13-берене. Үстөмдүк абалдан кыянаттык менен пайдалануу

Үстөмдүк абалды ээлеген чарба жүргүзүүчү субъекттин (адамдардын тобунун) өзүнүн натыйжасы менен атаандаштыкты чектеген жана (же) чарба жүргүзүүчү башка субъекттердин же жеке жактардын кызыкчылыктарын басмырлаган аракеттерине (аракетсиздиктерине), анын ичинде төмөнкүдөй аракеттерге тыюу салынат:

1) чарба жүргүзүүчү башка субъекттердин рынокко жетүүсүнө тоскоолдуктарды жаратуу же баш тартуу;

2) керектөөчүлөргө зыян келтирүү менен атайылап жана (же) негизсиз түрдө өндүрүштү, рынокторду же техникалык өнүгүүнү чектөө же болбосо товарды жүгүртүүдөн алып коюу;

3) контрагентке сооданын башка катышуучулары менен сатуу каналдары жана төлөө ыкмалары боюнча эквиваленттүү бүтүмдөрдүн шарттарынан айырмаланган же келишимдин предметине тийиштүү эмес (финансылык каражаттарды, башка мүлктү, мүлктүк укуктарды, контрагенттин жумушчу күчүн жана башкаларды берүүгө негизсиз талаптар), контрагентти пайдасыз абалга алып келген келишимдин шарттарын таңуулоо;

4) контрагентке (кардарга) үстөмдүк кылуучу субъект менен гана келишим түзүүгө милдеттендирүүчү шарттарды таңуулоо, продуктуларды чогуу байланыштыруу же бириктирүү;

5) контрагент же керектөөчү кызыкдар болбогон же келишимдин предметине тиешеси жок жоболорду же милдеттенмелерди киргизүү шартында келишим түзүү жөнүндө макулдашуу;

6) товарга монополиялык жогору же монополиялык төмөн бааны коюу жана кармап туруу;

7) келишимдин ал жеткис күч жагдайлары менен байланышпаган шарттарын берүүдөн же аткаруудан негизсиз баш тартуу же контрагенттердин экономикалык жактан негизделген маржиналдуулугун азайтуу;

8) тиешелүү товарларды өндүрүү же жеткирүү мүмкүнчүлүгү болгондо, ошондой эле мындай баш тартуу же мындай четтөө Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында же сот актыларында түздөн-түз каралбаган учурда айрым сатып алуучулар (тапшырыкчылар) менен бүтүм түзүүдөн экономикалык же технологиялык жактан негизсиз баш тартуу;

9) товардык рынокто жасалма тартыштыкты түзүү;

10) басмырлоочу же өзгөчө шарттарды түзүү;

11) эгерде Кыргыз Республикасынын монополияга каршы мыйзамдарында башкача белгиленбесе, бир эле ошол товарга ар кандай бааларды (тарифтерди) экономикалык, технологиялык жана башка жактан негизсиз белгилөө;

12) финансылык кызмат көрсөтүүгө финансылык уюм тарабынан негизсиз жогору же негизсиз төмөн бааны белгилөө;

13) тармактык таасир, ал мындай чарба жүргүзүүчү субъектке сатуучулар менен сатып алуучулардын ортосунда бүтүмдөрдү түзүү санарип платформанын жардамы менен жүзөгө ашырылуучу товардык рынокто товар жүгүртүүнүн жалпы шарттарына чечүүчү таасир этүүгө жана (же) чарба жүргүзүүчү башка субъекттерди ушул товардык рыноктон четтетүү жана (же) чарба жүргүзүүчү башка субъекттерге бул товардык рынокко кирүүсүн кыйындатууга мүмкүндүк берет.