу төмөнкүдөй ыкмалар менен ырасталбаса:

– окуу жайында окугандыгы тууралуу маалыматтар (“Түндүк” СӨТ аркылуу);

– же калкты жумушка орноштуруу органдарында каттоодо тургандыгы (“Түндүк” СӨТ аркылуу);

– же иш ордунан маалымкат тапшырылбаса (“Түндүк” СӨТ аркылуу, ал эми СТТ маалыматтар жок болгон учурда – жөлөкпул алуучусу тарабынан кагаз түрүндөгү маалымкат), анда СТТ аркылуу автоматтык түрдө 16 жашка толгон баланы үй-бүлөнүн курамынан чыгаруу менен ҮОЖБК кайра эсептөө жүргүзүлөт. Эгерде ҮОЖБК КМК өлчөмүнөн төмөн болсо, анда жөлөкпул төлөнүү улантылат, эгерде ҮОЖБК КМК өлчөмүнөн ашса, анда жөлөкпул төлөө токтотулат.

4) 11 жаштагы жана 12 жаштагы эки баласы бар арыз ээси бардык зарыл документтер менен “үй-бүлөгө көмөк” тууралуу арызды 2026-жылдын 12-октябрында берди. Мында, жумушка орношууга көмөк көрсөтүү бөлүмүндө эсепке коюлганда, ага (жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортунун негизинде) социалдык келишимдин негизинде социалдык жардам алуу сунушталды. Бул учурда жөлөкпул 2026-жылдын 1-ноябрынан 2027-жылдын 31-январына чейин дайындалат.

39. Жобонун 39-пункту боюнча түшүндүрмө

39.1. Эгерде бала толук мамлекеттик камсыздоодо турса (жергиликтүү же республикалык бюджеттердин каражаттары эсебинен толук каржылоо), анда “үй-бүлөгө көмөк” дайындалбайт.

Эгерде адамга мамлекеттик же муниципалдык мекемеде болгон мезгилине (мөөнөтүнө) акысыз тамактануу, акысыз кийим-кече жана бут кийим топтому, акысыз жашоо жана акысыз медициналык тейлөө берилсе же алардын толук наркынын ордун толтурса, адам толук мамлекеттик камсыздоодо турат деп эсептелет. Белгилей кетүү керек, бир эле мамлекеттик же муниципалдык мекемеде адамдар толук же жарым-жартылай мамлекеттик камсыздоодо турушу мүмкүн. Эгерде бала жарым-жартылай мамлекеттик камсыздоодо турса, анда “үй-бүлөгө көмөк” анын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн (ата-энелеринин, камкорчусунун) жашаган жери боюнча, үй-бүлөнүн муктаждык шартында дайындалат.

39.2. “Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпуга укуктуу болуу үчүн, үй-бүлөнүн бардык эмгекке жарамдуу мүчөлөрү эмгек менен камсыз болуусу зарыл (3 жашка чейинки баласы же майыптыгы бар жана туруктуу кароону талап кылган үй-бүлө мүчөсүнө кам көрүп жаткан ата-энеден сырткары).

Кыргыз Республикасынын “Калкты жумушка орноштурууга көмөк көрсөтүү жөнүндө” Мыйзамынын 3-беренесине ылайык, эмгек менен камсыз болгон жарандарга, ошондой эле иш-аракети эмгек менен камсыздыкка теңештирилген жарандарга төмөнкүлөр кирет:

1) эмгек келишими боюнча толук же толук эмес жумушчу күн тартибинде акы төлөө боюнча иштегендер, ошондой эле тиешелүү келишим менен ырасталган акы төлөнүүчү жумуштары бар, бирок оорусуна, өргүүгө же өндүрүштүн убактылуу токтоп калышына байланыштуу убактылуу иштебегендер;

2) мамлекеттик, муниципалдык органда мамлекеттик же муниципалдык кызматты ээлеген жана туруктуу негизде акчалай акы төлөө үчүн кесиптик иш-аракетти жүзөгө ашырган адамдар;

3) өз алдынча эмгек менен камсыз болгондор, анын ичинде чакан жана орто бизнестин ишкерлери, юридикалык жак түзбөстөн ишкердик менен алектенген жарандар;

4) товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүү боюнча үй чарбасында иш аткаруу менен алектенгендер (анын ичинде айыл, токой чарбасынын продукциясын өндүрүү жана кайра иштетүү, аңчылык, балык уулоо), эгерде өндүрүлүп жаткан продукция рынокто сатууга арналса, өндүрүш кооперативдеринде, дыйкан (фермер) чарбаларында иштегендер, ошондой эле 0,05 гадан ашык өзгөчө баалуу жерлери бар жана айыл чарба продукциясын өндүрүүгө катышкандар;

5) жумуштарды аткаруу жана кызмат көрсөтүү болуп саналган жарандык-укуктук мүнөздөгү келишимдер боюнча иштерди аткаруучулар;

6) аскердик кызматты өтөөчүлөр, ошондой эле ички иштер, улуттук коопсуздук, бажы органдарында, кылмыш-аткаруу системасынын мекемелеринде жана органдарында, өрт өчүрүү кызматында кызмат кылуучулар (альтернативдик кызматты өтөөчүлөрдөн башка);

7) жалпы билим берүү уюмдарында, башталгыч кесиптик, орто кесиптик, жогорку кесиптик билим берүү уюмдарында (аскердик окуу жайларда жана аскердик академиялардагы окууну кошо) жана жогорку окуу жайынан кийинки кесиптик билим берүүдө күндүзгү окуу курсунан өтүүчүлөр;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген коомдук коммерциялык эмес уюмдарда эмгектенүүчүлөр;

9) уюмдардын негиздөөчүлөрү (катышуучулары) болгондор; мында коомдук уюмдардын (ассоциациялардын), кайрымдуулук жана башка фонддордун, ошондой эле юридикалык жактардын бирикмелеринин (ассоциациялар жана союздар) – мындай уюмдарга карата мүлктүк укуктарга ээ болбогон – негиздөөчүлөрү.

39.3. Социалдык келишимди ишке ашыруу үчүн жардам алган үй-бүлө “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун төлөө токтотулган күндөн тартып 3 жыл өткөндөн кийин кайрадан “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна кайрыла алат.

Мисалы: 11 жашта жана 12 жаштагы эки баласы бар арыз ээси бардык зарыл документтер менен “үй-бүлөгө көмөк” тууралуу арызды 2026-жылдын 12-октябрында берди. Мында, жумушка орношууга көмөк көрсөтүү бөлүмүндө эсепке коюлганда, ага социалдык келишимдин негизинде социалдык жардам алуу сунушталды. “Социалдык келишим” программасына катышууну эске алуу менен, жөлөкпул 2026-жылдын 1-ноябрынан 2027-жылдын 31-январына чейин дайындалган. Кийинчирээк бул үй-бүлө 2030-жылдын 1-февралынан баштап “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна талапкер боло алат.

40. Жобонун 40-пункту боюнча түшүндүрмө

Бир үйдө бир нече үй-бүлө жашашы мүмкүн, мисалы ата-энелердин үй-бүлөсү (чоң атасы менен чоң энеси жана балдары) жана алардын улуу уулунун үй-бүлөсү. Мындай учурда, эгерде алар өзүнчө бюджет менен жашашарын билдиришсе, “үй-бүлөгө көмөк” ар бир үй-бүлөгө өзүнчө дайындалат. Мисалы. Бир үйдө эки бир тууган өз үй-бүлөлөрү менен жашашат.

1) Улуу бир туугандын үй-бүлөсүнүн курамы: күйөсү (иштейт), аялы (иштебейт, үйдө балдарды карайт), мектепке чейинки куракта эки баласы бар.

Улуу бир туугандын үй-бүлөсүнүн кирешелери: эмгек акысы – 6 500 сом, үй короосунун бир бөлүгү 4 чарчы метр (айына бир чарчы метрдан киреше – 64 сом, ал эми 4 чарчы метрден – 256 сом). Улуу бир туугандын үй-бүлөсүнүн жалпы кирешеси (ЖК): 256 сом + 6 500 сом = 6 756 сом. Улуу бир туугандын үй-бүлөсүнүн жан башына жыйынды кирешеси (ЖБЖК): 6 756 сом : 4 адам = 1689 сомду түзөт. ЖБЖК КМКнын өлчөмүнөн жогору болгондуктан, улуу бир туугандын үй-бүлөсү “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна укуктуу болбойт.

2) Кенже бир туугандын үй-бүлөсүнүн курамы: күйөсү (жумушсуз катары катоодо турат), аялы (иштебейт, үйдө балдарды карайт), үч баласы (бири – мектепке чейинки, экөө – мектеп курагындагы).

Кенже бир туугандын үй-бүлөсүнүн кирешелери: үй короосунунун бир бөлүгү 4 чарчы метр (айына бир чарчы метрдан киреше – 64 сом, ал эми 4 чарчы метрден – 256 сом). Кенже бир туугандын ЖК: 256 сом. Кенже бир туугандын ЖБЖК: 256 сом: 5 адам = 51,2 сомду түзөт. ЖБЖК КМКнын өлчөмүнөн төмөн болгондуктан, кенже бир туугандын үй-бүлөсү “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун алууга укуктуу болот.

41. Жобонун 41-пункту боюнча түшүндүрмө

Эгерде үй-бүлөлөр бирге чарба жүргүзүп, биргелешкен бюджети бар деп билдиришсе, анда “үй-бүлөгө көмөк” ар бир үй-бүлөгө өзүнчө дайындалат, бирок алынуучу кирешелер бардык үй-бүлө мүчөлөрүнүн ортосунда бөлүштүрүлөт. Мисалы. Бир үйдө эки бир тууган өз үй-бүлөлөрү менен жашашат. Биринчи бир туугандын үй-бүлөсүнүн курамы: күйөсү (иштейт), аялы (иштебейт, үйдө балдарды карайт), мектепке чейинки курактагы эки баласы; Экинчи бир туугандын үй-бүлөсүнүн курамы: күйөсү (жумушсуз катары эсепте турат), аялы (иштебейт, үйдө балдарды карайт), үч баласы (бири – мектепке чейинки, экөө – мектеп курагындагы). Эки үй-бүлөнүн кирешелери: биринчи бир туугандын эмгек акысы 6 500 сом, ар бир бир тууганда 4 чарчы метрдан үй короосу (бардыгы 8 чарчы метр) (айына бир чарчы метрден киреше – 64 сом, ал эми 8 чарчы метрден – 512 сом). Үй-бүлөлөрдүн жалпы кирешеси (ЖК): 512 сом + 6 500 сом = 7 012 сом. Үй-бүлөлөрдүн жан башына жыйынды кирешеси (ЖБЖК): 7 012 сом: 9 адам = 779,1 сомду түзөт. ЖБЖК КМКнын өлчөмүнөн төмөн болгондуктан, эки үй-бүлө тең “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулуна укуктуу болот. Мында жөлөкпул ар бир үй-бүлөгө өзүнчө дайындалат.

42. Жобонун 42-пункту боюнча түшүндүрмө

42.1. Адис “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун дайындоо тууралуу арызды расмийлештиргенден кийин арыз ээсине төмөнкү учурларда жөлөкпулдун суммасы өзгөртүлүшү мүмкүн экендигин түшүндүрөт:

1) жөлөкпулдардын жаңы өлчөмдөрү белгиленгенде;

2) бийик тоолуу жана алыскы жетүүгө кыйын зоналарда, өзгөчө статусу бар айрым чек арага чектеш аймактарда жайгашкан калктуу конуштарда жашаган адамдар үчүн райондук коэффициент өзгөргөндө;

3) үй-бүлөнүн сандык курамы өзгөргөндө.

Мисал: Үй-бүлө “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун эки балага жалпы суммасы 2 400 сом өлчөмүндө алып жатат (“үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулдун өлчөмү 1 200 сом болгондо). Үй-бүлөдө 2026-жылдын 5-сентябрында үчүнчү бала төрөлдү, бул жөнүндө алуучу 2027-жылдын 23-майында билдирди. Мындай учурда жөлөкпулду кайра эсептөө 2027-жылдын 1-июнунан, башкача айтканда алуучу өзгөрүүлөр жөнүндө билдирген айдын биринчи күнүнөн баштап жүргүзүлөт. Мында “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулдун жалпы суммасы 3 600 сомду түзөт.

42.2. Ошондой эле арыз ээсине төмөнкү учурларда жөлөкпулду төлөө токтотулары маалымдалат:

1) белгиленген мөөнөттөрдө талап кылынган документтер берилбесе (багуучуну жоготкон учурдагы социалдык жөлөкпулдун алуучулары жана баласы 16 жашка толгон “үй-бүлөгө көмөк” алуучу үй-бүлөлөр үчүн окуу жайынан маалымкат, үй-бүлө мүчөлөрүнүн биринин статусунун өзгөргөндүгүн тастыктаган маалымкат);

2) алуучу республиканын чегинен тышкары туруктуу жашоого көчүп кетсе;

3) жөлөкпул дайындалган адам каза болсо;

4) жөлөкпул дайындалган бала 16 жашка толсо (“үй-бүлөгө көмөк” алууда);

5) ата-энесин жоготкон учурда социалдык жөлөкпул дайындалган бала 16 жашка толсо, бирок ал жалпы билим берүү уюмунун, башталгыч кесиптик окуу жайынын окуучусу, орто жана жогорку кесиптик окуу жайынын студенти болсо – 23 жашка толсо;

6) майыптыктын мөөнөтү бүтсө (майыптык боюнча социалдык жөлөкпул алууда);

7) ВИЧ/СПИД менен ооруган энеден төрөлгөн бала 18 айлык куракка толсо;

8) “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпул алуучу тарабынан 6 айдын ичинде (ай сайын социалдык жөлөкпул 12 айдын ичинде) алынбаса;

9) мамлекеттик жөлөкпулдун алуучусу толук мамлекеттик камсыздоого берилсе, эки ата-энесин тең жоготкон балдар (жетим балдар) жана эки ата-энеси тең белгисиз балдардан башка;

10) жөлөкпулдун негизсиз дайындалгандыгы фактысы аныкталса.

42.3. Арыз ээсин үй-бүлөдө өзгөрүүлөр болгон учурда (үй-бүлөнүн курамынын өзгөрүшү, үй-бүлөнүн кирешелеринин өзгөрүшү, үй-бүлөнүн активдеринин көбөйүшү: айыл чарба жаныбарлары, турак жай, унаа каражаттары ж.б.), ал 5 күндүн ичинде болгон өзгөрүүлөр жөнүндө билдириши керектиги жөнүндө маалымдаш керек.

Мисал: Үй-бүлө башчысы (күйөөсү) эркинен ажыратылган жерде жүргөн үй-бүлөгө “үй-бүлөгө көмөк” 2026-жылдын 1-сентябрынан 2027-жылдын 31-августуна чейин дайындалган. Үй-бүлө башчысы (балдардын атасы) 2026-жылдын 15-октябрында эркинен ажыратылган жерден чыкты. Бул учурда үй-бүлөнүн курамындагы өзгөрүүлөр жөнүндө 5 күндүн ичинде билдирип, үй-бүлө башчысынын (балдардын атасынын) макамын ушул Усулдук көрсөтмөлөрдүн 39.2-пунктуна ылайык анын жумушка орношуусу же жумушка орношууга көмөктөшүүчү органдарында катталуусу тууралуу тастыктоо зарыл. Эгерде үй-бүлө болгон өзгөрүүлөр тууралуу 2026-жылдын 31-октябрына чейин билдирип, үй-бүлө башчысынын макамын тастыктаган маалымкатты тапшырса, анда бардык укуктуулук критерийлерине ылайык келген шартта, “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун төлөө улантылат. Мында мурун тапшырылган маалыматтарды жаңыртуу талап кылынбайт, жашаган жери жөнүндөгү маалыматтар, үй-бүлө башчысынын кирешелери же анын калкты жумушка орноштурууга көмөк көрсөтүү органдарында эсепке коюлуусу тууралуу маалыматтарды кошпогондо. 2026-жылдын октябрь айында үй-бүлө башчысынын макамын тастыктаган маалымкат берилбеген учурда, жөлөкпул төлөө 2026-жылдын 1-ноябрынан баштап токтотулат.

43. Жобонун 43-пункту боюнча түшүндүрмө

“Үй-бүлөгө көмөк” дайындоо өзүнчө протокол менен жүргүзүлөт. Мисалы, арыз ээси үч балага жөлөкпул үчүн кайрылат. Бул учурда жөлөкпул дайындоо бир протокол менен таризделет, анда жөлөкпул дайындалуучу үч баланын маалыматтары жана үч балага жөлөкпулдун жалпы суммасы көрсөтүлөт.

44. Жобонун 44-пункту боюнча түшүндүрмө

Кыргыз Республикасынын “Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик жөлөкпулдар жөнүндө” Мыйзамынын 3-1-беренесине ылайык, мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо ачыктык/айкындык принцибине негизделет, ал мамлекеттик жөлөкпулдарды берүүдө ачыктык механизмдерин жана жарандардын мамлекеттик бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен өз ара аракеттенүүсүнө мүмкүндүк берүүчү тескери байланыш куралдарын түзүүнү карайт. Бул принципти сактоо үчүн “үй-бүлөгө көмөк” алуучуларынын тизмеси коомдук жайларга илинип, ар квартал сайын жаңыртылып турушу керек. Мында тизмелер СТТ аркылуу автоматтык түрдө түзүлүп, төмөнкүлөрдү камтыйт: шаардын/райондун, айыл аймагынын, айылдын аталышы, алуучунун аты, фамилиясы, атасынын аты, жөлөкпул дайындалган мезгил.

45. Жобонун 45-пункту боюнча түшүндүрмө

Мамлекеттик жөлөкпулдардын өлчөмдөрүнүн бардык өзгөрүүлөрү мамлекеттик жөлөкпул дайындоо протоколуна өзгөртүүлөрдү киргизүү (кайра эсептөө) жолу менен жүргүзүлүшү зарыл. Өзгөртүүлөр СТТга киргизилет жана кайра эсептөө автоматтык түрдө жүргүзүлөт. Ошол эле учурда протоколдун кагаз түрүнө да өзгөртүүлөр киргизилет. Мисалы, үй-бүлө “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун үч балага 3 600 сом өлчөмүндө алып келген. Сентябрда төртүнчү бала төрөлдү жана алуучу бул жөнүндө 2026-жылдын сентябрь айында билдирди. “Үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулунун өлчөмүн кайра эсептөө 2026-жылдын 1-октябрынан баштап жүргүзүлөт. Бул учурда жөлөкпулдун өлчөмү 4 800 сомду түзөт.

46. Жобонун 46-пункту боюнча түшүндүрмө

Эгерде “үй-бүлөгө көмөк” алып жаткан үй-бүлөдө жөлөкпулдун бул түрүн алып жаткан бала каза болсо, анда жөлөкпулдун өлчөмүн кайра эсептөө каза болгон айынан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап жүргүзүлөт. Мисалы, арыз ээси “үй-бүлөгө көмөк” алып жаткан баласы 2026-жылдын 24-августунда каза болгондугун билдирди. Бул учурда, жөлөкпулдун өлчөмүн кайра эсептөө 2026-жылдын 1-сентябрынан баштап жүргүзүлөт.

47. Жобонун 47-пункту боюнча түшүндүрмө

Эгерде үй-бүлөнүн курамы өзгөрсө, мисалы, үй-бүлөдө бала төрөлсө, анда жөлөкпулдун өлчөмүн кайра эсептөө арыз ээси болгон өзгөрүүлөр жөнүндө билдирген айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап жүргүзүлөт. Мисалы, Үй-бүлө “үй-бүлөгө көмөк” үч балага 3 600 сом өлчөмүндө алып келген. Алуучу 2026-жылдын 20-мартында 2026-жылдын 5-январында үй-бүлөдө бала төрөлгөндүгүн билдирди. “Үй-бүлөгө көмөк” өлчөмүн кайра эсептөө 2026-жылдын 1-апрелинен, башкача айтканда алуучу үй-бүлөдөгү өзгөрүүлөр жөнүндө билдирген айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап жүргүзүлөт. Бул учурда жөлөкпулдун өлчөмү 4 800 сомду түзөт.

Эгерде алуучу үй-бүлөнүн курамындагы өзгөрүүлөр жөнүндө бала төрөлгөн күндөн тартып беш күндүн ичинде билдиргенде, анда жөлөкпулдун өлчөмүн кайра эсептөө 2026-жылдын 1-февралынан баштап жүргүзүлмөк.

§ 6. Социалдык жөлөкпулду дайындоо жана кайра эсептөө тартиби

48. Жобонун 48-пункту боюнча түшүндүрмө

48.1. Социалдык жөлөкпул – мамлекеттик жөлөкпулдардын бир түрү, ал үй-бүлөнүн жан башына жыйынды кирешесине көз карандысыз дайындалат.

48.2. Жаран бир райондо (шаарда) каттоодо турган, бирок чындыгында башка даректе жашаган учурларда, социалдык жөлөкпул пенсиялык камсыздоого укугу жок, эмгекке жарамсыз жарандарга чыныгы жашаган (кайрылган) жери боюнча төмөнкү учурларда дайындалат:

1) 18 жашка чейинки майыптыгы бар балдарга – МСЭК маалымкаты болгондо (МСЭК маалымкатынын иштөө мөөнөтүнө);

2) ВИЧ/СПИД менен ооруган энелерден төрөлгөн балдарга – он сегиз айлык куракка чыкканга чейин;

3) балалыктан майыптыгы бар I, II, III топтогу адамдарга – МСЭК маалымкаты болгондо (МСЭК маалымкатынын иштөө мөөнөтүнө);

4) жалпы оорунун майыптыгы бар I, II, III топтогу адамдарга – МСЭК маалымкаты болгондо (МСЭК маалымкатынын иштөө мөөнөтүнө);

5) улгайган жарандар эркектер – 65 жашка, аялдар – 60 жашка толгондо;

6) баатыр энелер 55 жашка толгондо, эне-каармандын күбөлүгү болгон шартта;

7) багуучусун жоготкон учурда балдарга – багуучусу каза болгон күндөн баштап, эгерде жөлөкпулга кайрылуу багуучусу каза болгон күндөн тартып 12 айдан кечиктирилбестен болсо;

8) ата-энесинин экөөсүн тең жоготкон учурда балдарга.

48.3. Камкорчулуктагы балдарга социалдык жөлөкпул алуу укугу, алардын камкорчуларына камкорчулук жөнүндөгү чечимдин негизинде таандык. Мында, убактылуу дайындалган камкорчулар камкордуктагы балдарга социалдык жөлөкпул алууга укуктуу эмес.

48.4. Майыптыгы бар адамдарга, анын ичинде майыптыгы бар балдарга социалдык жөлөкпул, эгерде социалдык жөлөкпулга кайрылуу МСЭК маалымкаты берилген күндөн тартып алты айдан кечиктирилбестен болсо, МСЭК тарабынан майыптык белгиленген күндөн баштап, ал эми алты ай өткөндөн кийин – бардык зарыл документтерди тапшыруу шартында, кайрылуу болгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат.

Мисал: Бала кезинен майыптыгы бар адамга майыптык 2026-жылдын 15-мартында белгиленген. Арыз ээси социалдык жөлөкпул дайындоо үчүн 2026-жылдын 20-августунда кайрылган. Бул учурда социалдык жөлөкпул 2026-жылдын 15-мартынан, башкача айтканда майыптык белгиленген учурдан баштап, бирок бардык зарыл документтер/маалыматтар 2026-жылдын 15-сентябрына чейин берилген шартта дайындалышы керек. Эгерде кеминде бир документ 2026-жылдын 15-сентябрынан кийин берилсе, социалдык жөлөкпул акыркы документ берилген айдан кийинки айдын 1-күнүнөн баштап дайындалат. Эгерде социалдык жөлөкпулга кайрылуу 15-сентябрдан кийин болгондо, анда жөлөкпул дагы акыркы документ берилген айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалышы керек.

48.5. Эгерде арыз ээси майыптыгы бар балага социалдык жөлөкпул үчүн кайрылса, ал МСЭК тарабынан ага майыптык белгиленген күнгө чейин 18 жашка толсо, анда социалдык жөлөкпул “майыптыгы бар бала” категориясы боюнча майыптык белгиленген мөөнөткө чейин, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген жөлөкпулга кайрылган күндө иштеп жаткан өлчөмдө дайындалат.

Мисал: Майыптыгы бар бала 18 жашка 2026-жылдын 15-январында толот. МСЭК маалымкатында “майыптыгы бар бала” категориясы боюнча майыптык 2026-жылдын 31-январына чейин белгиленген, анткени Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 31-январындагы № 68 “Кыргыз Республикасындагы медициналык-социалдык экспертиза жөнүндө” токтому менен бекитилген Жаранды майыптыгы боюнча ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адам деп таануу жобосуна ылайык, эгерде “майыптыгы бар бала” категориясы белгиленген мөөнөт өткөндөн кийин балага 18 жашка чейин бир жылдан аз убакыт калса, майыптык мөөнөтү балага 18 жаш толгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнө чейин белгиленет. Бул учурда, балага 2026-жылдын 15-январында 18 жаш толгонуна карабастан, социалдык жөлөкпул 2026-жылдын 31-январына чейин, башкача айтканда МСЭК белгилеген майыптык мөөнөтүнө чейин дайындалат.

48.6. ВИЧ/СПИД менен ооруган энелерден төрөлгөн балдарга социалдык жөлөкпул бала төрөлгөн күндөн баштап, эгерде жөлөкпулга кайрылуу жана бардык зарыл документтерди тапшыруу бала төрөлгөн күндөн тартып алты айдан кечиктирилбеген болсо, дайындалат. Белгиленген мөөнөт өткөндөн кийин – бардык зарыл документтерди тапшыруу шартында, социалдык жөлөкпулга кайрылуу болгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат.

48.7. Балдарга, багуучуну жоготкон учурда жана эки багуучуну тең жоготкон учурда, социалдык жөлөкпул ата-эне(лер) каза болгон күндөн баштап, эгерде социалдык жөлөкпулга кайрылуу жана бардык зарыл документтерди тапшыруу ата-эне(лер) каза болгон күндөн тартып он эки айдан кечиктирилбеген болсо, дайындалат, белгиленген мөөнөт өткөндөн кийин – бардык документтерди тапшыруу шартында, социалдык жөлөкпулга кайрылуу болгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат.

Багуучуну жоготкондугу боюнча жана жетим балдарга социалдык жөлөкпул төмөнкү убакытка чейин дайындалат:

1) балдар 16 жашка чыкканга чейин;

2) жалпы билим берүү мекемелеринин (анын ичинде кечки) окуучуларына (Кыргыз Республикасынын чегинен тышкаркы жерлерде окугандарды кошкондо) – алар окуусун бүткөнгө чейин (бирок 23 жаш куракка чыкканга чейин);

3) башталгыч кесиптик окуу жайларынын окуучуларына (Кыргыз Республикасынын чегинен тышкаркы жерлерде окугандарды кошкондо), орто жана жогорку кесиптик окуу жайларынын күндүзгү окуу бөлүмүнүн студенттерине – алар окуусун бүткөнгө чейин, бирок 23 жаш куракка чыкканга чейин.

48.8. Баланын ата-энеси дайынсыз жоголду, б.а. дайынсыз жок деп табылган учурларда багуучусунан ажырагандыгы боюнча социалдык жөлөкпул дайындалышы мүмкүн эмес.

Бул учурда Кыргыз Республикасынын Жарандык Кодексинин 77-беренесине ылайык, жаран кызыкдар жактардын арызы боюнча, эгерде анын жашаган жеринде бир жылдын ичинде анын болгон жери жөнүндө маалыматтар болбосо, сот тарабынан белгисиз жок деп таанылышы мүмкүн. Жок болгон адам жөнүндө акыркы маалыматтар алынган күндү аныктоо мүмкүн болбогон учурда, белгисиз жоктукту таануу мөөнөтүн эсептөөнүн башталышы акыркы маалыматтар алынган айдан кийинки айдын биринчи күнү, ал эми бул айды аныктоо мүмкүн болбосо, кийинки жылдын биринчи январы болуп эсептелет. Адамды дайынсыз жоголду деп таануу ал каза болгон учурда келип чыккан укуктук кесепеттерге алып келбейт, мисалы, өлгөн адамдын багуусунда болгондорго багуучусунан ажырагандыгы боюнча социалдык жөлөкпулдарды дайындоо. Багуучуну жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпулду дайындоо бул адамды сот өлгөн деп жарыялагандан кийин гана мүмкүн. Мында соттун чечими район(шаар) ЖААК бөлүмүндө катталууга тийиш, ал өлгндүгү тууралуу күбөлүк берет жана андан кийин гана багуучуну жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпул дайындалышы мүмкүн.

48.9. Бала эки ата-энесин тең жоготкон учурларда, алардын бири пенсиялык камсыздоого укугу бар, экинчиси пенсиялык камсыздоого укугу жок болсо, балага багуучуну жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпул (бирок эки ата-энесин тең жоготкон бала катары социалдык жөлөкпул эмес) дайындалышы керек.

Мында бала багуучусунан ажыраган учурда социалдык камсыздоо аркылуу социалдык жөлөкпулдарды жана багуучусун жоготкондо пенсияны Социалдык фонд аркылуу алууга тийиш. Ошол эле учурда, эгерде каза болгон ата-энесинин экөө тең пенсия алууга укугу жок болсо, анда балага ата-энесинен тең ажыраган бала катары социалдык жөлөкпул дайындалууга тийиш.

48.10. Жалгыз бой эне болгон аял каза болгон учурда (эгерде 9-формадагы маалымкат болсо) балага ата-энесинен тең ажыраган бала катары социалдык жөлөкпул дайындалат.

48.11. Пенсиялык камсыздоого укугу жок улгайган жарандарга социалдык жөлөкпул төмөнкү куракка толгон күндөн баштап дайындалат:

Эгерде кеминде бир документ эркектер үчүн 65 жашка, аялдар үчүн 60 жашка толгон учурдан тартып алты ай өткөндөн кийин берилсе, анда социалдык жөлөкпул акыркы документ берилген айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат. Эгерде социалдык жөлөкпулга кайрылуу эркектер үчүн 65 жашка, аялдар үчүн 60 жашка толгон күндөн тартып алты айдан кийин болсо, анда социалдык жөлөкпул бардык зарыл документтерди тапшыруу шартында, кайрылуу болгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат.

48.12. Пенсиялык камсыздоого укугу жок баатыр энелерге социалдык жөлөкпул алар 55 жашка толгондо дайындалат.

48.13. Жаран социалдык жөлөкпул алып жаткан, бирок кийинчерээк анын пенсия алууга укугу пайда болгон учурда, ага социалдык жөлөкпул төлөө токтотулат.

Мисалы: Баатыр эне курагына байланыштуу социалдык жөлөкпул алып жаткан. Анын пенсия дайындоо үчүн зарыл болгон стажы бар күйөөсү каза болду. Аял киши күйөөсү каза болгон учурда пенсиялык куракка чыккандыктан, ал СФ багуучуну жоготкондугуна байланыштуу пенсия дайындоо үчүн кайрылат, анда ага пенсия дайындалат. Бул аял кишинин пенсиялык камсыздоого укугу пайда болгондугун эске алуу менен, ага социалдык жөлөкпул төлөө токтотулушу керек.

48.14. Эки ата-энесин тең жоготкон, толук мамлекеттик камсыздоодо турган балдарга социалдык жөлөкпул дайындоого арызды алардын асырап алуучулары же камкорчулары/көзөмөлчүлөрү беришет, алар баланын жатак мекемеде тургандыгы жөнүндө көрсөтүшү зарыл. Асырап алуучулар/камкорчулар/көзөмөлчүлөр жок болгондо, арыз жатак мекеменин администрациясы тарабынан берилет.

48.15. Жашы жете элек балдардын камкорчуларына/көзөмөлчүлөрүнө, эгерде жөлөкпул алуу жөнүндө арызда жана бардык зарыл документтер төмөндөгүдөй болсо, балдардын социалдык жөлөкпулдарга укугу пайда болгон күндөн тартып социалдык жөлөкпул дайындалат:

1) майыптыгы бар балдар үчүн – социалдык жөлөкпулга укук пайда болгон учурдан тартып алты айдан кечиктирилбегенде;

2) бир/эки багуучуну жоготкон балдар үчүн – ушул укук пайда болгон учурдан тартып он эки айдан кечиктирилбегенде.

Белгиленген мөөнөттөр өткөндөн кийин социалдык жөлөкпул жөлөкпулга кайрылуу болгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат. Мисалы: Баланын атасы 2026-жылдын 20-ноябрында каза болду. Камкордук 2027-жылдын 10-июлунда белгиленди. Камкорчу жөлөкпул үчүн 2027-жылдын 1-августунда кайрылды. Бул учурда социалдык жөлөкпул 2026-жылдын 20-ноябрынан баштап, бардык зарыл документтер 2027-жылдын 20-ноябрына чейин берилген шартта дайындалат. Эгерде кеминде бир документ 2027-жылдын 20-ноябрынан кийин берилсе, социалдык жөлөкпул акыркы документ берилген айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап дайындалат.

48.16. Социалдык жөлөкпул дайындоо үчүн документтер алар толук көлөмүндө түшкөн күндөн тартып он жумушчу күндүн ичинде каралат.

49. Жобонун 49-пункту боюнча түшүндүрмө

49.1. Социалдык жөлөкпулду дайындоо жөнүндө арызды кабыл алуу жана социалдык жөлөкпулду дайындоо бардык зарыл болгон документтер болгондо берилет, алардын тизмеси Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.

Эгерде социалдык жөлөкпулду дайындоо үчүн зарыл болгон кеминде бир документ жетишпесе, арыз кабыл алынбайт.

49.2. Эгерде жалгыз бой энеси каза болгон баланын камкорчусу багуучусунан (же эки багуучусунан тең) ажырагандыгы боюнча социалдык жөлөкпулдарды алуу үчүн кайрылса, ал эми баланын туулгандыгы тууралуу күбөлүгүндө “атасы” графасында сызыкча болсо, бирок жалгыз бой эненин макамын тастыктаган 9-формадагы маалымкаты жок болсо, анда бул маалымкатты берүүгө мүмкүн эместигинин себеби белгиленүүгө тийиш. Эгерде бала Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары төрөлгөндүктөн күбөлүк жок болсо жана аны алуу мүмкүн болбосо, анда толук жетим балага социалдык жөлөкпулдар түшүнүк каттын негизинде дайындалат.

50. Жобонун 50-пункту боюнча түшүндүрмө

Эгерде бала:

1) ата-энесин бирин жоготсо (бала жалгыз бой энеден төрөлгөн учурда, 9-формадагы маалымкаты болгон учурда);

2) эки ата-энесин тең жоготуп, толук мамлекеттик камсыздоодо турса, анда жөлөкпул жатак мекеменин өкүлүнүн кайрылуусунун негизинде дайындалат. Мында акча каражаттары алуучунун банктык карта эсебине которулуп, андан баланын депозиттик эсебине которулат, ал бала жашы жеткенге чейин ачылат.

Балага депозиттик эсеп ачуу үчүн жатак мекеменин өкүлү банк менен келишим түзөт, ага ылайык балага депозиттик эсеп ачылып, ага жөлөкпул суммалары ай сайын которулуп турат. Азыркы учурда банктарда жөлөкпул суммаларын баланын депозиттик эсептерине ай сайын түз которуу механизмдери жок, ошондуктан бул процедуралар банктар акча каражаттарын учурдагы карта эсептерин ачпай, түздөн түз баланын депозиттик эсептерине которуу механизмдерин аныктаганга чейин иштейт.

51. Жобонун 51-пункту боюнча түшүндүрмө

Жарандын социалдык жөлөкпулдун ар кандай түрлөрүнө укугу болгон учурда, ага анын тандоосу боюнча жөлөкпулдун бир гана түрү дайындалат. Бул эрежеден өзгөчө болуп майыптыгы бар балдар жана бала кезинен майыптыгы адамдар гана саналат, алар майыптыгы боюнча социалдык жөлөкпулдан тышкары ата-энесинен же экөөнөн тең ажыраган учурда социалдык жөлөкпул алууга укуктуу. Мындай учурларда майыптыгы бар балдарга жана бала кезинен майыптыгы бар адамдарга бир ата-энесин/ата-энесинин экөөнөн тең ажыраган учурдагы социалдык жөлөкпул, алар эмгек менен камсыз болушуна же болбошуна карабастан (окушабы, иштешеби, өз алдынча эмгектенүүчүбү же окушпай, иштешпей, өз алдынча эмгектенбейби), алар 23 жашка толгонго чейин дайындалат. Мында, бир ата-энесин/ата-энесинин экөөнөн тең ажыраган учурдагы социалдык жөлөкпулду төлөөнү токтотуу бала кезинен майыптыгы бар адам 23 жашка толгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап жүргүзүлөт. Мисал: Майыптыгы бар, пенсиялык камсыздоого укугу жок ата-энесинин бирин жоготкон бала, багуучуну жоготкон учурда социалдык жөлөкпулду (пенсияны) жана майыптык боюнча жөлөкпулду ала алат. Бул балага 18 жаш толгондо, ал МСЭКтен кайрадан текшерүүдөн өтүп, ага “бала кезинен майыптык” макамы бекитилип, майыптык тобу берилет. Ал ошондой эле майыптык боюнча социалдык жөлөкпулга да, ата-энесин бирин жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпулга да укугун сактап калат. Мында, ал 23 жашка толгондо, ага ата-энесинин бирин жоготкон учурдагы социалдык жөлөкпулду төлөө токтотулушу керек. Мисалы, эгерде 23 жашка 2027-жылдын 16-июлунда толсо, анда багуучуну жоготкон учурдагы социалдык жөлөкпулду төлөө 2027-жылдын 1-августунан баштап токтотулушу керек.

52. Жобонун 52-пункту боюнча түшүндүрмө

Социалдык жөлөкпул мамлекеттик жөлөкпул дайындоо протоколу менен дайындалат. Мында алуучу жөнүндөгү маалыматтар СТТга киргизилгенден кийин протокол автоматтык түрдө түзүлөт. Социалдык жөлөкпулдун ар бир түрү жана алуучусу үчүн мамлекеттик жөлөкпул дайындоого өзүнчө протокол түзүлөт, өзүнчө жеке эсеп жана өзүнчө төлөмдүн тапшырмасы ачылат. Мисал: Аял киши бир эле учурда социалдык жөлөкпулдун эки түрүнө кайрылды: майыптыгы бар балага жөлөкпул жана дал ушул балага ата-энесин жоготкондугу боюнча жөлөкпул. Мындай учурда жөлөкпулдун эки түрүнө өзүнчө протокол түзүлөт, өзүнчө жеке эсеп жана өзүнчө төлөмдүн тапшырмасы ачылат. Документтер өзүнчө иштерге (электрондук иштерге) топтолот.

53. Жобонун 53-пункту боюнча түшүндүрмө

Эгерде арыз ээси майыптык боюнча же багуучуну жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпулга бир нече адамга кайрылса, жөлөкпулдарды дайындоо өзүнчө протоколдор менен түзүлүп, өзүнчө жеке эсеп жана өзүнчө төлөмдүн тапшырмасы ачылат. Мисал: Эки баланын пенсиялык камсыздоого укугу жок ата-энелеринин бири каза болду. Бул учурда ар бир балага багуучуну жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпул дайындалып, социалдык жөлөкпулду дайындоо жана төлөө боюнча өзүнчө документтер (өзүнчө протокол, жеке эсеп, тапшырма) түзүлүшү керек. Мында эки балага социалдык жөлөкпулду калган ата-энеси же камкорчусу (көзөмөлчү) алат. Документтер өзүнчө иштерге (электрондук иштерге) топтолот.

54. Жобонун 54-пункту боюнча түшүндүрмө

54.1. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан жөлөкпулдардын жаңы өлчөмдөрү белгиленген учурда, ошондой эле райондук коэффициент алып салынган, өзгөртүлгөн, белгиленген учурда, жөлөкпулдардын өлчөмдөрүн кайра эсептөө социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын буйругунун негизинде жүргүзүлөт.

54.2. Эгерде почта бөлүмдөрү аркылуу төлөнүүчү жөлөкпулдардын суммаларын кайра эсептөө зарыл болсо, анда кайра эсептөө социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын улуттук почта тармагынын оператору менен биргелешкен буйругунун негизинде жүргүзүлөт.

54.3. Майыптык тобу өзгөргөн учурда социалдык жөлөкпулдун өлчөмүн кайра эсептөө МСЭК маалымкатынын негизинде жүргүзүлөт.

54.4. Жөлөкпулдарды кайра эсептөө автоматтык түрдө, СТТга жөлөкпулдун (жөлөкпулдардын) жаңы өлчөмүн киргизүү жолу менен жүргүзүлөт. Андан тышкары, эгерде республиканын бүткүл аймагы боюнча жөлөкпулдардын өлчөмдөрүн кайра эсептөө талап кылынса, анда СТТга өзгөртүүлөр борборлоштурулган түрдө киргизилет. Бир же бир нече алуучунун жөлөкпулунун өлчөмүн кайра эсептөө зарылчылыгы болгон учурда, өлчөмүн кайра эсептөө аймактык бөлүмдүн деңгээлинде жөлөкпулдун (жөлөкпулдардын) жаңы өлчөмүн киргизүү жолу менен жүргүзүлөт.

55. Жобонун 55-пункту боюнча түшүндүрмө

55.1. Ата-энесин (ата-энелерин) жоготкондугу боюнча социалдык жөлөкпул алып жаткан бала 16 жашка толгондо, баланын эмгек менен камсыздыгын тастыктоо зарыл. Бала 16 жашка толгон күндөн тартып 30 күндүн ичинде окуу жеринен маалымкат тапшырылышы зарыл.

Мисал: Бала 16 жашка 2026-жылдын 7-сентябрында толду. Бул учурда, окуу жеринен маалымкат 2026-жылдын 6-октябрынан кечиктирилбестен (30 күндүк мөөнөт аяктаганга чейин) берилиши керек. Эгерде көрсөтүлгөн мөөнөткө чейин маалымкат берилбесе, анда бул балага жөлөкпул төлөө 2026-жылдын 1-ноябрынан баштап токтотулушу керек.

55.2. Окуу жайынан маалымкаттын убагында берилишинин көзөмөлдөө СТТ аркылуу ыйгарым укуктуу аймактык бөлүм жүргүзөт.

55.3. СТТга киргенде ар айдын биринчи күнүндө монитордо учурдагы айда окуу жеринен маалымкаттарды тапшырууга тийиш болгон адамдардын тизмеси, алардын байланыш маалыматтары (дареги, телефондору) көрсөтүлүү менен чыгат.

55.4. Аймактык бөлүмдүн жооптуу адиси алуучуга окуу жеринен маалымкат тапшыруу зарылдыгы жөнүндө оозеки же жазма түрүндө эскертет.

§ 7. Ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпулду дайындоо жана кайра эсептөө тартиби

56. Жобонун 56-пункту боюнча түшүндүрмө

56.1. Ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпул дайындоо тууралуу арыз, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген тизмеде көрсөтүлгөн, бардык зарыл документтер болгондо жүргүзүлөт.

Эгерде социалдык жөлөкпул дайындоо үчүн зарыл болгон кеминде бир документ жетишпесе, арыз кабыл алынбайт.

56.2. Эгерде ата-энесинин экөө тең белгисиз бала толук мамлекеттик камсыздоодо турса, анда жөлөкпул жатак мекеменин өкүлүнүн кайрылуусунун негизинде дайындалат. Мында акча каражаттары учурдагы карта эсебине которулат, андан алар бала жашы жеткенге чейин ачылган баланын депозиттик эсебине которулат.

57. Жобонун 57-пункту боюнча түшүндүрмө

Эгерде ата-энесинин экөө тең белгисиз бала майыптыгы бар болсо, анын ичинде бала кезинен майыптыгы бар болсо, анда ага майыптык боюнча жөлөкпул жана ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпул бир эле учурда, ал эмгек менен камсыз болушуна же болбошуна карабастан (окуйбу, иштейби, өз алдынча эмгектенүүчүбү же окубай, иштебей, өз алдынча эмгектенбейби), 23 жашка толгонго чейин дайындалышы мүмкүн. Мында, ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга ар айлык жөлөкпулун төлөөнү токтотуу бала кезинен майыптыгы бар адам 23 жашка толгон айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап жүргүзүлөт. Мисал: Майыптыгы бар, ата-энесинин экөө тең белгисиз бала, майыптык боюнча социалдык жөлөкпулун да, ата-энесинин экөөсү тең белгисиз балдарга ай сайын жөлөкпулун да ала алат. Бул бала 18 жашка толгондо, ал МСЭКтен кайрадан текшерүүдөн өтүп, ага “бала кезинен майыптык” макамы бекитилип, майыптык тобу берилет. Ал майыптык боюнча социалдык жөлөкпулга да, ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпулга да укугун сактап калат. Мында, ал 23 жашка толгондо, ага ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпулун төлөө токтотулушу керек. Мисалы, эгерде 23 жашка 2027-жылдын 16-июлунда толсо, анда ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга айлык жөлөкпулун төлөө 2027-жылдын 1-августунан баштап токтотулушу керек.

58. Жобонун 58-пункту боюнча түшүндүрмө

Ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпул, мамлекеттик жөлөкпул дайындоонун башка түрлөрүнөн өзүнчө протокол менен дайындалат. Мисалы: Ата-энесинин экөө тең белгисиз, майыптыгы бар балага майыптык боюнча жөлөкпул дайындоо үчүн өзүнчө протокол, ал эми ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга ай сайын жөлөкпул дайындоо үчүн – башка протокол түзүлөт. Төлөмдүн ар бир түрү үчүн өзүнчө жеке эсеп жана өзүнчө төлөмдүн тапшырмасы ачылат (жөлөкпул почта бөлүмдөрү аркылуу төлөнгөндө). Документтер өзүнчө иштерге (электрондук иш көктөмүндө) топтолот.

59. Жобонун 59-пункту боюнча түшүндүрмө

59.1. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан жөлөкпулдардын жаңы өлчөмдөрү белгиленген учурда, ошондой эле райондук коэффициент алып салынган, өзгөртүлгөн жөлөкпулдардын өлчөмдөрүн кайра эсептөө социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын буйругунун негизинде жүргүзүлөт.

59.2. Эгерде почта бөлүмдөрү аркылуу төлөнүүчү жөлөкпулдардын суммаларын кайра эсептөө зарыл болсо, анда кайра эсептөө социалдык камсыздоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын улуттук почта тармагынын оператору менен биргелешкен буйругунун негизинде жүргүзүлөт.

59.3. Жөлөкпулдардын өлчөмүн кайра эсептөө автоматтык түрдө, СТТга жөлөкпулдун жаңы өлчөмүн киргизүү жолу менен жүргүзүлөт. Мында, СТТга өзгөртүүлөр борборлоштурулган түрдө киргизилет. Бир же бир нече алуучунун жөлөкпулунун өлчөмүн кайра эсептөө зарылчылыгы болгон учурда (бир жашаган жерден райондук коэффициент белгиленген/белгиленбеген башка жерге көчүп барганда), өлчөмүн кайра эсептөө аймактык бөлүмдүн деңгээлинде жөлөкпулдун жаңы өлчөмүн киргизүү жолу менен жүргүзүлөт.

60. Жобонун 60-пункту боюнча түшүндүрмө

60.1. Ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга ар айлык жөлөкпул алып жаткан бала 16 жашка толгондо (майыптыгы бар жана бала кезинен майыптыгы бар балдардан башка), баланын эмгек менен камсыздыгын тастыктоо зарыл. Бала 16 жашка толгон күндөн тартып 30 күндүн ичинде окуу жеринен маалымкат тапшырылышы керек.

Мисал: Бала 16 жашка 2026-жылдын 7-сентябрында толду. Бул учурда, окуу жеринен маалымкат 2026-жылдын 6-октябрынан кечиктирилбестен (30 күндүк мөөнөт аяктаганга чейин) берилиши керек. Эгерде көрсөтүлгөн мөөнөткө чейин маалымкат берилбесе, анда бул балага жөлөкпул төлөө 2026-жылдын 1-ноябрынан баштап токтотулушу керек.

60.2. Окуу жайынан маалымкаттын убагында берилишинин көзөмөлдөө СТТ аркылуу ыйгарым укуктуу аймактык бөлүм жүргүзөт.

60.3. Ар айдын биринчи күнү СТТга киргенде, монитордо учурдагы айда окуу жеринен/иш ордунан маалымкаттарды тапшырууга тийиш болгон адамдардын тизмеси, алардын байланыш маалыматтары (дареги, телефондору) көрсөтүлүү менен чыгат.

60.4. Аймактык бөлүмдүн жооптуу адиси алуучуга окуу жеринен/иш ордунан маалымкт тапшыруу зарылдыгы жөнүндө оозеки же жазма түрүндө эскертет.

§ 8. Мамлекеттик жөлөкпулдарды өзгөчө кырдаал/өзгөчө абал режиминин шарттарында берүү

61. Жобонун 61-пункту боюнча түшүндүрмө

61.1. Өзгөчө кырдаал – Кыргыз Республикасынын белгилүү бир аймагында кооптуу табигый же техногендик кубулуш, авария, кырсык, жаратылыш же башка кырсыктар, заманбап кыргын каражаттарынын таасиринин натыйжасында келип чыккан, адам курмандыктарына, адамдардын ден соолугуна же айлана-чөйрөгө зыян келтириши мүмкүн болгон же келтирген, олуттуу материалдык чыгымдарга жана адамдардын жашоо шарттарынын бузулушуна алып келүүчү кырдаал.

61.2. Өзгөчө кырдаалды эске алуу менен, мурунтан эле дайындалган мамлекеттик жөлөкпулдарды төлөөнү узартуу СТТда автоматтык түрдө, арыз кабыл албастан, мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын СТТга маалымат суроонун негизинде жүзөгө ашырылат.

Жөлөкпул алуучу жөнүндө мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын СТТдан суралган бардык маалыматтар жок болгон учурда гана, жөлөкпулду төлөөнү узартуу үчүн зарыл болгон жетишпеген маалыматтар аймактык бөлүмдүн социалдык кызматкеринин тыгыз көмөгү менен чогултулат. Мисалы: Үй-бүлөгө “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулу дайындалган. Балдардын бири 16 жашка өзгөчө кырдаалдын мезгилинде толот жана жөлөкпулду андан ары төлөө үчүн окуу жеринен маалымкат тапшыруу зарыл. Бул учурда социалдык кызматкер маалымкатты окуу жай тарабынан алууга максималдуу көмөк көрсөтүүгө тийиш.

62. Жобонун 62-пункту боюнча түшүндүрмө

Өзгөчө кырдаалдын шарттарында мамлекеттик жөлөкпулга жаңы кайрылууларда, мамлекеттик жана муниципалдык органдардын СТТда мамлекеттик жөлөкпул дайындоо үчүн зарыл болгон маалыматтар жок болгон учурларда, жетишпеген маалыматтарды чогултуу аймактык бөлүмдүн социалдык кызматкеринин тыгыз көмөгү менен жүзөгө ашырылат. Мында жөлөкпул дайындоо үчүн зарыл болгон документтерди чогултууга көмөк көрсөтүүнүн убагында болушу үчүн жоопкерчиликти социалдык кызматкердин өзү жана аймактык бөлүмдүн жетекчиси тартат.

63. Жобонун 63-пункту боюнча түшүндүрмө

63.1. Өзгөчө абал - Кыргыз Республикасынын бүтүндөй аймагында же айрым жергиликтүү жерлеринде киргизилүүчү убактылуу чара, ал анын жарандарынын коопсуздугун камсыз кылуу жана конституциялык түзүлүштү коргоо кызыкчылыгында гана колдонулат жана мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, менчик формасына карабастан уюмдардын иш-аракетинин өзгөчө укуктук режимин билдирет, ал жарандардын, чет элдик жарандардын жана жарандыгы жок адамдардын укуктарын жана эркиндиктерин чектөөнүн айрым чектөөлөрүн коюуга, ошондой эле аларга кошумча милдеттерди жүктөөгө жол берет.

Өзгөчө абалдын өзгөчө кырдаалдан айырмасы, өзгөчө абал учурунда мамлекетти жана калкты коргоо үчүн атайын укуктук режим киргизилет.

63.2. Өзгөчө абалдын шарттарында, чектөө чараларын эске алуу менен, бардык дайындалган жөлөкпулдар автоматтык түрдө узартылат.

64. Жобонун 64-пункту боюнча түшүндүрмө

Өзгөчө кырдаал же өзгөчө абал режиминин иштөө мезгилинде мамлекеттик жөлөкпул дайындоо үчүн кайрылган үй-бүлөнүн (адамдын) материалдык-турмуштук шарттарын текшерүү убактылуу жүргүзүлбөйт. Жөлөкпулду дайындоо тапшырылган документтердин, мамлекеттик маалыматтык системалардагы маалыматтардын жана башка жеткиликтүү маалымат булактарынын негизинде, адистерди арыз ээси жашаган жери боюнча чыкпастан жүзөгө ашырылат. Өзгөчө абал же өзгөчө кырдаал жокко чыгарылгандан кийин ыйгарым укуктуу орган белгиленген тартипте берилген маалыматтардын аныктыгын текшерүү жүргүзүүгө укуктуу.

§ 9. Мамлекеттик жөлөкпулдарды чет өлкөлүк жарандарга берүү

65. Чет өлкөлүк жарандарга мамлекеттик жөлөкпулдарды берүү, Кыргыз Республикасы катышуучусу болгон жана белгиленген тартипте ратификацияланган эл аралык келишимдердин негизинде жүргүзүлөт.

Атап айтканда, мамлекеттик жөлөкпулдар 1994-жылдын 9-сентябрындагы “Социалдык жөлөкпулдарды, балдары бар үй-бүлөлөргө компенсациялык төлөмдөрдү жана алименттерди төлөө жаатындагы жарандардын укуктарынын кепилдиктери жөнүндө” Келишимдин катышуучусу болгон мамлекеттердин жарандарына көрсөтүлөт:

1. Россия Федерациясы;

2. Өзбекстан Республикасы;

3. Молдова Республикасы;

4. Тажикстан Республикасы;

5. Армения Республикасы;

6. Казакстан Республикасы;

7. Беларусь Республикасы;

8. Азербайжан Республикасы.

§ 10. Өткөөл жоболор

66. 2018-жылдын 1-апрелине чейин дайындалып, төлөнүп берилип жаткан мамлекеттик жөлөкпулдар төмөнкү адамдар үчүн сакталат:

1) башталгыч кесиптик окуу жайларынын окуучуларына, орто жана жогорку кесиптик окуу жайларынын бюджеттик же контракттык негизде күндүзгү окуу бөлүмүндө окуган студенттерине, эгерде контракттын суммасы жарандар жана юридикалык жактар тарабынан кайрымдуулук иш-аракеттеринин алкагында каржыланса, алар он сегиз жашка толгонго чейин (аз камсыздык сакталган шартта);

2) үч эм жана андан көп эгиздерге, алардын ар бири он алты жашка толгонго чейин (КМКнын 150% өлчөмүндө);

3) мамлекеттик камсыздоодо турган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарга/балдарга – МСЭК маалымкатынын иштөө мөөнөтү бүткөнгө чейин;

4) багуучуну жоготкон учурда, мамлекеттик камсыздоодо турган балдарга – алар он алты жашка толгонго чейин; жалпы билим берүү мекемелеринин окуучуларына – алар окуусун бүткөнгө чейин; башталгыч кесиптик окуу жайларынын окуучуларына, орто жана жогорку кесиптик окуу жайларынын күндүзгү окуу бөлүмүнүн студенттерине – алар окуусун бүткөнгө чейин, бирок 23 жашка толгонго чейинки мөөнөттөн ашпаган.

Бирок, эгерде баланын жарым-жартылай мамлекеттик камсыздоодо тургандыгы документтер менен тастыкталса, анда бул балага жөлөкпулду кайра эсептөө алуучу баланын жарым-жартылай мамлекеттик камсыздоодо тургандыгы жөнүндө билдирген айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн баштап жүргүзүлүшү керек. Мында жөлөкпулдун өлчөмү айлык социалдык жөлөкпулдун жалпы белгиленген өлчөмүнүн толук көлөмүндө төлөнөт:

1) ВИЧ/СПИД менен ооруган энелерден төрөлгөн, мамлекеттик камсыздоодо турган балдарга – алар он сегиз айлык куракка толгонго чейин;

2) мамлекеттик камсыздоодо турган, алтымыш беш жашка жана андан улуу эркектерге, алтымыш жашка жана андан улуу аялдарга – алардын мамлекеттик камсыздоодо турган мезгилине;

3) мамлекеттик камсыздоодо турган, элүү беш жашка толгон баатыр энелерге – алардын мамлекеттик камсыздоодо турган мезгилине.

67. Социалдык жөлөкпул Кыргыз Республикасы менен эл аралык макулдашуунун катышуучусу болуп саналган өлкөнүн чет өлкөлүк жаранына 2018-жылдын 1-апрелине чейинки мезгилде, анын ичинде мөөнөтсүз убакытка дайындалган, анда мындай алуучудан жашап турууга уруксат талап кылынбайт. Жөлөкпул убактылуу каттоонун талонун кошумча талап кылуусуз, жөлөкпулдун дайындоонун мөөнөтү аяктаганга чейин төлөө улантылат.

Чет өлкөлүк жаран үчүн жашап турууга уруксаты социалдык жөлөкпулдарды жаңы дайындоодо талап кылынат. Мисал: Россия Федерациясынын жарандыгы бар, майыптыгы “мөөнөтсүз” деп белгиленген майыптыгы бар адам, майыптыгы боюнча социалдык жөлөкпул убактылуу каттоо талонунун жарактуулук мөөнөтүнө чейин дайындалган. 2018-жылдын 1-апрелине чейин колдонуудагы ченемдик укуктук актыларга ылайык, 2018-жылдын сентябрында, убактылуу каттоо талону жаңылоо керек болчу. Бул учурда, 2018-жылдын 1-апрелинен тартып күчүнө кирген ченемдик укуктук актыларга ылайык, эске алынган убактылуу каттоо талону талап кылынбайт, убактылуу каттоо талонун жана жашап турууга уруксатты жаңылоо талап кылынбайт. Бул учурда жөлөкпул автоматтык түрдө мөөнөтсүз убакытка кайра таризделет. Эгерде майыптык белгилүү бир мөөнөткө белгиленсе, мисалы 2019-жылдын 1-августуна чейин, анда МСЭКтин маалымкатын (жаңы дайындоо) жаңыртууда алуучу жашап турууга уруксат берилиши керек болчу.

68. Жөлөкпул дайындалган мезгил аяктаганда жаңы дайындоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 29-июнундагы № 307 “Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик жөлөкпулдар жөнүндө “Кыргыз Республикасынын Мыйзамын ишке ашыруу жөнүндө” токтому менен бекитилген Мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөөгө кайрылуу тартиби жана мамлекеттик жөлөкпулдарды чектөө тартиби жөнүндө жобонун ченемдерине ылайык жүргүзүлөт.

69. Алуучунун каалоосу менен, ал мамлекеттик жөлөкпул дайындалган мезгил бүтө электе, аны дайындоого жаңы арыз бере алат.

(каттоо номери) 16 жашка чейинки балдары бар муктаж жарандарга (үй-бүлөлөргө) “үй-бүлөгө көмөк” ар айлык жөлөкпул дайындоого АРЫЗ Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция башкармалыгына (ЭСКМБ) _____________________________________________________________ (жашаган жери боюнча райондор аралык, райондук (шаардык) башкармалыктын аталышы) Арыз толтурулган күн: “____” _______________20____-ж. Мен,_______________________________________________________________________ арыз ээсинин фамилиясы, аты, атасынын аты Арыз ээсинин жеке идентификациялык номери (ЖИН): ___________________________ 16 жашка чейинки _______________________ балага (балдарга) жөлөкпул дайындоону (балдардын санын көрсөтүү) суранамын. Дареги______________________________________________почта индекси _______ (шаар (айыл өкмөтү), көчөсү, үйү, батири) Эсеп ачылган банктын аталышы ____________________ эсептик номери____________ Телефондору: үй № __________ жумуш № _____________ мобилдик № ___________ Паспорт (өздүгүн тастыктаган документ): сериясы _________ № ____________ ким тарабынан берилген ____________________ күнү “__” ___________20____-ж Үй-бүлөлүк абалы (керектүүсүн белгилөө): □ бойдок □ нике катталган □ жалгыз бой эне □ катталган ажырашуу □ камкорчу □ катталбаган нике □ жесир аял (жесир эркек) □ катталбаган ажырашуу Сиз мурда жөлөкпулдун ушул түрүн алгансызбы? “Ооба”, “Жок”, эгер “Ооба” болсо, кайда жана качан? ________________________________________________________________

Үй-бүлөгө дайындалган (кайра эсептелген) “үй-бүлөгө көмөктүн” суммалары тууралуу маалымат

(каттоо номери) Пенсиялык камсызданууга укугу жок адамдарга ай сайын “социалдык жөлөкпулду” дайындоо үчүн АРЫЗ Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция башкармалыгына (ЭСКМБ) ___________________________________________________________________________ (шаар аралык, шаардык жана райондук башкармалыктын аталышы) ___________________________________________________________________________ (Арыз ээсинин аты-жөнү) Паспорт (кайрылмандын күбөлүгү): сериясы ___ № _________ берилди__________берилген күнү “____” ________________ Арыз ээсинин жеке идентификациялык номери (ЖИН)____________________________ Катталган дареги (жашаган жери боюнча)_______________________________________ Иш жүзүндө жашаган дареги___________________________________________________ Телефондору: үй №____________ мобилдик №_____________ эл.почтасы ___________ Мага, уулума, кызыма, камкорчума ишеним баракча боюнча (керектүүсүн сызып көюңуз) социалдык жөлөкпулду дайындооңузду суранамын ___________________________________________________________________________ (Эгерде арыз ээси менен жөлөкпул дайындалуучу адам ар башка болсо – баланын, камкорчунун же ишеним баракча берген адамдын толук аты-жөнү көрсөтүлөт) Социалдык жөлөкпул дайындалуучу адамдын ЖИН: ______________________________

(Каттоо номери)_______________ Ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга ай сайын берилүүчү жөлөкпулду дайындоо үчүн АРЫЗ Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция башкармалыгына (ЭСКМБ) ___________________________________________________________________________ (шаараралык, шаардык жана райондук башкармалыктын аталышы) ___________________________________________________________________________ (арыз ээсинин аты-жөнү) Паспорт (кайрылмандын күбөлүгү): сериясы ________ № _________ качан берилди _______________ берилген күнү “____” _______________ж. Арыз ээсинин жеке идентификациялык номери (ЖИН)___________________________ Катталган дареги (жашаган жери боюнча)______________________________________ Чыныгы жашаган дареги_____________________________________________________ Телфондору: үй №____________ мобилдик №_____________ эл.почтасы ___________ Балама ишеним баракча боюнча (керектүүсүн сызып көюңуз) социалдык жөлөкпулду дайындооңузду суранамын___________________________________________________ (баланын аты-жөнү көрсөтүлөт) Жөлөкпул дайындалуучу баланын ЖИН: ______________________________

Мамлекеттик жөлөкпулдар маселелери боюнча кеңештерди каттоо журналы

16 жашка чейинки балдары бар жарандардын (үй-бүлөлөрдүн) “үй-бүлөгө көмөк” - ай сайын жөлөкпул алууга жарандардын (үй-бүлөлөрдүн) муктаждыгын аныктоо боюнча арыздарды каттоо журналы

Социалдык жөлөкпул чектөө боюнча арыздарды каттоо журналы

Ата-энесинин экөө тең белгисиз балдарга төлөнүүчү ар айлык жөлөкпулду дайындоо үчүн арыздарды каттоо журналы

Мамлекеттик жөлөкпулдарды дайындоо жана дайындоодон баш тартуу жөнүндө билдирүүлөрдүн журналы