Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын («Кыргыз Республикасында тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусунун долбоорун жактыруу тууралуу) тескемеси

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНИН ТӨРАГАСЫНЫН ТЕСКЕМЕСИ

2024-жылдын 24-октябры № 551

"Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 18, 27-беренелерине ылайык:

1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары М.А.Маматалиев, Э.К.Кокулов, М.К.Алиев тарабынан демилгеленген "Кыргыз Республикасында тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусунун тиркелген долбоору жактырылсын.

2. Бул корутунду Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жиберилсин.

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы

А.У. Жапаров

Тиркеме

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын 2024-жылдын 24-октябрындагы № 551 тескемеси менен жактырылган

"Кыргыз Республикасында тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин КОРУТУНДУСУ

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары М.А.Маматалиев, Э.К.Кокулов, М.К.Алиев тарабынан демилгеленген "Кыргыз Республикасында тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун (мындан ары - Мыйзам долбоору) карап чыгып, төмөнкүлөрдү билдиребиз. Мыйзам долбоорунда аныктамалары Бажы бирлигинин "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугу жөнүндө" техникалык регламентинде (ББ ТР 021/2011) каралган аныктамаларга шайкеш келбеген төмөнкүдөй терминдер берилет: "тамак-аш продукциясынын коопсуздугу", "тамак-аш продукциясы", "тамак-аш продукциясын утилдештирүү", "азык-түлүк чийки заты". 2014-жылдын 29-майындагы Евразия экономикалык бирлиги жөнүндө келишимдин 52-беренесинин 2-пунктуна ылайык бирликтин техникалык регламенттери түздөн-түз бирликтин аймагында колдонулат. "Мамлекеттик контролдоо (көзөмөлдөө)" терминин "Кыргыз Республикасындагы техникалык жөнгө салуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык келтирүү зарыл. Мыйзам долбоорунун тексти боюнча "тобокелдик", "жол берилгис тобокелдик", "тобокелдикке баа берүү", "тобокелдикти башкаруу", "интеграцияланган ыкма" жана "фортификация" сыяктуу терминдер колдонулат, ошол эле учурда алардын аныктамалары берилген эмес. Мыйзам долбоорунун 2-беренесинин 5-бөлүгүнө ылайык Мыйзамдын колдонулушу жеке керектөөгө багытталган жана жүгүртүүгө чыгарууга багытталбаган тамак-аш продукциясына жайылтылбайт. Ушуну менен бирге жеке өндүрүштөгү тамак-аш продукциясын сатуу азык-түлүк рынокторунда жүргүзүлөт жана бул чөйрө техникалык регламенттер менен жөнгө салынбайт. "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 2-беренесине ылайык ченемдик укуктук акт - ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын (кызмат адамынын), жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдын компетенциясынын чегинде же болбосо референдум аркылуу кабыл алынган (чыгарылган), укук ченемдерин (укуктук ченемдерди) белгилөөгө, өзгөртүүгө же жокко чыгарууга багытталган, аныкталган формадагы расмий документ. Өз кезегинде укук ченеми (укуктук ченем) деп адамдардын аныкталбаган чөйрөсүнө жана көп ирет колдонууга эсептелген жалпыга милдеттүү жүрүм-турум эрежелери түшүнүлөт. Мында көрсөтүлгөн жоболор ченемдик укуктук актынын мүнөздөмөсүнө ээ эмес экендигин белгилөө зарыл. Мыйзам долбоорунун 3-беренесинин 2-бөлүгүндө тамак-аш продукциясынын коопсуздугу жаатындагы мыйзамдардын башка ченемдик укуктук актыларда камтылган ченемдери ушул Мыйзамга ылайык келүүгө жана башка ченемдик укуктук актыларга караганда артыкчылыкка ээ болууга тийиш деп каралган. Ошол эле учурда "Ветеринария жөнүндө", "Жаныбарларды жана жаныбарлардан алынган азыктарды идентификациялоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана ушул мыйзамдарга ылайык кабыл алынган ченемдик укуктук актылар өлкөбүздүн аймагында ветеринардык-санитардык коопсуздукту камсыз кылууга, ветеринардык контролго тиешелүү болгон жаныбарлардан алынган азыктарды идентификациялоо, каттоо, байкоо жүргүзүү менен байланышкан мамилелерди жөнгө салууга багытталган. Белгилей кетсек, Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Ветеринардык кызмат ветеринардык коопсуздук чөйрөсүндөгү мамлекеттик көзөмөлдөө жана контролдоо, тамак-аш коопсуздугун камсыз кылуу жаатындагы мамлекеттик саясатты ишке ашыруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу ведомстволук бөлүм болуп саналат. Мыйзам долбоорунун 9-беренесинин жоболору "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугу жөнүндө" Бажы бирлигинин техникалык регламентинин (ББ ТР 021/2011) жоболорун кайталайт. Мыйзам долбоорунун 10-беренесинде "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугу жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына ылайык келбеген тамак-аш продукциясы, анын ичинде жарактуулук мөөнөтү өтүп кеткен тамак-аш продукциясы субъекттер тарабынан өз алдынча кайра чакыртып алынууга же болбосо ыйгарым укуктуу органдын милдеттендирүүсү боюнча белгиленген тартипте алып салынууга тийиш" деген ченем каралган. 2014-жылдын 29-майындагы Евразия экономикалык бирлиги жөнүндө келишимдин 51-беренесинин 1-пунктуна ылайык техникалык жөнгө салуу принциптеринин бири Бажы бирлигинин техникалык регламенттеринде бирдиктүү милдеттүү талаптарды белгилөө болуп саналат. Ушундай эле жоболор 11-берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндө, 14-берененин 1-бөлүгүндө, 15-берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндө, 16-берененин 1-бөлүгүндө, 17-берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндө, 18-берененин 1-бөлүгүндө, 19-берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндө, 20-берененин 1-бөлүгүндө, 22-берененин 1-бөлүгүндө, 30-берененин 1-бөлүгүндө жана 37-берененин 1, 3, 4-бөлүктөрүндө камтылган. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 2015-жылдын 26-июнундагы № 5389-V токтому менен бекитилген Мыйзам чыгаруу техникасы боюнча нускаманын 79-пунктуна ылайык мыйзам долбоорунун текстинде өз кезегинде шилтеме болуп саналган башка мыйзамдардын ченемдик аныктамаларына шилтеме жасоого жол берилбейт. Мыйзам долбоорунун 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22-беренелери боюнча ушундай эле сын пикирлер берилет. "Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 2-беренесине ылайык Министрлер Кабинети коллегиалдуу аткаруу органы болуп саналат. Аталган конституциялык Мыйзамдын 13-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети өзүнүн ыйгарым укуктарынын негизинде алар жөнүндө жоболорду бекитүү аркылуу функцияларды министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, административдик ведомстволордун жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, администрациялардын ортосунда бөлүштүрүүнү ишке ашырат. Ошентип Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине баш ийген аткаруу бийлигинин органдарынын ишине, ыйгарым укуктарына жана функцияларына тиешелүү кандайдыр бир ченемдерди мыйзам деңгээлинде бекитүү "Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын жогоруда аталган беренелерине каршы келет жана мамлекеттик бийликти бөлүштүрүү принцибинин бузулушуна жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин ыйгарым укуктарынын чектелишине алып келет. Жогоруда баяндалгандын негизинде Мыйзам долбоорунун 26, 27, 28 жана 29-беренелерин алып салуу керек, анткени мыйзамдарда ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын ыйгарым укуктары регламенттелбеши керек. Мыйзам долбоорунун дээрлик бардык беренелеринде тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча иш-чараларды ким жана кандай формада жүргүзө тургандыгы боюнча так маалыматтар жок. Мыйзам долбоорунун 3-главасынын 24-беренесинин үчүнчү абзацындагы "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугун мамлекеттик контролдоо (көзөмөлдөө) жаатындагы ыйгарым укуктуу орган" деген сөздөр тактоосуз калган, кайсы мамлекеттик орган, кандай иштерди жүргүзүүсү керек же болбосо жаңы түзүлө турган мамлекеттик орган боло тургандыгы жөнүндө так маалыматтар берилген эмес. Мыйзам долбоорунун 4-главасынын 30, 31, 32, 33, 34, 35 жана 36-беренелериндеги тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жаатындагы талаптардын сакталышына мамлекеттик контролдоо (көзөмөлдөө), текшерүүлөрдүн бардык түрлөрү, мамлекеттик мониторинг, мамлекеттик аудит жана продукциянын үлгүлөрүн тандоо боюнча иш-чаралар конкреттүү түрдө кайсы мамлекеттик орган аркылуу ишке ашырылышы керек экендиги да көрсөтүлгөн эмес. Мыйзам долбоорунун 39-беренесинде бул Мыйзамды бузууга күнөөлүү адамдар Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексинде каралган административдик жоопкерчилик тартат деп көрсөтүлүшү зарыл. Мында Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексинде көрсөтүлгөн Мыйзамдын талаптарын бузуу үчүн жоопкерчилик каралган эмес. Укук колдонуу практикасында кыйынчылыктардан качуу үчүн көрсөтүлгөн жоболорду талдап жана жокко чыгаруу зарыл. Мыйзам долбоорунун 40-беренесинин 2-бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине бул Мыйзам долбоору кабыл алынган учурда өзүнүн чечимдерин алты айлык мөөнөттө каралып жаткан Мыйзам долбооруна ылайык келтирүү тапшырмасы берилүүдө. Ошол эле учурда "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 24-беренесине ылайык эгерде ченемдик укуктук актыны колдонуу үчүн башка ченемдик укуктук актыларга өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү зарыл болсо, ченемдик укуктук актынын киргизилүүчү долбооруна көрсөтүлгөн өзгөртүүлөр жана толуктоолор менен ченемдик укуктук актылардын долбоорлору тиркелүүгө тийиш. Ушуга байланыштуу Мыйзам долбоорунун негиздеме-маалымкатында сунушталган Мыйзам долбоору кабыл алынган учурда ылайык келтирилүүгө тийиш болгон мыйзам алдындагы актылардын тизмесин көрсөтүү зарыл. Мындан тышкары "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугу жөнүндө" Бажы бирлигинин техникалык регламенти тамак-аш азыктарын техникалык жөнгө салуу объектиси катары алардын коопсуздугунун (санитардык-эпидемиологиялык, гигиеналык жана ветеринардык) талаптарын белгилейт. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдер Кыргыз Республикасынын Конституциясы боюнча Кыргыз Республикасынын укуктук системасынын курамдык бөлүгү болуп саналат. Азыркы учурда Кыргыз Республикасынын аймагында тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу максатында жогоруда аталган Бажы бирлигинин техникалык регламентине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2020-жылдын 18-февралындагы № 93 "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" токтому колдонууда. Сунушталган Мыйзам долбоорунун негиздеме-маалымкатында сунушталган Мыйзам долбооруна карата жөнгө салуучу таасирин талдоо жүргүзүлбөйт деп белгиленген. Мында "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесине ылайык ишкердик иш-аракетти жөнгө салууга багытталган ченемдик укуктук актылардын долбоорлоруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген методикага ылайык жөнгө салуучу таасирине талдоо жүргүзүлүүгө тийиш. Сунушталган Мыйзам долбоорунун жоболорун талдоодон улам бул Мыйзам долбоорунун жөнгө салуучу таасирине талдоо жүргүзүү зарыл экендигин билдирет. Негиздеме-маалымкатта Мыйзам долбоорун кабыл алуу республикалык бюджеттен кошумча каражаттарды талап кылбайт деп маалымдалганы менен, түзүлгөн кырдаал келечекте республикалык бюджеттен олуттуу чыгымдарды талап кылышы ыктымал. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 10-августундагы № 444 токтому менен бекитилген Ишкердик субъекттеринин ишине ченемдик укуктук актылардын жөнгө салуучу таасирин талдоо методикасынын (мындан ары - Методика) 8-пунктуна ылайык жөнгө салуучу таасирин талдоо (ЖТТ) иштеп чыгуучу органдын чечими боюнча жүргүзүлөт, анда жүргүзүү мөөнөттөрү аныкталат, жумушчу топтун курамы бекитилет. Мында ЖТТ жүргүзүү жөнүндө буйрук аналитикалык катка тиркелет. Ушуга байланыштуу ЖТТ жүргүзүү жөнүндө чечимдин реквизиттерин көрсөтүү зарылдыгын белгилейбиз жана көрсөтүлгөн чечимди аналитикалык катка тиркөөнү сунуштайбыз. Мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты М.А.Маматалиев тарабынан иштелип чыккандыктан, жумушчу топтун жетекчиси М.А.Маматалиев болууга тийиш, ал эми аналитикалык катка жумушчу топтун бардык мүчөлөрүнүн колдору коюлушу керек. Жогоруда аталган Методикага ылайык мамлекеттик жөнгө салуу аркылуу чечиле турган көйгөйдү баяндоо, көйгөйдүн келип чыгуусунун себеп-натыйжалык байланыштарын аныктоо, көйгөйдү мүнөздөгөн сандык жана/же сапаттык көрсөткүчтөрдү келтирүү зарыл. Тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуунун толук системасынын жоктугу эмес, тиешелүү далилдер менен ырасталган, анын натыйжасында келип чыккан кесепеттер көйгөй болуп саналат. Көйгөйдү аныктоо үчүн каралып жаткан жөнгө салуу чөйрөсүндө колдонуудагы ченемдик жана укук колдонуу практикасына тийиштүү кызыкдар жактардын ой-пикирлерине талдоо жүргүзүү зарыл. Ошондой эле күтүлгөн экономикалык кесепеттерди кыйла кеңири баалоодо көрсөтүлгөн цифралар аналитикалык каттын 8-пунктунда көрсөтүлгөн цифралар менен дал келбегендигине көңүл буруу зарыл экендигин белгилейбиз. Ушуга байланыштуу актуалдуу цифраларды көрсөтүү сунушталат. Баяндалгандардын негизинде аналитикалык катты Методиканын талаптарына ылайык иштеп чыгуу зарыл. Жогоруда баяндалгандарды көңүлгө алуу менен Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары М.А.Маматалиев, Э.К.Кокулов, М.К.Алиев тарабынан демилгеленген "Кыргыз Республикасында тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорунун ченемдери мыйзамдарга каршы келгендигине, ошондой эле "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугу жөнүндө" Бажы бирлигинин техникалык регламентинин ченемдерин кайталагандыгына байланыштуу аны кабыл алуу максатка ылайыктуу эмес, ушуну менен бирге азыркы учурда Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Ветеринардык кызматта инспекциялык иш-чараларды жүргүзүүгө багытталган көзөмөлдөөчү орган түзүлүп жаткандыгын белгилөө зарыл.