6-берене. Ыкчам-иликтөө ишмердигинде инсандын укуктарын жана эркиндиктерин сактоо кепилдиктери

1. Ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу органдар (кызмат адамдары) ыкчам-иликтөө иш-чараларын жүргүзүүдө адамдын жана жарандын жеке жашоосуна кол тийбестик, кат алышууларын, телефондук жана башка сүйлөшүүлөрүн сыр сактоо, турак жайына, почта, телеграф, электрондук жана башка билдирүүлөрүнө кол тийбестик укуктарын сактоону камсыз кылууга милдеттүү. Ушул Мыйзамда каралбаган максаттарга жетүү жана милдеттерди ишке ашыруу үчүн ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашырууга жол берилбейт.

2. Ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу органдын аракети анын укуктарын жана эркиндиктерин чектөөгө алып келди деп эсептеген адам бул аракеттерге ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу жогору турган органга, прокурорго же сотко даттанууга укуктуу.

3. Ишти кароонун толуктугун жана ар тараптуулугун камсыз кылуу максатында ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу орган прокурордун же соттун талабы боюнча ыкчам кызыкчылык объектинин чөйрөсүнө киргизилген адамдар, ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу органдардын штаттык жашыруун кызматкерлери, ыкчам-иликтөө иш-чараларын жүргүзүүгө купуя көмөк көрсөткөн же көмөк көрсөтүүчү адамдар, үчүнчү жактардын жеке жашоосу жөнүндө, ошондой эле ыкчам-иликтөө ишмердигин уюштуруу жана жүргүзүү тактикасы жөнүндө маалыматтарды жана мамлекеттик сырды жана мыйзам менен корголгон башка сырды түзгөн башка маалыматтарды кошпогондо, арыз ээсине берүүдөн баш тартылган маалыматтар жөнүндө маалыматты камтыган ыкчам-кызматтык документтерди берүүгө милдеттүү.

4. Ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу органдын арыз ээсине зарыл маалыматтарды берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечими негизсиз деп таанылган учурда көзөмөлдөөчү прокурор же судья аталган органды жарандардын кайрылууларын кароо тартиби жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жана мөөнөттө анын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын козгогон көлөмдө маалыматтарды берүүгө милдеттендириши мүмкүн.

5. Ыкчам-иликтөө иш-чараларынын натыйжасында күнөөсү мыйзамда белгиленген тартипте далилденбеген адамдарга карата алынган маалыматтар жок кылынат.

6. Ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу органдарга (кызмат адамдарына) төмөнкүлөргө тыюу салынат: ыкчам-иликтөө иш-чараларын мыйзамда белгиленген тартипте катталган кандайдыр бир саясий партиянын, коомдук бирикмелердин жана диний уюмдардын кызыкчылыктарында, алардын ишинин мүнөзүнө таасирин тийгизүү максатында жүргүзүүгө; ишкердик иш мыйзамсыз жүргүзүлгөн, жарандардын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч жараткан, айлана-чөйрөгө экологиялык зыян келтирген, ошондой эле курулуш ченемдери жана имараттарды, курулмаларды жер титирөөгө туруктуу куруу эрежелери бузулган учурларды кошпогондо, ишкердик субъекттерине текшерүү жүргүзүүгө; мыйзамдарда каралган учурлардан тышкары, жарандардын жеке жашоосуна кол тийгистикти, жеке жана үй-бүлөлүк сырын, ар-намысын жана аброюн козгогон жана ыкчам-иликтөө иш-чараларын жүргүзүү процессинде белгилүү болгон маалыматтарды жарандардын макулдугусуз ачыкка чыгарууга; өтө зарыл болгон жана зарыл коргонуу, кылмыш жасаган адамды кармоо, мыйзамды, буйрукту (тескемени), кызмат орду боюнча милдеттерди, негиздүү тобокелдик болгон, атайын тапшырманы аткаруу учурларынан тышкары, жарандардын өмүрүнө, ден соолугуна жана мүлкүнө реалдуу коркунуч жараткан аракеттерди жасоого; жарандарды укук бузууга тартууга жана түрткү берүүгө, жарандардын укуктарын чектеген зомбулукту, коркутууну, шантажды жана башка укукка каршы аракеттерди колдонууга, ыкчам-иликтөө материалдарын жасалмалоого, ошого тете билип туруп анык эмес же болбосо жалган маалыматтарды пайдаланууга.

7. Ыкчам-иликтөө ишмердигин жүзөгө ашыруучу орган (кызмат адамы) тарабынан жеке жана юридикалык жактардын укуктары жана мыйзамдуу кызыкчылыктары бузулганда жогору турган орган, прокурор же болбосо судья Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык бул укуктарды жана мыйзамдуу кызыкчылыктарды калыбына келтирүү, келтирилген зыяндын ордун толтуруу боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү.

8. Ушул Мыйзамды бузуу менен жүзөгө ашырылган ыкчам-иликтөө ишмердиги Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке алып келет.