Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин «Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортунун оптималдаштырылган формасын жана аны толтуруу боюнча усулдук көрсөтмөлөрүн бекитүү жөнүндө» токтому

Бул буйрук 2027-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ЭМГЕК, СОЦИАЛДЫК КАМСЫЗДОО ЖАНА МИГРАЦИЯ МИНИСТРЛИГИ БУЙРУК

2026-жылдын 24-апрели № 1

Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортунун оптималдаштырылган формасын жана аны толтуруу боюнча усулдук көрсөтмөлөрүн бекитүү жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2025-жылдын 30-декабрындагы № 387 “Кыргыз Республикасынын мамлекеттик башкаруу системасынын натыйжалуулугун жогорулатууга жана бюрократиядан арылтууга багытталган реформаларды андан ары ишке ашыруу жөнүндө” Жарлыгынын ишке ашырылышына мониторинг жүргүзүү боюнча ведомстволор аралык комиссиянын 2026-жылдын 18-февралындагы № 8 протоколунун 1-пунктунун 1-пунктчасына ылайык, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 4-июнундагы № 319 “Мамлекеттик органдардын укуктук мүнөзгө ээ актыларын кабыл алуу тартиби жөнүндө” токтому менен бекитилген Мамлекеттик органдардын укуктук мүнөзгө ээ актыларын кабыл алуу тартибинин 3–4-пункттарына, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 2- сентябрындагы № 481 токтому менен бекитилген “Санарип аймак” автоматташтырылган маалыматтык системасы жөнүндө жобого жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2021-жылдын 15-ноябрындагы № 252 “Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин маселелери жөнүндө” токтому менен бекитилген Жобого ылайык, буйрук кылам:

1. Төмөнкү тиркелгендер бекитилсин:

- жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортунун формасы 1-тиркемеге ылайык;

- жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортун толтуруу тартиби жөнүндө усулдук көрсөтмөлөр 2-тиркемеге ылайык.

2. Сатып алууларды уюштуруу жана техникалык тейлөө бөлүмү ушул буйрук катталган күндөн тартып үч жумуш күндүн ичинде Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин сайтына жарыяласын.

3. Социалдык төлөмдөр башкармалыгы:

- ушул буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып жети жумуш күн ичинде анын көчүрмөсүн Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине мамлекеттик жана расмий тилдерде, кагаз жана электрондук түрдө, жарыялоо булагын көрсөтүү менен укуктук маалыматтардын Борборлоштурулган банкына киргизүү үчүн жиберсин;

- “Санарип аймак” автоматташтырылган маалымат системасынын “Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспорту” модулуна маалыматтарды түзүү жана өзгөртүүлөрдү киргизүү үчүн бул буйрукту Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттигине жөнөтсүн;

- бир айдын ичинде жакыр үй-бүлөлөрдүн социалдык паспорттору боюнча отчетторду түзүү үчүн формаларды иштеп чыгып, аларды бекитсин жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттигине жана Кыргыз Республикасынын Президентинин Иш башкармасына караштуу “Кызмат” мамлекеттик мекемесине автоматташтырууга жөнөтсүн.

4. Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин 2024-жылдын 18-ноябрындагы № 210 “Жакыр үй-бүлөнүн Социалдык паспортунун формасын, Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортун толтуруу тартиби жөнүндө Усулдук корсөтмөлөрүн бекитүү жөнүндө” буйругу күчүн жоготту деп таанылсын.

5. Аткарууну контролдоо жана канцелярия бөлүмү ушул буйрукту аткаруучуларга жана тартылган кызматкерлерге жеткирсин.

6. Бул буйрук 2027-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.

7. Ушул буйруктун аткарылышын контролдоо тейлеген тармагы боюнча министрдин орун басарына жүктөлсүн.

Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортунун оптималдаштырылган формасын жана аны толтуруу боюнча усулдук көрсөтмөлөрүн бекитүү жөнүндөгү буйругуна 1-тиркеме

ЖАКЫР ҮЙ-БҮЛӨНҮН СОЦИАЛДЫК ПАСПОРТУ

Каттоо №________________________Толтуруу күнү___________________________­­___________________________ ЖҮСП толтуруу үчүн жер: Облусу _____________________району (шаары)__________________________________ Аткаруучу ЖӨАБО__________________________________________айыл (АКӨБ, квартал)_____________________

Аты-жөнү (арыз берүүчүнүн)__________________________________________________________________________

Дареги (каттоо/катталгандыгы)________________________________________________________________________ (облусу, район/шаар, айыл аймак (шаар башкармалыгы), айыл, (АКӨБ, квартал), көчө, үйдүн/батирлердин номери) Дареги (иш жүзүндө жашаган жери):___________________________________________________________________ (облусу, район/шаар, айыл аймак (шаар башкармалыгы), айыл, (АКӨБ, квартал), көчө, үйдүн/батирлердин номери) Телефон номуру ______________________почта бөлүмү _____________________________________________

1-пункт. Арыз берүүчүнүн үй-бүлөлүк абалы (белги коюу).

2-пункт. Үй-бүлө курамы:

№

ПИН

Үй-бүлө мүчөлөрү нүн аты-жөнү

Туугандык даражасы

Үй-бүлөнүн эмгекке жарам дуу мүчөлөрү

Үй-бүлөнүн эмгекке жарамсыз мүчөлөрү

Билими

Паспорт№ сериясы же туулгандыгы тууралуу к.к №

Жайгашкан орду

Жынысы (эрк – 2 аял-1)

Туулган күнү (толук жазылат)

Үй-бүлө мүчөлө-н идентифи-лык №

1.Башчы

2.Күйөөсү/ аялы

3.Уулу/кызы

4.Атасы /энеси

5.Күйөө баласы/келини

6.Жубайынын ата-энеси

7.Агасы/эжеси

8. Небереси

9.Чоң атасы/ чоң апасы

10. Жээни

11. Камкорчу

12.Башка туугандары

1.Жумуш менен камсыз болгон 2.Өзүн-өзү жумуш менен камсыз кылган

3.Жумушсуз

4.Жумуш мн камсыз кылуу бөлүмдөрүндө катталган/ катталбаган

5. Майыптыгы бар балага кам көргөн 6. Студент

1. Мектепке чейинки курактагы балдар

2.Окуучу

3. Ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдар

(группасын белгилөө *)

4. Улгайган жарандар

1.Жогорку кесиптик

2.Бүтпөгөн жогорку

3.Орто кесиптик

4.Бүтпөгөн орто кесиптик

5.Жалпы орто

6.Жалпы негизги (толук эмес орто)

7. Башталгыч негизги

8. Башталгыч жалпы билими жок

9. Сабатсыз

1.Үй-бүлөдө

2.Үй бүлөдөн тыш-ы:

-сырткы мигрант -ички мигрант

- жашаган жеринен тышкары жерде окуу (КР ичинде/КР чегинен тышкары);

-эркинен ажыратылган жерде

- аскердик кызматта

- интернат үйүндө

- дайынсыз

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Маалымат*: ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адам: бала кезинен бери 1-топ, бала кезинен бери 2-топ, бала кезинен бери 3-топ, 1-топ, 2-топ, 3-топ, ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү бала. 3-пункт. Бала бакчага/мектепке барбаган мектепке чейинки/мектеп жашындагы балдар жөнүндө маалымат:

№

Аты жөнү

Балдар уюмуна барбай коюунун себептери:

1. Матери алдык кыйын чылыктар

2. Бала бакчанын/ мектептин алыс жайгашканы

3. Жаш курагы туура келбейт

4. Оорусу боюнча

5. Мектепке чейинки жаштагы балага туугандары көзөмөл кылат

6. Баланы бала багуучу карайт

7. Каттоосу жок

8. Бакубат эмес үй-бүлө

9. Бала бакчага / мектепке барууну каалабагандык

10. Иштешет

11. Тил билбейт

12. Башка себептер

1

2

3

4-пункт. Үй-бүлө мүчөлөрүнүн бардык кирешеси

№

Аты жөнү

Кирешенин түрү

1. Эмгек акы

2. Ишкердик (өзүн-өзү жумуш менен камсыз кылуу)

3. Комерциялык соода

4. Пенсия

5. Стипендия

6. Алименттер

7. УБК

8. АСЖ

9. БТК

10. Бала береке жөлөкпулу

11. Бала ырысы жөлөкпулу

12. Жеке асистент

13. Жеңилдиктер ордуна акчалай компенсация

14. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул

15. Сосиалдык контракт

16. Кыймылдуу/кыймылсыз мүлктү ижарага берүү

17. Чет өлкөлөрдөн келген акча которуулар

18. Башка кирешелер

Кирешенин суммасы (сом)

1

2

3

4

Жалпы :

5-пункт. Үй-бүлөнүн мүлкү

Үй-бүлө мүчөсүнүн №

Кыймылсыз мүлк:

1. Үй

2. Үйдүн бир бөлүгү

3. Үйдү ижарага алуу

4. Жатакана

5. Жайлуу квартира

6. Жайлуу эмес квартира

7.Мейманкана тибиндеги батир же бөлмө

8. Барак

9. кошумча турак-жай

Жалпы аянты (м2)

Кыймылдуу мүлк

1. Жеңил автомобиль

2. Жүк ташуучу автомобиль

3. Айыл чарба транспорту

4. Микроавтобус

Саны

Техникалык абалы:

- иштеген

- иштебеген

1

2

3

4

5

6

6-пункт. Жерге, мал, үй канаттууларына ээлик кылуу:

Менчиктин түрү

Көлөмү /саны

Стандарттар** (айына сом)

Кирешелер (айына сом)

1

2

1. Жер үлүшү: (сотка) анын ичинде:

· Сугат жер

· Кайрак жер

2. Короо-жай участогу: (сотка)

3. Мал, канаттуулар (баш)

-топоздор

- жылкылар

- букалар

- уйлар

- музоолор

-чочколор

- койлор

- эчкилер

- канаттуулар

- бал аарылар (уюктар)

4. Башкалар (коёндор, сазкундуздар)

Бардыгы:

** Жер тилкесинин жайгашкан жерине жана сапатына (сугаттуу же кайрак) жараша норматив автоматтык түрдө белгиленет, ал жер тилкелери жана үй жанындагы участоктор үчүн бекитилген нормативдерге ылайык аныкталат.

7-пункт. Кредиттер/микрокредиттер:

Насыя алган үй-бүлө мүчөсүнүн толук аты жөнү

Алуу күнү

Төлөө күнү

Микрокредиттин суммасы

Ишмердүүлүктүн түрү ***

1

2

3

4

5

Жалпы үй-бүлө мүчөлөрү

*** Маалыматтык тизме: 1.үй куруу үчүн, 2. үй, батир, дача, жер тилкесин сатып алуу үчүн, 3.тамак-аш азыктарын сатып алуу жана үй-бүлөнүн тамактануусун жакшыртуу, ошондой эле башка товарлар үчүн, 4. өз ишин (бизнесин) ачуу үчүн, 5. билим алуу үчүн, 6. дары-дармек сатып алуу үчүн, 7. айыл чарба муктаждыктары үчүн (мал, жер, айыл чарба өсүмдүктөрүн сатып алуу), 8. башка.

8-пункт. Туугандары, демөөрчүлөр, уюмдар же башка адамдар тарабынан кошумча берилген жардам (айына сом) ____________________________________________________________________________

9-пункт. Үй-бүлөнүн бир айлык жыйынды кирешесин аныктоонун схемасы:

1) ЖҮСП үчүн:

Кирешелер: бардык кирешенин суммасы __________________________________________ сом айына. ССДС эсептөө: үй-бүлөнүн айлык жалпы кирешесин үй-бүлө мүчөлөрүнүн санына бөлөбүз ___ сом айына.

2) “Үй-бүлөгө көмөк” дайындоо үчүн ССДСти аныктоого:

Кирешелер: 4-пункттун 3-графасынын 1, 2, 3, 16, 17-подпункттарында көрсөтүлгөн кирешелердин суммасы _____________________ сом айына ССДСти эсептөө = алынган кирешелердин суммасын «үй-бүлөгө көмөк» алуу үчүн муктаждыкты аныктоодо эсепке алынган үй-бүлө мүчөлөрүнүн санына бөлөбүз _______ сом айына.

10-пункт. Үй-бүлөнүн кедейчилигинин себептери (үй-бүлөнүн кедейчилигинин себебин ачуу): эмгек акынын аздыгы, көп балалуулук, жанбактылык маанай, майыптык, улгайган курак, банкрот болгондук, ата-энесинин соттолгондугу, укуктук сабатсыздык, ден соолугунун начарлыгы, жумуштун, турак-жайдын, каттоосунун, жеринин, малынын ж.б. жоктугу______________________________________________________________________

11-пункт. Комиссия тарабынан сунушталган: (бул үй-бүлөнү кедейчиликтен чыгаруунун жолдорун көрсөтүү) (пенсия/стипендия/алимент/үй-бүлөгө көмөк/АСЖ/жеке ассистент кызматын/жумушсуздук боюнча жөлөкпул/гум.жардам, өздүгүн тастыктоочу документтерди алууга, керектүү документтерди чогултууга, ишке орношууга, МСЭКтен өтүүгө, микрокредит алууга, окутууга/кайра окутууга, социалдык контракт түзүүгө ж.б. жардам берүү)______________________________________________________________________________

Арыз берүүчүнүн аты-жөнү жана колу _________________________________________

Айыл өкмөтүнүн адисинин колу_______________________________________________

Комиссия мүчөлөрүнүн аты-жөнү:_____________________________________________

12-пункт. Жакыр үй-бүлө тарабынан___чейинки мезгилде алынган гуманитардык жардам жөнүндө маалым

№

Жардам алган үй бүлө мүчөсүнүн аты-жөнү

Комиссия чечиминин датасы

Гуманитардык жардам алган күн

Гуманитардык жардамдын түрү:

1. Турмуш-тиричилик техникасы

2. Акча каражаттары

3. Дары-дармек/медициналык каражаттар1

4. Кийим/бут кийим

5. Ичүүчү сүү

6. Азык-түлүк2

7. Уруктар

8. Өздүк гигиена үчүн каражаттар

9. курулуш материалдары

10. Күйүүчү май3

Гуманитар дык жардамдын көлөмү:

- кг

- литр

- сом

- даана

Акчалай гумжардамды балоо миң. Сом

Гуманитардык жардамдын булагы:

1. Мамматрезерв

2. Мамлекеттик органдар

3. Эл аралык уюмдар

4. Жергиликтүү бюджет

5. Республикалык бюджет

6. Демөөрчүлөр4

1

2

3

4

5

6

7

8

Жайгаштырылган маалымдамалар:

1

Дары-дармек/ медициналык каражаттар1:

- дарылар

-медициналык жабдуулар

- ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар/улгайгандар үчүн жүрүү каражаттары

2

Азык-түлүк2:

- дан азыктары

- макарон азыктары

- май

- ун

- эт/эт азыктары

- азык-түлүк пакети

- кум шекер

- чай

- башкалар

3

Отун3:

- суюк отун

- катуу отун

4

Демөөрчүлөр4:

- мамлекеттик кызматчылар

- муниципалды кызматчылар

- -кызматкерлер

- жеке жактар

- юридикалык жактар

Кайрылган учурда

Бир жылдан кийин

Эки жылдан кийин

Көрсөткүчтөр

Кирешенин суммасы

Кирешенин суммасы

+/-

Кирешенин cуммасы

+/-

Кирешелердин өзгөрүшү:

жылына

айына

айына

сом

айына

сом

1

2

3

4

5

6

7

1. Эмгек акы

2. Ишкердик (өзүн-өзү жумуш менен камсыз кылуу)

3. Комерциялык соода

4. Пенсия

5. Стипендия

6. Алименттер

7. УБК

8. АСЖ

9. БТК

10. Бала береке жөлөкпулу

11. Бала ырысы жөлөкпулу

12. Жеке асистент

13. Жеңилдиктер ордуна акчалай компенсация

14. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул

15. Сосиалдык контракт

16. Кыймылдуу/кыймылсыз мүлктү ижарага берүү

17. Кирешенин башка түрлөрү

18. Жер, мал, канаттуулар

· - жер үлүшүнөн

· - короо-жай участогунан

· - малдан

Баары:

19. Көрсөтүлгөн жардам:

а) тиричилик техникасы

б) акча каражаттары

в) дары-дармек/медициналык каражаттар

г) кийим/бут кийим

д) ичүүчү суу

е) тамак-аш азыктары

ж) уруктар

з) өздүк гигиена каражаттары

и) курулуш материалдары

к) күйүүчү май

Бардыгы:

ЖҮСП боюнча жыйынтыгы:

Үй-бүлөгө көмөк үчүн жыйынтык:

13-пункт. Кайрылган учурдагы ҮКБОЖКтын өлчөмү____________үй бүлөгө көмөк үчүн ҮКБОЖК________

14-пункт. 3 жылдан кийинки ҮКБОЖКтын өлчөмү___________үй бүлөгө көмөк үчүн ҮКБОЖК____________ 15пункт. 4 жылдан кийинки ҮКБОЖКтын өлчөмү____________үй бүлөгө көмөк үчүн ҮКБОЖК___________

Аты жөнү

ПИН

3 жылдан кийин келди/кетти

Себеби (төрөлүү, нике, чет өлкөгө көчүп кетүү, өлүү)

4 жылдан кийин келди/кетти

Себеби (төрөлүү,нике,өлүү)

эркек

аял

эркек

аял

1

2

3

4

5

6

7

8

Жалпы үй-бүлө мүчөлөрү

3) V бөлүм. Үй-бүлөнүн жан башына айына орточо кирешесинин деңгээли (айына сом):

ҮКБОЖК деңгээли

КЭТКтен төмөн

КЭТКден КАЧга чейин

КАЧдан КЧге чейин

КЧдан ЖМга чейин

ЖМдан жогору

1

2

3

4

5

6

Бардык кирешелерди эске алуу менен

Кайрылган учурда

1 жылдын жыйынтыгы боюнча

2 жылдын жыйынтыгы боюнча

“Үй-бүлөгө көмөк” муктаждыгын аныктоодо эсепке алынган кирешени эске алуу менен

Кайрылган учурда

1 жылдын жыйынтыгы боюнча

2 жылдын жыйынтыгы боюнча

Комиссия тарабынан сунушталды: ____________________________________________ Каттоодон чыгарылган күн____________________________________________________ Комиссия мүчөлөрүнүн колдору_______________________________________________

Кайрылган учурда

Бир жылдан кийин

Эки жылдан кийин

Көрсөткүчтөр

Кирешенин суммасы

Кирешенин суммасы

+/-

Кирешенин cуммасы

+/-

Кирешелердин өзгөрүшү:

жылына

айына

айына

сом

айына

сом

1

2

3

4

5

6

7

1. Эмгек акы

2. Ишкердик (өзүн-өзү жумуш менен камсыз кылуу)

3. Комерциялык соода

4. Пенсия

5. Стипендия

6. Алименттер

7. УБК

8. АСЖ

9. БТК

10. Бала береке жөлөкпулу

11. Бала ырысы жөлөкпулу

12. Жеке асистент

13. Жеңилдиктер ордуна акчалай компенсация

14. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул

15. Сосиалдык контракт

16. Кыймылдуу/кыймылсыз мүлктү ижарага берүү

17. Кирешенин башка түрлөрү

18. Жер, мал, канаттуулар

· - жер үлүшүнөн

· - короо-жай участогунан

· - малдан

Баары:

19. Көрсөтүлгөн жардам:

а) тиричилик техникасы

б) акча каражаттары

в) дары-дармек/медициналык каражаттар

г) кийим/бут кийим

д) ичүүчү суу

е) тамак-аш азыктары

ж) уруктар

з) өздүк гигиена каражаттары

и) курулуш материалдары

к) күйүүчү май

Бардыгы:

ЖҮСП боюнча жыйынтыгы:

Үй-бүлөгө көмөк үчүн жыйынтык:

16-пункт. Кайрылган учурдагы ҮКБОЖКтын өлчөмү _______________үй бүлөгө көмөк үчүн ҮКБОЖК_____________

17-пункт. 5 жылдан кийинки ҮКБОЖКтын өлчөмү_______________үй бүлөгө көмөк үчүн ҮКБОЖК________________ 18-пункт. 6 жылдан кийинки ҮКБОЖКтын өлчөмү _______________үй бүлөгө көмөк үчүн ҮКБОЖК________________

Аты жөнү

ПИН

5 жылдан кийин келди/кетти

Себеби (төрөлүү, нике, чет өлкөгө көчүп кетүү, өлүү)

6 жылдан кийин келди/кетти

Себеби (төрөлүү,нике,өлүү)

эркек

аял

эркек

аял

1

2

3

4

5

6

7

8

Жалпы үй-бүлө мүчөлөрү

ҮКБОЖК деңгээли

КЭТКтен төмөн

КЭТКден КАЧга чейин

КАЧдан КЧге чейин

КЧдан ЖМга чейин

ЖМдан жогору

1

2

3

4

5

6

Бардык кирешелерди эске алуу менен

Кайрылган учурда

3 жылдын жыйынтыгы боюнча

4 жылдын жыйынтыгы боюнча

“Үй-бүлөгө көмөк” муктаждыгын аныктоодо эсепке алынган кирешени эске алуу менен

Кайрылган учурда

3 жылдын жыйынтыгы боюнча

4 жылдын жыйынтыгы боюнча

Комиссия тарабынан сунушталды: ________________Каттоодон чыгарылган күн_______ Комиссия мүчөлөрүнүн колдору____________________________________________________

Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортунун оптималдаштырылган формасын жана аны толтуруу боюнча усулдук көрсөтмөлөрүн бекитүү жөнүндөгү буйругуна 2-тиркеме

Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортун толтуруу тартиби жөнүндө Усулдук көрсөтмөлөр

1. Жалпы жоболор

1. Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспорту (мындан ары - ЖҮСП) - “Санарип аймак” автоматташтырылган маалыматтык системасында (мындан ары - “Санарип аймак” АМС) электрондук түрдө таризделүүчү жакыр үй-бүлөнүн курамы, турмуш абалынын деңгээли, үй-бүлөнүн социалдык кызматтарга жеткиликтүүлүгү жөнүндө анкета, мунун негизинде жакыр үй-бүлөгө социалдык колдоо көрсөтүү чаралары иштелип чыгат.

2. ЖҮСП социалдык жардамга муктаж калктын түрдүү социалдык категориялары жана топтору жөнүндө “Маалымат базасын” түзүү үчүн негиз болуп эсептелет. ЖҮСПтө камтылган маалымат жергиликтүү коомдоштуктагы калктын социалдык корголуу даражасын жана анын социалдык талаптарын канааттандыруу деңгээлин баалоого мүмкүндүк түзөт.

3. ЖҮСП калктын кыйла муктаж катмарын, алардын кирешелеринин тууралыгын аныктоо жана даректүү социалдык жардам көрсөтүү максатында толтурулат.

4. ЖҮСП электрондук түрдө жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аймагында жашаган жана даректүү социалдык жардамга муктаж үй-бүлөлөрдү изилдөөнүн негизинде, ошондой эле жергиликтүү өз алдынча башкаруу/социалдык камсыздоо органдарына кайрылган жарандардын үй-жайын иликтөө менен алардын арыздарынын негизинде толтурулат.

Эгерде үй-бүлөнүн кирешелеринде же башка көрсөткүчтөрүндө өзгөрүүлөр болсо, анда алар ЖҮСПтүн тиешелүү бөлүмдөрүнө киргизилет.

5. ЖҮСП “Санарип аймак” АМСтин ЖҮСП модулунда түзүлөт жана сакталат. Айыл жеринде ЖҮСПтү айыл өкмөтүнүн жооптуу кызматкери, ал эми шаарларда - аймактык социалдык камсыздоо бөлүмүнүн жооптуу кызматкери толтурат. ЖҮСП базасына кирүүгө мүмкүндүк жооптуу адиске берилет жана жарандар жөнүндөгү маалыматтардын купуялуулугу сакталат.

Ошондой эле, жашы жете элек жарандардын жеке маалыматтарына жетүү мыйзамдуу өкүлдүн макулдугу менен ыйгарым укуктуу кызмат адамдары тарабынан алардын функционалдык милдеттеринин чегинде гана жүзөгө ашырылат, жетүү укуктарын так бөлүштүрүү жана маалыматты коргоо талаптарын сактоо менен камсыз кылынат.

6. АМСте түзүлгөн ЖҮСП басылып чыгарылат, андагы маалыматтардын аныктыгы үй-бүлөсүнө ЖҮСП толтурулган арыз ээсинин колу менен ырасталат.

АМСте түзүлгөн ЖҮСПтүн кагаз түрүндөгү варианты, кызматтык документтер катары бул документти сактоо, киргизилген маалыматтардын тууралыгы, бардык өзгөрүүлөр менен толуктоолорду өз убагында киргизүү, отчетторду түзүү жопкерчиликтери жүктөлгөн айыл өкмөтүнүн (айыл жеринде), аймактык социалдык камсыздоо башкармалыгынын (шаарларда) жооптуу адистеринде сакталат жана маалыматтардын жоголуп кетүүсүнө же бузулуусуна да жооптуу болот. Муну менен бирге адамдардын жеке маалыматтарын коргоп, алардын укуктары сакталат.

7. Ар бир түзүлгөн ЖҮСПтө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын социалдык маселелер боюнча комиссиясынын (мындан ары – Комиссия), кедейчиликтин себептери жөнүндө, үй-бүлөнүн (арыз ээсинин) чыныгы материалдык абалын жана муктаждык даражасын тастыктоочу корутундусу, ошондой эле үй-бүлөнү кедейчиликтен чыгаруу боюнча комиссиянын сунуштары болууга тийиш.

8. СПМС үй-бүлөнүн кирешеси жашоо минимумунун деңгээлинен ашкан учурда гана жабылат. Жабылгандан кийин СПМС толтурулган үй-бүлө СПМС базасында оор турмуштук кырдаалдан чыгарылган үй-бүлөлөрдүн тизмесинде үч жылга сакталып калат. Үч жыл өткөндөн кийин бул маалыматтар жок кылынат.

2. Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортун толтуруу механизми

9. ЖҮСП түзүүнүн алдында жеке мүнөздөгү маалымат чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык арыз ээси жеке маалыматтарды чогултууга жана иштеп чыгууга жазуу жүзүндөгү макулдугун берет.

10. АМСке үй-бүлө жөнүндө маалыматтарды киргизгенде, автоматтык түрдө ЖҮСПгө “каттоо номери” ыйгарылат.

11. АМСке үй-бүлө жөнүндө маалыматтарды киргизүү жүргүзүлгөн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органында/социалдык камсыздоонун аймактык башкармалыгында, 1-тиркемеге ылайык ЖҮСП каттоо журналы автоматтык түрдө түзүлөт.

ЖҮСПтун каттоо журналында, үй-бүлөсүнө ЖҮСП толтурулган бардык арыз ээлери көрсөтүлөт.

12. АМС ЖҮСП модулуна маалыматтарды киргизүү, АМС оператору тарабынан иштелип чыккан жана АМС ээси тарабынан бекитилген “Колдонуучунун колдонмосунун” негизинде жүргүзүлөт.

Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспорту “Санарип аймак” автоматташтырылган маалыматтык системасынын бир бөлүгү . “Санарип аймак” АМС Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттигине таандык.

Үй-бүлөнүн социалдык маалыматтары

13. 1-пункт. “Арыз берүүчүнүн үй-бүлөлүк абалы”

1) Арыз берүүчүнүн үй-бүлөлүк абалы анын айтуусу боюнча толтурулат. Бул учурда, арыз берүүчүнүн статусу төмөнкүдөй аныкталат:

- “никеде турбаган” - ЖҮСП толтуруу учурунда никеде турбаган, жана эч качан катталган же катталбаган никеде болбогон арыз берүүчү;

- “жесир (жесил)” - катталган же катталбаган никеде турган, бирок ЖҮСП толтуруу учурунда каза болгондугуна байланыштуу күйөөсүнөн (аялынан) айрылган арыз берүүчү;

- “ата/эне (жалгыз бой)” - бирге жашаган балдары бар, ЖҮСП толтуруу учурунда катталган же катталбаган никеде турбаган арыз берүүчү;

- “катталган ажырашуу” - катталган никеде турган, бирок ЖҮСП толтуруу учурунда расмий ажырашкан, б.а. ажырашуусу ЖААКО органдарында катталган арыз берүүчү;

- “катталбаган ажырашуу” - катталган никеде турган, бул никеден балдары бар, бирок ЖҮСП толтуруу учурда жубайы менен жашабаган арыз берүүчү;

- “катталган нике” - ЖҮСП толтуруу учурунда катталган никеде турган, б.а. никеси ЖААК органдарында катталган арыз берүүчү;

- “катталбаган нике” - ЖҮСП толтуруу учурунда катталбаган никеде турган, б.а. никеси ЖААК органдарында катталбаган арыз берүүчү.

2) АМСди колдонуу менен белгилүү бир үй-бүлөгө чыгуу маалыматтарын ЖҮСПтан түзүүдө, арыз ээсинин үй-бүлөлүк абалы АМСге маалыматтарды киргизүү учурундагы көрсөтүлгөн статусун көрсөтөт.

14. 2-пункт. “Үй-бүлө курамы”

1) ЖҮСП толтурулуп жаткан үй-бүлө мүчөлөрү жөнүндө маалыматтарды толтурууда биринчи кезекте арыз берүүчү жөнүндө маалыматтар, андан кийин үй-бүлө башчысы жөнүндө маалыматтар киргизилет. Үй-бүлөнүн башка мүчөлөрү жөнүндө маалыматтар арыз берүүчү жана үй-бүлө башчысы жөнүндө маалыматтар киргизилгенден кийин киргизилет.

2-гр. жынысы 1 жана 2 сандар менен белгиленет (эркек-2, аял-1) 3-гр. туулган күнү, айы, жылы толук жазылат. 4-гр. үй-бүлө мүчөлөрүнүн идентификациялык (жекелик) номери. 5-гр. үй-бүлө мүчөлөрүнүн аты-жөнү. 6-гр. үй-бүлө башчысына карата туугандык даражасы көрсөтүлөт. Мисалы, арыз берүүчү катталган никедеги күйөөсү, үч жашы жете элек баласы (уулу, кызы жана бир камкорчулукка алынган бала) жана күйөөсүнүн ата-энеси менен жашаган аял. Үй-бүлө башчысы болуп күйөөсү эсептелинет. Бул учурда:

- күйөөсү - башчысы;

- арыз берүүчү - жубайы;

- күйөөсүнүн атасы-жубайынын ата -энеси;

- күйөөсүнүн энеси-жубайынын ата-энеси;

- биринчи бала - уулу;

- экинчи баласы - кызы;

- үчүнчү баласы – камкорчулукка алынган баласы.

Башка туугандар деп төмөнкүлөр түшүнүлөт: 1-11 Улгайган үй-бүлө мүчөлөрү деп төмөнкүлөргө жеткендер эсептелет:

- Эркектер – 63 жашка;

- Аялдар – 58 жашка.

9-гр. үй-бүлө мүчөлөрүнүн билими көрсөтүлөт:

- “жогорку кесиптик билим” — үй-бүлө мүчөлөрүнүн жогорку кесиптик билимди аяктагандары (бакалавр, адис, магистр);

- “бүтпөгөн жогорку кесиптик билим” — СПМС толтурулуп жаткан учурда жогорку окуу жайларда окуп жаткандар же кандайдыр бир себептер менен ЖОЖду бүтүрбөй калгандар;

- “орто кесиптик билим” — үй-бүлө мүчөлөрүнүн орто кесиптик билимди аяктагандары (колледж, техникум, училище);

- “бүтпөгөн орто кесиптик билим” — СПМС толтурулуп жаткан учурда орто кесиптик окуу жайларда окуп жаткандар же кандайдыр бир себептер менен аларды бүтүрбөй калгандар;

- “жалпы орто билим” — үй-бүлө мүчөлөрүнүн толук орто билимге ээ болгондору (11 класс);

- “негизги жалпы билим” — үй-бүлө мүчөлөрүнүн негизги жалпы билимди аяктагандары (9 класс);

- “башталгыч жалпы билим” — үй-бүлө мүчөлөрүнүн башталгыч билимди аяктагандары (4 класс);

- “башталгыч жалпы билими жок” — эч кандай билимге ээ болбогон үй-бүлө мүчөлөрү;

- “сабатсыз” — окуй, жаза жана эсептей албаган үй-бүлө мүчөсү.

Мисалы: 4 адамдан турган үй-бүлө: атасы жалпы билим берүүчү мектептин 11-классын, апасы жалпы билим берүүчү мектептин 9-классын бүтүргөн, биринчи баласы жалпы билим берүүчү мектептин 11-классында окуйт, кичүү баласы мектепке чейинки курактагы бала. Бул чурда ЖҮСПтүн 9-графасы төмөнкүдөй түрдө толтурулат: Атасы - жалпы орто билими бар; Энеси - жалпы негизги билими бар; Биринчи бала - жалпы башталгыч билими бар; Экинчи бала - билими жок. 10-гр. паспорттун же туулгандыгы тууралуу күбөлүктүн № жана сериясы көрсөтүлөт. 11-гр. үй-бүлө мүчөлөрүнүн турган жери көрсөтүлөт:

- “үй-бүлөдө” - эгерде үй-бүлө мүчөсү үй-бүлөдө жашаса же 6 айдан ашык эмес убакытка кандайдыр бир себептер менен үй-бүлөдө жок болсо;

- “үй-бүлөдөн тышкары” - үй-бүлө мүчөсү төмөнкү себептер менен 6 айдан ашык үй-бүлөдө жок болгондо: жумушка/жумуш издөөгө байланыштуу Кыргыз Республикасынын чегинен сыртка кеткендиктен (тышкы мигрант), Кыргыз Республикасынын чегинде жумушка орношуу/жумуш издөөгө байланыштуу (ички мигрант), окууга кеткендиктен, эркиндигинен ажыратылган жерлерде, мөөнөттүү аскердик кызматта, толук мамлекеттик камсыздоосундагы балдар үйүндө, карылар үчүн социалдык стационардык мекемеде болгондуктан, жеке менчик формасындагы социалдык тейлөө мекемелеринде туруктуу жашагандыктан же үй-бүлө мүчөсүнүн турган жери белгисиз болгондуктан.

15. 3-пункт. “Мектепке чейинки/мектеп жашындагы бала бакчага/мектепке барбаган балдар жөнүндө маалымат”

Балдар бакчасына жана мектепке барбаган балдар жөнүндө маалыматтар, барбоо себептери көрсөтүлүп киргизилет:

- материалдык кыйынчылыктар – үй-бүлө баланын жол киресин төлөөгө, кийим-кече, бут кийим, окуу куралдарын сатып алууга мүмкүнчүлүгү жок болгон жагдай;

- алыстык – бала 3 кмден ашык аралыкта жайгашкан бала бакчага/мектепке жетүү үчүн коомдук транспорт жок болгондуктан барбай калган жагдай;

- жашы ылайык келбейт – бала талап кылынган жаш курагына жетпегендиктен мектепке чейинки мекемеге кабыл алынбаган же мурда окууга тартылбай, жашы типтүү окуучулардан ашып кеткен жагдай;

- ооруу – бала узак убакыт ооруп жүргөндүктөн бала бакчага/мектепке барбай калган жагдай;

- баланы туугандары карайт – үй-бүлө баланы бала бакчага берүүгө мүмкүнчүлүгү болсо да, аны бир туугандары, чоң ата-энеси ж.б. караган учурлар;

- баланы няня карайт – үй-бүлө акы төлөп, баланы караш үчүн няня жалдаган учурлар;

- каттоосу жок – балада каттоо (прописка) жок болгондуктан бала бакчага/мектепке барбаган учур;

- социалдык жактан көйгөйлүү үй-бүлө – ата-энелер баланын алдындагы милдеттерин аткарбаган жагдай;

- баргысы келбейт – бала барууга мүмкүнчүлүгү болсо да, өз каалоосу жок болгондуктан барбаган жагдай;

- иштейт – бала өз каалоосу менен же ата-энелеринин (камкорчуларынын) мажбурлоосу менен иштеген учур;

- тилди билбейт – бала окутуу/баарлашуу жүргүзүлгөн тилди билбегендиктен барбаган жагдай;

- башка себептер – жогоруда көрсөтүлгөндөргө кирбеген башка жагдайлар.

Үй-бүлөнүн материалдык абалынын деңгээли

16. 4-пункт. Үй-бүлө мүчөлөрүнүн бардык кирешеси

Бул пунктта 3-графада көрсөтүлгөн кирешелерди алып жаткан үй-бүлөнүн бардык мүчөлөрүн тизмектеп, алардын ар биринин ай сайын алган кирешесинин өлчөмүн (сом менен) көрсөтүү керек. Эгер киреше ай сайын эмес берилсе, анда анын айлык көлөмүн эсептөө үчүн жалпы сумма ал киреше алынган айлардын санына бөлүнөт. Мында социалдык контракттан түшкөн кирешени эсепке алуу үчүн анын жалпы суммасы 12 айга бөлүнөт. Тийиштүү мамлекеттик/муниципалдык органдарда автоматташтырылган маалымат базалары бар болгон учурда маалыматтарды киргизүү ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү аркылуу жүргүзүлөт. Эгер мындай өз ара аракеттенүүнү колдонуу мүмкүн болбосо, маалыматтарды жооптуу адис киргизет. Мисалы: 4 адамдан турган үй-бүлө: ата, эне жана мектеп жашындагы эки бала, алардын бири мүмкүнчүлүгү чектелген. Үй-бүлөнүн кирешелери:

- ата социалдык контракттын негизинде өз алдынча иш жүргүзөт (алган сумма 150 000 сом, ал эми эсепке алынуучу айлык киреше – 150 000 сом : 12 ай = 12 500 сом);

- эне мүмкүнчүлүгү чектелген балага кам көрөт (балага ЕСП – 8 000 сом, жеке ассистент үчүн төлөм – айына 8 697,32 сом).

Демек, 3-графада көрсөтүлүүчү үй-бүлөнүн кирешеси:

№

Аты жөнү

Кирешенин түрү

1. Эмгек акы

2. Ишкердик (өзүн-өзү жумуш менен камсыз кылуу)

3. Комерциялык соода

4. Пенсия

5. Стипендия

6. Алименттер

7. УБК

8. АСЖ

9. БТК

10. Бала береке жөлөкпулу

11. Бала ырысы жөлөкпулу

12. Жеке асистент

13. Жеңилдиктер ордуна акчалай компенсация

14. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул

15. Сосиалдык контракт

16. Кыймылдуу/кыймылсыз мүлктү ижарага берүү

17. Чет өлкөлөрдөн келген акча которуулар

17. Башка кирешелер

Кирешенин суммасы (сом)

1

2

3

4

1

Атасынын аты-жөнү

соцконтракт

12500

2

Апасынын аты-жөнү

жеке асистент

8697,32

3

Баласынын аты-жөнү

АСЖ

8000

Жалпы :

29 197, 32

17. 5-пункт. Үй-бүлөнүн мүлкү

Ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүүнүн негизинде толтурулат. Эгерде маалыматтар жок болсо, анда маалымат арыз берүүчүнүн айтуусу боюнча же үймө-үй кыдыруунун негизинде киргизилет. 1-гр. үй-бүлө мүчөсүнүн № 2-гр. эгерде үй-бүлөнүн кыймылсыз мүлкү болсо, толтурулат 3-гр. аянты чарчы метр менен көрсөтүлөт 4-гр. кыймылдуу мүлктүн түрү көрсөтүлөт 5-гр. чыгарылган жылы көрсөтүлөт 6-гр. тиешелүү саптарда колдо узакка пайдаланулуучу товарлардын саны көрсөтүлөт, алар жөнүндө маалымат ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү системасы аркылуу түзүлөт. 7-гр. колдо бар узакка пайдаланылуучу товарлардын техникалык абалы көрсөтүлөт: “иштегендиги” же “иштебегендиги” (маалымдамадан).

18. 6-пункт. “Жерге, малга, канаттууларга ээлик кылуу”

ЖҮСПтүн чыгыш маалыматтарын АИС аркылуу белгилүү бир үй-бүлөгө түзүүдө 6-пунктта үй-бүлөдө бар жана АИСке маалымат киргизүүдө көрсөтүлгөн жер тилкелери/малдын саны/канаттуулар жана башка маалыматтар гана көрсөтүлөт. 2-графа:

- жер тилкесинин/короо-жай участогунун өлчөмү боюнча маалыматтар жер ресурстары тармагындагы ыйгарым укуктуу орган менен ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү же АИСтин негизинде толтурулат. Мында жер тилкесинин/короо-жай участогунун өлчөмү сотых менен киргизилет;

- малдын, канаттуулардын жана башкасынын саны боюнча маалыматтар ветеринария тармагындагы ыйгарым укуктуу орган менен ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү же АИСтин негизинде толтурулат. Эгерде мындай маалыматтар системадан алынбаса, анда мал/канаттуулардын саны боюнча маалыматтар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын маалыматынын негизинде киргизилет;

3-графа:

- жердин жайгашкан жерине/жер тилкесинин сапатына (сугат/жаан-чачын менен камсыздалган) жараша нормативдер автоматтык түрдө бекитилген ченемдерге ылайык коюлат;

4-графа:

- жер тилкесинен/короо-жай участогунан алынуучу кирешелер Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген ченемдердин негизинде түзүлгөн маалымдамаларга ылайык толтурулат;

- малдан, канаттуулардан жана башкадан алынуучу кирешелер үй-бүлө жашаган аймактагы тиешелүү малдын/канаттуулардын/башкалардын базар баасын 12 айга бөлүү жолу менен эсептелет.

Мында 4-графада айлык кирешелер көрсөтүлөт.

19. 7-пункт. “Кредиттер/микрокредиттер”

Бул пункт өз ишин өнүктүрүү үчүн кредиттин/микрокредит алган үй-бүлөлөргө гана толтурулат. 1-графада - кредит/микрокредит алган үй-бүлө мүчөсүнүн аты-жөнү көрсөтүлөт. 2-графада - кредиттин/микрокредиттин алган күнү көрсөтүлөт (мисалы: 10.01.2023-ж.) 3-графада - кредитти/микрокредитти жабуу убактысына чейин эле жабылган мөөнөтү көрсөтүлөт. 4-графада - алынган кредиттин/микрокредиттин суммасы көрсөтүлөт (сом менен, эгер микрокредиттин суммасы 2 миң сомду түзсө, 2 000 сом деп жазуу керек). 5-графада - кредит/микрокредит бөлүнгөн ишкердиктин түрү көрсөтүлөт. ( 1.үй куруу үчүн, 2. үй, батир, дача, жер тилкесин сатып алуу үчүн, 3.тамак-аш азыктарын сатып алуу жана үй-бүлөнүн тамактануусун жакшыртуу, ошондой эле башка товарлар үчүн, 4. өз ишин (бизнесин) ачуу үчүн, 5. билим алуу үчүн, 6. дары-дармек сатып алуу үчүн, 7. айыл чарба муктаждыктары үчүн мал, жер, айыл чарба өсүмдүктөрүн сатып алуу, 8. башка.)

20. 8-пункт. “Туугандары, демөөрчүлөр, уюмдар же башка адамдар тарабынан кошумча көрсөтүлүүчү жардам”

Бул пунктта ЖҮСП толтурулган күндөн тартып мурунку үч айдын ичинде туугандары, демөөрчүлөр, уюмдар же башка жеке/юридикалык жактар тарабынан көрсөтүлгөн жардамдын орточо айлык суммасы акчалай эквивалентте көрсөтүлөт. Мисалы: ЖҮСП толтурууга чейин эки ай мурун үй-бүлөгө жергиликтүү бюджеттин эсебинен бир кап ун түрүндө жардам көрсөтүлгөн. Бул учурда, бир кап ундун бааланган наркы 12ге бөлүнөт. Алынган сумма киреше катары эсепке алынат (сом/ай.).

21. 9-пункт. “Үй-бүлөнүн бир айлык жыйынды кирешесин аныктоонун схемасы”

1) Үй-бүлөнүн айлык жыйынды кирешесин (СДС) эсептөө тартиби

Үй-бүлөнүн бардык кирешелери кошулуп, андан соң үй-бүлө мүчөлөрүнүн санына бөлүнөт. ССДС = СДС : үй-бүлө мүчөлөрүнүн саны Мисал: Үй-бүлөдө 7 адам бар. Жалпы киреше (СДС) 6300 сомду түзөт, анда ССДС = СДС 6300 : 7 = 900 сом/айына

2) «Үй-бүлөгө көмөк» жөлөкпулун дайындоо үчүн муктаждыкты аныктоодо төмөнкү кирешелер эсепке алынбайт: мал жана канаттуулардан түшкөн киреше, пенсия, “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулу, АСЖ, мүмкүнчүлүгү чектелген баланы караган персоналдык ассистенттин акысы, жумушсуздук боюнча жөлөкпул.

Андан кийин “Үй-бүлөгө көмөк” дайындоо үчүн ОАК аныкталат: “Үй-бүлөгө көмөк”, ОАК “Үй-бүлөгө көмөк”, үй-бүлөнүн “Үй-бүлөгө көмөк” муктаждыгын аныктоодо эске алынуучу үй-бүлө мүчөлөрүнүн саны Мисалы: Үй-бүлөдө 7 адам жашайт. ОАК 6 300 сомду түзөт, анын 4 000 сому-арыз ээсинин энесинин пенсиясы (чоң энеси) ошондо: “Үй-бүлөгө көмөк”= ОАК для “Үй-бүлөгө көмөк” : 7= (6300-4 000) :7= 328,57 ( сом/айына). Эгерде “Үй-бүлөгө көмөк” үчүн ОАК белгиленген КТК өлчөмүнөн төмөн болсо, анда үй-бүлө “Үй-бүлөгө көмөк” дайындоого сунушталат.

3) Мында ОАКни аныктоодо эске алынбаган адамдарга төмөнкүлөр кирет:

- иштебеген, окубаган жана мамлекеттик кызмат органдарында белгиленген тартипте катталбаган, эмгекке жарамдуу курактагы (16 жаштан жогору) үй-бүлө мүчөлөрү (ата-энелеринен тышкары);

- Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн катарында мөөнөттүү анык аскердик кызматты өтөп жаткан үй-бүлө мүчөлөрү;

- камакта жаткан соттолгон үй-бүлө мүчөлөрү;

-балдар үйлөрүндө, интернат үйлөрүндө жана карылар үйлөрүндө мамлекеттин толук камкордугунда турган үй-бүлө мүчөлөрү;

- жеке менчик формасындагы социалдык тейлөө мекемелеринде туруктуу жашаган үй-бүлө мүчөлөрү;

- ата-энелик укуктан ажыратылган ата-энелер;

- арыз ээси менен туруктуу жашаган жана жалпы чарба жүргүзгөн адамдардан тышкары, арыз ээси менен туугандык мамилеси жок адамдар.

Мисалы: Үй-бүлөдө 7 адам бар, алардын бири башка шаарда, б.а. үй-бүлөдөн тышкары туруктуу жашаган студент. ОАК 6 300 сомду түзөт, анда ОАК студентти эсепке албастан эсептелет: ОАК = ОАК : 6 = 6300 : 6= 1 050 (сом/айына).

4) үй-бүлөнүн жыйынды кирешесин аныктоодо эске алынуучу жана эсепке алынбаган үй-бүлөнүн кирешелеринин түрлөрү, “үй-бүлөгө көмөк” дайындоо үчүн ЭИК аныктоодо узак пайдалануудагы товарларды жана малды эсепке алуунун тартиби 2-тиркемеде чагылдырылган.

Үй-бүлөнүн жыйынды кирешесин аныктоодо төмөнкү кирешелер эсепке алынбайт:

- мамлекеттик жөлөкпулдар;

- сөөк коюуга берилүүчү жөлөкпул;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган компенсациялык төлөмдөр (ай сайын берилүүчү жеңилдиктердин ордуна акчалай компенсациялардан тышкары);

- социалдык өнүктүрүү тармагындагы органдар тарабынан берилүүчү бир жолку жөлөкпулдар;

- кош бойлуулук жана төрөт боюнча жөлөкпул;

- убактылуу эмгекке жарамсыздык боюнча жөлөкпул;

- иш сапар чыгымдары жана көтөрүм акылар (Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген ченемдердин чегинде);

- Кыргыз Республикасынын билим берүү уюмдарында күндүзгү бөлүмдө окуган студенттердин каникул учурунда иштеп тапкан эмгек акысы;

- жаракат алганда, майыптык болгондо, камсыздандырылган адам каза болгондо, же мүлктүк зыян же жоготуу болгондо төлөнүүчү камсыздандыруу суммалары;

- табигый кырсыктардан, оорудан улам же кызматкердин же анын жакын туугандарынын каза болушуна байланыштуу материалдык зыянды жабуу үчүн кызматкерлерге көрсөтүлгөн материалдык жардам суммалары;

- жумушсуздук боюнча жөлөкпул;

- Кыргыз Республикасынын пенсиялык камсыздоо боюнча мыйзамдарына ылайык дайындалган пенсиялар;

- үй-бүлөнүн жашоо деңгээлин жакшыртууга жана оор турмуштук кырдаалдан чыгарууга багытталган долбоорлордун алкагында көрсөтүлгөн акчалай же натуралдык жардам;

- ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген, туруктуу кароого жана көзөмөлгө муктаж бала үчүн жеке ассистенттин кызмат акысы;

- мамлекеттик жумуш менен камсыз кылуу кызматы уюштурган коомдук акы төлөнүүчү иштерден түшкөн кирешелер, ошондой эле кесиптик даярдоо, кайра даярдоо жана квалификацияны жогорулатуу мезгилиндеги стипендиялар;

- социалдык келишимдин негизинде берилген социалдык жардам суммалары, ошондой эле келишим түзүлгөн айдан кийинки 3 ай ичинде алынган акчалай же натуралдык кирешелер;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген өлчөмдөгү окуучуларга жана студенттерге төлөнүүчү стипендиялар;

- жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоого катышкан талапкерлердин же саясий партиялардын шайлоо кампаниясына байланыштуу белгилүү иштерди (кызматтарды) аткаргандыгы үчүн накталай эмес (безналичный) эсеп аркылуу төлөнгөн каражаттар.

22. 10-пункт. “Үй-бүлөнүн кедейлигинин себептери”

Бул пунктта үй-бүлөнүн кедейлигинин себебин ачып берүү керек. Кедейчиликтин себептери бир нече болушу мүмкүн жана аларды эң олуттуусунан баштап жазуу керек, бирок 3төн ашык эмес. Мисалы, көп балалуу үй-бүлөнүн (ата-энеси жана 9 жаштан 21 жашка чейинки 8 баласы) жер үлүшү жок. Ата-энелер жана балдар киреше алып келүүчү иштерди жигердүү жүргүзүүгө ниеттенген. Эгерде алардын жери болсо, анда үй-бүлө айыл чарба иштерин жүргүзүү менен киреше табышмак. Бул учурда үй-бүлөнүн кедейлик себебинде жер үлүшүнүн жоктугу басымдуулук кылат, ал эми экинчи себеби үй-бүлө көп балалуу. Бирок, эгерде ЖҮСП толтуруунун жүрүшүндө үй-бүлө мүчөлөрүнүн бири да киреше алып келүүчү иш менен алектенгиси келбей тургандыгы жана үй-бүлө мамлекеттин колдоосуна гана таяна тургандыгы аныкталса, анда кедейликтин басымдуулук кылуучу себеби жанбактылык болуп эсептелет.

23. 11-пункт. “Комиссия тарабынан сунушталган”

Бул пункт кедейчиликтин себептеринен келип чыккан ЖҮСПтүн негизги пункттарынын бири болуп эсептелет, ал бардыгын жыйнактоо менен бул үй-бүлөгө колдоо көрсөтүүнүн реалдуу чараларын белгилейт. Сунуштар пассивдүү эмес, жигердүү мүнөздө болуп, үй-бүлөнү практикалык иштерге, мисалы, ишке орношууга/микрокредит алууга, окутууга/кайра окутууга ж. б. жигердүү аралаштыруу жолу менен кедейликтен чыгарууга багытталууга тийиш. Зарыл учурларда, комиссия үй-бүлөгө жөлөкпул дайындоо, материалдык жана гуманитардык жардамдарды берүү сыяктуу пассивдүү чараларды да кошумча сунуш кылат. Үй-бүлөдө эмгекке жарамсыз жарандар: ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар, кары-картаңдар, балдар болгон учурларда, ошондой эле өзгөчө кырдаалдарда же турмуштук оор кырдаалда үй-бүлөгө колдоо талап кылынган учурларда гана берилиши мүмкүн. Пункт комиссиянын чечиминин негизинде толтурулат, ал эми сунуштар ушул пунктта көрсөтүлгөн сунуштардын тизмесинен тандалышы керек. Сунуштардын алдында сөзсүз түрдө комиссия мүчөлөрүнүн аты-жөнү көрсөтүлүшү керек, ал эми комиссиянын чечиминин протоколу сканерден өткөрүлүшү керек жана ЖҮСПтүн ажырагыс бөлүгү болуп саналат.

24. 12-пункт. “Жакыр үй-бүлө алган гуманитардык жардам жөнүндө маалымат”

ЖҮСП түзүлгөн үй-бүлө гуманитардык жардам алгандан кийин киргизилет. Мында пункт төмөнкүдөй толтурулат:

№

Жардам алган үй бүлө мүчөсүнүн аты-жөнү

Комиссия чечиминин датасы

Гуманитардык жардам алган күн

Гуманитардык жардамдын түрү

Гуманитар дык жардамдын көлөмү:

Акчалай гумжардамды балоо миң. Сом

Гуманитардык жардамдын булагы:

1

2

3

4

1

Исматова Галия Исматовна

25.05.2025 г.

30.05.2025 г.

ун

кг

2000

Эл аралык уюмдар

Эгерде гуманитардык жардам үй-бүлөнүн башка мүчөсүнө берилсе, анда 2-графага жардам алган үй-бүлө мүчөсүнүн аты-жөнү киргизилет.

“Үй-бүлөнүн кирешелеринин өзгөрүшү”

25. Бул бөлүм ЖҮСПтү кайрылган/толтурган учурда үй-бүлөнүн кирешелеринин өзгөрүү динамикасын бир жылдан кийин, эки жылдан кийин, үч жылдан кийин ж.б. чагылдырат.

а) Бөлүм АМСке киргизилген маалыматтардын негизинде автоматтык түрдө түзүлөт.

Тиешелүү графаларда үй-бүлөдө болгон кирешелердин бардык түрлөрү камтылат. Жалпы сумманы сөзсүз жыйынтыктоо керек. Бул бөлүмдө кирешелердин суммасы ЖҮСПтүн мурдагы пункттарындагы кирешелерге дал келиши керек. Жалпы суммалар 9-пункттагы үй-бүлөнүн киши башына карата орточо жыйынды кирешесине (ҮКБОЖК) барабар болушу керек. Мында: жер үлүштөрү/мал башы, дары-дармек/медициналык каражаттар, тамак-аш азыктары, отун түрүндө көрсөтүлгөн жардам зарыл болгон учурда үй-бүлөгө көрсөтүлгөн жер үлүштөрүнүн/мал башынын/ гуманитардык жардамдын түрлөрүнө жараша кошумча чыгаруу формалары түрүндө чагылдырылууга тийиш.

б) 13-, 14-, 15-пункттар тиешелүүлүгүнө жараша III бөлүмдүн жыйынтыгына ылайык толтурулат, мында төмөнкүлөрдү эстен чыгарбоо керек:

- “Кайрылуу учурундагы ҮКБОЖК өлчөмү”, “ҮКБОЖК 1 жылдан кийинки өлчөмү”, “ҮКБОЖК 2 жылдан кийинки өлчөмү”, “ЖҮСПтун жыйынтыгы” пунктун үй-бүлө мүчөлөрүнүн санына бөлүү жолу менен эсептелет;

- “Үй-бүлөгө көмөк жөлөкпулу үчүн ҮКБОЖК”, “Үй-бүлөгө көмөк жөлөкпулу үчүн жыйынтык” пунктун үй-бүлөгө көмөк жөлөкпулуна муктаждыгын аныктоону эсепке алуу учурундагы, үй-бүлө мүчөлөрүнүн санына бөлүү жолу менен эсептелет.

Мисалы: Күйөөсү, аялы жана жашы жете элек үч баласы болуп үй-бүлө 5 кишиден турат. Күйөөсү жумушсуз (жумушсуздук боюнча жөлөкпул төлөнбөйт). Аялы ооруканада санитарка болуп иштейт жана айына 3,0 миң сом эмгек акы алат, базар баасы 12 000 сом болгон бир койу бар жана ар бир баласына 1 200 сом “үй-бүлөгө көмөк” жөлөкпулун алат (1 200 сом х 3 = 3 600 сом). ЖҮСП түзүлгөнгө чейин бир ай мурда үй-бүлөгө коомдук фонд тарабынан (юридикалык жак) ундун баасы 2,0 миң сомду түзгөн бир кап ун түрүндө гуманитардык жардам берилген. Жыл ичинде күйөөсү эмгек акысы 10,0 миң сом болгон жумушка орношкон. Мындан тышкары, үй-бүлөгө жергиликтүү бюджеттин каражаттарынан 4 800 көлөмүндө (айына - 400 сом) бир жолку акчалай жардам бөлүнгөн.

)

Кайрылган учурда

Бир жылдан кийин

Эки жылдан кийин

Көрсөткүчтөр

Кирешенин суммасы

Кирешенин суммасы

+/-

Кирешенин cуммасы

+/-

Кирешелердин өзгөрүшү:

жылына

айына

айына

сом

айына

сом

1

2

3

4

5

6

7

1. Эмгек акы

36 000

3 000

13 000

10 000

2. Ишкердик (өзүн-өзү жумуш менен камсыз кылуу)

3. Комерциялык соода

4. Пенсия

5. Стипендия

6. Алименттер

7. УБК

43 200

3 600

3 600

0

8. АСЖ

9. БТК

10. Бала береке жөлөкпулу

11. Бала ырысы жөлөкпулу

12. Жеке асистент

13. Жеңилдиктер ордуна акчалай компенсация

14. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул

15. Сосиалдык контракт

16. Кыймылдуу/кыймылсыз мүлктү ижарага берүү

17. Кирешенин башка түрлөрү

18. Жер, мал, канаттуулар

· - жер үлүшүнөн

· - короо-жай участогунан

· - малдан

12 000

1 000

1 000

0

Баары:

91 200

7 600

17 600

10 000

19. Көрсөтүлгөн жардам:

а) тиричилик техникасы

б) акча каражаттары

400

400

в) дары-дармек/медициналык каражаттар

г) кийим/бут кийим

д) ичүүчү суу

е) тамак-аш азыктары

2 000

166,67

-166,67

ж) уруктар

з) өздүк гигиена каражаттары

и) курулуш материалдары

к) күйүүчү май

Бардыгы:

2000

7 600

400

233,33

ЖҮСП боюнча жыйынтыгы:

93 200

7 766,67

18 000

10 233,33

Үй-бүлөгө көмөк үчүн жыйынтык:

38 000

3166,67

13 400

10 233,33

26. 13 – пункт

Кайрылуу учурундагы ҮКБОЖКтын өлчөмү 7 766,67:5=1 553,33 сом/айына. Үй-булөгө көмөк жөлкпулу үчүн КБОЖК 3 166,67:5= 633,33 сом/айына

14-пункт 1 жылдан кийинки ҮКБОЖКтын өлчөмү 18 000:5=3 600 сом/айына. Үй-бүлөгө көмөк жөлөкпулу үчүн КБОЖК 3 400:5=2 680 сом/айына.

15-пункт 2 жылдан кийинки ҮКБОЖКтын өлчөмү Бул таблицанын жыйынтыгы тиешелүү пунктардын суммасын кошуу менен чыгарылат: а) +б) ...+п).

в) “ЖҮСП боюнча жыйынтык” жана “Үй-бүлөгө көмөк жөлөкпулу үчүн жыйынтык” жалпы жыйынтыктарды чыгаруу ЖҮСПтүн 9-пунктуна окшош жүргүзүлөөрүн эстен чыгарбоо керек.

“Үй-бүлөдөгү өзгөрүүлөр”

27. Эгерде отчеттук мезгилде үй-бүлөнүн курамында өзгөрүүлөр болсо (бала төрөлүү, каза болуу, көчүү, үйлөнүү, асырап алуу/камкорчулук ж.б) толтурулат.

1-графада - үй-бүлөнүн курамына кошулган же чыккан үй-бүлө мүчөсүнүн аты-жөнү толтурулат. 2-графада - кошулган/чыккан үй-бүлө мүчөсүнүн ИЖН көрсөтүлөт. 3, 4-графаларда - эгерде үй-бүлө мүчөсү чыгып кетсе (-) жана эгерде үй-бүлө мүчөсү кошулса (+) көрсөтүлөт. Эркекетер үчүн 3-гр., аялдар үчүн 4-гр. толтурулат. Андан кийин жыйынтыктоочу сапта (төмөндө) жыйынтыкталат, б.а. үй-бүлөгө/үй-бүлөгө тиешелүү мүчөлөр келгенден же кеткенден кийин үй-бүлөдө канча адам бар. 5-8 - графада үй-бүлөгө кошулуунун же чыгуунун себеби көрсөтүлөт (бала төрөлүү, каза болуу, көчүү, үйлөнүү, асырап алуу/камкорчулук, ж.б.). 6-, 7-графалар 3-4-графаларга окшош толтурулат.

“Үй-бүлөнүн киши башына карата орточо жыйынды кирешесинин деңгээли”

28. Бул бөлүмдүн 1-графасына “Кайрылуу учурундагы ҮКБОЖК” жана “Кайрылуу учурундагы “үй-бүлөгө көмөк” үчүн ҮКБОЖК” ЖҮСПтүн 13-пунктунда көрсөтүлгөн өлчөмү коюлат.

2-графа - эгерде үй-бүлөнүн жан башына орточо жалпы кирешеси КЭТК суммасынан төмөн болсо, тиешелүү белги менен толтурулат. Бул графанын сандык мааниси:

- кайрылган учурда (ЖҮСПтүн толтуруу учурунда) - ЖҮСПтүн 13-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 1 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 14-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖКнин маанисине;

- 2 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 15-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖКнин маанисинене ж.б. дал келиши керек;

3-графа - эгерде үй-бүлөнүн киши башына карата орточо жыйынды кирешеси айына КЭТК өлчөмүнөн жогору болсо, бирок кедейчиликтин акыркы чегинен төмөн болсо, тиешелүү белги менен толтурулат. Бул графанын сандык мааниси:

- кайрылган учурда (ЖҮСПтүн толтуруу учурунда) - ЖҮСПтүн 13-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 1 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 14-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 2 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 15-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине ж.б. дал келиши керек;

4-графа - эгерде үй-бүлөнүн киши башына карата орточо жыйынды кирешеси айына КАЧ өлчөмүнөн жогору болсо, бирок КЧ өлчөмүнөн төмөн болсо, тиешелүү белги менен толтурулат. Бул графанын сандык мааниси:

- кайрылган учурда (ЖҮСПтүн толтуруу учурунда) - ЖҮСПтүн 13-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 1 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПнун 14-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 2 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПнун 15-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине ж.б. дал келиши керек;

5-графа - эгерде үй-бүлөнүн киши башына карата орточо жыйынды кирешеси айына КЧ өлчөмүнөн жогору болсо, бирок ЖМ төмөн болсо, тиешелүү белги менен толтурулат. Бул графанын сандык мааниси:

- кайрылган учурда (ЖҮСПтүн толтуруу учурунда) - ЖҮСПтүн 13-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 1 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 14-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 2 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 15-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине ж.б. дал келиши керек;

6-графа - эгерде үй-бүлөнүн киши башына карата орточо жыйынды кирешеси айына ЖМ өлчөмүнөн жогору болсо, тиешелүү белги менен толтурулат. Бул графанын сандык мааниси:

- кайрылган учурда (ЖҮСПтүн толтуруу учурунда) - ЖҮСПтүн 13-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 1 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 14-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине;

- 2 жылдын жыйынтыгы боюнча - ЖҮСПтүн 15-пунктунда көрсөтүлгөн ҮКБОЖК маанисине ж.б. дал келиши керек.

Жашоо минимумунун өлчөмүнөн чыгарылса, ал каттодон чыгарылат. Бирок, ЖҮСП 3 жыл сакталат. Үй-бүлө бир аймактан экинчи аймакка көчүп барганда, үй-бүлө каттодон чыгарылат жана ЖҮСП жабылат. Ошол эле учурда үй-бүлө тууралуу маалымат АМСте калат жана жаңы жашаган жери боюнча колдоо сурап кайрылганда үй-бүлөгө жаңы ЖҮСП толтурулат, ал эми бул үй-бүлөгө ЖҮСПтүн каттоо номери сакталат.

32. Жакыр болгон үй-бүлөлөрдүн социалдык паспортторун толтуруунун жыйынтыгы боюнча отчеттор 5-18-тиркемелерге (СП-1 – СП-13) ылайык формаларды колдонуу менен автоматтык түрдө түзүлөт.

Отчеттор жарым жылдыктын жыйынтыгы боюнча автоматтык түрдө колдонуучунун колдонмосуна ылайык түзүлөт.

Кыскартуулардын тизмеси АМС - “Санарип аймак” автоматташтырылган маалымат системасынын “Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспорту” модулу; Ээси - жергиликтүү өз алдынча башкаруу чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты камсыздоону жүзөгө ашыруучу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы; ЖОЖ - жогорку окуу жайы; КЭТК - кепилденген эң төмөнкү киреше; Акчалай компенсация - жеңилдиктердин ордуна ай сайынкы акчалай компенсация; АСЖ - ар айлык социалдык жөлөкпул; “Үй-бүлөгө көмөк” - 16 жашка чейинки балдары бар муктаж жарандарга (үй-бүлөлөргө) ар айлык жөлөкпул; УАМС майыбы - Улуу Ата-Мекендик согуштун майыптары; ДМЧА - ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар; ЖААКО - жарандык абалдын актыларын каттоо органдары; ЖӨАБО - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары; Оператор - “Санарип Аймак” АМСтин ээси тарабынан аныкталган жана аны мамлекеттик органдардын тиешелүү маалыматтык системалары жана маалымат базалары менен интеграциялоо жана техникалык коштоону жүзөгө ашыруучу юридикалык жак; МСЭК - медициналык-социалдык экспертизалоо комиссиясы; ЭККМП - Электрондук кызмат көрсөтүүлөр мамлекеттик порталы; ЖҮСП - жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспорту; ҮКБОЖК – киши башына карата орточо жыйынды киреше; ҮЖК - үй-бүлөнүн жыйынды кирешеси; КАЧ - кедейчиликтин акыркы чеги; КЧ - кедейчиликтин чеги; ЖМ - жашоо минимуму.

Жакыр үй-бүлөнүн социалдык паспортун толтуруу учурунда арыз ээсинин үй-бүлөсүнүн кирешелерин тактоодо аны менен маек өткөрүү боюнча ЭСКЕРТМЕ

Үй-бүлө башчысы (арыз ээси) менен маектешүү өткөрүүдө анын үй-жайын иликтөө жана ЖҮСПтү толтуруу учурунда төмөнкү комплекстүү иш-аракеттерди жүзөгө ашыруу зарыл:

- ЖҮСПтүн бөлүмдөрүн жана пунктарын жана ага тиркелген ченемдик документтерди кылдаттык менен үйрөнүп, маектешүү учурунда анын талаптарын аткарыңыз;

- өз алдынча толтуруу үчүн ЖҮСП арыз берүүчүгө же анын үй-бүлө мүчөлөрүнө калтырууга болбойт. Бул документти Сиз анын үйүнө барган учурда өз колуңуз менен толтурууга тийишсиз;

- үйүнө барган учурда, үй-бүлө башчысы менен байланыш түзө билишиңиз керек. Сурамжылоонун андан ары уланышы, ЖҮСПтү толтуруу үчүн алынган маалыматтардын тактыгы көбүнчө ал алган биринчи таасирден көз каранды. Ошондуктан, үй-бүлө башчысы же үй-бүлө мүчөсү менен таанышуу учурунда, аларды иликтөө жүргүзүүнүн жана ЖҮСПтү толтуруунун маанисине ынандыруу менен, маектешүү үчүн жагымдуу жагдай түзүшүңүз керек;

- үй-бүлөгө барганда, адегенде саламдашып, документти көрсөтүү менен өзүңүздү тааныштыргандан кийин, келген максатыңыз жөнүндө билдириңиз. Эгерде үй-бүлө башчысы же анын үй-бүлө мүчөлөрү убакыттын жетишсиздигине байланыштуу, сүйлөшүүдөн баш тартса, ага башка күндү жана саатты белгилеп, дагы бир жолу келүүнү сунуштоо керек. Маектешүү үчүн эң жакшы кырдаал, Сиз жана иликтенип жаткан үй-бүлөнүн башчысы же мүчөсү менен сүйлөшүүнү өзүнчө бөлмөдө жүргүзүү;

- ЖҮСПтө көрсөтүлгөн суроолорду сылык жана түшүнүү менен бериңиз. Маектешке кандайдыр бир терс, анын үстүнө маектешти кооптондуруучу суроолорду берүүгө жол бербеңиз;

- эгерде маектеш суроону түшүнбөй калса, аны кайталаңыз;

- суроолорду шашпастан окуңуз;

- үй-бүлө башчысына же мүчөсүнө ызаат-сый мамиле кылыңыз;

- аны кунт коюп угуңуз;

- сылык жана адептүү болуңуз;

- үй-бүлө башчысына жана анын үй-бүлө такай көңүл буруу менен мамиле кылыңыз;

- маектешүү учурунда жаргон сөздөрдү пайдаланбаңыз;

- маектешти байкаңыз жана Сиздин сурооңузду түшүнүп жатканына ынаныңыз;

- ал өзүн эркин сезүүсүнө шарт түзүңүз;

- маектешиңиз сүйлөп жатканда анын сөзүн бөлбөөгө, болбогон нерсеге алаксыбай ага түз кароого аракеттениңиз;

- шашылыш жыйынтык жана корутунду чыгаруудан оолак болуңуз;

- үй-бүлө башчысынын маалыматына кийлигишпеңиз, анын сөзүн бөлбөңүз, ал сүйлөп бүткөнгө чейин өзүңүздүн идеяларыңызды жана ойлоруңузду кыстарбаңыз;

- маектештин сын-пикирине карата кызууланбаңыз. Адегенде анын оюн түшүнүүгө, андан кийин өз оюңузду айтууга аракеттениңиз.

Иликтөө аяктагандан кийин, арыз берүүчүнү ЖҮСПгө киргизилген маалыматтын тууралыгына кол коюп берүүсүн өтүнгүлө жана ага жана үй-бүлө мүчөлөрүнө иликтөөгө катышкандыгы үчүн ыраазычылык билдирүү менен жакшылык жана ийгилик каалаңыз. Мүмкүн болушунча ишенимдүү коштошуп чыгыңыз. Үй-бүлөгө баруунун жыйынтыгын узакка созбоңуз. Аларга өз учурунда талдоо жүргүзүп, тиешелүү жыйынтык чыгарыңыз жана зарыл учурда тиешелүү чара көрүңүз.