130-берене. Ташуучунун жоопкерчилиги, жоопкерчиликтен бошотуунун негиздери жана чектөө чектери

1. Ташуучу жүктүн жоголгондугу, кем чыгуусу, бузулгандыгы үчүн, ошондой эле жүк ташууга кабыл алынган учурдан тартып аны берген учурга чейин аны жеткирүүдө мөөнөтүн өткөрүп жибергендиги үчүн жоопкерчилик тартат.

2. Ташуучу ташууга кабыл алынган жүктүн жоголгондугу, кем чыгуусу, бузулгандыгы үчүн, аны жеткирүүдө мөөнөтүн өткөрүп жибергендиги үчүн, эгерде алар төмөнкүлөрдүн кесепетинен болгондугун далилдей алса, жоопкерчилик тартпайт:

1) болжолдоого жана алдын алынууга мүмкүн болбогон өзгөчө жагдайлардын;

2) анын күнөөсү менен болбогон кооптуулуктардын жана деңиздеги же башка кеме жүрүүчү суулардагы кокустуктардын;

3) анын күнөөсү менен болбогон өрттүн;

4) деңизде адамдарды, кемелерди жана жүктөрдү куткаруу боюнча чаралардын;

5) анын күнөөсү жок болгондо тиешелүү бийликтин аракеттеринин же тескемелеринин (кармоо, камакка алуу, карантин жана башкалар);

6) согуш аракеттеринин, террористтик акттардын, элдик толкундоолордун;

7) жүктү жөнөтүүчүнүн же алуучунун шалаакылыгынын же кемчиликтеринин;

8) кеменин жашырылган кемчиликтеринин;

9) жүктүн жашырылган кемчиликтеринин, анын табигый касиеттеринин же табигый азаюусунун;

10) таранын жана жүктүн таңгагынын жашырылган кемчиликтеринин;

11) жүктү жетишсиз же так эмес маркалоонун;

12) айлана-чөйрөнүн булганышын алдын алуу боюнча аракеттердин;

13) ташуучу, анын кызматкерлери же агенттери күнөөлүү болбогон башка жагдайлардын.

3. Ташуучу бара турган портко төмөнкүдөй келген жүктүн кем чыгуусу үчүн жооп бербейт:

1) жүк салуучу оң абалдагы жайларда, лихтерлерде, жөнөтүүчүнүн бузулбаган пломбалары басылган контейнерлерде;

2) жолдо ачуунун изи болбогон, бүтүн жана оң абалдагы тарада;

3) алуучу жүктүн кем чыгуусуна ташуучу күнөөлүү экендигин далилдеген учурларды кошпогондо, жөнөтүүчүнүн же алуучунун өкүлүнүн коштоосунда.

4. Ташуучунун жоопкерчилигинин чектери:

1) эгерде жүктүн наркы жарыяланбаса жана коносаментке киргизилбесе, ташуучунун жоопкерчилиги, кайсы сумма жогору болгондугуна жараша, жоголгон же бузулган жүктүн брутто массасынын бир килограммы үчүн 2 эсептик бирдикти түзөт;

2) жүктү жеткирүүдө мөөнөтүн өткөрүп жибергендигинен улам келтирилген зыян үчүн жоопкерчилик ташуу келишими боюнча төлөнүүгө тийиш болгон фрахттын өлчөмү менен чектелет;

3) ташуучунун (бузулгандыгы жана мөөнөтүн өткөрүп жибергендиги үчүн) жалпы жоопкерчилигинин ушул берененин 4-бөлүгүнүн 1 жана 2-пункттарына ылайык тиешелүү жүк толугу менен жоголгондо белгилениши мүмкүн болгон чектен ашуусу мүмкүн эмес;

4) эгерде жүктөр контейнерге, поддонго же ушул сыяктуу транспорттук шайманга салынса, анда жоопкерчиликти эсептөө үчүн орундардын саны болуп коносаментте көрсөтүлгөн орундардын саны эсептелет. Эгерде коносаментте мындай сан көрсөтүлбөсө, бүтүндөй контейнер (шайман) анын ичиндегилердин бардыгы менен жөнөтүүнүн бир бирдиги болуп эсептелет;

5) ташуучу, эгерде зыян же мөөнөтүн өткөрүп жиберүү зыяндын келип чыгышы мүмкүн экендигин түшүнүү менен анын өзүнүн атайылап жасалган аракеттеринин же аракетсиздигинин же болбосо одоно этиятсыздыгынын натыйжасында болгондугу далилденсе, жоопкерчиликти чектөө укугунан ажырайт;

6) ушул берененин 4-бөлүгүнүн 5-пунктунун жоболору, эгерде зыяндын келип чыгышы мүмкүн экендигин түшүнүү менен зыян алардын күнөөсү боюнча ушул сыяктуу атайылап жасалган аракеттердин же одоно этиятсыздыктын натыйжасында келип чыккандыгы далилденсе, ташуучунун кызматкерлерине же агенттерине карата да колдонулат.