Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин токтомуна тиркеме)

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 28-январындагы № 30 токтомуна тиркеме

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар

1- глава. Жалпы жоболор

1. Ушул Талаптар радиоактивдүү булактарды, материалдарды жана заттарды коопсуз ташуу маселелерин, анын ичинде радиоактивдүү материалды алып өтүү менен байланышкан операцияларга жана шарттарга (таңгактоочу комплектти долбоорлоо, жасоо, тейлөө жана оңдоо; даярдоо, жүктөө, жөнөтүү, ташуу, анын ичинде убактылуу (транзиттик) сактоо; радиоактивдүү материалдардын жана таңгактардын жүктөрүн акыркы пунктка түшүрүү жана кабыл алуу) карата талаптарды жөнгө салат.

2. Ушул Талаптар радиоактивдүү материалдарды ташууга (транспорттоого), анын ичинде эксплуатацияланышы ташуу менен байланышкан буюмдардын курамындагы радиоактивдүү материалдарды транспорттоого төмөнкүлөрдөн тышкары жайылтылат:

1) ядролук куралды иштеп чыгуу, жасоо, сыноо, эксплуатациялоо жана утилдештирүү менен байланышкан иштерде радиоактивдүү материалдарды;

2) транспорт каражатынын ажырагыс бөлүгү болуп саналган радиоактивдүү материалдарды;

3) адамдын же жаныбардын организмине диагностикалоо же дарылоо максатында имплантацияланган же киргизилген радиоактивдүү материалдарды;

4) керектөөчүгө сатылгандан кийин саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган тарабынан радиациялык контролдон жана эсепке алуудан бошотуу жөнүндө корутунду берилген керектөө товарларында болгон радиоактивдүү материалдарды;

5) табигый радионуклиддерди камтыган, же алардын табигый абалында болгон, же радионуклиддерди экстракциялоодон тышкары башка максаттар үчүн иштетилген жана мындай материалдардын үлүштүк активдүүлүгү ушул Талаптардын 1-тиркемесиндеги 1 жана 2-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден 10 эседен көп эмес же натыйжалуу үлүштүк активдүүлүгү 10 Бк/г көп эмес шартта бул радионуклиддерди пайдалануу максатында кайра иштетүү белгиленбеген табигый материалдарды жана рудаларды;

6) үлүштүк активдүүлүгү же жүктүн жалпы активдүүлүгү ушул Талаптардын 1-тиркемесинин 1 жана 2-таблицаларында көрсөтүлгөн маанилерден көп эмес радиоактивдүү материалдарды.

3. Ушул Талаптар жалпы пайдалануудагы байланыш жолуна чыгуу менен ташуу үчүн таңгактоочу комплекттерди жана таңгактарды даярдоого карата ушул Талаптарда көрсөтүлгөндөрдү кошпогондо, ушул материалдар өндүрүлгөн, пайдаланылган жана сакталган ишканалардын аймагы боюнча радиоактивдүү материалдарды ички (б.а. жалпы пайдалануудагы байланыш жолуна чыкпай туруп) алып өтүүлөргө жайылтылбайт.

4. Ушул Талаптар радиоактивдүү материалдарды ташуу (транспорттоо) жаатындагы ишти жүзөгө ашырууга лицензиясы бар, анын ичинде таңгактоочу комплекттерди жана таңгактарды иштеп чыгууга, жасоого, сыноого жана эксплуатациялоого катышкан, ошондой эле ташуу процессинде радиоактивдүү материалдарды (таңгактарды) убактылуу (транзиттик) сактоону жүзөгө ашырган бардык юридикалык жана жеке жактар үчүн милдеттүү.

2- глава. Терминдер жана аныктамалар

Ушул Талаптардын максаттары үчүн төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат: А1 – өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материалдын активдүүлүгүнүн мааниси, ал ушул Талаптардын 1-тиркемесинин 1 жана 2-таблицаларында көрсөтүлгөн же ушул Талаптардын 1-тиркемесине ылайык аныкталган жана ушул Талаптардын тиешелүү жоболоруна ылайык активдүүлүктүн чектерин аныктоо үчүн колдонулат; А2 – ушул Талаптардын 1-тиркемесинин 1 жана 2-таблицаларында көрсөтүлгөн же ушул Талаптардын 1-тиркемесине ылайык аныкталган, өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материалдарды кошпогондо, радиоактивдүү материалдын активдүүлүк мааниси, ал ушул Талаптарга ылайык активдүүлүктүн чектерин аныктоо үчүн колдонулат; активдүүлүк – радиоактивдүүлүктүн өлчөмү. Белгилүү бир энергиялык абалдагы радионуклиддин белгилүү бир саны үчүн убакыттын белгиленген учурунда A активдүүлүгү A = dN/dt түрүндө берилет, мында dN – dt убакыт аралыгында ошол энергиялык деңгээлден күтүлгөн спонтандык ядролук айлануулардын саны. Эл аралык бирдиктер системасында активдүүлүктүн өлчөө бирдиги беккерель (Бк) болуп саналат; төмөн уулуулуктагы альфа-нурлануучулар – табигый уран; байытылбаган уран; табигый торий; уран-235 же уран-238; торий-232; кендердин курамында же физикалык жана химиялык концентраттар түрүндө камтылган торий-228 жана торий-230; же жарым ажыроо мезгили 10 суткадан аз болгон альфа-нурлануучулар; бөлүнүүчү материалдар – уран-233, уран-235, плутоний-239, плутоний-241 же бул радионуклиддердин кандай болбосун комбинациясын камтыган ядролук материал. Бул аныктамага төмөнкүлөр кирбейт:

1) нурланбаган табигый уран же байытылбаган уран;

2) табигый уран же жылуулук нейтрон реакторлорунда гана нурланган байытылбаган уран;

критикалуулугу боюнча коопсуздук индекси (ККИ) – таңгакка, транспорттук пакетке же бөлүнүүчү ядролук материалды камтыган жүк контейнерине белгиленген сан, ал бөлүнүүчү материалды камтыган таңгактардын, транспорттук пакеттердин же жүк контейнерлеринин жалпы санын контролдоо үчүн колдонулат; өзгөчө пайдалануу – транспорт каражатын же ири жүк контейнерин бир гана жүк жөнөтүүчү тарабынан пайдалануу, ал аркылуу жүктөө жана түшүрүү боюнча бардык баштапкы, аралык жана акыркы операциялар жүк жөнөтүүчү же жүк алуучу тарабынан же алардын көрсөтмөлөрү боюнча жүзөгө ашырылат; категория (таңгактын же транспорттук пакеттин)  таңгактын же пакеттин радиациялык коркунучунун даражасын белгилөө, ал алардын бетиндеги нурлануу деңгээли жана алардын транспорттук индекси (ТИ) (англисче кыскартылышы TI) боюнча аныкталат; массалык жүктөр үчүн орто жүк көтөрүмдүүлүктөгү контейнер (МЖОЖКК) – жылдырылып туруучу таңгактоо комплекти, ал:

1) ички көлөмү 3 м³дан ашпайт;

2) жүктөрдү механикалык иштетүүгө мүмкүндүк берген конструкцияга ээ;

3) эксплуатациялык сыноолорго ылайык жүктөрдү иштетүү жана ташуу учурунда пайда болгон жүктөмдөргө туруктуу;

4) Бириккен Улуттар Уюмунун Кооптуу жүктөрдү ташуу боюнча сунуштамаларынын (БУУнун басылмасынын 16-главасы – ST/SG/AC.10/1) массалык жүктөр үчүн орто жүк көтөрүмдүүлүктөгү контейнерлер үчүн сунуштамаларга арналган главасында баяндалган ченемдерге ылайык конструкцияланган;

максималдуу нормалдуу жумушчу басым – деңиз деңгээлинде атмосфералык басымдан ашкан максималдуу басым, ал вентиляциясыз же ашыкча басымды чыгаруусуз, кошумча система аркылуу тышкы муздатуусуз же ташуу учурунда эксплуатациялык контролдоо чараларысыз, таңгакты герметизациялоо системасында бир жылдын ичинде айлана-чөйрөнүн шарттарына туура келген температуралык режимдин жана күн радиациясынын шарттарында пайда болушу мүмкүн болгон; төмөн үлүштөгү активдүүлүккө ээ материал (ТҮА материалы) – табиятынан үлүштүк активдүүлүгү чектелген радиоактивдүү материал же орточо үлүштүк активдүүлүктүн белгиленген чектери колдонулуучу радиоактивдүү материал. Орточо үлүштүк активдүүлүктү аныктоодо ТҮА материалын курчап турган тышкы коргоо материалдары эсепке алынбоого тийиш. ТҮА материалдары үч топтун бирине кирет: ТҮА-I материалдары:

1) уран жана торий рудалары жана мындай рудалардын концентраттары, табигый тектүү радионуклиддерди камтыган (мисалы, уран, торий) жана ушул радионуклиддерди пайдалануу максатында кайра иштетүү үчүн арналган башка рудалар;

2) катуу нурланбаган табигый уран, же байытылбаган уран, же табигый торий, же алардын катуу же суюк курамдары, же аралашмалары;

3) А2 чоңдугу чектелбеген радиоактивдүү материалдар, ушул Талаптардын 78-пункту боюнча бошотууга кирбеген сандагы бөлүнүүчү ядролук материалдарды кошпогондо;

4) активдүүлүгү бүткүл көлөмгө таралган жана белгиленген орточо үлүштүк активдүүлүгү ушул Талаптардын 1-тиркемесинде көрсөтүлгөн активдүүлүктүн 30 жолу эселенген концентрациясынан көп эмес башка радиоактивдүү материалдар, ушул Талаптардын 78-пункту боюнча бошотууга кирбеген сандагы бөлүнүүчү ядролук материалдарды кошпогондо;

ТҮА-II материалдары:

1) тритийдин үлүштүк активдүүлүгү 0,8 ТБк/л чейинки суу;

2) активдүүлүгү бүткүл көлөмгө таралган, ал эми белгиленген орточо үлүштүк активдүүлүк катуу жана газ түрүндөгү материалдар үчүн 10-4 А2/г жана суюктуктар үчүн 10-5 А2/г көп эмес материалдар; ТҮА-III материалдары  төмөнкүлөрдү камтыган порошокторду кошпогондо, катуу материалдар, мисалы, байланышкан калдыктар,

активдештирилген материалдар:

1) радиоактивдүү материал бүтүндөй катуу материалда же катуу объекттердин топтомунда таралган же катуу, тыгыз байланыштыруучу материалда негизинен текши таралган (мисалы, бетон, битум, керамика ж.б.);

2) радиоактивдүү материал сууда аз эрийт же табияты боюнча аз эрүүчү негизги массада болот (радиоактивдүү материал 7 суткага сууга салынганда таңгактан агып чыгышы 0,1 А2ден ашпайт);

3) кандай болбосун коргоочу материалды эсепке албаганда белгиленген орточо үлүштүк активдүүлүк 2 × 10-3 А2/г ашпаса;

нурланбаган торий – 1 г торий-232де 10-7 г ашык эмес уран-233 камтыган торий; нурланбаган уран – 1 г уран-235те 2 × 103 Бк плутонийден көп эмес уран жана 1 г уран-235те 9 МБк бөлүнүү продукттарынан көп эмес жана 1 г уран-235 үчүн 5 × 10-3 г уран-236дан көп эмес уран; беттин алынбаган (туруктуу) радиоактивдүү булганышы өзүнөн өзү же ташуунун кадимки шарттарында бетине тийгенде булганган бетинен айлана-чөйрөгө өтпөгөн радиоактивдүү материалдар; байытылбаган уран – табигый уранга салыштырганда массасы боюнча пайыздык катышта уран‑235 аз камтылган уран. Аз санда уран‑234 кездешет; байытылган уран – табигый уранга салыштырганда массасы боюнча пайыздык катышта уран-235ти көбүрөөк камтылган уран. Аз санда уран‑234 кездешет; үстүнкү бетинин радиоактивдүү булгануусу бар объект (БРБО) – бул радиоактивдүү болуп эсептелбеген катуу объект, үстүнкү бетинин радиоактивдүү булганышы бар. БРБО эки топтун бирине кирет: БРБО-I – катуу объект, анын үстүнкү бетинде:

1) 300 см2 аянтта (же, эгерде анын аянты 300 см2 аз болсо, бүткүл үстүнкү бетинде) орточо алынган жеткиликтүү бетиндеги туруксуз радиоактивдүү булгануу бета- жана гамма-нурлантуучулар жана уулуулугу төмөн альфа-нурлантуучулар үчүн 0,4 Бк/см2 жана башка бардык заттар үчүн 0,4 Бк/см2 ашпаса;

2) 300 см2 аянтында (же, эгерде анын аянты 300 см2 аз болсо, бүткүл үстүнкү бетинде) орточо алынган жеткиликтүү беттеги туруктуу радиоактивдүү булгануу бета- жана гамма-нурлантуучулары үчүн 4 × 104 Бк/см2 жана уулуулугу төмөн альфа-нурлантуучулар үчүн жана башка бардык альфа-нурлантуучулар үчүн 4 × 103 Бк/см2 ашпаса;

3) 300 см2 аянтында (же, эгерде анын аянты 300 см2 аз болсо, бүткүл үстүнкү бети боюнча) орточо алынган жеткиликсиз үстүнкү бетиндеги туруксуз радиоактивдүү булгануу жана туруктуу радиоактивдүү булгануу, бета- жана гамма-нурлантуучулар үчүн жана уулуулугу төмөн болгон альфа-нурлантуучулар үчүн 4 ×104 Бк/см2 жана бардык башка альфа-нурлантуучулар үчүн 4 × 103 Бк/см2 ашпаса; БРБО-II – бетинин туруктуу булгануусу же туруксуз булгануусу БРБО-I үчүн белгиленген тиешелүү чектен ашкан катуу объект жана

анда:

1) 300 см2 аянтта (же, эгерде анын аянты 300 см2 аз болсо, бүткүл үстүнкү бетине) орточо алынган жеткиликтүү беттеги туруктуу эмес радиоактивдүү булгануу бета- жана гамма-нурлантуучулар жана уулуулугу төмөн альфа-нурлантуучулар үчүн 400 Бк/см2 жана башка бардык альфа-нурлантуучулар үчүн 40 Бк/см2 ашпайт;

2) 300 см2 аянтта (же, эгерде анын аянты 300 см2 аз болсо, бүткүл үстүнкү бетине) орточо алынган жеткиликтүү беттеги туруктуу радиоактивдүү булгануу бета- жана гамма-нурлантуучулар жана уулуулугу төмөн альфа-нурлантуучулар үчүн 8 × 105 Бк/см2 жана башка бардык альфа-нурлантуучулар үчүн 8 × 104 Бк/см2 ашпайт;

3) 300 см2 аянтта (же, эгерде анын аянты 300 см2 аз болсо, бүткүл үстүнкү бетине) орточо алынган жеткиликсиз болгон үстүнкү бетиндеги туруксуз радиоактивдүү булгануу менен бирге туруктуу радиоактивдүү булгануу бета- жана гамма-нурлантуучулар жана уулуулугу төмөн альфа-нурлантуучулар үчүн 8 × 105 Бк/см2 жана башка бардык альфа-нурлантуучулар үчүн 8 × 104 Бк/см2 ашпайт;

4) табигый уран – уран изотопторунун табигый аралашмасын камтыган уран (болжол менен массасы боюнча 99,28 % уран-238 жана 0,72 % уран-235). Аз өлчөмдө уран-234 бар;

радиациялык коргоо программасы – радиациялык коргоо чараларын пландоону жана эсепке алууну камсыз кылуу үчүн радиоактивдүү материалдарды ташуу учурунда системалуу түрдө жүргүзүлүүчү иш-чаралардын программасы; радиоактивдүү зат – иондуу нурланууну чыгарган ядролук материалдарга тиешеси жок зат; өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал (ӨТРМ) – ӨТРМге карата ушул Талаптарга жооп берген, чачырабаган катуу же герметикалык каптамага жайгаштырылган радиоактивдүү материал; чачылуу жөндөмү төмөн радиоактивдүү материал (ЧЖТРМ) – ЧЖТРМге коюлган ушул Талаптарга жооп берген, порошок түрүндө болбогон катуу радиоактивдүү материал же герметикалык кабыкчага жайгаштырылган, чачылуу жөндөмү чектелген катуу радиоактивдүү материал; үстүнкү радиоактивдүү булгануу – транспорт каражаттарынын, жүк контейнерлеринин, таралардын, таңгактардын жана башка предметтердин бетинде бета-, гамма- жана уулуулугу төмөн альфа- нурлантуучулар үчүн 0,4 Бк/см2 жана башка бардык альфа- нурлантуучулар үчүн 0,04 Бк/см2 ашкан санда техногендик мүнөздөгү радиоактивдүү материалдардын болушу; радиоактивдүү курам – таңгактоочу комплекттеги кандай болбосун радиоактивдүү же активдештирилген катуу заттар, суюктуктар жана газдар менен бирге радиоактивдүү материал; радиоактивдүү материал радионуклиддерди камтыган кандай болбосун материал, анда активдүүлүктүн концентрациясы, ошондой эле жүктүн толук активдүүлүгү МАГАТЭ коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) 402–407-пункттарында көрсөтүлгөн маанилерден ашат; резервуар – суюктуктар, порошоктор, гранулалар же аралашмалар үчүн сыйымдуулугу кеминде 450 л жана газдар үчүн кеминде 1000 л болгон контейнер-цистерна, автоцистерна, темир жол цистернасы же башка идиш. Резервуар жер үстүндөгү жолдор менен ташууга ылайыктуу, конструкциялык жабдууларын алып салбастан толтурууга жана бошотууга мүмкүн болушу, транспорт каражаты бекитүүчү жана туруктуулукту камсыз кылуучу элементтерге ээ болушу жана толтурулган абалында көтөрүүгө жарактуу болушу керек; бөлүнүүнүн өзүн-өзү колдоочу ядролук чынжыр реакциясы (ӨЧР) – радионуклиддердин бөлүнүү процесси, мында белгилүү бир убакыт аралыгында ядролук бөлүнүү процессинде пайда болгон нейтрондордун саны ошол эле убакыт аралыгында агып кетүүнүн жана жутулуунун натыйжасында системадан чыгып кеткен нейтрондордун санына барабар же андан көп болот; герметизациялоо системасы (таңгактоо) – ташуу учурунда радиоактивдүү курамды кармап турууга арналган таңгактоо комплектинин конструкциясынын бөлүгү; алынуучу (фиксацияланбаган) үстүнкү беттин радиоактивдүү булгануусу – ташуу учурунда кадимки шарттарда үстүнкү бетинен алынып салынуучу радиоактивдүү материалдар; транспорттук пакет жүктү иштетүүнү, жүктөөнү, түшүрүүнү жана кампа жумуштарын комплекстүү механикалаштыруу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуучу пакеттөөнүн ар кандай ыкмаларын жана каражаттарын колдонуу менен бир нече жүк бирдиктеринен (таңгактардан)түзүлгөнирилешт ирилген жүк бирдиги. Пакеттөө каражаттарына төмөнкүлөр кирет: поддондор (жалпак, туруучу, решетка, ящик), ийкемдүү же катуу боолор (тасмалар, салмоорлор, торлор, пленкалар), зым, аркан жана бекитүүнүн башка элементтери; транспорттук индекс (ТИ) – таңгакка, транспорттук пакетке, жүк контейнерине, резервуарга же таңгакталбаган ТҮА-I жана БРБО-1 материалдарына ыйгарылган сан, ал радиоактивдүү материалдардын жүктөрүн ташууда радиациялык коопсуздукту контролдоо үчүн колдонулат. Транспорттук индекстин сандык маанисин аныктоо ыкмасы ушул Талаптардын 106–117-пункттарында келтирилген; изотоптун үлүштүк активдүүлүгү – берилген изотоптун бирдик массасына карата активдүүлүгү; материалдын үлүштүк активдүүлүгү – радионуклиддер негизинен бирдей бөлүштүрүлгөн материалдын массасынын же көлөмүнүн бирдигине активдүүлүк; таңгак – ташуу үчүн берилген формадагы радиоактивдүү курамды камтыган таңгак комплекти; МАГАТЭ № SSR-6 (Rev. 1) коопсуздук талаптарына ылайык таӊгактардын классификациясынын бирдейлиги үчүн таңгактар төмөнкүдөй типтерге бөлүнөт:

- бошотулган таӊгак;

- өнөр жай таӊгагынын (ӨТ) 1, 2, 3-түрлөрү (ӨТ-1, ӨТ-2, ӨТ-3);

- таӊгактын А тиби;

- таӊгактын B тиби;

- таӊгактын С тиби.

Бөлүнүүчү материалдарды камтыган таңгактардын бардык типтерине кошумча талаптар коюлат (ушул Талаптардын 77-85-пункттары). Кошумча талаптар уран гексафториди камтылган таңгактарга карата колдонулат (ушул Талаптардын 42–45-пункттары); таңгактоочу комплект (транспорттук таңгактоочу комплект) – радиоактивдүү курамды жайгаштыруу жана кармоо үчүн зарыл болгон компоненттердин жыйындысы. Таңгактоочу комплект, атап айтканда, бир же бир нече идиштерди, сорбенттик заттарды, аралык курулмаларды, нурлануудан коргоо, муздатуу жана жылуулук изоляциялоо үчүн түзүлүштөрдү, амортизаторлорду камтышы мүмкүн. Таңгактоо комплекти ящик, куту, бочка же ушуга окшош идиштер түрүндө болушу мүмкүн, жүк контейнерин, резервуарды же массалык жүктөр үчүн орто жүк көтөрүмдүүлүктөгү контейнерди (МЖОЖКК) түзүшү мүмкүн; нурлануунун деңгээли – дозанын саатына миллизиверттер менен берилген тиешелүү кубаттуулугу; физикалык коргоо – радиоактивдүү материалдарды уурдоону жана радиоактивдүү материалдарга жана радиоактивдүү материалдарды ташыган транспорт каражаттарына каршы диверсияларды болтурбоо үчүн арналган уюштуруу иш-чараларынын, инженердик-техникалык каражаттардын жана коргоо бөлүмдөрүнүн иш-аракеттеринин жыйындысы; ядролук материал – бөлүнүүчү материалдарды (заттарды) камтыган же кайра чыгарууга жөндөмдүү материал.

3- глава. Ташуу коопсуздугун камсыз кылуунун негизги талаптары

5. Жүккө болгон талаптар жана ташуу шарттары төмөнкүдөй негизги эрежелерге негизделет:

- таңгактардан жана транспорт каражаттарынан (автомобиль, прицеп же жарым прицеп, темир жол кыймылдуу курамы) чыккан нурлануу деңгээлдерин, алардын беттеринин радиоактивдүү булгануусун жана таңгактардан радиоактивдүү курамдын чыгып кетишин чектөө;

- ташуунун ар кандай шарттарында белгиленген чектерде жылчыксыздыкты жана радиациялык коргоону камсыз кылуу жөндөмдүүлүгүнө жана радиоактивдүү курамдын чачырап кетүү жөндөмдүүлүгүнө жараша бир таңгакта ташылуучу радиоактивдүү курамдын санын жана радионуклиддик курамын чектөө;

- таңгакта бөлүнүүчү ядролук материалдын санын чектөө жана (же) мындай материалдарды ташууда ӨЧРдин пайда болуу шарттарын жокко чыгаруу талаптарын белгилөө;

- ташууда жүргүзүлүүчү атайын уюштуруу-техникалык иш-чаралардын минималдуу көлөмүндө пайдалануу коопсуздугу таңгактоочу комплектинин конструкциясынын эсебинен камсыздалууга тийиш болгон таңгактоочу комплекттерди пайдалануу;

- бир транспорт каражатында ташылуучу таңгактардын санын алардын радиациялык коркунучунун даражасына жана ӨЧРдин пайда болуу коркунучуна жараша чектөө;

- жүккө жана транспорт каражатына зарыл болгон маркировканы, этикеткаларды (кооптуулук белгилерин) жана эскертүү белгилерди камсыз кылуу;

- таңгактын конструкциясынын эл аралык стандарттарга ылайык келүүсүнө өндүрүүчүнүн сертификатынын жана ушул Талаптарда каралган учурларда ташууга лицензиянын болушу;

- ташууда радиациялык коопсуздук жеке дозалардын, жамааттык дозалардын чоңдугу жана нурлануу ыктымалдыгы акылга сыярлык жеткиликтүү төмөнкү деңгээлде кармалгандай, ал эми жеке нурлануунун дозалары тиешелүү белгиленген чектерден ашпагандай камсыздалышы керек. Бул талаптарды аткаруу үчүн жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) тарабынан көрүлүүчү чаралар радиациялык коргоо программасында келтирилет, анда радиоактивдүү материалдарды ташууда коопсуздукту камсыз кылуучу жол-жоболордун жана эрежелердин толук баяндалышы камтылууга тийиш;

- таңгактарды жана таңгакталбаган радиоактивдүү материалдарды кабыл алуунун, жүктөөнүн, сактоонун, жүктөп- жөнөтүүнүн, түшүрүүнүн жана ташуунун жүрүшүндө алар менен иштөө боюнча иштерди аткарып жаткан кызматкерлер билимин милдеттүү түрдө мезгил-мезгили менен текшерип туруу менен алардын нурлануусун жана персоналдын иш-аракетинин натыйжасында жапа чегиши мүмкүн болгон башка адамдардын нурлануусун чектөөнү камсыз кылуу үчүн алардын иши менен байланышкан ядролук, радиациялык коопсуздук маселелери жана сактоо зарыл болгон сактык чаралары боюнча тиешелүү окутуудан өтүүгө тийиш.

Жүктөрдү жүктөө, ташуу жана түшүрүү боюнча бир жолку операцияларды жүргүзүүгө тартылган кызматкерлер иштин алдында нускамадан өтүшү керек. Нускаманын жыйынтыгы документтер менен таризделет.

6. Ташуу менен байланышкан иштерди аткаруунун натыйжасында кесиптик нурлануу болгон учурда, төмөнкүдөй өлчөмдө эффективдүү дозаны алууну баалоого ылайык:

1) жылына 1 мЗв жогору өтө аз ыктымал болуп саналат – өзгөчө иш графиги, деталдуу дозиметриялык контроль, дозаны баалоо программалары же жеке эсепке алуу талап кылынбашы керек;

2) жылына 1–5 мЗв толук ыктымалдуу болуп саналат – жумуш орундарын дозиметриялык контролдоо же жеке дозиметриялык контролдоо аркылуу дозаны баалоо программалары жүзөгө ашырылууга тийиш. Тиешелүү персонал Б тобуна кирет;

3) жылына 5 мЗв жогору толук ыктымалдуу болуп саналат – жеке дозиметриялык контроль жүргүзүлүшү керек. Тиешелүү персонал А тобуна кирет.

7. Жеке дозиметриялык контроль же жумуш орундарын дозиметриялык контролдоо тийиштүү түрдө документтер менен таризделүүгө тийиш.

8. Радиоактивдүү материалдар иштетилбеген киноплёнкаларынан, фотоплёнкаларынан, рентген плёнкаларынан, фотопластинкалардан жана рентген пластинкаларынан (мындан ары фотосезгич материалдар) бөлүнүшү керек. Бөлүүчү аралыкты аныктоо радиоактивдүү материалдарды ташуунун кесепетинде көрсөтүлгөн материалдардын нурлануусу фотосезгич материалдардын жүгүнүн партиясына 0,1 мЗв чейин чектелгидей жүргүзүлөт (ушул Талаптардын 2-тиркемеси).

9. Жүк жөнөтүүчү, жүк алуучу жана жүк ташуучу транспорт кырсыктарын жана аварияларды алдын алуу жана алардын кесепеттерин жоюу боюнча ушул Талаптардын жана транспорттун ар кандай түрлөрүндө колдонулуучу жүктөрдү (коркунучтуу жүктөрдү) ташуу эрежелеринин шарттарына ылайык иш-чараларды жүзөгө ашырууга милдеттүү.

10. Ушул Талаптар колдонууга киргизилгенге чейин иштелип чыккан жана (же) даярдалган таңгактоочу комплекттер үчүн иштеп чыгуу жана (же) даярдоо стадиялары үчүн сапатты камсыз кылуу программаларынын жоктугуна жол берилет. Мындай учурда эксплуатациялоодо сапатты камсыз кылуу программалары тиешелүү компенсациялоочу жоболорду камтууга тийиш: радиоактивдүү материалдарды ташууда кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерине ылайык бул материалдардын же таңгактоочу материалдардын башка коркунучтуу касиеттери кошумча эске алынууга тийиш.

Радиоактивдүү материалдардын же таңгактардын материалдарынын атмосфералык аба же суу менен өз ара аракеттенүүсүнүн натыйжасында кооптуу касиетке ээ продукттардын пайда болуу мүмкүнчүлүгүн да эске алуу керек.

4- глава. Таңгактардын классификациясы жана жүктөө чектөөлөрү

11. Таңгактар төмөнкү типтерге классификацияланат:

- бошотулган таңгак – 8-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашпаган активдүүлүк менен радиоактивдүү материалдарды камтыган таңгактоочу комплект. Мындай таңгактоочу комплекттин конструкциясы транспорттук таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга коюлган жалпы талаптарды канааттандырууга тийиш (ушул Талаптардын 47-пункту);

- 1-типтеги өнөр жай таңгагы (ӨТ-1) – ТҮА-I же БРБО-I материалды камтыган таңгактоочу комплект, анын конструкциясы транспорттук таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга коюлган жалпы талаптарды канааттандырат (ушул Талаптардын 47-пункту);

- 2-типтеги өнөр жай таңгагы (ӨТ-2) – ТҮА-I, ТҮА-II, ТҮА-III же БРБО-II материалдарынын айрым түрлөрүн камтыган таңгактоочу комплект (5, 6-таблицалар), анын конструкциясы транспорттук таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга коюлган жалпы талаптарга (ушул Талаптардын 47-пункту), ошондой эле кошумча талаптарды (ушул Талаптардын 35–41-пункттары) канааттандырат;

- 3-типтеги өнөр жай таңгагы (ӨТ-3) – ТҮА-II же ТҮА-III материалдарынын айрым түрлөрүн камтыган таңгактоочу комплект (9-таблица), анын конструкциясы транспорттук таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга коюлган жалпы талаптарды (ушул Талаптардын 47-пункту) жана кошумча талаптарды (ушул Талаптардын 35–41-пункттары) канааттандырат;

- А типтеги таңгак – өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал үчүн же радиоактивдүү материалдын башка түрлөрү үчүн А2ге чейинки активдүүлүгү бар радиоактивдүү материалды камтыган таңгактоочу комплект, анын конструкциясы транспорттук таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга карата жалпы талаптарды (ушул Талаптардын 33-пункту), ошондой эле А типтеги таңгактарга карата талаптарды (ушул Талаптардын 46–62-пункттары) канааттандырат;

- В типтеги таңгак – өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал үчүн А1 же башка түрлөр үчүн А2 ашкан радиоактивдүү материалды камтыган таңгак комплекти (ушул Талаптарга 1-тиркеме), анын конструкциясы B(U) же B(M) типтеги таңгактарга карата талаптарды канааттандырат (ушул Талаптардын 63–75-пункттары);

- С типтеги таңгак – өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал үчүн активдүүлүгү 3000A1 же 100000A2 (кайсы мааниси төмөн экендигине жараша) жана башка радиоактивдүү материалдар үчүн 3000A2 ашык радиоактивдүү материалды камтыган таңгактоочу комплект (ушул Талаптардын 1-тиркемеси), анын конструкциясы С типтеги таңгактарга болгон талаптарды канааттандырат (ушул Талаптардын 76-пункту).

12. Таңгактар ушул таңгактын конструкциясы үчүн уруксат берилген радиоактивдүү материалдарды гана камтышы керек. Мындан тышкары, жүктөлгөн радиоактивдүү материалдардын санына жана параметрлерине карата төмөнкү жалпы талаптар сакталышы керек:

бошотулган таңгактар:

– табигый урандан, байытылбаган урандан же табигый торийден башка радиоактивдүү материал үчүн бошотулган таңгакта активдүүлүгү төмөнкү маанилерден ашкан радиоактивдүү материал болбошу керек:

– 8-таблицанын 2 жана 3-тилкелеринде көрсөтүлгөн чектер тиешелүүлүгүнө жараша ар бир өзүнчө предмет жана ар бир таңгак үчүн прибордо камтылган же прибордун же саат же электрондук аппаратура сыяктуу башка өнөр жай буюмунун бөлүгү болуп саналган радиоактивдүү материал үчүн;

– жогоруда көрсөтүлгөн түрдө колдонулбаган радиоактивдүү материал үчүн 8-таблицанын 4-тилкесинде көрсөтүлгөн активдүүлүк чектери;

2) эгерде урандын же торийдин сырткы бети металлдан же башка бышык материалдан жасалган радиоактивдүү эмес кабык менен капталган шартта бошотулган таңгак табигый урандан, байытылбаган урандан же табигый торийден жасалган предметтердин каалаган саны камтылышы мүмкүн.

13. ӨТ-1, ӨТ-2 жана ӨТ-3 типтердеги таңгактар үчүн ТҮА же БРБО материалдарынын толук активдүүлүгү ушул Талаптардын 136-пунктунда көрсөтүлгөн нурлануу деңгээлинен жана 10-таблицада көрсөтүлгөн транспорт каражаты үчүн активдүүлүк чектеринен ашпоого тийиш.

14. В типтеги таңгактар төмөнкүлөрдү камтыбашы керек:

1) активдүүлүгү мындай конструкцияны таңгактоо үчүн уруксат берилген мааниден ашкан радиоактивдүү материалдар;

2) формасы, физикалык абалы, химиялык формасы же радионуклиддик курамы ушул конструкциянын таңгагы үчүн уруксат берилгенден айырмаланган жана таңгактын конструкциясына сертификаттарда (уруксат сертификаттарда) көрсөтүлгөн радиоактивдүү материалдар.

15. С типтеги таңгактар төмөнкүлөрдү камтыбашы керек:

1) активдүүлүгү мындай конструкцияны таңгактоо үчүн уруксат берилген мааниден ашкан радиоактивдүү материалдар;

2) формасы, физикалык абалы, химиялык формасы же радионуклиддик курамы ушул конструкциянын таңгагы үчүн уруксат берилгенден айырмаланган жана таңгактын конструкциясына сертификаттарда (уруксат сертификаттарда) көрсөтүлгөн радиоактивдүү материалдар.

16. Бөлүнүүчү ядролук материалдарды камтыган таңгактар төмөнкүлөрдү камтыбашы керек:

1) ушул конструкциянын таңгагы үчүн уруксат берилгенден айырмаланган ар кандай радионуклид же бөлүнүүчү материалдар;

2) массасы, формасы, физикалык абалы, химиялык формасы же мейкиндикте жайгашуусу ушул конструкциянын таңгагы үчүн уруксат берилгенден айырмаланган жана таңгактын конструкциясына сертификаттарда (уруксат сертификаттарда) көрсөтүлгөн бөлүнүүчү материалдар.

17. Таңгактагы уран гексафторидинин массасы таңгак колдонула турган заводдук системалар үчүн көрсөтүлгөн максималдуу таңгактоо температурасында толтурулбаган көлөмдү 5 %дан кем түзө турган мааниден ашпоого тийиш. Уран гексафториди катуу абалда болушу керек, ал эми таңгактын ички басымы ташуу үчүн берилгенде атмосфералык басымдан ашпашы керек.

18. Эгерде таңгак аны башка радиоактивдүү материал (тиешелүү сертификатта (уруксат сертификатта) көрсөтүлгөндөн айырмаланган) менен жүктөөдө ушул Талаптардын шарттарына жооп бере турган болсо, ага башка радиоактивдүү материалды жүктөөгө жаңы сертификат (уруксат сертификат) таризделген же колдонуудагы сертификатка (уруксат сертификатка) кошулган шартта жол берилет.

5- глава. Радиоактивдүү материалдарга, транспорттук таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга талаптар

19. ТҮА-III материалы катуу болушу керек жана таӊгактын бардык курамын сыноодон өткөргөндө суунун активдүүлүгү 0,1 А2 ден ашпагыдай касиеттерге ээ болушу керек.

20. Өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал кеминде бир габариттик өлчөмү 5 мм кем болбоого тийиш.

21. Өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал төмөнкүдөй касиеттерге ээ болушу керек:

1) ал МАГАТЭнин коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолор тартибинин VII бөлүмүндө көрсөтүлгөн кагылышуу, сокку жана ийилүү сыноолорунда (колдонууга жараша) сынбашы же бузулбашы керек;

2) ал МАГАТЭнин коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолор тартибинин VII бөлүмүндө көрсөтүлгөн жылуулук сыноолордо (колдонууга жараша) эрибеши же чачырабашы керек;

3) МАГАТЭнин коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолор тартибинин VII бөлүмүнө ылайык щелочтон тазалоого сыноолордон кийин суунун активдүүлүгү 2 кБк (50 нКи) ашпоого тийиш. Альтернатива катары жабык булактар үчүн ИСО 9978 эл аралык стандартында “Радиациядан коргоо – Жабык радиоактивдүү булактар – Агып чыгууга сыноо методдору” көрсөтүлгөн көлөмдүк агып чыгууну баалоо методу менен тиешелүү сыноолордон кийин агып кетүү деңгээли сертификат (уруксат сертификат) берилгенде макулдашылган тиешелүү жол берилген чектен ашпоого тийиш.

22. Эгерде радиоактивдүү материалдын өзгөчө түрүнүн курамдык бөлүгү герметикалык капсула болуп саналса, анда ал ажыратылбас болуш керек.

23. Чачылуу жөндөмү төмөн радиоактивдүү материал ушундай касиеттерге ээ болушу керек, мында көрсөтүлгөн коргоосуз радиоактивдүү материалдын бардыгынан 3 м аралыкта нурлануу деңгээли 10 мЗв/сааттан (1000 мбэр/саат) ашпоого тийиш.

24. Таңгактын конструкциясы массасын, көлөмүн жана формасын эске алуу менен жүктөө, түшүрүү жана ташуу учурунда аны менен иштөөнүн жөнөкөйлүгүн жана коопсуздугун камсыз кылууга тийиш. Мындан тышкары, таңгак ташуу учурунда транспорт каражатында талаптагыдай түрдө бекитиле тургандай кылып куралышы керек.

25 Таңгакты жылдыруу (көтөрүү) үчүн арналган таңгактагы бекитүү элементтери эксплуатациялоо боюнча нускамага ылайык колдонулганда иштен чыкпашы керек, ал эми алар бузулган учурда таңгак ушул Талаптардын жоболоруна таңгактын тибине жараша жооп берүүгө тийиш. Таңгакты жулкуп жылдырган (көтөргөн) учурда запастагы коэффициенттер (бекемдиги боюнча ж.б.) эске алынууга тийиш.

26. Таңгактын тышкы бетинде жайгашкан, аны жылдыруу (көтөрүү) үчүн (уруксат берилген же берилбестен) колдонууга мүмкүн болгон жабдуулар ушул Талаптардын 28-пунктуна ылайык анын массасына чыдашы керек же ташуу учурунда алар алып салынууга же башкача жол менен колдонууга жараксыз жасалууга тийиш.

27. Таңгактоочу комплект сырткы бети чыгып турган бөлүктөрү жок жана зыянсыздандыруу кыйын болбогудай, ал эми сырткы бетинин конструкциясы суунун топтолушуна жол бербегидей дээрлик мүмкүн болушунча иштелип чыгышы жана жасалышы керек.

28. Ташуу учурунда таңгакта жайгашкан жана таңгактын бир бөлүгү болуп эсептелбеген бекитүүчү элементтер анын коопсуздугун ушул Талаптардын жоболоруна ылайык келбей калгыдай деңгээлде начарлатпоого тийиш.

29. Таңгак кулпулоочу түзүлүштөрдүн натыйжалуулугу же бардык таңгактын бүтүндүгү кандайдыр бир начарлабастан, ташуунун кадимки шарттарында пайда болушу мүмкүн болгон кандай болбосун ылдамдоонун, вибрациянын же резонанстын таасирине туруштук берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу керек. Гайкалар, болттор жана башка бекитүүчү элементтер көп жолу колдонулганда да алар өзүнөн өзү бошоп кетпегидей курулушу керек.

Ылдамдоолордун максималдуу маанилери катары 1-таблицада көрсөтүлгөн транспорттун ар кандай түрлөрү үчүн максималдуу ылдамдоолор кабыл алынат.

1- таблица. Транспорттун ар кандай түрлөрү үчүн максималдуу ылдамдоолор

Транспорттун түрү

Максималдуу ылдамдоолор, g

узунунан

капталдан

вертикалдуу

Автомобиль

± 2

± 1

+3; -2

Темир жол

± 10

± 2

± 4

30. Радиоактивдүү курам, таңгактоочу комплекттин материалдары жана бири-бири менен тийишүүсү мүмкүн болгон башка элементтер (мисалы, таңгакты транспорт каражатына бекитүүчү элементтер) физикалык жана химиялык жактан шайкеш болушу керек. Алардын абалы жана нурлануу шарттарындагы өз ара аракети эске алынышы керек.

31. Радиоактивдүү курам чыгып кетиши мүмкүн болгон бардык клапандар аларга уруксатсыз таасирге каршы конструкциялык жактан корголушу керек.

32. Таңгактын конструкциясы радиоактивдүү курамдын жана таңгактоочу комплекттин элементтеринин башка кооптуу касиеттерин эске алышы керек.

33. Таңгактардын радиоактивдүү курамы таңгактардын тибине жараша ушул Талаптардын 12–17-пункттарында көрсөтүлгөн шарттарга жооп бериши керек.

34. Бошотулган таңгактар ушул Талаптардын 24–33-пункттарында көрсөтүлгөн ченемдерди канааттандырышы керек.

35. 1-типтеги өнөр жай таңгактары (ӨТ-1) ушул Талаптардын 24–33 жана 47-пункттарында көрсөтүлгөн жоболорун канааттандырышы керек.

36. 2-типтеги өнөр жай таңгактары (ӨТ-2) ушул Талаптардын 35-пунктунда көрсөтүлгөндөй 1-типтеги өнөр жай таңгактарына (ӨТ-1) карата шарттарын канааттандырышы керек.

37. 3-типтеги өнөр жай таңгактары (ӨТ-3) ушул Талаптардын 35-пунктунда көрсөтүлгөндөй 1-типтеги өнөр жай таңгактарына (ӨТ-1) карата шарттарын жана ушул Талаптардын 48–60-пункттарында келтирилген ченемдерин канааттандырышы керек.

38. Резервуарлар ошондой эле 2 жана 3-типтеги өнөр жай таңгактары (ӨТ-2 жана ӨТ-3) катары колдонулушу мүмкүн, эгерде:

1) алар ушул Талаптардын 35-пунктунда көрсөтүлгөн 1-типтеги өнөр жай таңгактарына (ӨТ-1) карата шарттарга ылайык келсе;

2) алар Бириккен Улуттар Уюмунун Кооптуу жүктөрдү ташуу боюнча сунуштарынын (ST/SG/AC. 10/1 – БУУ басылмасы) “Цистерна контейнерлерде кооптуу жүктөрдү аралаш ташуу боюнча сунуштар” главасында жазылган ченемдерге же башка эквиваленттүү талаптарга ылайык конструкцияланса жана 265 кПа сыноо басымын көтөрө алса;

3) алар кандай болбосун каралган кошумча коргоо нормалдуу иштөөдө жана ташуунун кадимки шарттарында пайда болгон статикалык жана динамикалык жүктөмдөргө туруштук бере алгыдай жана резервуардын сырткы бетиндеги нурлануу деңгээлинин 20 %дан ашык жогорулашына алып келген коргоо касиеттерин жоготпогондой конструкцияланса.

39. Цистерна контейнерлерден тышкары башка резервуарлар суюк радиоактивдүү материалдарды жана ТҮА-I жана ТҮА-II газдарын 9-таблицага ылайык ташуу үчүн 2 жана 3-типтеги өнөр жай таңгактары (ӨТ-2 жана ӨТ-3) катары колдонулушу мүмкүн, эгерде алар ушул Талаптардын 38-пунктунда көрсөтүлгөн эквиваленттүү ченемдерге ылайык келсе.

40. Жүк контейнерлери 2 жана 3-типтеги өнөр жай таңгактары (ӨТ-2 жана ӨТ-3) катары колдонулушу мүмкүн, эгерде:

1) алардын радиоактивдүү курамы катуу абалда болсо;

2) алар ушул Талаптардын 35-пунктунда көрсөтүлгөн 1-типтеги өнөр жай таңгактарына (ӨТ-1) карата шарттарга жооп берсе;

3) алар ИСО 1496/1 стандартынын “1-сериядагы жүк контейнерлери – Техникалык шарттар жана сыноолор – 1-бөлүк: Жалпы типтеги контейнерлер” талаптарын (өлчөмдөр жана жүктөөдөн тышкары) канааттандыргандай конструкцияланса жана ушул документте жазылган сыноолордо жана ташуунун кадимки шарттарында пайда болгон ылдамдатууларда төмөнкүлөр алдын алынат:

- радиоактивдүү курамдын чыгышы же чачырашы;

- жүк контейнеринин сырткы бетиндеги нурлануу деңгээлинин 20 %дан ашык жогорулашына алып келген радиациялык коргоонун бүтүндүгүнүн бузулушу.

41. Массалык жүктөр үчүн орто жүк көтөрүмдүүлүктөгү металл контейнерлер (МЖОЖМК) 2 же 3-типтеги өнөр жай таңгактары (ӨТ-2 же ӨТ-3) катары да колдонулушу мүмкүн, эгерде:

1) алар ушул Талаптардын 35-пунктунда көрсөтүлгөн ӨТ-1 тибиндеги өнөр жай таңгактарына карата талаптарга жооп берсе;

2) алар Бириккен Улуттар Уюмунун Кооптуу жүктөрдү ташуу боюнча сунуштарынын (ST/SG/AC. 10/1 – БУУ басылмасы) массалык жүктөр үчүн орто жүк көтөрүмдүүлүктөгү контейнерлерге тиешелүү сунуштарга арналган главада жазылган ченемдерге ылайык конструкцияланса жана бул документте жазылган сыноолордо (эгерде түшүрүү сыноосунда багыт максималдуу зыян келтирүү максатында тандалган шартта) төмөнкүлөр болбогондо:

- радиоактивдүү курамдын чыгышы же чачырашы;

- коргоонун бүтүндүгүнүн бузулушу, ал үймө жүктөр үчүн орто жүк көтөрүмдүүлүктөгү контейнердин кайсы болбосун сырткы бетиндеги нурлануу деңгээлин 20 %дан ашык жогорулатууга алып келсе.

Уран гексафторидин камтыган таңгактарга карата талаптар

42. Ушул Талаптардын 45-пунктунда каралган учурлардан тышкары, уран гексафториди ИСО 7195 “Ташуу үчүн уран гексафторидинин (UF6) таңгагы” стандартында камтылган жоболорго, ошондой эле ушул Талаптардын 43 жана 44-пункттарына ылайык таңгактарга жайгаштырылат жана ташылат. Таңгак ушул Талаптардын башка главаларында жазылган жана материалдын ядролук жана радиациялык мүнөздөмөлөрүнө тиешелүү талаптарды канааттандырышы керек.

43. 0,1 кг же андан ашык уран гексафторидин камтууга арналган ар бир таңгак МАГАТЭ коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолордун тартиби VII бөлүмүндө көрсөтүлгөн сыноолордун талаптарын канааттандыргандай конструкцияланышы керек:

1) сыноодо чыгып кетпестен жана жол берилгис чыңалуу пайда болбостон туруштук бериши;

2) сыноодо уран гексафторидинин чыгып кетпестен же чачырап кетпестен туруштук бериши;

3) сыноодон герметизациялоо системасы бузулбастан туруштук бериши.

44. 0,1 кг же андан ашык уран гексафторидин камтыган таңгактар басымды бошотуучу түзүлүш менен жабдылбашы керек.

45. 0,1 кг же андан ашык уран гексафторидин камтыган таңгактар төмөнкү учурларда таңгактын конструкциясына сертификат (уруксат сертификаты) болгон шартта гана ташылышы мүмкүн:

1) таңгактар ИСО 7195 стандартында жана 43–44-пункттарда баяндалгандарга караганда башка талаптарга ылайык конструкцияланса жана ошого карабастан иш жүзүндө мүмкүн болушунча ушул Талаптардын 43–44-пункттарынын талаптарын канааттандырса;

2) таңгактар чыгып кетүүсүз жана 2,76 МПа кем сыноо басымын жол берилбеген чыңалуусуз кармап тургандай конструкцияланса;

3) таңгактар 9000 кг же андан ашык уран гексафторидин жайгаштырууга арналган учурда, таңгактар ушул Талаптардын 43-пунктунун 3-пунктчасынын ченемдерине жооп бербесе.

46. А тибиндеги таңгак ушул Талаптардын 47–62-пункттарында көрсөтүлгөн тиешелүү шарттар аткарылгандай конструкцияланууга тийиш.

47. Таңгактын эң кичине жалпы габариттик өлчөмү кеминде 0,1 м болушу керек.

48. Таңгактын сырткы бетинде жүк жөнөтүүчү тарабынан пломбаны орнотуу үчүн, ташууда пломбаны үзүү же бузуу мүмкүндүгүн жокко чыгаруучу түзүлүш болууга тийиш.

49. Таңгактардагы бекитүү үчүн болгон кандай болбосун шаймандар ташуунун нормалдуу да, авариялык да шарттарында бул шаймандарда пайда болгон жүктөм таңгактын ушул Талаптардын шарттарын канааттандырган жөндөмдүүлүгүн төмөндөтпөгөндөй конструкцияланууга тийиш.

50. Таңгактын конструкциясы таңгактоочу комплекттин компоненттеринин температурасынын диапазону -40тан +70°Сге чейин эсептелиши керек. Суюк курамдын тоңуу температурасы жана көрсөтүлгөн температура диапазонунда таңгактоочу комплекттин материалдарынын касиеттеринин начарлашы мүмкүндүгү эске алынышы керек.

Эгерде таңгак чектелген райондо жана (же) белгилүү бир жыл мезгилинде жана (же) белгилүү бир транспорт каражаттарында ташуу үчүн арналган болсо, температуранын маанилери райондордун климаттык шарттарына, жыл мезгилине жана транспорт каражаттарынын конструкциясы камсыз кылган шарттарга жараша кабыл алынышы мүмкүн. Таңгакты эксплуатациялоо районунун климаттык шарттарындагы чектөө жөнүндө анын сырткы бетинде тиешелүү туруктуу жазуу болушу керек.

51. Таңгак ишенимдүү жабылуучу бекитүүчү түзүлүш менен камсыздалган, ташуунун нормалдуу шарттарында таңгактын ичинде пайда болушу мүмкүн болгон басымдын өзгөрүшүнүн натыйжасында же кокусунан ачылып кетпеген герметизациялоо системасын камтышы керек.

52. Өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал герметизациялоо системасынын компоненти катары каралышы мүмкүн.

53. Эгерде герметизациялоо системасы таңгактын өзүнчө бөлүгү болсо, ал таңгактоочу комплекттин кайсы болбосун башка элементтерине көз каранды болбогон бекитүүчү түзүлүш менен жабдылышы керек.

54. Герметизациялоо системасынын кайсы болбосун элементинин конструкциясы зарыл учурда суюктуктардын жана башка материалдардын радиолитикалык ажыроосун, ошондой эле химиялык реакциялардын жана радиолиздин натыйжасында газдын пайда болушун эске алышы керек.

55. Герметизациялоо системасы айлана-чөйрөнүн басымы 60 кПа (0,60 кгс/см²) чейин азайган учурда радиоактивдүү курамды кармап турушу керек.

56. Коопсуздук клапандарынан (басым бошотуучу клапандардан) тышкары бардык арматуралардын арматура аркылуу кандай болбосун чыгып кетүүнүн алды алуу үчүн көңдөйлөрү жана тыгындары болушу керек.

57. Таңгак ташуунун кадимки шарттарында төмөнкүлөрдү алдын алышы керек:

1) радиоактивдүү курамдын чыгышын же чачырашын;

2) таңгактын сырткы бетиндеги нурлануу деңгээлинин 20 %дан ашык жогорулашына алып келген радиациялык коргоонун бүтүндүгүн жоготууну.

58. Радиациялык коргоо системасы, анын ичинде герметизациялоо системасынын бир бөлүгү болгон таңгактын компоненти, бул компоненттин коргоо чегинен кокусунан чыгып кетишин алдын алгыдай конструкцияланышы керек. Эгерде радиациялык коргоо мындай компонент менен анын ичинде өзүнчө түйүндү түзсө, радиациялык коргоо системасы таңгактоочу комплекттин кайсы болбосун башка элементтерине көз каранды болбогон бекитүүчү түзүлүш менен ишенимдүү жабылышы керек.

59. Таңгактын жана анын элементтеринин конструктивдүү аткарылышы жана даярдоо ыкмалары тиешелүү ченемдерге жана стандарттарга жооп бериши керек.

60. Суюк радиоактивдүү курам үчүн арналган таңгактын конструкциясы курамдын температуралык өзгөрүүлөрүн, динамикалык таасирлерди жана толтуруунун динамикасын компенсациялоо үчүн толтурулбаган кошумча көлөмдүн болушун камсыз кылышы керек.

61. Суюк радиоактивдүү курам үчүн арналган А тибиндеги таңгак ушул Талаптардын 57-пунктунда көрсөтүлгөн ченемдерди кошумча канааттандырышы керек:

- суюк радиоактивдүү курамдын эки эселенген көлөмүн сиңирүү үчүн жетиштүү сандагы абсорбциялоочу материалга ээ болушу керек. Мындай абсорбциялоочу материал суюктук чыгып кеткен учурда түздөн-түз суюктукка тийип тургудай жайгаштырылышы керек; же

- суюк радиоактивдүү курам баштапкы ички изоляциялоочу бөлүктөн чыгып кеткен учурда да экинчи сырткы изоляциялоочу бөлүктүн ичинде кармап турууну камсыздап тургандай конструкцияланган баштапкы ички жана экинчи сырткы изоляциялоочу бөлүктөрдөн турган герметизациялоо системасына ээ болууга тийиш.

62. Газдар үчүн арналган таңгак, МАГАТЭ Коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолордун тартиби VII бөлүмүндө көрсөтүлгөн сыноолорго дуушар болсо, радиоактивдүү курамдын жоголушун же чачырашын алдын алышы керек. Бул талап тритий же уусуз газдар үчүн арналган А тибиндеги таңгактарга тиешелүү эмес.

63. В(U) тибиндеги таңгактар ушул Талаптардын 57-пунктунун 1-пунктчасынан жана жогоруда көрсөтүлгөн талаптардан тышкары, таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга карата жалпы талаптарга, ошондой эле ушул Талаптардын 47–60-пункттарында белгиленген А тибиндеги таңгактарга карата талаптарга ылайык келиши керек. Ушул Талаптардын 49-пунктундагы жоболор авариялык ташуу шарттарына да тиешелүү.

64. Таңгак ташуудагы авариялык шарттарды имитациялаган сыноолор өткөрүлгөндөн кийин, ушул таңгак үчүн уруксат берилген максималдуу активдүүлүктөгү радиоактивдүү курам жүктөлгөн учурда таңгактын бетинен 1 м аралыкта нурлануунун деңгээли 0,01 Зв/с (1 бэр/с) ашпагандай конструкцияланышы керек.

65. Таңгак ушул Талаптардын 72-пунктунда көрсөтүлгөн айлана-чөйрөнүн шарттарында, таңгактын ичинде радиоактивдүү курамдан бөлүнүп чыккан жылуулук (МАГАТЭ Коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолодун тартиби VII бөлүмүндө көрсөтүлгөн сыноолорго ылайык) ташуунун нормалдуу шарттарында таңгакка жагымсыз таасир тийгизбегендей конструкцияланышы керек, мында таңгак бир жуманын ичинде тейленбесе ал герметизациялоо системасына жана коргоо касиеттерине карата тиешелүү талаптарга жооп бербей калуусуна алып келбеши керек. Жылуулуктун мүмкүн болгон таасири төмөнкүлөргө алып келиши мүмкүн экендиги эске алынышы керек:

1) радиоактивдүү курамдын жайгашуусун, геометриялык формасын же физикалык абалын өзгөртүшү же радиоактивдүү материал идишке же кабыкка салынган болсо, идиштин, кабыктын же радиоактивдүү курамдын деформациясына же эришине;

2) ар кандай жылуулук кеңейүү, жаракалар же радиациялык коргоо материалынын эришинен улам таңгактоочу комплектти радиациялык коргоонун натыйжалуулугун төмөндөтүшүнө;

3) нымдуулук менен айкалышта коррозияны тездетишине.

66. МАГАТЭ Коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолодун тартиби VII бөлүмүнө ылайык жылуулук сыноолорунун талаптарын канааттандыруу максатында жылуулук сактоосу бар таңгак өзүнүн жылуулук сактоо натыйжалуулугун сактай тургандай конструкцияланышы керек. Таңгактын сыртында жайгашкан жылуулук сактоосу жыртууга аракет кылууда, кесүүдө, тайгаланууда, сүрүлүүдө же этиятсыз мамиле кылууда өз функцияларын сакташы керек.

67. Таңгак төмөнкү талаптар аткарылгыдай конструкцияланышы керек:

1) ташуунун нормалдуу шарттарында МАГАТЭ Коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолодун тартиби VII бөлүмүндө көрсөтүлгөн сыноолорго ылайык радиоактивдүү курамдын жоготуусу саатына 10-⁶А₂ ашпоого тийиш. Мында радиоактивдүү курамдын жол берилген чыгуусуна баа берүүдө ушул Талаптардын 115-пунктунда көрсөтүлгөн сырткы булгануунун чектери эске алынат;

2) авариялык ташуу шарттарында МАГАТЭ Коопсуздук ченемдеринин (Радиоактивдүү материалдарды коопсуз ташуу эрежелери. 2018-жылдагы басылма) Сыноолодун тартиби VII бөлүмүндө көрсөтүлгөн сыноолорго ылайык таңгактан радиоактивдүү курамдын жоготуусу бир жумада криптон-85 үчүн 10А₂ жана башка бардык радионуклиддер үчүн А₂ ашпоого тийиш. Мында ар кандай радионуклиддердин аралашмасы үчүн ушул Талаптардын 1-тиркемесинде көрсөтүлгөн жоболор колдонулат, криптон-85тен тышкары, ал үчүн 10А₂ барабар болгон А₂ натыйжалуу мааниси колдонулушу мүмкүн.

68. Таңгактардын мүнөздөмөлөрүн таңгактан радиоактивдүү курамдардын чыгуусунун жол берилген чектери боюнча камсыз кылуу чыпкалардан жана мажбурлап муздатуу системасынан көз каранды болбоого тийиш.

69. Таңгак ташуунун кадимки, нормалдуу жана авариялык шарттарында радиоактивдүү курамдын айлана-чөйрөгө чыгышына жол берген герметизациялоо системасынан басымды бошотуучу түзүлүштөргө ээ болбоого тийиш.

70. Таңгактагы максималдуу нормалдуу жумушчу басым 700 кПа (7 кгс/см²) ашпоого тийиш.

71. Ташуунун кадимки шарттарында, эгер таңгак өзгөчө пайдалануу шарттарында ташылбаса, инсоляция жокто таңгактын каалагандай оңой жеткиликтүү бетиндеги максималдуу температура 50°Сден ашпоого тийиш. Өзгөчө пайдалануу шарттарында ташууда, аба транспорту менен ташууну кошпогондо, транспорт кызматкерлеринин кирүүсүн чектөө үчүн коргоо каражаттары (тосмолор) колдонулганын эске алуу менен, таңгактын каалагандай оңой жеткиликтүү бетиндеги температура 85°Сден ашпоого тийиш. Коргоо каражаттарына (тосмолорго) сыноо жүргүзүү талап кылынбайт.

72. Таңгак айлана-чөйрөнүн температурасынын диапазону

-40°Сден +38°Сге чейин жана 2-таблицада көрсөтүлгөн инсоляциялоо параметрлерин эске алуу менен конструкцияланышы керек. Жабык транспорт каражатында таңгакты ташууда температура +38°Сден жогору болушу мүмкүн болсо, В(U) тибиндеги таңгак айлана-чөйрөнүн температурасы +38°Сден бул жогорулатылган температураны эске алуу менен конструкцияланышы керек. Таңгак үчүн инсоляция эске алынбайт.

2- таблица. Инсоляциянын параметрлери

Таңгактын бетинин формасы жана абалы

12 саат/сутка ичинде инсоляция, Вт/м²

Горизонталдуу абалдагы тегиз беттер:

- негизги бети

Жок

- башка беттери

800

Горизонталдуу эмес абалдагы тегиз беттер:

- ар бир бет

200*

- ийри беттер

400*

* Конкреттүү бет үчүн инсоляцияны горизонталдык абалда болгон бет үчүн инсоляциядан жана ошол беттин горизонталга карата бурчунан эсептөө жолу менен аныктоого болот.

73. Чачылуу жөндөмү төмөн радиоактивдүү материалды камтыган таңгак чачылуу жөндөмү төмөн радиоактивдүү материалга кошулган кайсы болбосун компоненттер же таңгактоочу комплекттин кайсы болбосун ички компоненттери чачылуу жөндөмү төмөн радиоактивдүү материалдын мүнөздөмөлөрүнө терс таасирин тийгизбегендей конструкцияланууга тийиш.

74. В(М) тибиндеги таңгактар таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга карата жалпы талаптар, ушул Талаптардын 47–60-пункттарына ылайык А тибиндеги таңгактарга карата талаптар, 57-пунктунун 1-пунктчасынан тышкары жана 64–67-пункттарында көрсөтүлгөн В(U) тибиндеги таңгактарга карата талаптар канааттандыргандай конструкцияланышы керек. В(U) тибиндеги таңгактарга карата талаптар (ушул Талаптардын 68–73-пункттарынын) В(М) тибиндеги таңгактар үчүн мүмкүн болгондой чекте аткарылышы керек. Таңгактын конструкциясына берилген сертификатта (уруксат сертификатта) ушул Талаптардын таңгакты канааттандырбаган пункттары көрсөтүлүшү керек.

75. В(М) тибиндеги таңгактардан ташуу учурунда мезгил- мезгили менен басымды бошотуу, эгерде эксплуатациялык контролдоо шарттары таңгактын конструкциясына берилген сертификатта (уруксат серификатта) киргизилген болсо, уруксат берилиши мүмкүн. Мындай бошотууда кандай болгон учурда да ушул Талаптардын 67-пунктунун 1-пунктчасына ылайык ташуунун нормалдуу шарттарында активдүүлүктүн жол берилген жоготуусунун ашып кетпөөсү камсыздалууга тийиш.

76. С тибиндеги таңгак таңгактоочу комплекттерге жана таңгактарга карата жалпы талаптарды, ушул Талаптардын 47–60-пункттарына ылайык А тибиндеги таңгактарга карата талаптарды, 57-пунктунун 1-пунктчасында көрсөтүлгөн талаптарды кошпогондо, ошондой эле ушул Талаптардын 65, 68–72, 73-пункттарына ылайык В(U) тибиндеги таңгактарга карата талаптарды канааттандыргандай конструкцияланууга тийиш.

77. Бөлүнүүчү материалдарды камтыган таңгактардын конструкциялары ушул Талаптардын 78-пунктунда көрсөтүлгөн материалдардан тышкары, өнөр жай таңгактарына же А тибиндеги, же В(U) тибиндеги, же В(М) тибиндеги таңгактарга же радиоактивдүү курамдын касиеттерине жана активдүүлүгүнө жараша таңгактарга карата талаптарга, ошондой эле ушул бөлүмчөнүн талаптарына жооп бериши керек.

78. Төмөнкүдөй таңгактар жана бөлүнүүчү материалдар ушул бөлүмчөнүн талаптарынан жана ушул Бөлүнүүчү ядролук материалдарды ташууга тиешелүү талаптардын башка шарттарынан бошотулат (талаптардан бошотуу үчүн бир транспорт каражатындагы бардык таңгактар төмөндө көрсөтүлгөн пунктчалардын биринин жоболорун канааттандырышы керек):

1) уран-235 боюнча массасынын 1 %ына чейин максималдуу байытылган, плутонийдин жана уран-233түн жалпы курамы уран-235 массасынын 1 %ынан ашпаган уран, бөлүнүүчү ядролук материал дээрлик бир калыпта бүтүндөй материал боюнча бөлүштүрүлгөн шартта. Мындан тышкары, эгерде уран-235 металл, оксид же карбид түрүндө болсо, ал тартипке келтирилген тор түрүндө жайгашпашы керек;

2) уран-235 боюнча массасынын 2 %ынан ашпаган байытылган, плутонийдин жана уран-233түн жалпы курамы уран-235 массасынын 0,1 %ынан ашпаган, азот атомдорунун саны уран атомдорунун санына карата 2ден кем эмес азот кислоталуу уран эритмелерин камтыган таңгактар;

3) массасы төмөнкү формуланы канааттандырган жүк:

уран-235 массасы, г башка бөлүнүүчү заттын массасы, г ──────────────── + ───────────────────────────── <1, X Y

мында: X жана Y – 3-таблицада аныкталган массанын чектери, эгерде:

- ар бир өзүнчө таңгакта 15 г ашпаган бөлүнүүчү ядролук материал болсо; таңгакталбаган зат үчүн бул сандык чектөө транспорт каражатынын ичинде же анда ташылган жүккө карата колдонулушу керек; же

- бөлүнүүчү ядролук материал суутек камтыган гомогендик эритме же аралашма түрүндө болсо, андагы бөлүнүүчү нуклиддердин суутекке карата катышы 5 %дан азын түзөт; же

- заттын кандай болбосун 10 литр көлөмүндө 5 г ашпаган бөлүнүүчү ядролук материал камтылса;

- бериллий жана дейтерий бөлүнүүчү ядролук материалдын массасынын 0,1 %ынан ашкан санда болбошу керек;

4) 1 кг ашпаган плутонийди камтыган таңгактар, анын курамында плутоний-239дун, плутоний-241дин же алардын аралашмасынын массалык үлүшү 20 %дан ашпайт.

3- таблица. Бөлүнүүчү ядролук материал камтылган таңгактарга коюлуучу талаптардан бошотуу үчүн жүктүн массасынын чектери

Бөлүнүүчү ядролук материал

Суутектин орточо тыгыздыгы суунун тыгыздыгына барабар же төмөн заттар менен аралашкан бөлүнүүчү ядролук материалдын массасы, г

Суутектин орточо тыгыздыгы суунун тыгыздыгынан жогору заттар менен аралашкан бөлүнүүчү ядролук материалдын массасы, г

Уран-235 (X)

400

290

Башка бөлүнүүчү ядролук материал (Y)

250

180

79. Бөлүнүүчү ядролук материал ташуунун кадимки, нормалдуу жана авариялык шарттарында критикалык массанын жетүүсүн жокко чыгара тургандай таңгакталышы жана ташылышы керек.

Бөлүнүүчү ядролук материалды камтыган таңгактарды ташууда төмөнкүлөрдүн болушу мүмкүн экендигин эске алуу керек:

- таңгакка же андан суунун агып кетиши;

- таңгакка орнотулган нейтрон сиңиргичтердин же жайлаткычтардын натыйжалуулугунун төмөндөшү;

- бөлүнүүчү ядролук материалдын таңгактын ичинде же таңгактан түшүп калуунун натыйжасында кайра бөлүштүрүлүшү;

- таңгактардын ортосундагы аралыктын кыскарышы;

- таңгактардын сууга же карга түшүшү;

- температуранын өзгөрүшүнүн натыйжалары;

- таңгактар тобунун жанында же ичинде адамдардын болушу.

80. Өзүнчө таңгактын Кэфф эффективдүү көбөйүү коэффициенти ташуунун кадимки, нормалдуу жана авариялык шарттарында 0,95тен ашпоого тийиш.

Транспорт каражатындагы таңгактардын жол берилген санын аныктоо үчүн ККИ колдонулат.

81. Таңгак тышкы чөйрөнүн температурасынын -40°Сден

+38°Сге чейинки диапазонун эске алуу менен конструкцияланышы керек, эгерде таңгактын конструкциясына берилген сертификатта (уруксат сертификатта) башка шарттар көрсөтүлбөсө.

82. Өзүнчө изоляцияланган таңгактын жана таңгактар системасынын ядролук коопсуздугун талдоодо төмөнкүлөр зарыл:

1) транспорт каражатындагы же деңиз кемесиндеги топто бири бирине тыгыз жайгашкан бардык таңгактарды алардын конструкциясы нормалдуу жана авариялык шарттарда деформацияны эске алуу менен жана максималдуу Кэфф алып келе тургандай жакын жайгашкан катары кароо;

2) өзүнчө изоляцияланган таңгак үчүн суунун таңгактын бардык бош жерлерине, анын ичинде герметизациялоо системасынын ички бош жерлерине кирип же андан чыгып кетиши мүмкүн деп болжолдоо. Бирок, эгерде конструкцияда персоналдын катасы болгон учурда да суунун белгилүү бош көлөмдөргө кирип кетишин же андан чыгып кетишин алдын алуучу атайын каражаттар болсо, бул бош көлөмдөр үчүн чыгып кетүү жок деп болжолдоого болот. Атайын каражаттар төмөнкүдөй колдонулууга тийиш:

– уран гексафторидин гана камтыган таңгактоочу комплекттер үчүн колдонулат;

– таңгактоочу комплекттерди даярдоодо, тейлөөдө жана оңдоодо сапатты контролдоонун жогорку деңгээлин камсыз кылуу ар бир ташуунун алдында ар бир таңгактын тыгыз жабылышын текшерүү үчүн сыноолорду өткөрүү менен айкалышта жүргүзүлүшү керек;

3) ушул Талаптардын 82-пунктунун 2-пунктчасына ылайык суунун кирип кетишине жана чыгып кетишине тийиштүү жоболорду эске алуу менен, Кэфф максималдуу маанисине алып келген авариялык шарттарда таңгактын ичинде жана таңгактардын ортосунда жайгашкан нейтрондорду жайлатуучунун (айрыкча суунун) мындай саны, бөлүштүрүлүшү жана тыгыздыгы эске алынышы керек;

4) өзүнчө изоляцияланган таңгак же таңгактар тобу үчүн таңгактын конструктивдик элементтеринин чагылдыруу жөндөмдүүлүгүнө кошумча катары алардын айланасында калыңдыгы кеминде 20 см болгон толук суу чагылдыргычынын (же талданып жаткан системадагы кыйла натыйжалуу чагылдыруучу материалдын) болушу каралышы керек;

5) эгерде химиялык же физикалык формасы, изотоптук курамы, массасы же концентрациясы, нейтрондордун жайлатуу даражасы же тыгыздыгы, же болбосо геометриялык конфигурациясы белгисиз болсо, ар бир белгисиз параметр нейтрондордун көбөйүшү ушул баалоолордун белгилүү шарттарына жана параметрлерине ылайык келген максималдуу деңгээлге жеткен мааниге ээ болот деген божомолго таянуу менен ташуунун нормалдуу жана авариялык шарттарында таңгактарга же таңгактардын тобуна баалоо жүргүзүү;

6) эгерде күйүп кетүү учурунда Кэфф азайса, нурланган ядролук отун жаңы катары каралышы жана күйүп кетүү учурунда Кэфф жогоруласа, максималдуу Кэфф ылайык келген чоңдукка чейин нурлантылган катары каралышы керек.

Эгерде күйүү тереңдиги ядролук коопсуздук параметри катары атайын орнотмолор менен өлчөнгөн болсо, күйүү тереңдигин ядролук коопсуздук параметри катары колдонууга уруксат берилет. Бул жөнүндө жазуу таңгактын конструкциясына берилген сертификатка (уруксат сертификатка) киргизилиши керек;

7) ядролук реакторлордун жылуулук бөлүп чыгаруучу жыйнактарында же таңгактарда сиңирүүчү элементтердин болушун эске албоо, эгерде алардын функциялары ташуунун нормалдуу жана авариялык шарттарында белгиленген чектерде сакталары далилденбесе;

8) ташуунун нормалдуу жана авариялык шарттарында транспорт каражатында таңгактын (таңгактардын) чегинен чыгып кетиши мүмкүн болгон учурда, бөлүнүүчү ядролук материал үчүн кыйла кооптуу конфигурацияны, нейтрондордун жайлатылышын жана толук чагылдыргычты аныктоо жана эске алуу;

9) бөлүнүүчү ядролук материалдын жана таңгактын башка элементтеринин ташуунун нормалдуу жана авариялык шарттарында болушу мүмкүн болгон эң чоң Кэфф алып келе турган конфигурациясын аныктоо жана кароо;

10) ташуунун нормалдуу жана авариялык шарттарында температуранын жогорулашынын же төмөндөшүнүн натыйжасында Кэфф жогорулашы мүмкүндүгүн эске алуу;

11) эсептөө методдорунун так эместигин эске алуу, тиешелүү түзөтүүлөрдү киргизүү;

12) таңгактарды жасоодо жана эксплуатациялоодо өлчөмдөрдүн уруксат берилген четтөөлөрүн эске алуу;

13) ташуунун нормалдуу жана авариялык шарттарын моделдөөдө таңгактын Кэфф жогорулашына алып келе турган бузулушун, бул бузулуулардын топтогу бардык таңгактарга жайылышын эске алуу.

83. Эгерде ядролук коопсуздук максатында таңгактоочу комплект нейтрондорду сиңиргичтерди камтыса, анда даярдоо процессинде сиңиргичтердин натыйжалуулугун текшерүү жана зарыл болгон учурда эксплуатациялоо процессинде алардын болушун мезгил- мезгили менен текшерүү каралышы керек.

Эксплуатациялоо учурунда сиңиргичтердин бар экендигин текшерүү методдору таңгактоочу комплекттин эксплуатациялоо боюнча нускамасына киргизилиши керек. Бул методдордо мындай методдун ишенимдүүлүгүн негиздөөчү документтерди контролдоо жана өлчөөлөр каралышы мүмкүн.

84. Таңгакта нейтрондорду суюк сиңиргичтерди колдонууга тыюу салынат.

85. Ядролук коопсуздук жагынан транспорт каражатындагы таңгактардын жол берилген санын аныктоо үчүн ушул Талаптардын 109-пунктуна ылайык ККИ колдонулат.

86. Кыргыз Республикасында радиоактивдүү материалдардын жүгүн ташууну жүзөгө ашыруу үчүн өндүрүүчүдөн төмөнкү сертификаттар (уруксат сертификаттар) даярдалышы керек:

- өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материалга сертификат (уруксат сертификат);

- чачыроо жөндөмдүүлүгү төмөн радиоактивдүү материалга сертификат (уруксат сертификат);

- А тибиндеги таңгактардын конструкциясына сертификат (уруксат сертификат);

- В(U) тибиндеги жана В(М) тибиндеги таңгактардын конструкциясына сертификат (уруксат сертификат);

- С тибиндеги таңгактардын конструкциясына сертификат (уруксат сертификат);

- бөлүнүүчү ядролук материал камтылган бардык таңгактардын конструкциясына сертификат (уруксат сертификат), эгерде алар ушул Талаптардын 87-пунктуна ылайык бошотулбаса;

- 0,1 кг же андан ашык уран гексафторидин камтыган таңгактардын конструкциясына сертификат (уруксат сертификат);

- С, В(U), В(М), А тибиндеги таңгактарды ташууга сертификат (уруксат сертификат);

- ӨТ-2 жана ӨТ-3 тибиндеги таңгактарды ташууга сертификат (уруксат сертификат);

- бөлүнүүчү ядролук материал камтылган таңгактарды ташууга сертификат (уруксат сертификат), эгерде алар ушул Талаптардын 78-пунктуна ылайык бошотулбаса;

- атайын шарттарда ташууга сертификат (уруксат сертификат).

87. Сертификаттар (уруксат сертификаттар) өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материалга, чачыроо жөндөмдүүлүгү төмөн радиоактивдүү материалга, таңгактын конструкциясына, ташууга жана ташуунун атайын шарттарына берилет. Таңгактын конструкциясына берилген сертификат (уруксат сертификат) жана ташууга берилген сертификат (уруксат сертификат) бир сертификатка (уруксат сертификат) бириктирилиши мүмкүн.

6- глава. Радиоактивдүү материалдарды ташууга жана убактылуу (транзиттик) сактоого талаптар

88. Ташуучуга радиоактивдүү материалдарды ташууга уруксат берүүчү лицензия албастан радиоактивдүү материалдарды ташууга жол берилбейт. Радиоактивдүү материалдарды ташууга уруксат берүүчү лицензия Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык берилет.

89. Радиоактивдүү материалдарды ташуу транспорттун ар кандай түрлөрүндө колдонулуучу кооптуу жүктөрдү ташуу нускамаларына жана эрежелерине ылайык жүзөгө ашырылат. Ташууда радиациялык жана ядролук коопсуздукту камсыз кылуу ушул Талаптарга ылайык (жүк жөнөтүүчү, жүк алуучу жана ташуучу тарабынан алардын компетенциясына ылайык) жүзөгө ашырылууга тийиш.

90. Радиоактивдүү материалдарды ташуу транспорттун тиешелүү түрлөрүндө колдонулуучу кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерине ылайык автомобиль, темир жол транспорту менен жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

Жүргүнчүлөрдү ташуучу коомдук транспортто (трамвай, троллейбус, автобус, такси жана алыскы жана шаар четиндеги каттамдагы поезддердин жүргүнчүлөр вагондору) радиоактивдүү материалдарды ташууга тыюу салынат.

91. Радиоактивдүү материалдарды ташуу кооптуу жүктөрдү ташуу үчүн арналган транспорт каражаттарын жана контейнерлерди колдонуу менен жүргүзүлүшү мүмкүн. Радиоактивдүү материалдарды ташуу үчүн транспорт каражаттарын жана контейнерлерди пайдалануунун шарттары транспорттун тиешелүү түрлөрү үчүн колдонулуучу кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелери менен аныкталат. Радиоактивдүү материалдарды ташуу башка жүктөрдү жана адамдарды ташуу үчүн арналган транспорт каражаттарында жүргүзүлүшү мүмкүн, эгерде бул транспорттун тиешелүү түрлөрүндө колдонулуучу кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелеринде жол берилсе.

Радиоактивдүү материалдарды айрым ташуулар үчүн жалпысынан радиоактивдүү материалдарды жана (же) радиоактивдүү материалдардын конкреттүү түрлөрүн гана ташуу үчүн арналган атайын транспорт каражаттары колдонулушу мүмкүн. Атайын транспорт каражаттарын тамак-аш азыктарын жана адамдарды ташуу үчүн колдонууга уруксат берилбейт. Бул атайын транспорт каражаттары менен башка жүктөрдү ташууга радиоактивдүү булгануунун жоктугун ырастаган радиациялык контролдон кийин жол берилет. Радиоактивдүү материалдарды гана ташуу үчүн арналган атайын транспорт каражаттарын же атайын жабдылган транспорт каражаттарын пайдаланууда мындай транспорт каражаттарынын конструкциясын макулдашуу жана бекитүү жана аларды эксплуатацияга киргизүү белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

92. Транспорттун бардык түрлөрү үчүн атайын шарттарда жүктөрдү ташуу коштоп жүрүүчү персоналды бөлүп берүү жана жүктөрдү коштоого жооптуу адамды дайындоо менен гана ишке ашырылууга тийиш.

93. Жүктү коштоп жүрүүгө жооптуу адамдын жүк жөнөтүүчүдөн жүктү коштоп жүрүү укугуна белгиленген тартипте берилген ишеним кат жана анын радиоактивдүү материалдар менен иштөө боюнча компетенциясын (окугандыгын) күбөлөндүргөн документтери болууга тийиш.

Жүктү коштоого жооптуу адам атайын программа боюнча даярдыктан өткөн, дозиметриялык жана радиометрикалык приборлорду колдоно билүүгө жана керектүү өлчөөлөрдү жүргүзүүгө, ошондой эле радиоактивдүү материалдарды ташуу учурунда келип чыгышы мүмкүн болгон радиациялык жагдайды туура баалай билүүгө тийиш. Эгерде жүктү коштоого жооптуу адам дозиметриялык жана радиометриялык приборлорду колдонуу эрежелерине окутулбаса, анда бул максаттар үчүн жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) милдеттүү түрдө дозиметристти дайындоого тийиш.

94. Таңгак радиоактивдүү материалды колдонуу үчүн зарыл болгон предметтерден жана документтерден башка предметтерди камтыбашы керек. Бул талап төмөн үлүштөгү активдүүлүккө ээ радиоактивдүү материалдарды же үстүнкү радиоактивдүү булганган объекттерди башка предметтер менен бирге ташууга тоскоол болбойт. Мындай предметтерди жана документтерди таңгактын ичинде ташууга же төмөн үлүштөгү активдүүлүккө ээ радиоактивдүү материалдарды же үстүнкү радиоактивдүү булганган объекттерди башка буюмдар менен бирге ташууга, эгерде алар таңгактоочу комплектине же анын радиоактивдүү курамына таңгактын коопсуздугун төмөндөтө турган өз ара аракеттенүү болбой тургандыгы камсыз кылынса, уруксат берилиши мүмкүн.

95. Радиоактивдүү материалдарды ташуу үчүн колдонулган таңгактоочу комплекттер башка радиоактивдүү эмес жүктөрдү сактоо же ташуу үчүн колдонулбашы керек.

96. Транспорт каражаттарында радиоактивдүү материалдар бар таңгактарды транспорттун тиешелүү түрлөрү үчүн колдонулуучу кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерине ылайык башка жүктөр менен бирге ташууга жол берилет.

97. Таңгактоочу комплекттерди радиоактивдүү материалдар менен жүктөө, аларды жөнөтүүгө даярдоо жана транспорт каражатына жүктөө, ошондой эле түшүрүүдөгү ушундай операциялар ошол таңгактоочу комплектти жана транспорт каражатын эксплуатациялоо боюнча нускамага ылайык жүргүзүлүүгө тийиш. Жүктү коштоп жүрүүгө жооптуу адам жүк жөнөтүүчүнүн бул нускамалардын талаптарын туура аткаргандыгын текшерүүгө укуктуу.

98. Жолдо баратканда жүктөрдү пландуу кайра жүктөө мүмкүн болушунча түздөн-түз бир транспорт каражатынан экинчисине убактылуу (транзиттик) сактоосуз жүргүзүлүүгө тийиш.

Жүк кайра жүктөлгөн жерлерде бөтөн адамдардын болушуна жол берилбейт. Убактылуу (транзиттик) сактоону жүзөгө ашырууда ушул Талаптардын 142–147-пункттарында көрсөтүлгөн талаптар аткарылууга тийиш.

99. Атайын транспорт каражаттарын жүктөө жана түшүрүү, ошондой эле өзгөчө пайдалануу шарттарында жана ташуунун өзгөчө шарттарында ташуу учурундагы бул операциялар жүк жөнөтүүчүнүн (жүк алуучунун) күчтөрү жана каражаттары менен же алардын көрсөтмөсү боюнча жүзөгө ашырылат. Башка ишканалардын күчтөрүн жана каражаттарын тартууда кайра жүктөө иштеринин технологиясы жана радиациядан коргоо программасынын тиешелүү жоболору ошол ишканалар менен макулдашылууга тийиш.

100. Ташуу учурунда таңгактар транспорт каражатына эскертүүчү белгилерге жана маркалоого ылайык келген абалда орнотулушу керек жана ташуунун кадимки шарттарында бурулуу, силкинүү, тормоз басуу, термелүү жана башка таасирлер болгон учурда таңгактоочу комплекттердин өз алдынча жылышын жана оодарылышын болтурбоо үчүн бекем бекитилиши керек (1-таблица).

101. Таңгак же транспорттук пакет бетиндеги орточо жылуулук агымы 15 Вт/м2 ашпаган, ал эми аларды түздөн-түз курчап турган жүк каптарда же пакеттерде болбогон шартта, тиешелүү сертификатта (уруксат сертификатында) өзгөчө талап эскертилгенден башка учурларда, бул таңгакталган жүктүн арасында төшөө боюнча эч кандай өзгөчө жоболорду сактабастан ташылышы мүмкүн.

102. Эгерде жүктү алуучуга жүктү жеткирүү мүмкүн болбосо, ал жүк алуучу жана башкалар үчүн коопсуз жерге жайгаштырылууга тийиш, бул жөнүндө жүк жөнөтүүчүгө (эгерде жүк жөнөтүүчүнү идентификациялоого мүмкүн болсо) маалымдалат, андан кийинки аракеттерге тиешелүү нускамалар суралат.

103. Жүктөрдү ташуу үчүн жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) радиациялык коргоо программасын иштеп чыгууга тийиш. Программанын алкагында кабыл алынган чаралардын мүнөзү жана масштабы дозаларга жана персоналдын жана калктын нурлануу ыктымалдыгына байланыштуу болушу керек. Программа ушул Талаптардын 5–10-пункттарында баяндалган талаптардын аткарылышын кароого жана ташуунун бардык этаптарын камтууга тийиш.

104. Жүк жөнөтүүчү кандай болбосун таңгакты биринчи жолу ташуудан мурун төмөнкүлөрдү аткарышы керек:

1) эгерде герметизациялоо системасынын долбоордук басымы 35 кПа (манометрикалык) ашса, ар бир таңгактын герметизациялоо системасы ошол системанын басым астында бүтүндүгүн сактоо мүмкүнчүлүгүнө тиешелүү бекитилген долбоордук талаптарга ылайык келишине ынануу зарыл;

2) В(U) тибиндеги, В(М) тибиндеги, С тибиндеги ар бир таңгак жана бөлүнүүчү ядролук материал бар ар бир таңгак үчүн анын радиациялык коргоо жана герметизациялоо системасынын натыйжалуулугу жана зарыл учурларда жылуулук берүү мүнөздөмөлөрү ошол бекитилген конструкциянын таңгактары үчүн колдонулуучу же көрсөтүлгөн чектерде экендигин текшерүү зарыл;

3) ядролук коопсуздук максаттары үчүн таӊгактын компоненттери түрүндө нейтрондорду сиңирип алуучуларга жайгаштырылуучу бөлүнүүчү ядролук материалды камтыган таңгактар үчүн бөлүнүүчү ядролук материал жүктөлгөнгө чейин бул сиңирип алуучулардын болушу жана бөлүштүрүлүшү текшерилет.

105. Кандай болбосун таӊгакты ар бир ташуунун алдында жүк жөнөтүүчү төмөнкү талаптарды аткаруусу тийиш:

1) аны ташуу үчүн таңгакка орнотулган, ушул Талаптардын 25-пунктунда көрсөтүлгөн талаптарга ылайык келбеген бекитүүчү элементтер алынып салынышы же аларды ушул Талаптардын 26-пунктунда көрсөтүлгөн талаптарга ылайык таңгагын жылдыруу үчүн колдонууга мүмкүндүк бербеген абалга келтирилиши керек;

2) ар бир таңгак, өзгөчө түрдөгү радиоактивдүү материал жана таралып кетүү жөндөмдүүлүгү төмөн радиоактивдүү материал үчүн бул таңгактарга, материалдарга жана ташууга сертификаттарда (уруксат сертификаттарында) көрсөтүлгөн бардык талаптардын аткарылышын камсыздоо керек;

3) бөлүнүүчү ядролук материалдар бар В же С тибиндеги таңгактар ташуудагы температурага жана басымга карата талаптарга ылайык келген тең салмактуу шарттарга жеткенге чейин сакталып турууга тийиш;

4) B(U) тибиндеги, B(М) тибиндеги же C тибиндеги ар бир таңгак үчүн радиоактивдүү курам чыгып кетиши мүмкүн болгон бардык бекиткичтердин, клапандардын жана герметизациялоо системасынын талаптагыдай түрдө жабылганы текшерилиши жана алардын жылчыксыздыгы ушул Талаптардын 67-пунктунда көрсөтүлгөн талаптардын аткарылышы ырасталган ыкма менен текшерилиши керек. Ошондой эле ядролук коопсуздук максатында герметизациялоо системасына суунун кирип кетишине жол берилбеген бөлүнүүчү ядролук материалдар бар таңгактар да текшерилүүгө тийиш. Жылчыксыздыгын контролдоо ыкмасы таңгактоочу комплектти эксплуатациялоо боюнча нускамада көрсөтүлүшү керек;

5) кандай болбосун таңгак үчүн ушул Талаптардын 100-пунктунда көрсөтүлгөн таңгактарды жайгаштырууга жана бекитүүгө талаптардын, ошондой эле ушул Талаптардын 106–117-пункттарында көрсөтүлгөн нурлануунун жана радиоактивдүү булгануунун жол берилген деңгээлине, TИ маанилерине жана таңгактардын санына карата талаптардын аткарылганын текшерүү жүргүзүлүүгө тийиш;

6) бөлүнүүчү ядролук материалдар бар таңгактар үчүн транспорт каражатындагы таңгактардын санынын жана ар бир таңгактын ККИ маанисинин ылайык келиши текшерилүүгө тийиш.

106. Таңгак, транспорттук пакет, жүк контейнери же таңгаксыз ТҮА-I же БРБО-I үчүн TИ мааниси төмөнкүдөй жол менен аныкталууга тийиш:

1) саатына миллизиверттердеги нурлануунун максималдуу деңгээли (мЗв/с) таӊгактын, транспорттук пакеттин, жүк контейнеринин же таңгаксыз ТҮА-I же БРБО-I материалдарынын сырткы беттеринен 1 м аралыкта аныкталат.

Өлчөнгөн маанини 100гө көбөйтүү керек жана алынган сан ТИ болот. Уран жана торий рудалары жана алардын концентраттары болгон учурда жүктүн сырткы бетинен 1 м аралыктагы кандай болбосун чекитте нурлануунун максималдуу деңгээли катары төмөнкүлөр кабыл алынышы мүмкүн: 0,4 мЗв/с - уран менен торийдин рудалары жана физикалык концентраттары үчүн; 0,3 мЗв/с - торийдин химиялык концентраттары үчүн; 0,02 мЗв/с - уран гексафторидинен тышкары, урандын химиялык концентраттары үчүн;

2) резервуарлар, жүк контейнерлери жана таңгакталбаган ТҮА-I же БРБО-I материалдар үчүн ушул Талаптардын 106-пунктунун 1-пунктчасына ылайык аныкталган маани 4-таблицада көрсөтүлгөн ТИ тиешелүү кайра эсептөө коэффициентине көбөйтүлүүгө тийиш;

3) ушул Талаптардын 106-пунктунун 1 жана 2-пунктчаларына ылайык алынган маани биринчи ондук белгиге чейин жогорулатуу жагына тегеректелүүгө тийиш (мисалы, 1,13 1,2ге чейин тегеректелет), мында 0,05 же андан аз маани нөлгө барабар деп эсептөөгө болот.

107. Өзгөчө пайдалануу шарттарындагы ташууларды кошпогондо, өзүнчө таңгактын же пакеттин максималдуу ТИ 10дон ашпоого тийиш.

4- таблица. ТИни кайра эсептөө коэффициенттери

Жүктүн өлчөмү (туурасынан кеткен кесилиштин өлчөнгөн эң чоң аянты), м2

ТИни кайра эсептөө коэффициенти

1ден аз же барабар

1

1ден көп жана 5тен аз же барабар

2

5тен көп жана 20дан аз же барабар

3

20дан көп

10

108. Таңгактын же транспорттук пакеттин сырткы бетинин кандай болбосун чекитинде нурлануунун максималдуу деңгээли

2 мЗв/сааттан (200 мбэр/с) ашпоого тийиш. Ушул Талаптардын 155, 167-пункттарында көрсөтүлгөн жоболор сакталган учурда өзгөчө пайдалануу шарттарында темир жол жана автомобиль транспорту менен ташылуучу таңгактарга же транспорттук пакеттерге өзгөчөлүк киргизилет. Өзгөчө пайдалануу шарттарында ташылуучу таңгактын сырткы бетинин кандай болбосун чекитиндеги нурлануунун максималдуу деңгээли 10 мЗв/сааттан (1000 мбэр/с) ашпоого тийиш.

109. Бөлүнүүчү ядролук материалдар бар таӊгактар үчүн ККИ ушул Талаптардын 80-пунктуна ылайык аныкталган N маанисине 50нү бөлүү жолу менен эсептелет (ККИ = 50/N). Эгерде таңгактардын чексиз саны подкритикалык болгон шартта ККИ мааниси нөлгө барабар болушу мүмкүн (б.а. N чексиз болуп саналат).

110. Ар бир жүк үчүн ККИ бул жүктө камтылган бардык таңгактардын ККИ суммасы катары аныкталат.

111. Жүк контейнерлерин жүктөө жана таңгактардын, транспорттук пакеттердин жана жүк контейнерлеринин топтолушу төмөнкүдөй түрдө контролдонууга тийиш:

1) өзгөчө пайдалануу шарттарында ташууларды кошпогондо, бир транспорт каражатындагы таңгактардын, транспорттук пакеттердин жана жүк контейнерлеринин жалпы саны ТИ жалпы суммасы 5-таблицада көрсөтүлгөн чоңдуктардан ашпаган түрдө чектелет. ТҮА-I материалы бар жүктөр үчүн ТИ суммасы боюнча чектөөлөр жок.

5- таблица. Өзгөчө пайдалануу шарттарынан тышкаркы жүк контейнерлери же транспорт каражаты үчүн ТИ суммасынын чектери

Жүк контейнеринин же транспорт каражатынын тиби

Жүк контейнери үчүн же транспорт каражатындагы TИ жалпы суммасынын чеги

Чакан жүк контейнери*

50

Чоң жүк контейнери

50

Транспорт каражаты

50

Жүргүнчүлөрдү ташуучу

50

Жүк ташуучу

200

Таңгактар, пакеттер, чакан жүк контейнерлери

50

Чоң жүк контейнерлери

200

Контейнерлер

200

Чоң жүк контейнерлери

Чектелген эмес

* Чакан жүк контейнерлерине габариттик өлчөмдөрүнүн бири 1,5 м кем эмес же ички көлөмү 3 м3 ашпаган жүк контейнерлери кирет.

2) өзгөчө пайдалануу шарттарында ташууда транспорт каражатындагы ТИ суммасы боюнча чектөөлөр жок;

3) ар бир транспорттук пакет, жүк контейнери же транспорт каражаты үчүн ТИ камтылган бардык таңгактардын ТИ суммасы катары, же болбосо ТИ бардык таңгактардын ТИ суммасы катары гана аныкталуучу катуу эмес транспорттук пакеттерди кошпогондо, нурлануунун деңгээлин түз өлчөө менен аныкталат;

4) ташуунун кадимки шарттарында нурлануунун деңгээли транспорт каражатынын сырткы бетинин кандай болбосун чекитинде

2 мЗв/сааттан (200 мбэр/с) ашпоого тийиш жана бул беттен 2 м аралыкта 0,1 мЗв/сааттан (10 мбэр/с) ашпоого тийиш;

5) жүк контейнери жана транспорт каражаты үчүн ККИ жалпы суммасы 6-таблицада көрсөтүлгөн маанилерден ашпоого тийиш;

6) эгерде транспорт каражатынын бортундагы же жүк контейнериндеги ККИ жалпы суммасы 6-таблицага ылайык жол берилгендей 50дөн ашса, анда жүктү жайгаштыруу бөлүнүүчү ядролук материалдар бар таңгактардын, транспорттук пакеттердин же жүк контейнерлеринин башка топторунан же радиоактивдүү материалдарды ташыган башка транспорт каражаттарынан кеминде 6 м алыстыкта камсыз кылынгандай уюштурулууга тийиш.

6- таблица. Бөлүнүүчү ядролук материалдарды камтыган жүк контейнерлери жана транспорт каражаттары үчүн ККИ чектери

Жүк контейнеринин же транспорт каражатынын тиби

Жүк контейнери үчүн же транспорт каражатындагы TИ жалпы суммасынын чеги

Өзгөчө пайдалануу шарттарынан тышкары

Өзгөчө пайдалануу шарттарында

Чакан жүк контейнери

50

Колдонулбайт

Чоң жүк контейнери

50

100

Транспорт каражаты

50

100

112. TИ 10дон ашык болгон кандай болбосун таңгак же транспорттук пакет же ККИ 50дөн ашык болгон кандай болбосун жүк өзгөчө пайдалануу шарттарында же атайын шарттарда гана ташылууга тийиш.

113. Таңгактар, транспорттук пакеттер жана жүк контейнерлери 7-таблицага жана төмөнкү талаптарга ылайык төмөнкү категориялардын бирине кирет: “I – Ак”, “II – Сары” же “III – Сары”:

1) тиешелүү категорияны аныктоодо ТИ да, үстүнкү беттеги нурлануу деңгээли да эске алынат. Эгерде ТИ бир категориянын шарттарын, ал эми сырткы беттеги нурлануу деңгээли башка категориянын шарттарын канааттандырса, анда жогорку категория тандалат;

2) атайын шарттарда ташууда “III – Сары” категориясы колдонулат.

7- таблица. Таӊгактардын, транспорттук пакеттердин, резервуарлардын жана жүк контейнерлеринин категориялары

Таңгактардын, транспорттук пакеттердин, резервуарлардын жана жүк контейнерлеринин мүнөздөмөлөрү

Категория

ТИ

Сырткы бетинин кайсы болбосун чекитинде нурлануунун максималдуу деңгээли

ТИ = 0

0,005 мЗв/сааттан ашык эмес (0,5 мбэр/с)

I – Ак

ТИ ≤ 1

0,005 мЗв/сааттан ашык (0,5 мбэр/с), бирок 0,5 мЗв/сааттан (50 мбэр/с) ашык эмес

II – Сары

1 < ТИ ≤ 10

0,5 мЗв/сааттан ашык (50 мбэр/с), бирок 2 мЗв/сааттан (200 мбэр/с) ашык эмес

III – Сары

ТИ > 10

2 мЗв/сааттан ашык (200 мбэр/с), бирок 10 мЗв/сааттан (1000 мбэр/с) ашык эмес эмес

III – Сары, өзгөчө пайдалануу шарттарында

114. Кандай болбосун таңгактын, жүк контейнерлеринин, пакеттердин, резервуарлардын жана МЖОЖКК сырткы беттеринин фиксацияланбаган радиоактивдүү булгануусу эң төмөнкү, иш жүзүндө жетүүгө мүмкүн болгон деңгээлде кармалышы керек жана ташуунун кадимки шарттарында төмөнкү чектерден ашпашы керек:

1) бета жана гамма-нурлантуучулар жана уулуулугу төмөн альфа- нурлантуучулар үчүн 4 Бк/см2;

2) бардык башка альфа-нурлантуучулар үчүн 0,4 Бк/см2.

Бул чектер аянты 300 см2 болгон кайсы болбосун участокто сырткы беттин кайсы болбосун бөлүгүн орточо алганда колдонулат. Өзгөчө пайдалануу шарттарынан тышкары жана/же атайын эмес транспорт каражаттарында бошотулган таңгактарды жана почта байланышы аркылуу жөнөтүлүүчү таңгактарды гана ташууда таңгактардын сырткы беттеринин фиксацияланбаган радиоактивдүү булгануусу бета-, гамма жана альфа-нурлантуучулар үчүн 0,4 Бк/см²ден жана бардык башка альфа-нурлантуучулар үчүн 0,04 Бк/см²ден ашпоого тийиш.

115. Жүктөрдү ташуунун жүрүшүндө жол берилген деңгээлден жогору булганууга дуушар болгон кандай болбосун транспорт каражаты, жабдуу же алардын бөлүгү жүктү алуучу тарабынан дезактивацияланууга тийиш жана алар сырткы беттеринин фиксацияланбаган булгануусу жана фиксацияланган булгануусунан келип чыккан нурлануу деңгээли белгиленген деңгээлдерден ашып турган мезгилде кайра колдонулбайт.

116. Өзгөчө пайдалануу шарттарында БРБО же ТҮА материалдарын ташуу үчүн колдонулган транспорттук пакетке, жүк контейнерине, МЖОЖКК же транспорт каражатына ушул Талаптардын 181-пунктунда баяндалган жоболор алардын ички беттерине карата гана жана алар өзгөчө пайдалануу шарттарында турган мезгилде гана колдонулбайт.

117. Брутто массасы 50 кг ашык болгон ар бир таңгактын таңгактоочу комплектинин сырткы бетинде анын жол берилген брутто массасынын так жана өчпөгөн маркалоосу болууга тийиш.

118. Ар бир таңгактын таңгактоочу комплектинин сырткы бетинде жүк жөнөтүүчүнү же жүк алуучуну, же болбосо экөөнү тең көрсөтүү менен так жана өчпөгөн маркалоосу болууга тийиш.

119. Ар бир таңгак төмөнкү талаптарга ылайык келет:

1) 1-типтеги өнөр жай таңгагынын, 2-типтеги өнөр жай таңгагынын же 3-типтеги өнөр жай таңгагынын конструкцияларынын таңгактоочу комплектинин сырткы бетинде так жана өчпөгөн тиешелүү түрдө “ӨТ-1 тиби” (type IP-1), “ӨТ-2 тиби” (type IP-2) же “ӨТ-3 тиби” (type IP-3) маркалоосу болууга тийиш;

2) 2-типтеги өнөр жай таңгагынын жана 3-типтеги өнөр жай таңгагынын конструкцияларынын таңгактоочу комплектинин сырткы бетинде конструкция иштелип чыккан өлкөнүн транспорт каражатынын эл аралык каттоо кодун (VRI кодун), ошондой эле даярдоочу фирманын аталышын же таңгактоочу комплекттин башка идентификациясын көрсөтүү менен так жана өчпөгөн маркалоосу болууга тийиш.

120. Конструкцияга сертификатты (уруксат сертификаты) тариздөө милдеттүү болгон ар бир таңгактын таңгактоочу комплектинин сырткы бетинин төмөнкүдөй түрдөгү так жана өчпөгөн маркалоосу болууга тийиш:

1) таануу белгиси;

2) ушул конструкцияга ылайык келген ар бир таңгактоочу комплектти жекече белгилөө үчүн сериялык номери, ошондой эле даярдоочу фирманын аталышы;

3) А тибиндеги таңгактын конструкциясы үчүн  “А тиби” (type A) деген жазуу;

4) B(U) тибиндеги таңгактын же В(М) тибиндеги таңгактын конструкциясы үчүн  “B(U) тиби” (“type B(U)”) же “В(М) тиби” (“type B(M)”) деген жазуу;

5) С тибиндеги таңгактын конструкциясы үчүн  “С тиби” (“type С”) деген жазуу.

121. В(U) тибиндеги, В(М) тибиндеги же С тибиндеги таңгактардын конструкциясына ылайык келген ар бир таңгак өрттүн жана суунун таасирине туруктуу болгон эң сырткы сыйымдуулуктун сырткы бетинде үч желекче түрүндө радиациялык кооптуулук белгисинин сүрөтү менен (ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 1-сүрөтү) чекме, штамптоо методу же өрттүн жана суунун таасирине туруктуу башка метод менен түшүрүлгөн так жана ишенимдүү маркалоосу болууга тийиш.

122. Эгерде ТҮА-I же БРБО-I материалдары сыйымдуулуктарда же таңгактоочу материалдарда камтылса жана ушул Талаптардын 139-пунктунун жоболоруна ылайык өзгөчө пайдалануу шарттарында ташылса, бул сыйымдуулуктардын же таңгактоочу материалдардын сырткы бетине “радиоактивдүү ТҮА-I” (“radioactive LSA-I”) же “радиоактивдүү БРБО-I” (“radioactive SCQ-I”) деген маркалоо тиешелүү түрдө коюлушу мүмкүн.

123. Ар бир таңгакта, транспорттук пакетте жана жүк контейнеринде ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 2, 3 жана 4-сүрөттөрүндө келтирилген үлгүлөргө ылайык талаптагыдай категориядагы этикетка болууга тийиш, буга ушул Талаптардын 127-пунктунун альтернативдик жоболорунда көрсөтүлгөн белгилерди колдонууга уруксат берилген чоң жүк контейнерлери жана резервуарлар кирбейт.

Мындан тышкары ушул Талаптардын 78-пункту боюнча бошотууга туура келген бөлүнүүчү ядролук материалдан башка бөлүнүүчү ядролук материалды камтыган ар бир таңгакта, транспорттук пакетте жана жүк контейнеринде ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 5-сүрөтүндө келтирилген үлгүгө ылайык этикеткалар болууга тийиш. Курамындагыга байланышы жок кандай болбосун этикеткалар алып салынат же жабылат.

124. Ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 2, 3 же 4-сүрөттөрүндө келтирилген үлгүлөргө ылайык келген этикеткалар таңгактын же транспорттук пакеттин эки карама-каршы сырткы беттерине же жүк контейнеринин же резервуардын төрт тарабынын сырткы беттерине бекитилүүгө тийиш. Ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 5-сүрөтүндө келтирилген үлгүгө ылайык келген этикеткалар талаптагыдай учурларда ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 2, 3 жана 4-сүрөттөрүндө келтирилген үлгүлөргө ылайык келген этикеткалардын жанына бекитилүүгө тийиш.

125. Ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 2, 3 жана 4-сүрөттөрүндө келтирилген үлгүлөргө ылайык келген ар бир этикетка төмөнкү маалыматтарды камтышы керек:

1) курамы: ТҮА-I материалдарын кошпогондо, анда сунушталган символду колдонуу менен ушул Талаптардын 1-тиркемесинин 1-таблицасынан алынган материалдын же радионуклиддин аталышы. Радионуклиддердин аралашмалары үчүн кыйла катуу чектөөлөр колдонулган радионуклиддер саптын өлчөмү канча мүмкүндүк берсе, ошончо тизмелениши керек. ТҮА же БРБО материалдарынын тобу радионуклиддин (радионуклиддердин) аталышынан (аталыштарынан) кийин көрсөтүлүшү керек. Бул максаттар үчүн “ТҮА-II” (“LSA-II), “ТҮА -III” “(“LSA-III”), “БРБО-I” “(“SCO-l”) же “БРБО-II” “(“SCO-ll”)

белгилери колдонулат. ТҮА-I материалдары үчүн “ТҮА-I” (“LSA-I”) белгиси гана жетиштүү, ал эми радионуклиддин аталышы талап кылынбайт;

2) активдүүлүк: беккерель (Бк) же кюри (Ки) же СИ (кКи, мКи ж.б.) боюнча алардын туундулары менен туюнтулган радиоактивдүү курамдын максималдуу активдүүлүгү. Бөлүнүүчү ядролук материал үчүн масса грамм (г) же граммга эселенген бирдиктерде көрсөтүлүшү мүмкүн;

3) транспорттук пакеттер жана жүк контейнерлери үчүн кооптуулук белгисиндеги “Курамы” жана “Активдүүлүгү” саптары ушул Талаптардын 126-пунктунун 1 жана 2-пунктчаларынын жоболоруна ылайык талап кылынган, транспорттук пакеттеги же жүк контейнериндеги бардык камтылгандар үчүн суммаланган маалыматты камтууга тийиш. Ар кандай радионуклиддер бар таңгактарды камтыган транспорттук пакеттер же жүк контейнерлери үчүн коопсуздук белгилерине “Жүктүн коштомо кагазын караңыз” деген жазууга жол берилет;

4) ТИ (“I – Ак” категориясы үчүн ТИ көрсөтүү талап кылынбайт).

126. Бошотулган таӊгактардан тышкары, таңгактарды ташылган чоң жүк контейнерлеринде жана резервуарларда ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 6-сүрөтүндөгү үлгүгө ылайык келген төрт белги болушу керек. Белгилер чоң жүк контейнеринин же резервуардын ар бир каптал жагына жана алдынкы жана арткы капталдарына вертикалдуу түрдө бекитилүүгө тийиш. Курамындагыга байланышпаган кандай болбосун белгилер алып салынууга тийиш. Этикеткаларды жана белгилерди параллель колдонуунун ордуна, альтернатива катары ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 2, 3, 4 жана 5-сүрөттөрүндө көрсөтүлгөн үлгүлөргө ылайык келген чоңойтулган этикеткаларды гана, ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 6-сүрөтүндө көрсөтүлгөн минималдуу өлчөмдөр менен колдонууга уруксат берилет.

127. Эгер жүк контейнериндеги же резервуардагы жүк таңгакталбаган ТҮА-I же БРБО-I материалдан турса же эгерде өзгөчө пайдалануу шарттарында жүк контейнеринде ташылуучу жүк БУУнун бир номери менен таңгакталган радиоактивдүү материалдан турса, анда бул жүк үчүн бийиктиги кеминде 65 мм болгон кара цифралар менен БУУнун тиешелүү номери да коюлууга тийиш.

1) же ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 6-сүрөтүндө көрсөтүлгөн белгинин төмөнкү жарымындагы ак фондо, алдына “БУУ” же “UN” тамгалары коюлат;

2) же ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 7-сүрөтүндө көрсөтүлгөн белгиде, алдына “БУУ” же “UN” тамгалары коюлат. Ушул Талаптардын 128-пунктунун 2-пунктчасы колдонулганда кошумча белги жүк контейнеринин же резервуардын төрт тарабына негизги белгинин жанына коюлат.

128. Кыргыз Республикасынын аймагында радиоактивдүү материалдарды мамлекеттер аралык ташууларды жүзөгө ашырууда МАГАТЭ Эрежелерине ылайык англис тилиндеги маркалоону, этикеткаларды жана кооптуулуктун эскертүү белгилерин колдонууга жол берилет (ушул Талаптардын 4 жана 5-тиркемелери).

129. Бошотулган таңгактарды ташууда төмөнкүлөр аткарылууга тийиш:

1) ушул Талаптардын 115, 118, 119, 131–135, 186, 187-пункттарында жана 8-главасында көрсөтүлгөн талаптар;

2) ушул Талаптардын 24–33-пункттарында көрсөтүлгөн бардык таңгактоочу комплекттердин жана таңгактардын конструкциясына жалпы талаптар.

130. Таӊгактын сырткы бетинин кайсы чекитинде болбосун нурлануунун деңгээли 5 мкЗв/сааттан (0,5 мбэр/с) ашпоого тийиш.

131. Ушул Талаптардын 78-пунктунда көрсөтүлгөн материалдардан тышкары, таңгактар бөлүнүүчү ядролук материалды камтыбашы керек.

132. активдүүлүгү 8-таблицанын тиешелүү түрдө 2 жана 3-тилеклеринде көрсөтүлгөн өзүнчө предметтер жана таңгактар үчүн чектерден ашпаган, өнөр жайда даярдалган прибордун же башка предметтин кайсы бир бөлүгүндө камтылган же андан кайсы бир бөлүгү жасалган радиоактивдүү материалды бошотулган таңгактарда ташууда төмөнкү шарттар аткарылууга тийиш:

1) кандай болбосун таңгакталбаган прибордун же предметтин сырткы бетинин кайсы болбосун чекитинен 10 см аралыктагы нурлануу деңгээли 0,1 мЗв/сааттан (10 мбэр/с) ашпоого тийиш;

2) ар бир прибордун же предметтин “Радиоактивдүү” (же “Radioactive”) деген маркалоосу болууга тийиш;

3) радиоактивдүү материал толугу менен радиоактивдүү эмес компоненттерден турган кабыкча менен капталуу болууга тийиш;

4) жалгыз функциясы радиоактивдүү материалды камтуу болуп саналган түзүлүш өнөр жайда даярдалган прибор же предмет катары каралбайт.

8- таблица. Бошотулган таӊгактар үчүн активдүүлүк чекттери

Курамындагынын физикалык абалы

Активдүүлүк чектери

Приборлор же буюмдар

Материалдар

Предметтер үчүн

Таӊгактар үчүн

Таӊгактар үчүн

1

2

3

4

Каттуу заттар:

- өзгөчө түрдөгү

10-2A1

A 1

10-3A1

- башка түрдөгү

10-2А2

А 2

10-3А2

Суюктуктар

10-3А2

10-1А2

10-4А2

Газдар:

Тритий:

2 * 10-2А2

2 * 10-1А2

2 * 10-2А2

- өзгөчө түрдөгү

10-3A1

10-2A1

10-3A1

- башка түрдөгү

10-3А2

10-2А2

10-3А2

133. Ушул Талаптардын 133-пунктунда көрсөтүлгөндөн башка түрдөгү, активдүүлүгү 8-таблицанын 4-тилкесинде көрсөтүлгөн чектен ашпаган радиоактивдүү материалды төмөнкү шарттар камсыздалган учурда бошотулган таңгактарда ташууга болот:

1) таңгак ташуунун кадимки шарттарында курамындагыны сактап калууга тийиш;

2) таңгактын таңгакты ачууда радиоактивдүү материалдын бар экендиги жөнүндө эскертүү көрүнүп тургандай ички бетинде түшүрүлгөн “Радиоактивдүү” (же “Рadioactive”) деген маркалоосу болушу керек.

134. Жалгыз радиоактивдүү материалы нурланбаган табигый уран, нурланбаган байытылбаган уран же нурланбаган табигый торий болгон өнөр жайда даярдалган предмет, эгерде урандын сырткы бети металлдан же кандайдыр бир башка бекем материалдан жасалган радиоактивдүү эмес компоненттерден жасалган кабыкча менен капталган шартта, бошотулган таңгак катары ташылышы мүмкүн.

135. ӨТ-1, ӨТ-2 же ӨТ-3 тибиндеги өзүнчө таңгактагы же предметтеги же предметтердин тобундагы ТҮА жана БРБО материалдарынын саны корголбогон материалдан же предметтен же болбосо предметтердин тобунан 3 м аралыкта нурлануунун сырткы деңгээли 10 мЗв/с (1 бэр/с) ашпагандай түрдө чектелет.

136. ТҮА жана БРБО материалдарын камтыган таӊгактарга, анын ичинен резервуарларга жана жүк контейнерлерине ушул Талаптардын

193 жана 194-пункттарында келтирилген булгануу деңгээлинин талаптары колдонулат.

137. Ушул Талаптардын 139-пунктунда көрсөтүлгөн учурларды кошпогондо, ТҮА жана БРБО материалдары таңгактарга 9-таблицага ылайык ташуунун кадимки шарттарында таңгактын курамындагы чыгып кетпегендей жана таңгактоочу комплект менен камсыздалган коргоосу бузулбагандай түрдө салынат.

9- таблица. ТҮА жана БРБО материалдары үчүн өнөр жай таңгактарынын типтери

Өнөр жай таңгагындагы радиоактивдүү курам

Өнөр жай таңгагынын тиби

Өзгөчө колдонуу

Өзгөчө эмес колдонуу

ТҮА-I:

- катуу зат

ӨТ-1

ӨТ-1

- суюктук

ӨТ-1

ӨТ-2

ТҮА-II:

- катуу зат

ӨТ-2

ӨТ-3

- суюктук жана газ

ӨТ-2

ӨТ-3

ТҮА-III

ӨТ-2

ӨТ-3

БРБО-I

ӨТ-1

ӨТ-1

БРБО-II

ӨТ-2

ӨТ-2

138. ТҮА-I жана БРБО-I топторунун ТҮА жана БРБО материалдары төмөнкү шарттар сакталган учурда кадимки шарттарда таңгаксыз ташылышы мүмкүн:

1) табигый радионуклиддерди гана камтыган рудаларды кошпогондо, бардык таңгакталбаган материалдар ташуунун кадимки шарттарында транспорт каражатынан радиоактивдүү курам чыгып кетпегендей же радиациялык коргоо начарлабагандай түрдө ташылат;

139. БРБО-I гана ташуу учурларын кошпогондо, ар бир транспорт каражаты өзгөчө пайдалануунун шарттарында турат, мында БРБО-I жеткиликтүү да, жеткиликтүү эмес да беттеринин булганышы ушул Талаптардын 23-пунктунда көрсөтүлгөн деңгээлден 10 эседен ашпайт.

140. Кандай болбосун өзүнчө транспорт каражаты үчүн ТҮА жана БРБО материалдарынын активдүүлүк чектери 10-таблицада келтирилген чектерден ашпоого тийиш.

10- таблица. Транспорт каражаттары үчүн ТҮА жана БРБО материалдарынын активдүүлүк чектери

ТҮА жана БРБО материалдарынын түрлөрү

Активдүүлүк чектери

Ички суулар үчүн кемеден тышкары, транспорт каражаты үчүн

Ички суулар үчүн трюм же кеме үчүн

ТҮА-I

Чектелбеген

Чектелбеген

ТҮА-II жана ТҮА-III

Чектелбеген

100А2

Күйбөгөн катуу заттар

ТҮА-II жана ТҮА-III

100А2

10А2

Күйүүчү катуу заттар, суюктуктар жана газдар

БРБО

100А2

10А2

141. Бөлүнүүчү материалдар болуп саналган же аларды камтыган ТҮА жана БРБО материалдарын ташуу үчүн бөлүнүүчү ядролук материалдарды ташууга тиешелүү талаптар аткарылууга тийиш.

142. Таңгактарды, жүк контейнерлерин, резервуарларды жана транспорттук пакеттерди убактылуу (транзиттик) сактоо жалпы багыттагы кампалардын атайын бөлүнгөн жерлеринде жана темир жол станцияларынын, порттордун, аэропорттордун, жүк станцияларынын атайын жабдылган кампаларында жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

143. Убактылуу (транзиттик) сактоо учурунда таңгактар, жүк контейнерлери, резервуарлар жана транспорттук пакеттер төмөнкүлөрдөн өзүнчө болууга тийиш:

1) ушул Талаптардын 2-тиркемесине ылайык фотосезгич материалдар ээлеген жерлерден;

2) ташуунун жана сактоонун тиешелүү эрежелерин эске алуу менен башка кооптуу жүктөрдөн.

144. Убактылуу (транзиттик) сактоодо бир жерде жайгашкан, бөлүнүүчү материалдарды камтыган топтогу таңгактардын, транспорттук пакеттердин жана жүк контейнерлеринин саны мындай таңгактардын, транспорттук пакеттердин же жүк контейнерлеринин кайсы болбосун тобунун ККИ жалпы суммасы 50дөн ашпагандай түрдө чектелүүгө тийиш. Мындай таңгактардын, транспорттук пакеттердин же жүк контейнерлеринин топтору мындай таңгактардын, пакеттердин же жүк контейнерлеринин башка топторунан кеминде 6 м алыстыкта жайгашууга тийиш.

145. Эгерде транспорт каражатындагы же жүк контейнериндеги таңгактардын бир нече топторунун ККИ суммасы 50дөн ашса, анда сактоо алардын бөлүнүүчү материалдарды камтыган таңгактардын, транспорттук пакеттердин же жүк контейнерлеринин башка топторунан же радиоактивдүү материалдарды ташуучу башка транспорт каражаттарынан кеминде 6 м алыстыкта жайгаштырылышы камсыздалгандай түрдө уюштурулат.

146. 5 жана 6-таблицаларда көрсөтүлгөндөр сакталган шартта, радиоактивдүү материалдардын ар кандай түрлөрү бар таңгактарды бирге жайгаштырууга жана ташууга, ошондой эле ТИ ар түрдүү болгон таңгактардын ар кандай түрлөрүн бирге жайгаштырууга уруксат берилет.

Атайын шарттарда өзгөчө эскертилген учурларды кошпогондо, атайын шарттарда ташууда таңгактарды бирге жайгаштырууга жол берилбейт.

147. Таңгактарды убактылуу (транзиттик) сактоо үчүн кампалар өрт коопсуздугу жаатындагы колдонуудагы талаптарга ылайык өрт жана өрт өчүрүү жөнүндө кабарлоо каражаттары менен жабдылат.

148. Мурда радиоактивдүү материалды камтыган бош таңгактоо комплекти бошотулган таңгак катары ташылышы мүмкүн. Мурда радиоактивдүү материалды камтыган бош таңгактоо комплекттерин ташууда төмөнкүдөй талаптар аткарылышы керек:

1) таңгактоо комплекти ташууга жарактуу абалда болуп, ишенимдүү жабылган жана пломбаланган болушу керек;

2) таңгактоо комплектиндеги камтылгандардын жалпы активдүүлүгү бошотулган таңгактар үчүн 8-таблицада көрсөтүлгөн чоңдуктардан ашпайт;

3) таңгактоо комплектинин ички бетиндеги катталбаган радиоактивдүү булгануунун деңгээли ушул Талаптардын 180-пунктунда көрсөтүлгөн маанилерден 100 эседен ашпайт;

4) таңгактоо комплектинин тышкы бетинин каалаган чекитиндеги нурлануу деңгээли 5 мкЗв/сааттан (0,5 мбэр/сааттан) ашпоого тийиш. Тиешелүү транспорт түрлөрүндө колдонулуучу кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелери менен нурлануу деңгээлинин мааниси 5 мкЗв/сааттан (0,5 мбэр/сааттан) төмөн болушу да белгилениши мүмкүн.

Курамына табигый уран, нурланбаган байытылбаган уран же нурланбаган табигый торий камтылган таңгактоочу комплекттер жогоруда көрсөтүлгөн талаптардан тышкары ушул Талаптардын 135-пунктунун жоболоруна ылайык келүүгө тийиш.

149. Ушул Талаптардын 148-пунктунда көрсөтүлгөн жоболорду аткарууда этикеткалар (кооптуулук белгилери) жабылышы же алынып салынышы керек.

150. Ушул Талаптардын 148-пунктунун 1, 3, 4-пунктчаларында көрсөтүлгөн талаптар аткарылбаган учурда бош таңгактоо комплекттерин ташуу ушул Талаптарды сактоо менен тиешелүү категориядагы таңгактарды ташуу катары жүзөгө ашырылат.

151. Бош таңгактоо комплекттерин бардык ташууларда мүмкүн болушунча, алардын сырткы бетиндеги радиоактивдүү булгануунун минималдуу деңгээлин камсыз кылуу керек, алар дайым ушул Талаптардын 115-пунктунда көрсөтүлгөн мааниден ашпашы зарыл.

152. Жалпы талаптарга кошумча катары ушул Талаптардын 88–103, 148–151 жана 186–188-пункттарынын жоболоруна ылайык жүктөрдү автомобиль транспорту менен ташууда ушул главанын талаптары аткарылууга тийиш.

153. Өз ишинде радиоактивдүү фармакологиялык препараттарды, иондоштуруучу нурлануу булактарын жана аларды камтыган буюмдарды колдонгон уюмдарга таңгактарды өздүк автомобиль транспорту менен жүктү алган жерден (аэропорттон, темир жол станциясынан, атайын базадан ж. б.) жүк алуучу ишканага же мекемеге төмөнкүдөй кошумча шарттарды сактоо менен жеткирүүгө уруксат берилет:

1) ташылган таңгактар бошотулган, өнөр жайлык же А тибиндеги классификацияланган таӊгактарга кирсе;

2) таңгактардын категориясы II даражадан жогору эмес;

3) таңгактар ташуу учурунда кошумча транспорттук таңгактарга (ящик, коробка, желим баштык ж.б.) салынса;

4) жүк ташылуучу жүк менен иштөөгө уруксат берилген жана аны менен иштөөнү билген адам ‒ жүктү алуучунун өкүлүнүн милдеттүү коштоосу менен ташылат;

5) транспорт каражатында айдоочудан жана коштоп жүрүүчү адамдан (адамдардан) башка жүргүнчүлөр жок жана башка жүктөр ташылбайт.

154. Таңгакталбаган материалдарды ТҮА-I жана БРБО-I ташууда, үстүнкү бетинде нурлануунун деңгээли 2 мЗв/сааттан (200 мбэр/сааттан) ашкан таңгактарды жана (же) TИ 10дон жогору болсо автотранспорт каражаттары өзгөчө пайдалануунун шарттарында колдонулушу керек.

155. Өзгөчө пайдалануу шарттарында ташылуучу жүктөр үчүн нурлануунун деңгээли төмөнкүдөй маанилерден ашпоого тийиш:

1) ар кандай таңгактын же транспорттук пакеттин сырткы бетинин каалаган чекитинде 10 мЗв/саат жана төмөнкү учурларда гана 2 мЗв/с ашышы мүмкүн, эгерде:

- транспорт каражатынын кузову ташуунун кадимки шарттарында тосулган бөлүгүнө бөтөн адамдардын киришине жол бербөөчү тосмолор менен жабдылган болсо;

- таңгактын же транспорттук пакеттин транспорт каражатынын ичиндеги абалы кадимки ташуу шарттарында өзгөрүүсүз калуусу үчүн таӊгактарды байлоо-бекитүү чаралары каралган болсо;

- ташуу учурунда жүктөө же жүктү түшүрүү иштери жүргүзүлбөсө;

2) транспорт каражатынын тышкы бетинин каалаган чекитинде, анын ичинде үстүнкү жана астынкы беттеринде, же ачык транспорт каражаты үчүн транспорт каражатынын сырткы четтери аркылуу өткөн вертикалдык тегиздиктердин каалаган чекитинде, жүктүн үстүнкү бетинде жана транспорт каражатынын төмөнкү тышкы бетинде 2 мЗв/саат болсо;

3) транспорт каражатынын сырткы каптал беттеринен түзүлгөн вертикалдык тегиздиктерден каалаган чекитте 2 м аралыкта же жүк ачык транспорт каражатында ташылса, транспорт каражатынын сырткы четтери аркылуу өткөн вертикалдык тегиздиктерден 2 м аралыкта каалаган чекитте 0,1 мЗв/сааттан.

156. “II–Сары” же “III–Сары” категориядагы кооптуулук белгилери бар таңгактарды, транспорттук пакеттерди же жүк контейнерлерин ташыган транспорт каражаттарына айдоочудан, жүктөгүчтөн жана экспедитордон башка эч кимдин киришине жол берилбейт. II жана III категориядагы таңгактарды жана транспорттук пакеттерди ташыган транспорт каражатынын кузовунда болууга эч кимге, анын ичинде коштоп жүрүүчү персоналга жол берилбейт. Бул таңгактарды жана транспорттук пакеттерди атайын жабдуусу жок автомобилдерде ташууда аларды мүмкүн болушунча айдоочунун кабинасынан алыс кармоо керек.

157. Айдоочу жана/же жүктү коштоп жүрүүчү адам (же жүктү коштоп жүрүүгө жооптуу адам) ушул Талаптардын 188-пунктунда көрсөтүлгөн талаптарды эске алуу менен өзү менен кошо коштоочу документтери жана авариялык картаны ала жүрүүгө милдеттүү.

158. Жүктү жайгаштыруу жана бекитүү айдоочунун жана/же жүктү коштоп жүрүүгө жооптуу адамдын контролунда жүзөгө ашырылат.

159. Жүктү коштоого жооптуу адам жүк жүктөлгөн автотранспорт каражатынын жанында бөтөн адамдардын болбошун камсыз кылууга милдеттүү.

160. Ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 2, 3 же 4-сүрөттөрүндө көрсөтүлгөн кооптуулук белгилери менен белгиленген таңгактарды, транспорттук пакеттерди, резервуарлады же жүк контейнерлерин ташууда ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 6-сүрөтүндө көрсөтүлгөн белгилер автотранспорт каражатынын эки капталына жана сырткы арткы капталына орнотулушу керек.

Эгерде жүк таңгакталбаган ТҮА-I жана БРБО-I материалдары болсо, же жүк БУУнун бир номерине ыйгарылган бир предметтен турган таңгакталбаган радиоактивдүү материал болуп өзгөчө пайдалануунун шарттарында ташылган жүк болсо, анда БУУнун тиешелүү номери (ушул Талаптардын 5-тиркемесин кара) бийиктиги 65 ммден кем эмес кара цифралар менен көрсөтүлөт:

1) же ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 6-сүрөтүндө көрсөтүлгөн белгинин төмөнкү жарымында ак фондо;

2) же ушул Талаптардын 3-тиркемесинин 7-сүрөтүндө көрсөтүлгөн белгиде.

Ушул Талаптардын 160-пунктунун 2-пунктчасында көрсөтүлгөн вариантты колдонууда кошумча белги автотранспорт каражатынын кузовунун эки каптал бетине жана сырткы арткы бетине негизги белгинин жанына коюлат.

161. Ушул Талаптарда каралбаган жана ага карама-каршы келбеген бардык маселелерде радиоактивдүү материалдарды автомобиль транспорту менен ташууда кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерин жетекчиликке алуу зарыл.

162. Жүктөрдү темир жол транспорту менен ташууда ушул Талаптардын 88–151, 186–188-пункттарында белгиленген жалпы талаптарга кошумча ушул пункттардын жоболору аткарылууга тийиш.

163. Жүк ташуу жүк поезддеринде жарым вагондордо, чакан жана контейнердик жөнөтүү менен жабык вагондордо (тормоз аянтчалары жок), жарым вагондордо жана платформаларда, жүк контейнерлеринде, ошондой эле почта-багаж вагондорунда жана поезддерде жүргүзүлүшү мүмкүн.

Таңгактарды ар кандай айкалышта туруктуу ташуу үчүн жүк жөнөтүүчүлөргө (жүк алуучуларга) таандык атайын жабдылган вагондор (контейнер вагондор ж. б.) колдонулушу мүмкүн.

164. Мүмкүнчүлүккө жараша жүктөрдү түз багыттуу поезддер менен ташуу керек.

Кээ бир радиоактивдүү материалдар радиоактивдүү материалдарды ташыган вагондордон гана турган атайын поезддерде жана зарыл болгон учурда аларды коштоп жүрүүчү вагондордо ташылышы мүмкүн. Жүк жөнөтүүчүнүн (жүк алуучунун) кирүүчү темир жол линиялары мындай поезддерди толук курамда кабыл алууну жана жөнөтүүнү, аларды түзүүнү жана таркатууну, маневрдик иштердин коопсуз жүргүзүлүшүн, ошондой эле радиоактивдүү материалдарды ташуу үчүн атайын вагондордун коопсуз өтүшүн, жабдууларды жана бул вагондорду техникалык тейлөөнү камсыз кылууга тийиш.

165. Уран жана торий рудалары вагондордо жана жарым вагондордо жүктүн вагонго же айлана-чөйрөгө кадимки ташуу шарттарында таркалышына жол бербөөчү тараларда ташылышы керек.

166. Үстүнкү беттеги нурлануу деңгээли 2 мЗв/сааттан (200 мбэр/сааттан) жана/же ТИ 10дон ашык таңгактарды кошпогондо бардык категориялардагы таңгактарды майда жана контейнердик ташууларда ташууга жол берилет. Таӊгактардын топтолушу ушул Талаптардын 168-пунктуна ылайык контролдонот.

167. Өзгөчө пайдалануу шарттарында ташууда нурлануунун деңгээли ушул Талаптардын 155-пунктунун 1-пунктчасына ылайык кошумча чараларды көрүүнү эске алуу менен 155-пунктта көрсөтүлгөн чоңдуктан ашпоого тийиш.

168. Радиоактивдүү материалдарды ташуу учурунда коштоп жүргөн адамдар темир жол транспортунун объекттеринде мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдү жүзөгө ашырууга жана темир жол транспортунда белгиленген тартипте радиациялык контроль жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу органдын өкүлдөрүнө транспорттук таңгактоо комплекттеринин жана темир жол кыймылдуу курамдарынын радиациялык мүнөздөмөлөрүн өлчөө протоколдорун белгиленген талаптарга ылайык аткарылган түрдө көрсөтүүгө милдеттүү.

169. Темир жол кыймылдуу курамына жүктөрдү жүктөө, жайгаштыруу жана бекитүү ыкмалары жүк жөнөтүүчү тарабынан иштелип чыгат жана темир жол транспортунда жүктөрдү жүктөөнүн жана бекитүүнүн техникалык шарттарына ылайык келүүгө тийиш.

170. Темир жол кыймылдуу курамынын каптал беттеринде акыркы бетин кошпогондо, ушул Талаптардын 160-пунктуна ылайык белгилер орнотулат.

Айрым учурларда, эгерде бул ташуу сертификатында (уруксат- сертификаты) каралса, темир жолдун кыймылдуу курамынын сырткы бетине радиациялык кооптуулук белгилерин орнотпоого жол берилет. Мындай ташуулар милдеттүү түрдө персоналдын коштоосунда жүргүзүлүүгө тийиш. Каттамдагы темир жол кыймылдуу курамын техникалык тейлөө иштери коштоп жүрүүчү персоналдын көзөмөлүндө гана жүргүзүлүүгө тийиш, ал өндүрүштүк максаттар үчүн зарыл болбогон учурда жумушчулардын жүк жүктөлгөн темир жол кыймылдуу курамынын жанында болушун болтурбоого милдеттүү.

171. Өзгөчө пайдалануу шарттарында ташууда зарыл болгон учурда жүк жөнөтүүчүнүн (жүк алуучунун) бузулган темир жол кыймылдуу курамынан жүктү кайра жүктөө жүк жөнөтүүчүнүн (жүк алуучунун) күчү менен жүзөгө ашырылат.

Бул милдеттерди аткаруу үчүн жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) жумушчулардын бригадасын бир сутканын ичинде жөнөтүшү керек. Темир жол транспортунун уюмдары кайра жүктөөнү жүзөгө ашыруу үчүн жүктөөчү-түшүрүүчү машиналарды жана механизмдерди белгиленген тартипте бере алышат.

172. Багаждык жүк ташуучу вагондордо жүк ташууда ушул бөлүмдүн тиешелүү талаптарынан тышкары радиоактивдүү материалдарды ташуу боюнча санитардык эрежелерде көрсөтүлгөн шарттар аткарылууга тийиш.

Радиоактивдүү материалдарды көчмө сактоочу камераларда ташуу темир жол транспортунун объекттеринде мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдү жүзөгө ашырууга ыйгарым укуктуу органдар менен макулдашуу боюнча жүргүзүлөт.

173. Коштоочу персонал менен жүргүнчүлөрдү ташуучу поезддин өзүнчө купесинде таӊгактарды ташуунун мүмкүнчүлүгү жана шарттары мамлекеттик санитардык жана эпидемиологиялык көзөмөлдү жүзөгө ашырууга ыйгарым укуктуу аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы тарабынан күчүнө кирген радиоактивдүү материалдарды ташуудагы санитардык эрежелер менен жөнгө салынат.

174. Бөлүнүүчү ядролук материалдарды темир жол транспорту менен ташууда ушул Талаптардын 162–173-пункттарынын тиешелүү жоболоруна кошумча төмөнкү талаптар аткарылууга тийиш:

1) коштоп жүрүүчү кызматкер, анын ичинде күзөтчүлөр жүктөн обочолонгон кызматтык жайларда же бул максаттар үчүн атайын жабдылган өзүнчө вагондордо жайгаштырылышы керек;

2) бөлүнүүчү ядролук материалдар жүктөлгөн темир жол кыймылдуу курамы менен маневр жасоо өтө этияттык менен жүргүзүлөт. Мындай темир жол кыймылдуу курамын сорттоочу дөңсөөлөр аркылуу локомотивсиз өткөрүүгө жана аны түртүп маневр кылууга тыюу салынат;

3) жүк алуучу анын дарегине келген бөлүнүүчү ядролук материалдар менен темир жол кыймылдуу курамын токтоосуз кабыл алууну камсыз кылууга милдеттүү;

4) транспорттук таңгактоо комплектинин конструкциясы ташуу учурунда комплекттин туруктуулугун, жүктөө жана бекитүүнүн техникалык шарттарына ылайык темир жол кыймылдуу курамына ишенимдүү бекитилишин, вагондун полуна 2200 кгс/м2, ал эми универсалдуу контейнердин полуна 1000 кгс/м2 ашык эмес жүктү камсыз кылууга тийиш.

175. Жүргүнчүлөрдүн багажында радиоактивдүү материалдарды ташууга тыюу салынат.

176. В(М) тибиндеги таңгактарды жана өзгөчө пайдалануу шарттарындагы жүктөрдү жүргүнчүлөрдү ташуучу аба транспорту менен ташууга болбойт.

177. Таңгактарды ташуу учурунда, эгерде алардын транспорт каражаттарынын ичиндеги полдун аянтына болгон үлүштүк жүк түшүрүүсү уруксат берилген чектен ашса, жүктүн салмагын бөлүштүрүү үчүн атайын каражаттар колдонулушу керек.

178. Салмагы (ар биринин) 90 кг дан ашык болгон бир же бир нече таңгактарды жана транспорт пакеттерин ташуу үчүн жүк жөнөтүүчү аларды жүктөө жана түшүрүү тартибин жүк ташуучу менен макулдашууга тийиш.

Салмагы 50 кг дан ашкан таңгактарда, транспорттук пакеттерде, резервуарларда жана жүк контейнерлеринде оордук борборунун жоболорун белгилеген суу менен өчпөгөн туруктуу белги менен белгилениши керек.

179. Эгерде радиоактивдүү материалдарды төмөнкү (-40°Сге чейин) жана жогорку (+55°Сге чейин) температурада, ошондой эле төмөндөтүлгөн басымда (5 кПага чейин) ташуу мүмкүн болбосо, жүк жөнөтүүчү бул жөнүндө жүктү коштоочу кагаздарда “Өзгөчө белгилер” графасында жана категориянын этикеткасында көрсөтүүсү жана бул шарттарды ташуучу менен макулдашышы керек. Эгерде бул шарттар аткарылбаса, жүк ташууга кабыл алынбашы керек.

180. Радиоактивдүү материалдарды ташып келүү төмөнкүдөй жүргүзүлөт:

- тиешелүү радиоактивдүү материалдары бар таңгактарды сактоо пункттары бар аэропортторго самолет жөнөтүлгөнгө чейин 3 сааттан кечиктирбестен;

- мындай сактоочу кампасы жок аэропортторго түздөн-түз аэропорттун жетекчиси белгилеген убакытка чейин.

Жүк ташуучу аба кемелерине, анын ичинде атайын бөлүнгөн, жүктөө үчүн жеткирүү убактысы аэропорттун жетекчиси менен макулдашылат.

181. Жагымсыз метеорологиялык шарттардан же башка себептерден улам рейс токтотулган учурда, жүк жөнөтүүчү көрсөткөн мөөнөттө (өтүнмөдө же жүктү коштоочу кагаздарда) радиоактивдүү материалдарды белгиленген жерге жеткирүү мүмкүн болбогондо аэропорттун жетекчиси радиоактивдүү материалдарды аэропорттон алып кетүү зарылдыгы жөнүндө жүк жөнөтүүчүгө токтоосуз кабарлоого жана ташууну жандандыруу датасы жөнүндө билдирүүгө милдеттүү.

182. Радиоактивдүү материалдарды ташуу үчүн жүк жөнөтүүчү кооптуу жүктөрдү ташуу үчүн колдонулган жүктү коштоочу кагаздарды (диагоналынан кызыл тилке менен) толтурууга тийиш.

Жүктү коштоочу кагаздарда (жогору жагында) “Радиоактивдүүлүк” деген штамп басылууга тийиш. Кыска мөөнөттүү изотопторду ташууда жүктү коштоочу кагаздардын үстүнкү бөлүгүнө кызыл сыя менен штамп басат: “Кыска мөөнөттүү изотоптор. Жеткирүү мөөнөтү: саат”.

183. III категориядагы таӊгактарды жүктөөнүн (түшүрүүнүн) алдында аэропорттун администрациясы же радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жооптуу адам жарандык авиация боюнча ыйгарым укуктуу органдын кызматкерлерине маалымдоого, аба кемесинин экипажына жана жүктөөнү жүзөгө ашыруучу кызматкерлерге таңгактар менен иштөөнүн тартиби жөнүндө нускама берүүгө жана таңгактарды экипаждын туруктуу жайгашкан жеринен, жүргүнчүлөр, багаж жана кол багажы, ошондой эле фотосезгич материалдары бар жүктөр кайсы жайда жана кандай аралыкта жайгаштырылышы керек жана аларды кантип жана эмне менен бекитүү керектигин атайын көрсөтүүгө милдеттүү. Атайын бөлүнгөн учакка жүктөөдө (түшүрүүдө) бул нускамалар жүк жөнөтүүчүнүн көрсөтмөлөрүн эске алуу менен аткарылат.

184. Атайын бөлүнгөн аба кемесине жүктөгөндөн кийин жүк жөнөтүүчү нурлануунун дозасынын кубаттуулугун ушул Талаптардын тиешелүү пунктунун талаптарына ылайыктыгын өлчөйт. Өлчөөнүн натыйжалары жүк жөнөтүүчүнүн атынан дозиметрист жана аэропорттун радиациялык коопсуздугуна жооптуу адам кол койгон акт менен таризделет.

185. Радиоактивдүү материалдар массалык түрдө жөнөтүлгөн жана келген аэропорттордо таңгактардын, транспорт каражаттардын, персоналдын жана жумуштардын системалуу радиациялык контролу камсыз кылынууга тийиш.

186. Ар бир жүк үчүн жүк жөнөтүүчү тарабынан жүктү коштоп жүрүүчү транспорттук документ (кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерине ылайык) даярдалышы керек, анда төмөнкү маалыматтар камтылууга тийиш:

1) ушул Талаптардын 5-тиркемесинде көрсөтүлгөн транспорттук аталышы;

2) кооптуу жүк үчүн БУУ классынын номери “7”;

3) ушул Талаптардын 5-тиркемесинде көрсөтүлгөндөй ушул материалга ыйгарылган БУУнун номери;

4) ар бир изотоптун аталышы же символу, же радионуклиддердин аралашмасы үчүн бир кыйла чектөөчү радионуклиддердин тиешелүү жалпы сыпаттамасы же тизмеги;

5) материалдын физикалык-химиялык формасынын сыпаттамасы же материалдын өзгөчө формадагы радиоактивдүү материал же тарап кетүү жөндөмү төмөн радиоактивдүү материал экендиги жөнүндө жазуу. Химиялык форма үчүн жалпы химиялык сыпаттама кабыл алынат;

6) тиешелүү СИ приставкасы менен беккерелде (кюри) туюнтулган радиоактивдүү курамдын ташуу мезгилиндеги максималдуу активдүүлүгү (ушул Талаптардын 6-тиркемесин кара); бөлүнүүчү ядролук материал үчүн грамм менен (г) же граммга (г) эселенген бирдиктерде масса да көрсөтүлөт;

7) таңгактоо категориясы;

8) ТИ (“II – Сары” жана “III – Сары” категориялары үчүн гана);

9) бөлүнүүчү ядролук материал үчүн ККИ;

10) ушул жүккө колдонулуучу сертификаттардын (уруксат сертификаттарынын) идентификациялык белгиси;

11) жүк ташуучу контейнердеги таңгактарды же транспорттук пакеттерди камтыган жүк үчүн ар бир таңгактын курамы кеңири көрсөтүлөт. Эгерде ортодогу түшүрүү пунктунда таңгактар жүк контейнеринен же транспорттук пакеттен чыгарылууга тийиш болсо, тиешелүү документтер даярдалат;

12) эгерде жүк өзгөчө пайдалануунун шарттарында ташылышы керек болсо, анда төмөнкүдөй жазуу жазылат: “Өзгөчө пайдалануу шарттарында ташуу” же темир жол транспорту үчүн “Вагондук жүк ташуу”;

13) ТҮА-II, ТҮА-III, БРБО-I жана БРБО-II жүктөрү үчүн жалпы активдүүлүк А2ге эселенген бирдиктерде көрсөтүлөт.

14) бул жүк үчүн авариялык картанын номери жана ал кайсы жерде болушу керектиги көрсөтүлөт;

15) төмөнкү текстти камтыган жүк жөнөтүүчүнүн кепилдиги:

“Мен, ушул аркылуу, аталган жүктүн курамы тийиштүү транспорттук аталышы менен толук жана так сүрөттөлгөнүн, ал Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптарга жана эрежелерге (нускамага) ылайык классификацияланганын, таңгакталганын, белгиленгенин жана кооптуулук белгилери менен камсыздалганын билдирем ...” (транспорттун бул түрүндө (түрлөрүндө) колдонулуучу тиешелүү документ көрсөтүлөт). Кепилдикке датасы коюлуп, анын кызмат ордун жана фамилиясын көрсөтүү менен жүк жөнөтүүчүнүн жооптуу өкүлүнүн колу коюлушу керек;

16) таңгактарды, транспорттук пакеттерди, жүк контейнерлерин жүктөө, сактоо, ташуу, иштетүү жана түшүрүү боюнча кошумча эксплуатациялык талаптар, анын ичинде жылуулуктун коопсуз таралышын камсыз кылуу үчүн атайын жайгаштыруу ыкмалары же мындай талаптардын жоктугу жөнүндө билдирүү;

17) транспорттун же транспорт каражатынын түрүнө тиешелүү чектөөлөр жана маршрут тууралуу бардык зарыл көрсөтмөлөр.

187. Жүктүн коштомо кагаздарында ушул Талаптардын 186-пунктунун 1, 4, 6, 7, 9, 10, 11-пунктчаларына ылайык маалыматтар жана 186-пунктунун 15-пунктчасына ылайык жүк жөнөтүүчүнүн кепилдигинин бар экендиги жөнүндө кыскача маалымат камтылат.

Жүктүн коштомо кагаздарында “Радиоактивдүү” деген штемпель коюлат.

188. Таңгактын бардык типтери үчүн (сертификаттар (уруксат- сертификат) милдеттүү болбогон учурлардан тышкары) жүк жөнөтүүчү бул жумуштар аткарылганга чейин жүк ташуучунун жана (же) жүктөө, түшүрүү жана кайра жүктөө жүргүзүлүп жаткан аймактагы жүк ташуу базасынын ж. б. талабы боюнча сертификаттарды (уруксат-сертификаттарды) берүүнү (өткөрүп берүүнү) камсыз кылууга милдеттүү.

Таӊгактарды жүктөө, жөнөтүү жана ташууну баштоодон мурун жүк жөнөтүүчүдө өндүрүүчүдөн/жөнөтүүчүдөн сертификаттын нускасы болушу керек. 7- глава. Радиациялык контроль

189. Радиациялык контролдоо төмөнкүлөр боюнча жыйынтык чыгарууга мүмкүндүк берген зарыл маалыматтарды алууну камсыздоого тийиш:

1) транспорт каражаттарынын жана жүктүн радиациялык параметрлеринин ушул Талаптар менен регламенттелген маанилерге шайкештиги жөнүндө;

2) ташуу процессинде жүктөрдүн радиациялык параметрлеринин өзгөрүшү, анын ичинде ар кандай окуялар жана авариялык кырдаалдар жөнүндө;

3) ташуу учурунда иштерди аткаруу менен алектенген адамдардын нурлануу деңгээлдери жана калк арасындагы адамдардын мүмкүн болуучу нурлануу деңгээлдери жөнүндө.

190. Радиациялык контролдоо төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) жүктүн (транспорт каражаттарынын) үстүнкү бетинде, андан ар кандай аралыкта, ошондой эле персоналдын, күзөттүн жана калк арасындагы адамдардын болуу жайларында нейтрондук нурлануунун жана гамма-нурлануунун доза кубаттуулугун контролдоо;

2) жүктүн жана транспорт каражаттарынын сырткы беттеринин, жүктү түшүргөндөн кийин транспорт каражаттарынын ички беттеринин радиоактивдүү булганышын контролдоо;

3) жүктөрдү жөнөтүүнүн алдында жүк жөнөтүүчү тарабынан бош транспорт каражаттарынын, таңгактоо комплекттеринин, транспорттук пакеттердин, жүк контейнерлеринин сырткы жана ички беттеринин радиоактивдүү булганышын өлчөө;

4) жүктөрдү ташууга тартылган персоналдын жана күзөттүн жеке нурлануу дозаларын жана радиоактивдүү булганышын контролдоо.

191. Радиациялык контролдоонун жыйынтыгы боюнча төмөнкүлөр жүргүзүлөт:

1) радиациядан коргоону оптималдаштыруу;

2) ташуу процессинде персоналдын мүмкүн болгон нурлануусу менен байланышкан иштерди жүргүзүүнүн регламентин аныктоо (тактоо);

3) радиоактивдүү материалдардын жүктөрүн ташуу менен байланышкан нурлануучу адамдардын категориясын белгилөө;

4) радиациялык авария болгон учурда кийлигишүү жөнүндө чечим кабыл алуу.

192. Жүктөрдү ташуу учурунда төмөнкүлөр тарабынан радиациялык контролдоо жүргүзүлүшү керек:

1) жүктү жана бош таңгактоо комплекттерин жөнөтүүдөн мурун жүк жөнөтүүчү тарабынан (ар бир жөнөтүүдөн мурун);

2) жүктү жана бош таңгактоо комплекттерин кабыл алууда жүктү кабыл алуучу тарабынан (ар бир кабыл алууда);

3) ташуучу же жолдо жүктү коштоп жүргөн адам тарабынан, эгерде кандайдыр бир окуялар же авариялар болгон учурда.

193. Жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) тарабынан жүргүзүлүүчү радиациялык контроль радиациялык коопсуздук кызматы же жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) тарабынан атайын бөлүнгөн адам тарабынан жүргүзүлөт.

Радиациялык контролдун жыйынтыгын жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) ташуучуга анын талабы боюнча берүүгө милдеттүү. 8- глава. Радиоактивдүү материалдарды ташууда авариялар болгон учурдагы иш-чаралар

194. Транспорттук каражаттын жүккө таасирин тийгизбеген бузулуулары жана сыныктары радиациялык коопсуздукту камсыз кылууга карата белгиленген талаптарды сактоо менен транспорттун ар бир түрүндө белгиленген тартипте четтетилет. Бузулуулары жана сыныктары жоюу боюнча иштер жүктү коштоп жүрүүгө жооптуу адамдын байкоосу астында жана (же) жүктө жана транспорт каражаттарында белгиленген кооптуулук белгилеринде камтылган маалыматты эске алуу менен, ошондой эле радиоактивдүү материалдарды ташууда санитардык эрежелердин талаптарын эске алуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

195. Жүк жөнөтүүчүдө (жүк алуучуда) жүк ташуунун алдында жүк ташуунун конкреттүү шарттарын жана регламенттелген талаптарды эске алуу менен жүк ташуу учурунда авариялык абалдын кесепеттерин жоюу боюнча иш-чараларды уюштуруу планы болууга тийиш. Бул план белгиленген тартипте макулдашылууга тийиш.

196. Жүктөргө байланыштуу аварияларды жоюу боюнча зарыл чараларды өз убагында көрүү үчүн жүк жөнөтүүчү (жүк алуучу) бошотулган таңгактарды кошпогондо, жүктөрдүн кыймылына системалуу контролду камсыз кылууга милдеттүү.

197. Радиоактивдүү материалдардын жүгү менен болгон авариядан келип чыккан радиациялык коркунучтун даражасын ыкчам алгачкы аныктоо жана тиешелүү баштапкы чараларды көрүү үчүн авариялар коркунучтун үч категориясына бөлүнөт:

1) 1-категориядагы авариялар – механикалык таасирлердин натыйжасында радиоактивдүү материалдардын жүгү көзгө көрүнөрлүк зыянга учурабаган же анча-мынча зыянга учураган, транспорт каражатындагы бекитүүнүн айрым элементтери алсыраган же үзүлгөн же радиоактивдүү материалдардын жүгү жүк жайынан же транспорт каражатынан тышкары өрттүн натыйжасында анча чоң эмес жылуулукка (от менен түздөн-түз байланышсыз) дуушар болгон авариялар.

Бул категориядагы аварияларда таңгактардан радиоактивдүү заттардын бөлүнүп чыгышы транспорттун кадимки шарттары үчүн уруксат берилген маанилерден жогору болбойт, ал эми нурлануунун деңгээли 20 % дан ашык эмес жогорулашы мүмкүн.

2) 2-категориядагы авариялар – бул авариялар учурунда:

- В тибиндеги, С тибиндеги таңгактары менен же бөлүнүүчү материалдарды камтыган таңгактары бар жүк олуттуу механикалык зыянга учураса жана (же) таңгактары өрттүн очогуна кабылса, анын натыйжасында нурлануунун деңгээлинин жогорулашы жана таңгактардан радиоактивдүү материалдардын бөлүнүп чыгышы ушул Талаптар менен ташуунун өзгөчө шарттары үчүн белгиленген чектен ашпоого тийиш;

- өнөр жайлык таңгактары бар жүк жана бөлүнүүчү материалдарды камтыбаган А тибиндеги таңгактар олуттуу механикалык зыянга учураса, же мындай таңгак өрттүн очогуна кабылса, же таңгактар толугу менен бузулса;

3) III категориядагы авариялар В тибиндеги, С тибиндеги таңгактар же бөлүнүүчү материалдарды камтыган таңгактар жарым- жартылай же толугу менен жок кылынган, нурлануу деңгээли жана таңгактардан радиоактивдүү заттардын бөлүнүп чыгышы ташуунун авариялык шарттары үчүн (долбоордук авариядан тышкары) ушул Талаптарда каралган чектен ашкан авариялар.

198. Авариянын кооптуу деңгээлин алгачкы баалоо жана ишти уюштуруу жүктү коштоп жүрүүчү адам тарабынан жүргүзүлүүгө тийиш, ал зарыл болгон даярдыгы жана жүк жөнөтүүчүдөн (жүк алуучудан) тиешелүү нускамалары болушу керек. Бул жүк жөнөтүүчүнүн (жүк алуучунун) өкүлү келгенге чейин жасалууга тийиш.

Эгерде авариянын натыйжасында коштоп жүрүүчү персонал жок болсо же өз милдеттерин аткара албаса, транспорттук уюмдун өкүлү, ички иштер органдарынын же өрттөн куткаруу бөлүмүнүн кызматкери авариялык карточканы, жүктөгү жана транспорттук каражаттардагы кооптуу белгилерге ылайык маалыматтарды, визуалдык кароонун натыйжаларын көӊүлгө алуу менен авариянын кооптуулугун аныктоого жана биринчи кезектеги иштерди аткарууга милдеттүү.

199. I категориядагы авариялар болгон учурда коштоп жүрүүчү кызматкердин катышуусунда жана мүмкүнчүлүгүнө жараша авариянын кесепеттерин бул кызматкерлер транспорт кызматкерлери жана укук коргоо органдарынын кызматкерлери менен биргеликте чечет. Транспорт каражаттары жана жүктөр оңдолуп, авария жөнүндө акт түзүлгөндөн кийин жүктү ташууну улантуу жөнүндө чечим транспорттук уюмдун кызматкерлери менен биргеликте жүктү коштоп жүрүүчү адам тарабынан кабыл алынат.

200. I категориядагы аварияларда коштоп жүрүүчү кызматкер жок болсо же иштөө жөндөмдүүлүгүн жоготсо, бул учурда авариянын кесепеттерин жоюу транспорт кызматкерлери жана укук коргоо органдарынын кызматкерлери тарабынан авариялык картанын талаптарына ылайык жүргүзүлөт. Жүктөгү жана транспорттук каражаттардагы радиациялык кооптуулук белгилери жана этикеткалар жөнүндө маалыматтар эске алынат.

Андан ары ташуу мүмкүнчүлүгүн аныктоо үчүн авария болгон жерге жүк жөнөтүүчүнүн (жүк алуучунун) өкүлү чакырылууга тийиш, ал авариянын актысын түзөт жана жүктү андан ары ташуу жөнүндө чечим кабыл алат.

201. II жана III категориядагы авариялар болгон учурда авариялык карточканын талаптарын эске алуу менен төмөнкү иш- чаралар жүргүзүлүүгө тийиш:

- өмүрү коркунучта турган адамдарды куткаруу жана жабыркагандарга биринчи медициналык жардам көрсөтүү;

- өрт чыккан учурда өрттү өчүрүү;

- авария жөнүндө маалыматтарды билдирүү;

- авариялык картанын жана жүктү коштоп жүрүүчү адамдын көрсөтмөсү боюнча адамдарды потенциалдуу кооптуу аймактан алыска чыгаруу. Эгерде авариялык карточкасы жана жүктү коштоп жүрүүчү адам жок болсо, адистер келгенге чейин адамдарды шамалдын багыты боюнча 100–200 м аралыкка алып чыгуу керек;

- кооптуулук тууралуу эскертүүчү белгилерди орнотуу;

- авария болгон аймакты курчоого алуу жана зарыл болгон учурда жүктүн кошумча коопсуздугун камсыз кылуу;

- авария болгон жерде коомдук тартипти камсыз кылуу;

- жүктү визуалдык кароо жана авариялык карточкага ылайык авария тууралуу такталган маалыматты берүү;

- авариянын кесепеттерин жоюу жана анын кесепеттерин жайылтпоо боюнча алгачкы чукул чараларды көрүү;

- авария (нурлануунун, булгануунун) учурунда радиацияга дуушар болушу мүмкүн болгон адамдарды эсепке алуу жана аларды саламаттык сактоо боюнча адистер келгенге чейин кармоо (стационардык медициналык мекемеде шашылыш медициналык жардам талап кылынган адамдарды кошпогондо);

- мүмкүнчүлүккө жараша радиациялык кырдаалды контролдоо.

202. II жана III категориядагы авариялар болгон жер, убактысы жана анын кооптуулук даражасы (авариянын категориясы) жөнүндө жүктү коштоп жүргөн адамдар, ал эми алар жок болсо ‒ транспорттук уюмдардын кызматкерлери тарабынан жүк жөнөтүүчүгө, жүк алуучуга, ташуучу уюмга, ички иштер боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга, жарандык коргонуу иштери жана өзгөчө кырдаалдар боюнча мамлекеттик башкаруу органдарына, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына, радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү экология жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга токтоосуз кабарлоого тийиш.

203. Куткаруучу күчтөр жана транспорттук уюмдардын каражаттары келгенден кийин алардын иши жүктү коштоп жүргөн адамдын көрсөтмөсүн эске алуу менен, ал эми ал жок болсо ‒ авариялык карточкага ылайык жүргүзүлүүгө тийиш. Бөлүнүүчү ядролук материалдарды камтыган жана “В” тибиндеги, “С” тибиндеги таңгактарды жылдыруу менен байланышкан иштер жүктү коштоп жүргөн адамдын көрсөтмөсү боюнча гана жүргүзүлөт.

204. Радиациялык авариянын кесепеттерин жоюу боюнча иштер мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык – көзөмөл органдарынын радиациялык-гигиеналык корутундусу менен ырасталган радиоактивдүү булганууну жоюу аяктагандан жана авариянын кесепеттерин жоюу жөнүндө комиссиялык акт түзүү менен транспорт каражаттарынын кыймылынын коопсуздугун камсыз кылгандан кийин бүткөрүлдү деп эсептелет. Актыга корутундудан тышкары радиациялык булганууга дуушар болгон аймактарды жана объекттерди радиациялык контролдоо протоколдору тиркелет.

9- глава. Радиоактивдүү материалдарды физикалык жактан коргоону камсыз кылуу боюнча талаптар

205. Радиоактивдүү заттарды ташууда физикалык коргоону камсыз кылуу үчүн ушул главада көрсөтүлгөн жалпы талаптарды жетекчиликке алуу зарыл.

206. Ядролук материалдарды ташууда физикалык коргоону камсыз кылуу үчүн ушул главада көрсөтүлгөн жалпы талаптарды жана Кыргыз Республикасынын 2015-жылдын 14-июлундагы № 155 “Ядролук материалды физикалык коргоо жөнүндө конвенцияга кошулуу тууралуу” Мыйзамы менен ратификацияланган Ядролук материалды физикалык коргоо жөнүндө Конвенцияны жетекчиликке алуу зарыл.

207. Радиоактивдүү материалдарды ташуу учурунда физикалык коргоону камсыз кылуу үчүн төмөнкүлөр зарыл:

– радиоактивдүү материалдардын жолдо болуу жалпы убактысын мүмкүн болушунча чектөө;

- жүктү бир транспорт каражатынан башкасына кайра жүктөөнүн санын жана транспорт каражатын күтүп турган учурда жүктүн сакталуу убактысын мүмкүн болушунча минималдаштыруу;

- ядролук материалдарды ташыган транспорттук каражаттардын кыймылын, ар кандай графиктер жана маршруттар менен уюштуруу;

- жүк алуучуга жүктү жөнөтүү жөнүндө жана жүк жөнөтүүчүгө жүктү алуу жөнүндө кабарлоону камсыздоо;

- өзгөчө кырдаалдардын, табигый кырсыктардын, башка экстремалдык кырдаалдардын ж.б. аймактарынан тышкары маршрутту тандоо;

- радиоактивдүү материалдарды ташуу маршрутун жана мөөнөттөрүн билген кызмат адамдарынын санын минималдаштыруу;

- радиоактивдүү материалдарды ташууга, коштоого жана коргоого алдын ала текшерүүдөн өткөн адамдарга гана уруксат берилүүсүн камсыз кылуу.

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптарга 1-тиркеме

Материалдарга карата чектөөнүн жана активдүүлүктүн чектери.

Радионуклиддер үчүн негизги маанилер

1. 1-таблицада айрым радионуклиддер үчүн төмөнкүдөй негизги маанилер берилген:

а) A1 жана A2, Tбк;

б) Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган заттар үчүн активдүүлүктүн концентрациясы, Бк/г;

в) Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган жүк үчүн активдүүлүк чектери, Бк/жүк.

Радионуклиддер үчүн негизги маанилерин аныктоо

2. 1-таблицада саналбаган айрым радионуклиддер үчүн ушул тиркеменин 1-пунктунда айтылган негизги маанилерди аныктоо – жөнгө салуучу жана санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөөчү ыйгарым укуктуу орган тарабынан ырастоону, ал эми эл аралык ташуулар үчүн көп тараптуу ырастоону талап кылат. Ар бир радионуклиддин химиялык формасы белгилүү болгон учурларда, Радиологиялык коргоо боюнча эл аралык комиссиянын сунуштамаларына ылайык эгерде химиялык формалар нормалдуу да, авариялык ташуу шарттарында көңүлгө алынган шарттарда A2нын эрүүчүлүк классына тиешелүү маанисин колдонууга уруксат берилет. Альтернатива катары 2-таблицада келтирилген радионуклиддер үчүн маанилер ырастоосуз колдонулушу мүмкүн.

3. Радионуклиддер табиятта кездешүүчү пропорцияда болгон жана негизги нуклидинин жарым ажыроо мезгили 10 күндөн ашык же андан көп болгон туунду нуклид жок болгон, 1-таблицада көрсөтүлбөгөн радионуклид үчүн А1 жана А2 эсептөөдө, аны бир радионуклид катары кароо, активдүүлүгүн эске алуу жана ушул чынжырдын негизги нуклидине туура келген А1 жана А2 маанилерин колдонуу керек.

4. Ушул тиркеменин 1-пунктунда айтылган радионуклиддердин аралашмалары үчүн негизги маанилер төмөнкүдөй формула боюнча аныкталышы мүмкүн:

мында: f(i) – i-нуклиддин аралашмасынын активдүүлүгүнүн үлүшү же активдүүлүгүнүн концентрациясы; X(i) – A1 же А2 тиешелүү мааниси же Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган заттар үчүн активдүүлүк концентрациясы же Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган жүк үчүн активдүүлүк чеги, i-нуклиддин маанисине карата; Хm – A1 же А2 туунду мааниси же Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган заттар үчүн активдүүлүк концентрациясы же Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган жүк үчүн активдүүлүк чеги, аралашмага карата.

5. Эгерде ар бир радионуклид белгилүү болсо, бирок айрым радионуклиддердин жеке активдүүлүгү белгилүү болбосо, бул радионуклиддерди топторго жана ушул тиркеменин 4-пунктунда келтирилген формулаларда бириктирүүгө болот, ар бир топтогу радионуклиддер үчүн тиешелүү түрдө эң төмөнкү маанилерди колдонууга болот. Топтун толук альфа-активдүүлүк жана толук бета- жана гамма-активдүүлүктүн негизинде, эгерде алар белгилүү болсо, тиешелүүлүгүнө жараша альфа-нурлануучулар же бета- жана гамма- нурлануучулар үчүн эң аз маанилерин пайдалануу менен тандалышы мүмкүн.

6. Тиешелүү маалыматтар белгилүү болбогон айрым радионуклиддер же радионуклид аралашмалары үчүн 2-таблицада келтирилген маанилер колдонулат.

1- таблица. Радионуклиддер үчүн негизги маанилер

Радионуклид

A 1 , ТБк

A 2 , ТБк

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган заттар үчүн активдүүлүк

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган жүк үчүн

концентрациясы, Бк/г

активдүүлүк чеги, Бк/жүк

Ас-225(а)

8 x 10-1

6 x 10-3

1 х 101

1 х 104

Ас-227(а)

9 x 10-1

9 x 10-5

1 х 10-1

1 х 103

Ас-228

6 x 10-1

5 x 10-1

1 х 101

1 х 106

А g -105

2 x 100

2 x 100

1 х 102

1 х 106

Аg-108 m (а)

7 x 10-1

7 x 10-1

1 х 101(б)

1 х 106(б)

Аg-110m(а)

4 x 10-1

4 x 10-1

1 х 101

1 х 106

Аg-111

2 x 100

6 x 10-1

1 х 103

1 х 106

AI-26

1 x 10-1

1 x 10-1

1 х 101

1 х 105

Аm-241

1 x 10-1

1 x 10-3

1 х 100

1 х 104

Аm-242 m (а)

1 x 101

1 x 10-3

1 х 100(б)

1 х 104(б)

Аm-243(а)

5 x 100

1 x 10-3

1 х 100(б)

1 х 103(б)

Аг-37

4 x 101

4 x 101

1 х 106

1 х 108

Аг-39

4 x 101

4 x 101

1 х 107

1 х 104

Аг-41

3 x 10-1

3 x 10-1

1 х 102

1 х 109

As-72

3 x 10-1

3 x 10-1

1 х 101

1 х 105

As-73

4 x 101

4 x 101

1 х 103

1 х 107

As-74

1 x 100

9 x 10-1

1 х 101

1 х 106

As-76

3 x 10-1

3 x 10-1

1 х 102

1 х 105

As-77

2 x 101

7 x 10-1

1 х 103

1 х 106

At-211(a)

2 x 101

5 x 10-1

1 х 103

1 х 107

Au-193

7 x 100

2 x 100

1 х 102

1 х 107

Au-194

1 x 100

1 x 100

1 х 10-1

1 х 106

Au-195

1 x 101

6 x 100

1 х 102

1 х 107

Au-198

1 x 100

6 x 10-1

1 х 102

1 х 106

Au-199

1 x 101

6 x 10-1

1 х 102

1 х 106

Ba-131(a)

2 x 100

2 x 100

1 х 102

1 х 106

Ba-133

3 x 100

3 x 100

1 х 102

1 х 106

Ba-133m

1 x 101

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Ba-140(a)

5 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101(б)

1 x 105(б)

Be-7

2 x 101

2 x 101

1 x 103

1 x 107

Be-10

4 x 101

6 x 10-1

1 x 104

1 x 106

Bi-205

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Bi-206

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Bi-207

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Bi-210

1 x 100

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Bi-210m(a)

6 x 10-1

2 x 10-2

1 x 101

1 x 105

Bi-212(a)

7 x 10-1

6 x 10-1

1 x 101(б)

1 x 105(б)

Bk-247

8 x 100

8 x 10-4

1 x 100

1 x 104

Bk-249(a)

4 x 101

3 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Br-76

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Br-77

3 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Br-82

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 106

C-11

1 x 100

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

C-14

4 x 101

3 x 100

1 x 104

1 x 107

Ca-41

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 105

1 x 107

Ca-45

4 x 101

1 x 100

1 x 104

1 x 107

Ca-47(a)

3 x 100

3 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Cd-109

3 x 101

2 x 100

1 x 104

1 x 106

Cd-113m

4 x 101

5 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Cd-115(a)

3 x 100

4 x 10-1

1 x 102

1 x 10 6

Cd-115m

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Ce-139

7 x 100

2 x 100

1 x 102

1 x 106

Ce-141

2 x 10-1

6 x 10-1

1 x 102

1 x 107

Ce-143

9 x 10-1

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Ce-144(a)

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 102(б)

1 x 105(б)

Cf-248

4 x 10-1

6 x 10-3

1 x 101

1 x 104

Cf-249

3 x 100

8 x 10-4

1 x 100

1 x 103

Cf-250

2 x 101

2 x 10-3

1 x 101

1 x 104

Cf-251

7 x 100

7 x 10-4

1 x 100

1 x 103

Cf-252

5 x 10-2

3 x 10-3

1 x 101

1 x 104

Cf-253(a)

4 x 101

1 x 10-2

1 x 102

1 x 105

Cf-254

1 x 10-3

1 x 10-3

1 x 100

1 x 103

CI-36

1 x 101

6 x 10-1

1 x 104

1 x 106

CI-38

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 101

1 x 105

m-240

4 x 101

2 x 10-2

1 x 102

1 x 105

Cm-241

2 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 106

Cm-242

4 x 101

1 x 10-2

1 x 102

1 x 105

Cm-243

9 x 100

1 x 10-3

1 x 100

1 x 104

Cm-244

2 x 101

2 x 10-3

1 x 101

1 x 104

Cm-245

9 x 100

9 x 10-4

1 x 100

1 x 103

Cm-246

9 x 100

9 x 10-4

1 x 100

1 x 103

Cm-247(a)

3 x 100

1 x 10-3

1 x 100

1 x 104

Cm-248

2 x 10-2

3 x 10-4

1 x 100

1 x 103

Co-55

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Co-56

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Co-57

1 x 101

1 x 101

1 x 102

1 x 106

Co-58

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Co-58m

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 107

Co-60

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Cr-51

3 x 101

3 x 101

1 x 103

1 x 107

Cs-129

4 x 100

4 x 100

1 x 102

1 x 105

Cs-131

3 x 101

3 x 101

1 x 103

1 x 106

Cs-132

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 105

Cs-134

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 104

Cs-134m

4 x 101

6 x 10-1

1 x 103

1 x 105

Cs-135

4 x 101

1 x 100

1 x 104

1 x 107

Cs-136

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Cs-137(a)

2 x 100

6 x 10-1

1 x 101(б)

1 x 104(б)

Cu-64

6 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 106

Cu-67

1 x 101

7 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Dy-159

2 x 101

2 x 101

1 x 103

1 x 107

Dy-165

9 x 10-1

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Dy-166(a)

9 x 10-1

3 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Er-169

4 x 101

1 x 100

1 x 104

1 x 107

Er-171

8 x 10-1

5 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Eu-147

2 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 106

Eu-148

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Eu-149

2 x 101

2 x 101

1 x 102

1 x 107

Eu-150 (кыска мөөнөттүү)

2x100

7 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Eu-150 (узак мөөнөттүү)

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Eu-152

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Eu-152m

8 x 10-1

8 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Eu-154

9 x 10-1

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Eu-155

2 x 101

3 x 100

1 x 102

1 x 107

Eu-156

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

F-18

1 x 100

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Fe-52(a)

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Fe-55

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 106

Fe-59

9 x 10-1

9 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Fe-60(a)

4 x 101

2 x 10-1

1 x 102

1 x 105

Ga-67

7 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Ga-68

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Ga-72

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Gd-146(a)

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Gd-148

2 x 101

2 x 10-3

1 x 101

1 x 104

Gd-153

1 x 101

9 x 100

1 x 102

1 x 107

Gd-159

3 x 100

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Ge-68[a)

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Ge-71

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 108

Ge-77

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Hf-172(a)

6 x 10-1

6 x 10-1

1 x 10-1

1 x 106

Hf-175

3 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Hf-181

2 x 100

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Hf-182

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 102

1 x 106

Hg-194(a)

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Hg-195m(a)

3 x 100

7 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Hg-197

2 x 101

1 x 10-1

1 x 102

1 x 107

Hg-197m

1 x 101

4 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Hg-203

5 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 105

Ho-166

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 103

1 x 105

Ho-166m

6 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

I-123

6 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 107

I-124

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

I-125

2 x 101

3 x 100

1 x 103

1 x 106

I-126

2 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 106

I-129

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 102

1 x 105

I-131

3 x 100

7 x 10-1

1 x 102

1 x 106

I-132

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

I-133

7 x 10-1

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

I-134

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

l-135(a)

6 x 10-1

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

ln-111

3 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

ln-113m

4 x 100

2 x 100

1 x 102

1 x 106

ln-114m(a)

1 x 101

5 x 10-1

1 x 102

1 x 106

ln-115m

7 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 106

lr-189(a)

1 x 101

1 x 10-1

1 x 102

1 x 107

lr-190

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 10-1

1 x 106

lr-192

1 x 100(в)

6 x 10-1

1 x 101

1 x 104

lr-194

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 102

1 x 105

K-40

9 x 10-1

9 x 10-1

1 x 102

1 x 106

K-42

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 102

1 x 106

К-43

7 x 10-1

6 x 10-1

1 x 10-1

1 x 106

Kr-81

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 107

Kr-85

1 x 101

1 x 101

1 x 105

1 x 104

Kr-85m

8 x 100

3 x 100

1 x 103

1 x 1010

Kr-87

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 102

1 x 109

La-137

3 x 101

6 x 100

1 x 103

1 x 107

La-140

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Lu-172

6 x 10-1

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Lu-173

8 x 100

8 x 100

1 x 102

1 x 107

Lu-174

9 x 100

9 x 100

1 x 102

1 x 107

Lu-174m

2 x 101

1 x 101

1 x 102

1 x 107

Lu-177

3 x 101

7 x 10-1

1 x 103

1 x 107

Mq-28(a)

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Mn-52

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Mn-53

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 104

1 x 109

Mn-54

01 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Mn-56

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 10-1

1 x 105

Mo-93

4 x 101

2 x 101

1 x 103

1 x 108

Mo-99(a)

1 x 100

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

N-13

9 x 10-1

6 x 10-1

1 x 102

1 x 109

Na-22

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Na-24

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Nb-93m

4 x 101

3 x 101

1 x 104

1 x 107

Nb-94

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Nb-95

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Nb-97

9 x 10-1

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Nd-147

6 x 100

6 x 10 -1

1 x 102

1 x 106

Nd-149

6 x 10-1

5 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Ni-59

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 104

1 x 108

Ni-63

4 x 101

3 x 101

1 x 105

1 x 108

Ni-65

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Np-235

4 x 101

4 x 101

1 x 103

1 x 107

Np-236 (кыска мөөнөттүү)

2 x 101

2 x 100

1 x 103

1 x 107

Np-236 (узак мөөнөттүү)

9 x 100

2 x 10-2

1 x 102

1 x 105

Np-237

2 x 101

2 x 10-3

1 x 100(б)

1-103(б)

Np-239

7 x 100

4 x 10-1

1 x 102

1 x 107

Os-185

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Os-191

1 x 101

2 x 100

1 x 102

1 x 107

0s-191m

4 x 101

3 x 101

1 x 103

1 x 107

Os-193

2 x 100

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Os-194(a)

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 102

1 x 105

P-32

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 103

1 x 105

P-33

4 x 101

1 x 100

1 x 105

1 x 108

Pa-230(a)

2 x 100

7 x 10-2

1 x 101

1 x 106

Pa-231

4 x 100

4x10-4

1 x 100

1 x 103

Pa-233

5 x 100

7 x 10-1

1 x 102

1 x 107

Pb-202

4 x 101

2 x 101

1 x 103

1 x 106

Pb-203

4 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Pb-205

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 104

1 x 107

Pb-210(a)

1 x 100

5 x 10-2

1 x 101(б)

1 x 104(б)

Pb-212(a)

7 x 10-1

2 x 10-1

1 x 101(б)

1 x 105(б)

Pd-103(a)

4 x 101

4 x 101

1 x 103

1 x 108

Pd-107

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 105

1 x 108

Pd-109

2 x 100

5 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Pm-143

3 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Pm-144

7 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Pm-145

3 x 101

1 x 101

1 x 103

1 x 107

Pm-147

4 x 101

2 x 100

1 x 104

1 x 107

Pm-148m(a)

8 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Pm-149

2 x 100

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Pm-151

2 x 100

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Ро-210

4 x 101

2x10-2

1 x 101

1 x 104

Pr-142

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 102

1 x 105

Pr-143

3 x 100

6 x 10-1

1 x 104

1 x 106

Pt-188(a)

1 x 100

8x10-1

1 x 101

1 x 106

Pt-191

4 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Pt-193

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 107

Pt-193m

4 x 101

5 x 10-1

1 x 103

1 x 107

Pt-195m

1 x 101

5 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Pt-197

2 x 101

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Pt-197m

1 x 101

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Pu-236

3 x 101

3 x 10-3

1 x 101

1 x 104

Pu-237

2 x 101

2 x 101

1 x 103

1 x 107

Pu-238

1 x 101

1 x 10-3

1 x 100

1 x 104

Pu-239

1 x 101

1 x 10-3

1 x 100

1 x 104

Pu-240

1 x 101

1 x 10-3

1 x 100

1 x 103

Pu-241(a)

4 x 101

6 x 10-2

1 x 102

1 x 105

Pu-242

1 x 101

1 x 10-3

1 x 100

1 x 104

Pu-244(a)

4 x 10-1

1 x 10-3

1 x 100

1 x 104

Ra-223(a)

4 x 10-1

7 x 10-3

1 x 102(б)

1 x 105(б)

Ra-224(a)

4 x 10-1

2 x 10-2

1 x 101(б)

1 x 105(б)

Ra-225(a)

2 x 10-1

4 x 10-3

1 x 102

1 x 105

Ra-226(a)

2 x 10-1

3 x 10-3

1 x 101(б)

1 x 104(б)

Ra-228(a)

6 x 10-1

2 x 10-3

1 x 101(б)

1 x 105(б)

Rb-81

2 x 100

8 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Rb-83(a)

2 x 100

2 x 100

1 x 102

1 x 106

Rb-84

1 x 100

1 x 100

1 x 11

1 x 106

Rb-86

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 102

1 x 105

Rb-87

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 104

1 x 107

Rb-87(табигый)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 104

1 x 107

Re-184

1 x 100

1x100

1 x 101

1 x 106

Re-184m

3 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 106

Re-186

2 x 100

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Re-187

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 106

1 x 109

Re-188

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 102

1 x 105

Re-189(a)

3 x 100

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Re(табигый)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 106

1 x 109

Rh-99

2 x 100

2 x 100

1 x 101

1 x 106

Rh-101

4 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 107

Rh-102

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Rh-102m

2 x 100

2 x 100

1 x 102

1 x 106

Rh-103m

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 108

Rh-105

1 x 101

8 x 10-1

1 x 102

1 x 107

Rn-222(a)

3 x 10-1

4 x 10-3

1 x 102(б)

1 x 106(б)

Ru-97

5 x 100

5 x 100

1 x 102

1 x 107

Ru-103(a)

2 x 100

2 x 100

1 x 102

1 x 106

Ru-105

1 x 100

6 x 10-1

1 x 10 1

1 x 106

Ru-106(a)

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 102(б)

1 x 105(б)

S-35

4 x 101

3 x 100

1 x 105

1 x 108

Sb-122

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 102

1 x 104

Sb-124

6 x 10-1

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Sb-125

2 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 106

Sb-126

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Sc-44

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Sc-46

5 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Sc-47

1 x 10-1

7 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Sc-48

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Se-75

3 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Se-79

4 x 101

2 x 100

1 x 104

1 x 107

Si-31

6 x 10-1

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Si-32

4 x 101

5 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Sm-145

1 x 101

1 x 101

1 x 102

1 x 107

Sm-147

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 101

1 x 104

Sm-151

4 x 101

1 x 101

1 x 104

1 x 108

Sm-153

9 x 100

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Sn-113(a)

4 x 100

2 x 100

1 x 103

1 x 107

Sn-117m

7 x 100

4 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Sn-119m

4 x 101

3 x 101

1 x 103

1 x 107

Sn-121m(a)

4 x 101

9 x 10-1

1 x 103

1 x 107

Sn-123

8 x 10-1

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Sn-125

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 102

1 x 105

Sn-126(a)

6 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Sr-82(a)

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Sr-85

2 x 100

2 x 100

1 x 102

1 x 106

Sr-85m

5 x 100

5 x 100

1 x 102

1 x 107

Sr-87m

3 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Sr-89

6 x 10-1

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Sr-90(a)

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 102(б)

1 x 104(б)

Sr-91(a)

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 101

1 x 105

Sr-92(a)

1 x 100

3 x 10-1

1 x 101

1 x 106

T(H-3)

4 x 101

4 x 101

1 x 106

1 x 109

Ta-178 (узак мөөнөттүү)

1 x 101

8 x 101

1 x 101

1 x 106

Ta-179

3 x 101

3 x 101

1 x 103

1 x 107

Ta-182

9 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 104

Tb-157

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 107

Tb-158

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Tb-160

1 x 100

6 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Tc-95m(a)

1 x 100

2 x 100

1 x 101

1 x 106

Tc-96

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Tc-96m(a)

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 103

1 x 107

Tc-97

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 103

1 x 108

Tc-97m

4 x 101

1 x 100

1 x 103

1 x 107

Tc-98

8 x 10-1

7 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Тс-99

4 x 101

9 x 10-1

1 x 104

1 x 107

Tc-99m

1 x 101

4x10 0

1 x 102

1 x 107

Те-121

2 x 100

2 x 100

1 x 101

1 x 106

Te-121m

8 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 107

Te-123m

8 x 10 0

1 x 100

1 x 102

1 x 107

Te-125m

2 x 101

9 x 10-1

1 x 103

1 x 107

Te-127

2 x 101

7 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Te-127m(a)

2 x 10 1

5 x 10-1

1 x 103

1 x 107

Te-129

7 x 10-1

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Te-129m(a)

8 x 10-1

4 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Te-131m(a)

7 x 10-1

5 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Te-132(a)

5 x 10-1

4 x 10 -1

1 x 102

1 x 107

Th-227

1 x 101

5 x 10-3

1 x 101

1 x 104

Th-228(a)

5 x 10-1

1 x 10-3

1 x 100(б)

1 x 104(б)

Th-229

5 x 100

5 x 10-4

1 x 100(б)

1 x 100(б)

Th-230

1 x 101

1 x 10-3

1 x 100

1 x 104

Th-231

4 x 101

2 x 10-2

1 x 103

1 x 107

Th-232

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 101

1 x 104

Th-234(a)

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 103(б)

1 x 105(б)

Th(табигый)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 100(б)

1 x 103(б)

TI-44(a)

5 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

TI-200

9 x 10-1

9 x 10-1

1 x 101

1 x 106

TI-201

1 x 101

4 x 100

1 x 102

1 x 106

TI-202

2 x 10-0

2 x 100

1 x 102

1 x 106

TI-204

1 x 101

7 x 10-1

1 x 104

1 x 104

Tm-167

7 x 100

8 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Tm-170

3 x 100

6 x 10 -1

1 x 103

1 x 106

Tm-171

1 x 101

1 x 101

1 x 104

1 x 108

U-230 (Өпкө аркылуу жутулуунун жогорку темптери) (а), (г)

4 x 101

1 x 10-1

1 x 101(б)

1 x 105(б)

U-230 (Өпкө аркылуу жутулуунун орто темптери) (а), (д)

4 x 101

4 x 10-3

1 x 101

1 x 104

U -230 (Өпкө аркылуу жутулуунун төмөнкү темптери) (а), (е)

3 x 101

3 x 10-3

1 x 101

1 x 104

U-232 (Өпкө аркылуу жутулуунун жогорку темптери) (г)

4 x 101

1 x 10-2

1 x 100(б)

1 x 103(б)

U-232 (Өпкө аркылуу жутулуунун орто темптери) (д)

4 x 101

7 x 10-3

1 x 101

1 x 104

U-232 (Өпкө аркылуу жутулуунун төмөнкү темптери) (е)

1 x 101

1 x 10-3

1 x 101

1 x 104

U-233 (Өпкө аркылуу жутулуунун жогорку темптери) (г)

4 x 101

9 x 10-2

1 x 101

1 x 104

U-233 (Өпкө аркылуу жутулуунун орто темптери) (д)

4 x 101

2 x 10-2

1 x 102

1 x 105

U-233 (Өпкө аркылуу жутулуунун төмөнкү темптери) (е)

4 x 101

6 x 10-3

1 x 101

1 x 105

U-234 (Өпкө аркылуу жутулуунун жогорку темптери) (г)

4 x 101

9 x 10-2

1 x 101

1 x 104

U-234 (Өпкө аркылуу жутулуунун орто темптери) (д)

4 x 101

2 x 10-2

1 x 102

1 x 105

U-234 (Өпкө аркылуу жутулуунун төмөнкү темптери) (е)

4 x 101

6 x 10-3

1 x 101

1 x 105

U-235 (Өпкө аркылуу жутулуунун бардык түрлөрү) (а), (г), (д), (е)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 101(б)

1 x 104(б)

U-236 (Өпкө аркылуу жутулуунун жогорку темптери) (г)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 101

1 x 104

U-236 (Өпкө аркылуу жутулуунун орто темптери) (д)

4 x 101

2 x 10-2

1 x 102

1x105

U-236 (Өпкө аркылуу жутулуунун төмөнкү темптери) (е)

4 x 101

6 x 10-3

1 x 101

1 x 104

U-238 (Өпкө аркылуу жутулуунун бардык түрлөрү) (г), (д), (е)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 101(б)

1 x 104(б)

U (табигый)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 100(б)

1 x 103(б)

U (0 % же андан азыраак байытылган) (ж)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 100

1 x 103

U (байытылбаган)

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 100

1 x 103

V-48

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 105

V-49

4 x 10-1

4 x 101

1 x 104

1 x 107

W-178(а)

9 x 100

5 x 100

1 x 101

1 x 106

W-181

3 x 101

3 x 101

1 x 103

1 x 107

W-185

4 x 101

8 x 10-1

1 x 104

1 x 107

W-187

2 x 100

б x 10-1

1 x 102

1 x 106

W-188(а)

4 x 10-1

3 x 10-1

1 x 102

1 x 105

Хе-122(а)

4 x 10-1

7 x 10-1

1 x 102

1 x 109

Хе-123

2 x 100

7 x 10-1

1 x 102

1 x 109

Хе-127

4 x 100

2 x 100

1 x 103

1 x 105

Хе-131 m

4 x 101

4 x 101

1 x 104

1 x 104

Хе-133

2 x 101

1 x 101

1 x 103

1 x 104

Хе-135

3 x 100

2 x 100

1 x 103

1 x 1010

Y-87(а)

1 x 100

1 x 100

1 x 101

1 x 106

Y-88

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Y-90

3 x 10-1

3 x 10-1

1 x 103

1 x 105

Y-91

6 x 10-1

6 x 10-1

1 x 103

1 x 106

Y-91m

2 x 100

2 x 100

1 x 102

1 x 106

Y-92

2 x 10-1

2 x 10-1

1 x 102

1 x 105

Y-93

3 x 10-1

3x10-1

1 x 102

1 x 105

Yb-169

4 x 100

1 x 100

1 x 102

1 x 107

Yb-175

3 x 101

9 x 10-1

1 x 103

1 x 107

Zn-65

2 x 100

2 x 100

1 x 101

1 x 106

Zn-69

3 x 100

6 x 10-1

1 x 10 4

1 x 106

Zn-69m(a)

3 x 100

6 x 10-1

1 x 102

1 x 106

Zr-88

3 x 100

3 x 100

1 x 102

1 x 106

Zr-93

Чектелбеген

Чектелбеген

1 x 103(б)

1 x 107(б)

Zr-95(a)

2 x 100

8 x 10-1

1 x 101

1 x 106

Zr-97(a)

4 x 10-1

4 x 10-1

1 x 101(б)

1 x 105(б)

Эскертүү: (а)  A1 жана (же) A2 маанилери туунду нуклиддердин ажыроосу менен чектелет; (б)  секулярдык тең салмактуулукка кирген негизги нуклиддер жана алардын экинчи бөлүкчөлөрү төмөндө саналат:

Sr-90

Y-90

Zr-93

Nb-93m

Zr-97

Nb-97

Ru-106

Rh-106

Cs-137

Ba-137m

Ce-134

La-134

Ce-144

Pr-144

Ba-140

La-140

Bi-212

TI-208 (0.36), Po-212 (0.64)

Pb-210

Bi-210, Po-210

Pb-212

Bi-212, TI-208 (0.36), Po-212 (0.64)

Rn-220

Po-216

Rn-222

Po-218, Pb-214, Bi-214, Po-214

Ra-223

Rn-219, Po-215, Pb-211, Bi-211, TI-207

Ra-224

Rn-220, Po-216, Pb-212, Bi-212, TI-208 (0.36), Po-212 (0.64)

Ra-226

Rn-222, Po-218, Pb-214, Bi-214, Po-214, Pb-210, Bi-210, Po-210

Ra-228

Ac-228

Th-226

Ra-222, Rn-218, Po-214

Th-228

Ra-224, Rn-220, Po-216, Pb-212, Bi-212, TI-208 (0.36), Po-212 (0.64)

Th-229

Ra-225, Ac-225, Fr-221, At-217, Bi-213, Po-213, Pb-209

Th (табигый)

Ra-228, Ac-228, Th-228, Ra-224, Rn-220, Po-216, Pb-212, Bi-212, TI-208 (0.36), Po- 212 (0.64)

Th-234

Pa-234m

U-230

Th-226, Ra-222, Rn-218, Po-214

U-232

Th-228, Ra-224, Rn-220, Po-216, Pb-212, Bi-212, TI-208 (0.36), Po-212 (0.64)

U-235

Th-231

U-238

Th-234, Pa-234m

U (табигый)

Th-234, Pa-234m, U-234, Th-230, Ra-226, Rn-222, Po-218, Pb-214, Bi-214, Po-214, Pb-210, Bi-210, Po-210

U-240

Np-240m

Np-237

Pa-233

Am-242m

Am-242

Am-243

Np-239

Эскертүү: (в) - саны ажыроо ылдамдыгынын деңгээлин же булактан тартып берилген аралыкта нурлануунун деңгээлин өлчөө жолу менен аныкталышы мүмкүн; (г) - бул маанилер UF6, UO2F2 жана UO2(NO3)2 химиялык формуласына ээ болгон уран бирикмелерине гана нормалдуу жана авариялык транспорттук ташуу шарттарында колдонулат; (д) - бул маанилер UO3, UF4, UCl4 химиялык формуласына ээ болгон уран бирикмелерине гана жана транспорттун нормалдуу жана авариялык транспорттук ташуу шарттарында алты валенттүү бирикмелерге колдонулат; (e) - бул маанилер ушул эскертүүнүн (д), (г) пункттарында көрсөтүлгөндөрдөн башка урандын бардык бирикмелерине карата колдонулат; (ж) - бул маанилер нурланбаган уранга гана колдонулат.

2- таблица. Белгисиз радионуклиддер же аралашмалар үчүн негизги маанилер

Радионуклид

A 1 , ТБк

A 2 , ТБк

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган заттар үчүн активдүүлүк концентрациясы, Бк/жүк

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптар жайылтылбаган жүк үчүн активдүүлүктүн чеги, Бк/жүк

Бета- же гамма- нурланткычтары гана бар экендиги белгилүү

0,1

0,02

1 ´ 101

1 ´ 104

Альфа- нурланткычтары бар экендиги белгилүү

0,2

9 ´ 10-5

1 ´ 10-1

1 ´ 103

Тиешелүү маалыматтар жок

0,001

9 ´ 10-5

1 ´ 10-1

1 ´ 103

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптарга 2-тиркеме

Таӊгактардан тартып фотосезгич материалдарды сактоочу жайга чейинки болушунча жол берилген аралыктар

Транспорттук индекс

Аралык, м

Бирге сактоо убактысы, с (күн)

1

2

3

4

5

8

10

12

15

20

1

-

0,4

0,5

0,6

0,7

0,9

1,0

1,1

1,2

1,4

2

0,5

0,6

0,8

0,9

1,0

1,2

1,4

1,5

1,7

2,0

5

0,7

1,0

1,2

1,4

1,6

2,0

2,2

2,4

2,8

3,2

10

1,0

1,4

1,7

2,0

2,2

2,8

3,2

3,5

3,9

4,5

20

1,4

2,0

2,4

2,8

3,2

4,0

4,5

4,9

5,5

6,3

30

1,7

2,4

3,0

3,5

3,9

4,9

5,5

6,0

6,7

7,7

40

2,0

2,8

3,5

4,0

4,5

5,7

6,3

6,9

7,7

8,9

50

2,2

3,2

3,9

4,5

5,0

6,8

7,0

7,7

8,7

10,0

60

2,4

3,5

4,3

5,0

5,5

6,9

7,7

9,3

10,0

11,0

80

2,8

4,0

5,0

5,7

6,3

8,0

8,9

10,0

11,0

13,0

100

3,2

4,5

5,6

6,3

7,0

8,9

10,0

11,0

12,0

14,0

150

3,9

5,5

6,7

7,7

8,9

11,0

12,0

13,0

15,0

17,0

200

4,5

6,3

7,7

8,9

10,0

13,0

14,0

16,0

17,0

20,0

Транспорттук индекс

Аралык, м

Бирге сактоо убактысы, саат (күн)

24

48

72

120

240

360

480

720

960

1

2

3

5

10

(15)

(20)

(30)

(40)

1

1,5

2,2

2,7

3,5

4,9

6,0

6,9

8,5

10,0

2

2,2

3,1

3,8

4,9

6,9

8,5

10,0

12,0

14,0

5

3,5

4,9

6,0

7,7

11,0

14,0

16,0

19,0

22,0

10

4,9

6,9

8,5

11,0

16,0

19,0

22,0

27,0

31,0

20

6,9

10,0

12,0

15,0

22,0

27,0

31,0

38,0

45,0

30

8,5

12,0

15,0

19,0

27,0

33,0

38,0

45,0

55,0

40

10,0

15,0

17,0

22,0

31,0

38,0

45,0

55,0

65,0

50

11,0

16,0

19,0

25,0

35,0

45,0

50,0

60,0

70,0

60

12,0

17,0

21,0

27,0

38,0

48,0

55,0

65,0

75,0

80

14,0

20,0

24,0

31,0

45,0

55,0

60,0

75,0

90,0

100

16,0

22,0

27,0

35,0

50,0

60,0

70,0

85,0

100,0

150

19,0

22,0

33,0

42,0

60,0

75,0

85,0

-

-

200

22,0

31,0

38,0

50,0

70,0

85,0

95,0

-

-

Таблицага түшүндүрмө

1. Сактоо учурунда же белгилүү бир ташуу учурунда фотосезгич материалдардын мүмкүн болуучу нурлануусун эске алуу керек. Бул учурда таблицадагы маанилер фотосезгич материалдардын нурлануусунун жалпы дозасы мурунку ташууларды эске алуу менен 0,1 мЗв ден ашпоосун камсыз кылуу үчүн колдонулушу керек.

2. Таблицада ар кандай транспорттук индекстер үчүн нурлануунун узактыгы белгиленген мааниге ээ болгон учурда 0,1 мЗв барабар нурлануунун дозасы алынуучу минималдуу аралыктар көрсөтүлгөн.

3. Таблицаны даярдоодо таңгактар бир тегиздикте бири-бирине тыгыз таӊгакталган деп болжолдонгон. Бардык таңгактар радиусу 0,22 м болгон шар формасында, ар бир таӊгактагы радиоактивдүү материал анын борборунда топтолгону болжолдонгон.

4. Таблицада келтирилген аралыктар максималдуу жол берилген аралыктар болуп эсептелет. Бөлүү аралыктары жогоруда көрсөтүлгөн математикалык моделди колдонуу менен эсептелгендерден кем болбогон шартта, жогоруда сүрөттөлгөндөн башка математикалык моделдер колдонулушу мүмкүн. Тактап айтканда, эгерде транспорттук индекс колдонулса, бөлүү аралыктары төмөнкүлөрдүн негизинде эсептелиши мүмкүн:

- таӊгактардын санына жана алардын өлчөмүнө карабастан бардык радиоактивдүү материалдар бир чекитте топтолгон деп болжолдоого болот. Таӊгактардын тобунун транспорттук индекси топту түзгөн бардык өзүнчө таӊгактардын транспорттук индекстеринин суммасы катары кабыл алынышы мүмкүн:

- тескери пропорционалдык мыйзам колдонулат деп болжолдоого болот.

5. Таблицанын негизинде эсептелген бардык бөлүү аралыктары таңгактардын бетинин же мындай таңгактардын тобунан өлчөнөт.

Эскертүү: жол берилген аралыктарды аныктоодо орточо тыгыздыгы суунун тыгыздыгына жакын болгон кадимки жүктөр менен экрандоо жүктүн калыңдыгы 70 см болгон учурда нурлануунун даражасын 10 эсеге жана жүктүн калыңдыгы 115 см болгон учурда 100 эсеге азайтарын эске алуу керек.

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптарга 3-тиркеме

Маркалоолордун, этикеткалардын (кооптуулук белгилери) жана эскертүү белгилеринин үлгүлөрү

1-сүрөт. Радиациялык кооптуулуктун негизги белгиси үч желекче түрүндө берилет, анын пропорциялары X радиустун борбордук айланасы боюнча аныкталат. Жол берилген минималдуу Х чоңдугу 4 мм барабар.

2-сүрөт. “I – Ак” категориясынын этикеткасы. Этикетканын фонунун түсү – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекченин) жана жазууларынын түсү – кара, категориясын белгилеген түсү – кызыл.

3-сүрөт. “II – Сары” категориясынын этикеткасы. Этикетканын жогорку жарымынын фонунун түсү – сары, төмөнкү жарымынын түсү – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекченин) жана жазууларынын түсү – кара, категориясын белгилеген тилкелердин түсү – кызыл.

4-сүрөт. “III – Сары” категориясынын этикеткасы. Этикетканын жогорку жарымынын фонунун түсү – сары, төмөнкү жарымынын түсү – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекченин) жана жазууларынын түсү – кара, категориясын белгилеген тилкелердин түсү – кызыл.

5-сүрөт. Эскертүү белгиси. Минималдуу өлчөмдөрү көрсөтүлгөн, чоңураак өлчөмдөрдө колдонууда, көрсөтүлгөн пропорциялар сакталышы керек. “7” цифрасынын бийиктиги 25 мм кем эмес болушу керек. Белгинин фонунун түсү – ак, жазууларынын түсү – кара.

6-сүрөт. Эскертүү белгиси. Минималдуу өлчөмдөрү көрсөтүлгөн, чоңураак өлчөмдөрдө колдонууда, көрсөтүлгөн пропорциялар сакталышы керек. “7” цифрасынын бийиктиги 25 мм кем эмес болушу керек. Белгинин жогорку жарымынын фонунун түсү – сары, төмөнкү жарымынын түсү – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекченин) жана жазууларынын түсү – кара. Төмөнкү бөлүгүндө “РАДИОАКТИВДҮҮ” деген сөздү колдонуу милдеттүү эмес, бул ушул белгини БУУнун жүк үчүн тиешелүү номерин көрсөтүүдө колдонууга мүмкүндүк берет.

7- сүрөт. БУУ номеринин өзүнчө сүрөтү үчүн эскертүү белгиси. Белгинин фонунун түсү – кызгылт сары, алкагы жана БУУ номери – кара.

**** белгиси Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптардын 5-тиркемесине ылайык радиоактивдүү материал үчүн БУУнун тиешелүү номери жайгаштырылууга тийиш болгон жерди билдирет.

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптарга 4-тиркеме

Англис тилиндеги маркалоонун, этикеткалардын (кооптуулук белгилеринин) жана эскертүү белгилеринин үлгүлөрү

1-сүрөт. “I – Ак” (I-white) категориясынын этикеткасы. Этикетканын фонунун түсү – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекче) жана жазуулардын түсү – кара, категорияны билдирүүчү тилкелердин түсү кызыл.

2-сүрөт. “II – Сары” (II-yellow) категориясынын этикеткасы. Этикетканын жогорку жарымынын фонунун түсү – сары, төмөнкү жарымыныкы – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекче) жана жазуулардын түсү – кара, категорияны билдирүүчү тилкелердин түсү – кызыл.

3-сүрөт. “III – Сары” (III-yellow) категориясынын этикеткасы. Этикетканын жогорку жогорку жарымынын фонунун түсү – сары, төмөнкү жарымыныкы – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекче) жана жазуулардын түсү – кара, категорияны билдирүүчү тилкелердин түсү – кызыл.

4-сүрөт. Эскертүү белгиси. Минималдуу өлчөмдөр көрсөтүлгөн, чоң өлчөмдөр колдонулган учурда көрсөтүлгөн пропорциялар сакталышы керек. “7” цифрасынын бийиктиги 25 мм кем эмес болушу керек. Белгинин фонунун түсү – ак, жазуулардын түсү – кара.

5-сүрөт. Эскертүү белгиси. Минималдуу өлчөмдөр көрсөтүлгөн, чоң өлчөмдөр колдонулган учурда көрсөтүлгөн пропорциялар сакталышы керек. “7” цифрасынын бийиктиги 25 мм кем эмес болушу керек. Белгинин жогорку жарымынын фонунун түсү – сары, төмөнкү жарымыныкы – ак, радиациялык кооптуулуктун негизги белгисинин (үч желекче) жана жазуунун түсү – кара. Төмөнкү бөлүгүндө “РАДИОАКТИВДҮҮ” деген сөздү колдонуу милдеттүү эмес, бул жүк үчүн БУУнун тиешелүү номерин көрсөтүү үчүн бул белгини колдонууга мүмкүндүк берет.

Радиоактивдүү материалдарды, заттарды жана иондоштуруучу нурлануу булактарын коопсуз ташуу боюнча талаптарга 5-тиркеме

БУУнун номерлеринин тизмегинен үзүндүлөр, тиешелүү транспорттук (жүктү жөнөтүү) аталыштары, жүктөрдүн жана кошумча коркунучтардын сыпаттамасы (кыргыз тилинде)

БУУнун номери

Жүктүн транспорттук аталышы жана сыпаттамасы

Кошумча кооптуулук

2910

Радиоактивдүү материал, бошотулган таңгак – материалдын чектелген саны

–

2911

Радиоактивдүү материал, бошотулган таңгак – жабдыктар же буюмдар

–

2909

Радиоактивдүү материал, бошотулган таңгак – табигый урандан же азайып кеткен урандан же табигый торийден жасалган буюмдар

–

2908

Радиоактивдүү материал, бошотулган таңгак – бош таңгактоо комплекти

–

2912

Радиоактивдүү материал, өзгөчө активдүүлүгү төмөн (ТҮА-I), бөлүнбөйт же бөлүнөт – бошотулган а)

–

3321

Радиоактивдүү материал, өзгөчө активдүүлүгү төмөн (ТҮА-II), бөлүнбөйт же бөлүнөт – бошотулган а)

–

3322

Радиоактивдүү материал, өзгөчө активдүүлүгү төмөн (ТҮА-III), бөлүнбөйт же бөлүнөт – бошотулган а)

–

2913

Радиоактивдүү материал, үстүнкү бети радиоактивдүү булганган объекттер (БРБО-I же БРБО-II), бөлүнбөй турган ядролук материал а)

–

2915

Радиоактивдүү материал, А тибиндеги таңгак, өзгөчө түргө кирбейт, бөлүнбөйт же бөлүнүүчү – бошотулган

–

3332

Радиоактивдүү материал, А тибиндеги таңгак, өзгөчө түрдө, бөлүнбөйт же бөлүнөт – бошотулган a)

–

2916

Радиоактивдүү материал, B(U) тибиндеги таңгак, бөлүнбөгөн же бөлүнөт – бошотулган a)

–

2917

Радиоактивдүү материал, B(M) тибиндеги таңгак, бөлүнбөй турган же бөлүнөт – бошотулган a)

–

3323

Радиоактивдүү материал, С тибиндеги таңгак, бөлүнбөйт же бөлүнөт – бошотулган

–

2919

Өзгөчө шарттарда ташылуучу радиоактивдүү материал, бөлүнбөй турган же бөлүнөт – бошотулган a)

–

2978

Радиоактивдүү материал, уран гексафториди, бөлүнбөйт же бөлүнөт – бошотулган a)

Коррозиялык (БУУнун 8-классы)

3324

Радиоактивдүү материал, өзгөчө активдүүлүгү төмөн (ТҮА-II), бөлүнүүчү

–

3325

Радиоактивдүү материал, өзгөчө активдүүлүгү төмөн (ТҮА-III), бөлүнүүчү

–

3326

Радиоактивдүү материал, үстүнкү радиоактивдүү булганган объект (БРБО-I же БРБО-II), бөлүнүүчү

–

3327

Радиоактивдүү материал, А тибиндеги таӊгак, бөлүнүүчү, өзгөчө түргө кирбейт

–

3333

Радиоактивдүү материал, А тибиндеги таңгак, өзгөчө түрдө, бөлүнүүчү

–

3328

Радиоактивдүү материал, B(U) тибиндеги таңгак, бөлүнүүчү

–

3329

Радиоактивдүү материал, B(M) тибиндеги таңгак, бөлүнүүчү

–

3330

Радиоактивдүү материал, С тибиндеги таңгак, бөлүнүүчү

–

3331

Өзгөчө шарттарда ташылган радиоактивдүү материал, бөлүнүүчү

–

2977

Радиоактивдүү материал, уран гексафториди, бөлүнүүчү

Коррозиялык (БУУнун 8-классы)

БУУнун номерлеринин тизмегинен үзүндүлөр, тиешелүү транспорттук (жүктү жөнөтүү) аталыштары, жүктөрдүн жана кошумча коркунучтардын сыпаттамасы (англис тилинде)

БУУнун номери

Жүктүн транспорттук аталышы жана сыпаттамасы

Кошумча кооптулук

2910

Radioactive material, excepted package - limited quantity of material

–

2911

Radioactive material, excepted package - instruments or articles

–

2909

Radioactive material, excepted package - articles manufactured from natural uranium or depleted uranium or natural thorium

–

2908

Radioactive material, excepted package - empty packaging

–

2912

Radioactive material, low specific activity (lsa-I) non fissile or fissile- excepted a)

–

3321

Radioactive material, low specific activity (lsa-II) non fissile or fissile- excepted a)

–

3322

Radioactive material, low specific activity (lsa-III) non fissile or fissile- excepted a)

–

2913

Radioactive material, surface contaminated objects (sco-I or sco-II) non fissile or fissile-excepted a)

–

2915

Radioactive material, type a package, non-special form, non fissile or fissile-excepted a)

–

3332

Radioactive material, type a-package, special form non fissile or fissil- erexcepted a)

–

2916

Radioactive material, type b(u) package, non fissile or fissile-excepted a)

–

2917

Radioactive material, type b(m) package, non fissile or fissile-excepted al

–

3323

Radioactive material, type с package, non fissile or fissile-excepted a)

–

2919

Radioactive material, transported under special arrangement, non fissile or fissile-excepted a)

-

2978

Radioactive material, uranium hexa-fluoride non fissile or fissile-excepted a)

Corrosive (UN Class 8)

3324

Radioactive material, low specific activity (lsa-II), fissile

–

3325

Radioactive material, low specific activity (lsa-III) fissile

–

3326

Radioactive material, surface contaminated objects (sco-I or sco-II), fissile

–

3327

Radioactive material, type a package, fissile non-special form

–

3333

Radioactive material, type a package, special form, fissile

–

3328

Radioactive material, type b(u) package, fissile

–

3329

Radioactive material, type b(m) package, fissile

–

3330

Radioactive material, type с package, fissile

–

3331

Radioactive material, transported under special arrangement, fissile

–

2977

Radioactive material, uranium hexa-fluoride, fissile

Corrosive (UN Class 8)