Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин «2024-2029-жылдарга карата Кыргыз Республикасынын жайыттарын өнүктүрүү программасын бекитүү жөнүндө» токтому

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНИН ТОКТОМУ

2024-жылдын 9-августу № 462

2024-2029-жылдарга карата Кыргыз Республикасынын жайыттарын өнүктүрүү программасын бекитүү жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2021-жылдын 12-октябрындагы № 435 "2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук программасы жөнүндө" Жарлыгын аткаруу максатында, "Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 13, 17-беренелерине ылайык Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети токтом кылат:

1. Төмөнкүлөр бекитилсин:

1) 2024-2029-жылдарга карата Кыргыз Республикасынын жайыттарын өнүктүрүү программасы (мындан ары - Программа) 1-тиркемеге ылайык;

2) Программаны ишке ашыруу боюнча иш-чаралар планы (мындан ары - Иш-чаралар планы) 2-тиркемеге ылайык;

3) Программаны ишке ашырууга мониторинг жана баалоо жүргүзүү индикаторлорунун матрицасы 3-тиркемеге ылайык;

4) Программанын бюджети 4-тиркемеге ылайык.

2. Министрликтер, Кыргыз Республикасынын Президентинин облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары (макулдашуу боюнча):

- Иш-чаралар планын толук көлөмдө жана белгиленген мөөнөттө аткаруу боюнча чараларды көрсүн;

- жарым жылдыктын жыйынтыгы боюнча отчеттук мезгилден кийинки айдын 15инен кечиктирбестен Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине Иш-чаралар планын аткаруунун жүрүшү жөнүндө маалымат берсин.

3. Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги жарым жылдын жыйынтыгы боюнча отчеттук мезгилден кийинки айдын 25инен кечиктирбестен Иш-чаралар планын аткаруу боюнча жыйынды маалыматты Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясына берсин.

4. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясынын Президенттин жана Министрлер Кабинетинин чечимдерин аткарууну контролдоо башкармалыгына жүктөлсүн.

5. Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып он беш күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын биринчи орун басары

А.Касымалиев

2-тиркеме

2024-2029-жылдарга карата Кыргыз Республикасынын жайыттарын өнүктүрүү программасын ишке ашыруу боюнча ИШ-ЧАРАЛАР ПЛАНЫ

№

Милдеттер

Чаралар/иш-аракеттер

Ишке ашыруу мөөнөтү

Аткаруучулар

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1

1.1. Ченемдик укуктук базаны өркүндөтүү

1.1.1. Ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгуу

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД

Талап кылынбайт

Жаңы ченемдик укуктук актылар иштелип чыкты

1.2. Жайыттарды башкарууда мамлекеттик органдардын, ЖӨБ органдарынын, жергиликтүү жамааттын күчтөрүн жана каражаттарын бириктирүү

1.2.1. Санариптештирүүнү киргизүү менен айыл чарба долбоорлорун башкарууну колдоо

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, АЧДИБ, РАӨБ, донорлор (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Жайыт жерлерин башкаруу жана пайдалануу жаатында мамлекеттин бирдиктүү саясатын ишке ашырууда потенциал жогорулады

12.2. Жайыттарды туруктуу башкарууну өркүндөтүү үчүн инвестицияларды тартуу

2024-2025-жж.

Тартылган каражаттар

Тартылган инвестициялар

1.3. Жайыт инфраструктурасын реабилитациялоо

1.3.1. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планына ылайык жайыт инфраструктурасын жакшыртуу боюнча чараларды ишке ашыруу

2025-2029-жж.

ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

ЖӨБ органдарынын бюджетинин чегинде

Жайыттардын инфраструктурасы реабилитацияланды

1.4. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планынын ишке ашырылышына мониторинг жүргүзүү

1.4.1. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планын ишке ашыруу боюнча аткаруунун жүрүшүн жана натыйжалуулугун баалоо

2025-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД

Тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун бюджетинин чегинде

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планына, иш-чараларды ишке ашырууга жана ресурстарды салуунун натыйжалуулугуна баа берүүгө туруктуу мониторинг жүргүзүлүп турат

1.5. Тоют жайыт чөптөрүнүн үрөнчүлүгүн өнүктүрүү

1.5.1. Тоют жайыт чөптөрүнүн үрөндөрүн өстүрүү жана сатуу

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, РАӨБ, КМЧЖИИИ, АЧӨБЭД, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Жайыт чөптөрүнүн үрөнчүлүгү өнүгүүдө

1.6. Жайыт жерлеринин түшүмдүүлүгүн жогорулатуу. Деградацияланган жайыттарды калыбына келтирүү

1.6.1. Жайыттарга үрөн себүү

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, РАӨБ, КМЧЖИИИ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун бюджетинин чегинде

Жайыттардын түшүмдүүлүгү жогорулады; жайыт чөптөрүнүн курамынын сапаты жакшырды

1.6.2. Органикалык жер семирткичтерди пайдалануу менен жайыттардын топурагын жакшыртуу

2025-2028-жж.

САЧКӨМ, ЖРЭТКМ, АТМЧЖТД, Жер агенттиги, АЧДИБ, КДИИ, КМЧЖИИИ, жеке өнөктөштөр

Тартылган каражаттар

Деградацияланган жайыттардын потенциалы жогорулады жана топурактын сапаты жакшырды

1.6.3. Жайыт жерлерин сугаруу, жер семирткичтерди натыйжалуу пайдалануу жана үрөн себүү боюнча тренингдерди өткөрүү

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, Жер агенттиги, АТМЧЖТД, АЧДИБ, РАӨБ, КМЧЖИИИ, жеке өнөктөштөр, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Бардык региондордо калктын социалдык жактан аялуу катмарын жана гендердик балансты эске алуу менен адистердин билимин жакшыртуу, үрөндөрдү себүү жана жайыттарды сугаруу боюнча тренингдер өткөрүлдү

1.6.4. Алтыгана-карагана бадалына каршы күрөшүү боюнча практикалык иштерди жүргүзүү

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, ЖРЭТКМ, УИА, ӨХККД, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, жеке өнөктөштөр

Тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун бюджетинин чегинде

2 миң га алтыгана-карагана бадалы менен булганган жайыттар кыскарды

ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

1.6.5. Жайыттарды ротациялык ыкма менен пайдаланууну өнүктүрүү (Жайыттарды эс алдыруу)

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

ЖӨБ органдарынын бюджетинин чегинде

1065,0 миң га жайыт эс алдырууга калтырылды

2

2.1. Ченемдик укуктук базаны өркүндөтүү

2.1.1. Улуттук деңгээлде аныкталган салымды ишке ашыруу программасынын долбооруна климаттын өзгөрүшүнө жайыттарды адаптациялоо боюнча сунуштарды киргизүү

2024-2025-жж.

САЧКӨМ, ЖРЭТКМ, КМЖИИИ, АТМЧЖТД

Талап кылынбайт

Улуттук деңгээлде аныкталган салымды ишке ашыруу программасынын долбооруна климаттын өзгөрүшүнө жайыттарды адаптациялоо боюнча сунуштар киргизилди

2.2. Гидрометеорологиялык кубулуштардын (селдер) кесепеттерин азайтуу чаралары жана прогноздук продукцияны чечмелөө боюнча айыл чарба адистеринин, малчылардын жана фермерлердин потенциалын жогорулатуу

2.2.1 .Климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу маселелерди чечүүдө эл аралык коомчулуктун демилгелерине катышуу.

Малчыларды жана фермерлерди окутууну ишке ашырат

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД,

Тиешелүү министрликтердин, ведомстволордун жана ЖӨБ органдарынын бюджетинин чегинде

Климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу маселелерди чечүүдө эл аралык коомчулуктун демилгелерине катышуу ишке ашырылды; тиешелүү чөйрөнүн адистерин тартуу менен фермерлердин жана малчылардын прогноздук продукцияны интерпретациялоо боюнча потенциалы жогорулады

Тартылган каражаттар

2.3. Кооптуу метеокубулуштардын кесепеттерин азайтуу

2.3.1. Кооптуу метеокубулуштар (сел, жер көчкү, кар ж.б.) жана алардан коргонуу чаралары тууралуу өз убагында маалымдоо

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, ӨКМ (Кыргызгидромет), ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тиешелүү министрликтердин, ведомстволордун жана ЖӨБ оогандарынын бюджетинин чегинде

Кооптуу метеокубулуштардын кесепеттери азайды

2.4. Климаттын өзгөрүү шартында жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну жакшыртуу боюнча жаңы ыкмаларды киргизүү

2.4.1. Метеопрогноздун географиясын кеңейтүү менен жайыт пайдалануучуларга эрте кабарлоо системасынын сайтын жана мобилдик тиркемесин жакшыртуу

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, ӨКМ (Кыргызгидромет)

Тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун бюджетинин чегинде

Жаңы ыкмалар жайыттарды натыйжалуу пайдаланууга мүмкүнчүлүк берүүдө; эрте кабарлоо системасы (ЭКС) киргизилди жана өркүндөтүлдү

Тартылган каражаттар

2.4.2. Айыл чарба адистери, малчылар жана фермерлер үчүн прогноздук продукцияны чечмелөө жана кооптуу гидрометеорологиялык кубулуштардын кесепеттерин азайтуу боюнча тренингдерди жана семинарларды өткөрүү

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, ӨКМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Малчылар жана фермерлер прогноздук продукцияны чечмелөө боюнча билимге ээ болушту

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу чөйрөсүндө кадрларды даярдоо, квалификациясын жогорулатуу, билимдерин жана көндүмдөрүн өркүндөтүү

3

3.1. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу маселелери боюнча кадрларды даярдоо

3.1.1. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу маселелери боюнча адистерди даярдоо боюнча квотаны көбөйтүү

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, БИМ, КУАУ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ

Тиешелүү министрликтердин, ведомстволордун жана ЖӨБ органдарынын бюджетинин чегинде

Жогорку билимдүү адистер даярдалды

3.2. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу адистеринин квалификациясын жогорулатуу

3.2.1. Кыргыз мал чарба жана жайыттар илимий-изилдөө институтунун базасында адистерди кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу боюнча туруктуу иштөөчү курстарды түзүү

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, БИМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ

Тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун бюджетинин чегинде

Кыргыз мал чарба жана жайыттар илимий-изилдөө институтунун базасында жайыттар боюнча адистерди даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу курсу туруктуу иштейт

3.3. ЖӨБ, РАӨБ органдарынын адистеринин, жайыт пайдалануучулардын потенциалын жогорулатуу

3.3.1. ЖӨБ органдарынын адистери, жайыт пайдалануучулар үчүн жайыттарды натыйжалуу башкаруу жана пайдалануу боюнча тренингдерди өткөрүү

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, РАӨБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Адистер жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планын жана жайыттарды пайдалануунун жылдык планын өз алдынча түзүшөт

4

4.1. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу чөйрөсүндө илимий, маалыматтык жана консультациялык камсыздоо

4.1.1. Жайыттарды натыйжалуу башкаруу, сарамжалдуу пайдалануу жана абалын жакшыртуу үчүн илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү жана аларды киргизүү

2024-2029-жж.

УИА, КУАУ, КМЧЖИИИ

Тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун бюджетинин чегинде

Жайыттарды сарамжалдуу пайдалануу жана жакшыртуу боюнча биргелешкен сунуштамалар, корутундулар даярдалды, бул жайыттарды жакшыртуунун илимий негизделген пландарын түзүүгө мүмкүндүк берди

4.1.2. Маалыматтык бюллетендерди жана брошюраларды чыгаруу, видеороликтерди чыгаруу, Интернеттин жана ЖМКнын мүмкүнчүлүктөрүн пайдалануу

2024-2029-жж.

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, АЧДИБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Тартылган каражаттар

Маалыматтык бюллетендер жана брошюралар, буклеттер, видеороликтер жана башка материалдар чыгарылып, интернет-сайттарда топтор түзүлдү

Кыскартуулардын тизмеси:

КР

-

Кыргыз Республикасы

САЧКӨМ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги

БИМ

-

Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги

ЮМ

-

Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги

ӨКМ

-

Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги

ЖРЭТКМ

-

Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги

ГМС

-

Географиялык маалыматтык система

АЧӨБЭД

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Айыл чарба өсүмдүктөрүн жана багбанчылыкты экспертизалоо боюнча департамент

ӨХККД

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Өсүмдүктөрдү химиялаштыруу, коргоо жана карантин департаменти

АТМЧЖТД

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Асыл тукум мал чарбасы, жайыт жана тоют департаменти

УИА

-

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы

КМЧЖИИИ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Кыргыз мал чарбасы жана жайыт илимий изилдөө институту

Программа

-

2024-2029-жылдарга карата Кыргыз Республикасынын жайыттарын өнүктүрүү программасы

ЧУА

-

ченемдик укуктук актылар

ЖӨБ

-

жергиликтүү өз алдынча башкаруу

ЖӨБ союзу

-

Кыргыз Республикасынын өз алдынча башкарууларынын союзу

КДИИ

-

Кыргыз дыйканчылык илимий изилдөө институту

РАӨБ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигинин райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыктары

АЧДИБ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу айыл чарба долбоорлорун ишке ашыруу бөлүмү

КУАУ

-

К.И.Скрябин атындагы Кыргыз улуттук агрардык университети

Кыргызгидромет

-

Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигине караштуу гидрометерология кызматы

Жер агенттиги

-

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жер ресурстары, кадастр, геодезия жана картография боюнча мамлекеттик агенттик

3-тиркеме

2024-2029-жылдарга карата Кыргыз Республикасынын жайыттарын өнүктүрүү программасын ишке ашырууга мониторинг жана баалоо жүргүзүү индикаторлорунун МАТРИЦАСЫ

№

Милдеттер

Индикатордун аталышы

Өлчөө бирдиги

2024-жыл

Орто аралык индикаторлор

Акыркы индикаторлор же максаттуу көрсөткүчтөр

Жооптуу орган

2025-жыл

2026-жыл

2027-жыл

2028-жыл

2029-жыл

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

1.1

Ченемдик укуктук базаны өркүндөтүү

Ченемдик укуктук актыларды аныктоо жана иштеп чыгуу

ЧУА саны

2

1

1

1

1

1

9

САЧКӨМ, АТМЧЖТД

1.2

Жайыт ресурстарын башкарууда мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун, айылдык коомчулуктун жана жайыт пайдалануучулардын күчтөрүн жана каражаттарын бириктирүү

Конференцияларды, жолугушууларды уюштуруу

Биргелешкен иш-чаралардын саны

2

2

2

2

2

2

16

САЧКӨМ, АТМЧЖТД АЧДИБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

1.3

Жайыттардын ифраструктурасын реабилитациялоо

Калыбына келтирилген жолдордун саны

км

500

500

500

500

500

500

Бардыгы болуп 3 миң км жол жакшыртылды

РАӨБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Калыбына келтирилген көпүрөлөрдүн саны

даана

115

86

97

122

78

45

Бардыгы: 543 көпүрө калыбына келтирилди

Калыбына келтирилген каптаждардын саны

км

150

150

165

175

180

170

Бардыгы: 837 каптаж калыбына келтирилди

Калыбына келтирилген сугаруучу жайлардын саны

даана

45

30

30

30

30

30

Бардыгы: 195 сугаруучу жай

Калыбына келтирилген башка объекттердин саны (кашаа, мал түнөөчү жай, мал айдоочу жол, малды дары сууга чөмүлтүүчү жай, кашарлар ж.б.

даана

50

35

35

50

40

50

Бардыгы: 260 объект жакшыртылды (кашаа, мал түнөөчү жай, мал айдоочу жол, малды дары сууга чөмүлтүүчү жай, кашарлар ж.б.)

1.4

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планына мониторинг

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планынын ишке ашырылышын аныктоо

Айыл аймактарынын саны

20

41

41

41

41

41

235 айыл аймагында Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу планынын ишке ашырылышына мониторинг жүргүзүлдү

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

1.5

Жайыт чөптөрүнүн үрөнчүлүгүн өнүктүрүү

Үрөнчүлүк жүргүзүү үчүн участокторду аныктоо

га

109

300

300

300

300

300

300 га жер аянтында жайыт чөптөрүнүн үрөнү өстүрүлүүдө

КМЧЖИИИ, АЧӨБЭД, үрөнчүлүк чарбалары

1.6

Жайыт чөптөрүнүн үрөнүн себүү боюнча практикалык иштерди жүргүзүү (кайтаруу, тосуу)

Жайыт чөптөрүнүн үрөнүн себүү үчүн аянттарды аныктоо

га

32000

6000

6000

6000

6000

6000

Деградацияланган 62000 га жайыт жери жайыт чөптөрдүн үрөнүн себүү аркылуу жакшыртылды

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, АЧӨБЭД, КМЧЖИИИ, РАӨБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Жайыттарды органикалык жер семирткичтерди пайдалануу аркылуу жакшыртуу

Органикалык жер семирткичтер үчүн аянттарды аныктоо

га

10000

10000

10000

10000

10000

Деградацияланган 50 миң га жайыт жери органикалык жер семирткичти себүү аркылуу жакшыртылды

Донорлор, ЖӨБ органдары, (макулдашуу боюнча)

Жер семирткичтерди сарамжалдуу пайдалануу, жайыт чөптөрүнүн үрөнүн себүү жана жайыттарды сугаруу боюнча тренингдерди өткөрүү

Тренингдердин, семинарлардын көлөмүн аныктоо

Тренингдердин саны

13

13

13

13

13

13

40 райондун өкүлдөрү катышкан семинарлар, тренингдер өткөрүлдү

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, РАӨБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Алтыгана (карагана) бадалы менен күрөшүү иштерин жүргүзүү

Алтыгана (карагана) бадалы менен күрөшүүнүн натыйжасында жакшыртылган жайыттардын аянты

га

1000

1000

Бардыгы 2 миң га алтыгана (карагана) бадалы каптаган жайыт жакшыртылды

САЧКӨМ, ЖРЭТКМ, УИА, АТМЧЖТД, ӨХККД, РАӨБ, донорлор ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Жайыттарды пайдалануунун ротация ыкмасы

Эс алдырууга калтырылган жайыттардын аянты

миң га

350,0

350,0

350,0

350,0

350,0

350,0

Бардыгы: 2100 миң га

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, РАӨБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча

2.1

Ченемдик укуктук актыларды өркүндөтүү

Климаттын өзгөрүүсү жөнүндө БУУнун Алкактык конвенциясынын Париж макулдашуусуна Кыргыз Республикасынын Улуттук деңгээлде аныкталуучу салымын (УДАС) ишке ашыруу программасынын долбооруна сунуштарды киргизүү

ЧУА саны

1

Климаттын өзгөрүүсү жөнүндө БУУнун Алкактык конвенциясынын Париж макулдашуусуна Кыргыз Республикасынын Улуттук деңгээлде аныкталуучу салымын (УДАС) ишке ашыруу программасынын "айыл чарба" секторунун жайыт маселелери боюнча иш-чаралары ишке ашырылды

САЧКӨМ, ЖРЭТКМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ

2.2

Кооптуу метеокубулуштардын кесепеттерин кыскартуу

Жайыт пайдалануучуларга кооптуу метеокубулуштар (суу ташкыны, жер көчкү ж.б.) жана алардан коргоо чаралары жөнүндө өз убагында маалымдоо

Маалымдалган жайыт пайдалануучулардын саны

14510

15500

15500

15500

15500

15500

Бардыгы 92010 жайыт пайдалануучулар кооптуу метеокубулуштар жөнүндө кабарланды жана корголду

САЧКӨМ, ӨКМ (Кыргызгидромет), АТМЧЖТД, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

2.3

Климаттын өзгөрүү шарттарында жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну жакшыртуу боюнча жаңы ыкмаларды киргизүү

Айыл чарба адистери, малчылар жана фермерлер үчүн прогноздук продукцияны чечмелөө жана кооптуу гидрометеорологиялык кубулуштардын кесепеттерин кыскартуу боюнча тренингдерди жана семинарларды өткөрүү

Тренингдерге катышкан айыл аймактарынын саны

35

35

35

40

45

45

235

САЧКӨМ, ӨКМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

2.4

Климаттын өзгөрүү шарттарында жайыттарды пайдаланууну башкаруу жана жакшыртуу боюнча жаңы методдорду киргизүү

Табигый коркунучтуу кубулуштардын тобокелдиктери жана алардын малга жана жайыттарга тийгизген таасири жөнүндө маалыматты ыкчам берүү үчүн эрте кабарлоо системасын (мындан ары - ЭКС) киргизүү жана туруктуу иштешин камсыз кылуу

Ири жайыттардын саны

14

6

8

12

12

12

64 ири жайытта ЭКС туруктуу иштеп жатат

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, ӨКМ (Кыргызгидромет), ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

3.1

Жайыт чарбасы үчүн кадрларды даярдоо

Жогорку окуу жайда окутуу

Даярдалган кадрлардын саны

10

20

20

20

20

20

Бардыгы 110

БИМ, АТМЧЖТД, КУАУ

3.2

Кадрлардын квалификациясын жогорулатуу

Кыргыз мал чарба жана жайыттар илимий-изилдөө институтунун базасында жайыт маселелери боюнча адистерди кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу боюнча туруктуу иштөөчү курстарды түзүү

Квалификацияны жогорулатуу боюнча курстардан өткөн кадрлардын саны

40

40

40

40

40

40

Бардыгы 240

БИМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ

3.3

ЖӨБ органдарынын, РАӨБ адистеринин, жайыт пайдалануучулардын потенциалын жогорулатуу

Жайыттарды натыйжалуу башкаруу жана пайдалануу боюнча ЖӨБ органдарынын адистери, жайыт пайдалануучулар үчүн тренингдерди өткөрүү

Тренингдерге катышкан ЖӨБ органдарынын саны

15

35

35

40

55

55

235

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

4.1

Илимий изилдөөлөрдү колдоо

Жайыттарды жакшыртуу жана деградациядан коргоо боюнча илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү

Сунушталган варианттардын саны

2

3

2

2

1

1

Бардыгы 11

УИА, КМЧЖИИИ

Маалыматтык колдоо

Маалыматтык бюллетендерди жана брошюраларды басып чыгаруу, видеороликтерди чыгаруу, Интернет жана ЖМКнын мүмкүнчүлүктөрүн пайдалануу

Маалыматтын көлөмү % менен

5%

7%

10%

15%

12%

30%

Маалыматтын көлөмү 65%га жогорулады

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, РАӨБ

Кыскартуулардын тизмеси:

КР

-

Кыргыз Республикасы

САЧКӨМ

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги

БИМ

-

Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги

ЮМ

-

Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги

ӨКМ

-

Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги

ЖРЭТКМ

-

Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги

ГМС

-

Географиялык маалымат системасы

АЧӨБЭД

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Айыл чарба өсүмдүктөрүн жана багбанчылыкты экспертизалоо боюнча департаменти

ӨХККД

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Өсүмдүктөрдү химиялаштыруу, коргоо жана карантин департаменти

АТМЧЖТД

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Асыл тукум мал чарба, жайыт жана тоют департаменти

УИА

-

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы

КМЧЖИИИ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Кыргыз мал чарба жана жайыттар илимий-изилдөө институту

Программа

-

2024-2029-жылдарга Кыргыз Республикасынын жайыттарын өнүктүрүү программасы

ЧУА

-

ченемдик укуктук актылар

ЖӨБ

-

жергиликтүү өз алдынча башкаруу

ЖӨБ союзу

-

Кыргыз Республикасынын жергиликтүү өз алдынча башкарууларынын союзу

КДИИИ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигине караштуу Кыргыз дыйканчылык илимий-изилдөө институту

РАӨБ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигинин райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыктары

АДИБ

-

Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлигинин айыл чарба долбоорлорун ишке ашыруу бөлүмү

КУАУ

-

К.И.Скрябин атындагы Кыргыз улуттук агрардык университети

Кыргызгидромет

-

Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигине караштуу Гидрометерологиялык кызмат

Жер агенттиги

-

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жер ресурстары, кадастр, геодезия жана картография боюнча мамлекеттик агенттик

4-тиркеме

2024-2029-жылдарга Кыргыз Республикасында жайыттарды өнүктүрүү программасынын БЮДЖЕТИ

№

Милдеттер

Чаралар

Жооптуу аткаруучулар

Аткаруу мөөнөттөрү

Өлчөө бирдиги

Каржылоого муктаждык

Мүмкүнчүлүктөр

Финансылык ажырым

Респ. бюджет

Эл аралык финансы институттары

Жергиликтүү бюджет(*)

Бардыгы

Респ. бюджет

Эл аралык финансы институттары

Жергиликтүү бюджет(*)

Бардыгы

Респ. бюджет

Эл аралык финансы институттары

Жергиликтүү бюджет(*)

Бардыгы

1.2. Жайыт ресурстарын башкарууда мамлекеттик органдардын, ЖӨБ органдарынын күчтөрүн жана каражаттарын консолидациялоо

1.2.1. Айыл чарба долбоорлору тарабынан АТМЧЖТДны жана РАӨБны колдоо

АЧДИБ, донорлор

Бардыгы

миң сом

-

1474

1474

1474

1474

2024-ж.

миң сом

-

368

368

368

368

2025-ж.

миң сом

-

368

368

368

368

2026-ж.

миң сом

-

368

370

370

370

2027-ж.

миң сом

-

370

737

737

737

1.3. Жайыттардын инфраструктурасын реабилитациялоо

1.3.1. Жайыттардын инфраструктурасын жакшыртуу

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, ЖӨБ органдары (макулдашуу

Бардыгы

миң сом

-

200000

200000

200000

200000

2024-ж.

миң сом

-

40000

40000

40000

40000

2025-ж.

миң сом

-

40000

40000

40000

40000

2026-ж.

миң сом

-

40000

40000

40000

40000

2027-ж.

миң сом

-

40000

40000

40000

40000

2028-ж.

миң сом

-

40000

40000

40000

40000

1.6. Жайыттардын түшүмдүүлүгүн жогорулатуу; деградацияга кабылган жайыттарды калыбына келтирүү

1.6.1. Жайыттарга жайыт чөптөрүнүн үрөндөрүн себүү

САЧКӨМ, АТМЧЖТД КМЧЖИИИ, АЧӨБЭД, АЧДИБ, донорлор, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Бардыгы

миң сом

-

204300

204300

204300

204300

2024-ж.

миң сом

-

56500

56500

56500

56500

2025-ж.

миң сом

-

36950

36950

36950

36950

2026-ж.

миң сом

-

36950

36950

36950

36950

2027-ж.

миң сом

-

36950

36950

36950

36950

2028-ж.

миң сом

-

36950

36950

36950

36950

1.6.2. Органикалык жер семирткичтерди пайдалануу менен жайыттардын топурагын жакшыртуу

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, АЧӨБЭД, АЧДИБ, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Бардыгы

миң сом

-

120000

120000

120000

120000

2025-ж.

миң сом

-

24000

24000

24000

24000

2026-ж.

миң сом

-

24000

24000

24000

24000

2027-ж.

миң сом

-

24000

24000

24000

24000

2028-ж.

миң сом

-

24000

24000

24000

24000

2029-ж.

миң сом

-

24000

24000

24000

24000

1.6.3. Жайыттарды сугаруу, жайыт чөптөрүнүн үрөндөрүн себүү, жер семирткичтерди топурактын өзгөчөлүктөрүнө жараша пайдалануу боюнча үзгүлтүксүз тренингдерди өткөрүү

САЧКӨМ, АТМЧЖТД, КМЧЖИИИ, АЧДИБ, донорлор, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Бардыгы

миң сом

-

1250

1250

1250

1250

2024-ж.

миң сом

-

250

250

250

250

2025-ж.

миң сом

-

250

250

250

250

2026-ж.

миң сом

250

250

250

250

2027-ж.

миң сом

-

250

250

250

250

2028-ж.

миң сом

-

250

250

250

250

2029-ж.

миң сом

-

250

250

250

250

2.2. Айыл чарба адистеринин жана жайыт пайдалануучулардын климаттын өзгөрүшүнө адаптациялоо боюнча потенциалын жогорулатуу

2.2.1. Эл аралык коомчулуктун климаттын өзгөрүүсүнө байланышкан маселелерди чечүүдөгү демилгелерине катышуу. Малчыларды жана фермерлерди окутуу

АТМЧЖТД, ӨКМ (Кыргызгидромет), КМЧЖИИИ, АЧДИБ, донорлор

Бардыгы

миң сом

-

350

350

350

350

2025-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2026-ж.

миң сом

-

60

60

60

60

2027-ж.

миң сом

-

60

60

60

60

2028-ж.

миң сом

-

30

30

30

30

2029-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2.4. Климаттын өзгөрүү шарттарында жайыттарды башкарууну жана пайдаланууну жакшыртуу боюнча жаңы методдорду ишке киргизүү

2.4.1. Метеоболжолдун географиясынын кеңейиши менен эрте кабарлоо системасынын (ЭКС) сайтын жана мобилдик тиркемесин өркүндөтүү

АТМЧЖТД ӨКМ (Кыргызгидромет), АЧДИБ, донорлор

Бардыгы

миң сом

-

320

320

320

320

2024-ж.

миң сом

-

30

30

30

30

2025-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2026-ж.

миң сом

-

70

70

70

70

2027-ж.

миң сом

-

40

40

40

40

2028-ж.

миң сом

-

40

40

40

40

2029-ж.

миң сом

-

40

40

40

40

Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу чөйрөсүндө кадрларды даярдоо, квалификациясын жогорулатуу, билимдерин жана көндүмдөрүн өркүндөтүү

3.3. ЖӨБ органдарынын, РАӨБнын адистеринин потенциалын жогорулатуу

3.3.1. ЖӨБ органдарынын адистери, жайыт пайдалануучулар үчүн жайыттарды натыйжалуу башкаруу жана пайдалануу боюнча тренингдерди өткөрүү

САЧКӨМ, КМЧЖИИИ, АТМЧЖТД, АЧДИБ, донорлор, ЖӨБ органдары (макулдашуу боюнча)

Бардыгы

миң сом

-

520

520

520

520

2024-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2025-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2026-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2027-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2028-ж.

миң сом

-

100

100

100

100

2029-ж.

миң сом

-

20

20

20

20

4.1. Жайыттарды башкаруу жана пайдалануу чөйрөсүндөгү илимий, маалыматтык жана консультациялык камсыздоо

4.1.1. Жайыттарды сарамжалдуу башкаруу жана пайдалануу үчүн илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү жана аларды ишке киргизүү

УИА, КМЧЖИИИ, АЧДИБ,

Бардыгы

миң сом

-

1100

1100

1100

1100

2024-ж.

миң сом

-

220

220

220

220

2025-ж.

миң сом

-

220

220

220

220

2026-ж.

миң сом

-

220

220

220

220

2027-ж.

миң сом

-

220

220

220

220

2028-ж.

миң сом

-

220

220

220

220

4.1.2. Брошюраларды, видеороликтерди чыгаруу жана Интернеттин, ЖМКнын мүмкүнчүлүктөрүн пайдалануу

УИА, КМЧЖИИИ, АЧДИБ,

Бардыгы

миң сом

-

250

250

250

250

2024-ж.

миң сом

-

50

50

50

50

2025-ж.

миң сом

-

50

50

50

50

2026-ж.

миң сом

-

50

50

50

50

2027-ж.

миң сом

-

50

50

50

50

2028-ж.

миң сом

-

50

50

50

50

(*) Жайыттарды пайдалануудан келип түшкөн каражаттар.