Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускама (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин токтомуна)

Тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 12-декабрындагы № 663 токтомуна)

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча НУСКАМА

1. Бул Нускама оорукана ичиндеги инфекциялардын жана калкка медициналык жардам көрсөтүүгө байланыштуу инфекциялардын алдын алуу максатында медициналык процедураларды коопсуз жүргүзүү, медициналык багыттагы буюмдарды, медициналык жабдууларды жана аспаптарды дезинфекциялоо, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизациялоо боюнча санитардык-эпидемиологиялык эрежелерди аныктайт.

2. Бул Нускамада төмөнкүдөй негизги терминдер, түшүнүктөр жана алардын аныктамалары колдонулат:

1) колдун антисептикасы - микробго каршы касиетке ээ болгон жана колду деконтаминациялоо үчүн териге пайдаланууга арналган химиялык заттарды колдонуу. Деконтаминациялоонун максатына жана талап кылынган даражасына карата колдун гигиеналык жана хирургиялык антисептикасын айырмалашат;

2) колдун хирургиялык антисептикасы - транзитордук микрофлораны алып салуу же жок кылуу жана резиденттик флоранын санын азайтуу максатындагы операцияны жасоо алдындагы учурда хирург кызматкеринин колунун антисептикасы. Антисептикалык препараттар спирттик негизде болот;

3) анестезиологиялык тобокелдик - пациенттин соматикалык абалынын оордугу боюнча анестезиянын жана операциянын тобокелдигин баалоо, пациенттин физикалык статусун классификациялоо системасы (physical status classification system - ASA);

4) бактерициддик ультрафиолет нурлантуусу - УФН таасири менен М. tuberculosis жана башка микроорганизмдерди жок кылууга же инактивациялоого багытталган курчап турган чөйрөнүн абалын контролдоо чарасы;

5) медициналык кызматкерлердин колунун гигиенасы - колду жуу, колдун антисептикасы жана медициналык кызматкерлердин колунун терисине косметикалык кам көрүү сыяктуу бир катар иш-чараларды билдирген жалпы түшүнүк;

6) колдун гигиеналык антисептикасы - транзитордук микрофлораны тазалоо же жок кылуу максатында медициналык кызматкерлердин колунун антисептикасы;

7) деконтаминация - инфекциялык оорулардын козгогучтары жок кылынуучу зыянсыздандыруу процессин түшүндүргөн жалпы термин, анын натыйжасында зыянсыздандырылган предметти колдонуу коопсуз болуп калат;

8) дезинфекция - андан ары коопсуз иштетүү же колдонуу үчүн предметтерден же буюмдардын беттеринен жашоого жөндөмдүү биологиялык агенттерди жок кылуу процесси;

9) төмөн деңгээлдеги дезинфекция айрым вирустарды, мите козу карындарды жана вегетативдүү бактерия формаларын жок кылат, туруктуу бактерияларга жана спораларга каршы натыйжасыз;

10) орто деңгээлдеги дезинфекция кургак учуктун микобактерияларын, көпчүлүк вирустарды, мите козу карындарды жана бактериялардын вегетативдик формаларын жок кылат, спораларга каршы натыйжасыз;

11) жогорку деңгээлдеги дезинфекция споралардын айрым түрлөрүн, кургак учук микобактерияларын, кабыкчалуу жана кабыгы жок вирустарды, грибдерди жана вегетативдүү бактерия формаларын жок кылат, бирок көпчүлүк бактериялык спораларга каршы натыйжасыз. Стерилизацияны колдонуу мүмкүн болбогон учурда жарым критикалык предметтерди жана (же) критикалык предметтерди деконтаминациялоо үчүн колдонулат; ЖДД этаптары: алгачкы дезинфекциялоо (чылоо), чайкоо, стерилизацияга чейинки тазалоо, чайкоо, кургатуу, дезинфекциялоочу эритмеге чылоо, стерилдүү суу менен чайкоо, кургатуу жана стерилдүү жалаякта/контейнерде сактоо;

12) инфекциялык контролдоо (ИК) - эпидемиологиялык диагностиканын маалыматтарына негизделген жана саламаттык сактоо уюмдарында инфекциялык оорулардын пайда болушун жана жайылышын алдын алууга багытталган иш-чаралар системасы;

13) медициналык жардам көрсөтүү менен байланышкан инфекция - пациент медициналык жардам алууга кайрылган учурда өзүндө жок жана инкубациялык мезгилде болбогон, менчигинин түрүнө карабастан саламаттык сактоо уюмдарында ага медициналык жардам көрсөтүү процессинде ага жуккан инфекция, анын ичинде жуктуруп алган, бирок ооруканадан чыккандан кийин пайда болгон инфекциялар, ошондой эле медициналык кызматкерлердин ушул саламаттык сактоо уюмунда иштөөсүнөн улам инфекциялык оорусу;

14) медициналык багыттагы буюмдар - медициналык максаттарда өзүнчө же өз ара айкалышта, ошондой эле аталган буюмдарды арналышы боюнча колдонуу үчүн зарыл болгон кошумча буюмдар (анын ичинде атайын программалык камсыздоо) менен колдонула турган, өндүрүүчүсү оорулардын алдын алуу, диагностикалоо, дарылоо, медициналык реабилитациялоо жана организмдин абалын мониторингдөө, медициналык изилдөөлөрдү жүргүзүү, организмдин анатомиялык түзүмүн же физиологиялык функцияларын калыбына келтирүү, алмаштыруу, өзгөртүү, кош бойлуулуктун алдын алуу же токтотуу үчүн арнап чыгарган, функциялык мааниси адамдын организмине фармакологиялык, иммунологиялык, генетикалык же метаболикалык таасир этүү жолу менен ишке ашырылбай турган кайсы болбосун аспаптар, аппараттар, приборлор, жабдуулар, материалдар жана башка буюмдар;

15) инъекциялар - дары каражаттарын парентералдык түрдө берүү;

16) тери астына инъекция жасоо - 15 мм тереңдикке жасалуучу терең инъекция. Сайылуучу эритмелердин максималдуу (эң көп) көлөмү 1,5-2 мл болушу керек. Тери асты аркылуу инъекция жасоо көпчүлүк учурда ийинге, далынын алды жагына, ич көңдөйүнүн капталына, сандын алдынкы жагына жасалат;

17) тери ичи аркылуу инъекция жасоо - 4 мм тереңдикке чейин жасалган инъекциялардын эң үстүртөнү болуп саналат. Тери ичи аркылуу инъекция кичине жылчыктуу кыска ийне менен жасалат. Дарылоо жана диагностикалык максатта 0,01-1 мл эритме сайылат. Ийнени тандоо дарынын илээшкектигине жараша болот;

18) булчуң аркылуу инъекциялар адатта жамбаштын жогорку сырткы квадратына жасалат;

19) кан тамыр аркылуу инъекция - тери аркылуу ийне кан тамырга сайылып жасалат;

20) перифериялык кан тамырларды катетеризациялоо - диагностикалоо жана дарылоо максатында перифериялык кан тамырларга катетерлерди киргизүүдөн турган хирургиялык манипуляция. Процедуранын максаты: суюктуктарды, дары жана парентералдык азыктандыруучу эритмелерди кан тамырга куюуда тамырларга кыска мөөнөттүү жетүү, кан алуу үчүн;

21) акырек алдындагы кан тамырларды катетеризациялоо - диагностикалоо жана дарылоо максатында акырек алдындагы кан тамырларга катетерлерди киргизүүдөн турган хирургиялык манипуляция. Процедуранын максаты: суюктуктарды, дары жана парентералдык азыктандыруучу эритмелерди кан тамырга куюуда тамырларга узак убакытка жетүү, кан алуу үчүн;

22) табарсыкты катетеризациялоо - дарылоо же диагностикалоо максатында табарсыкка катетерди киргизүү;

23) когорттук изоляция - инфекциянын окшош белгилери бар жана бир убакытта медициналык жардамга кайрылган пациенттердин топторун изоляциялоо;

24) сапат комитети - комитеттин жетекчиси жана мүчөлөрү тарабынан жүзөгө ашырылуучу оперативдүү мүнөздөгү иш алып барган жыйналыш өткөрүүчү орган, ал ишти сапаттуу аткаруу боюнча чечимдерди кабыл алуу боюнча иш-чараларды пландоо жана ишке ашыруу менен иш процессине таасир этет;

25) косметология - адамдын сырткы көрүнүшүнүн эстетикалык көйгөйлөрүн, алардын этиологиясын, диагностикалоо методдорун, профилактикалоону жана коррекциялоону изилдөөчү клиникалык медицинанын тармагы. Косметология медициналык жана эстетикалык косметологияга бөлүнөт;

26) косметологиялык кабинет - бул косметологиялык процедураларды жүргүзүүгө арналган жай;

27) косметикалык кабинет (манипуляциялык кабинет, аппараттык косметология үчүн кабинет) - косметикалык процедураларды жүргүзүү үчүн арналган жай;

28) колду жуу - жөнөкөй же микробго каршы самын жана суу менен тазалоону билдирет. Колду жуунун максаты инфекция жуктурган же колонизацияланган пациенттер жана/же айлана-чөйрөнүн контаминацияланган объекттери менен контактта болгондон кийин медицина кызматкерлеринин колундагы терини контаминациялаган булгоочу заттарды жана транзитордук флораны тазалоо;

29) мини-спайк - аспирациялык канюля, стерилдүүлүгүн сактоо менен бир флакондон суюк дары каражатын көп жолу алуу үчүн пайдаланылат;

30) критикалык эмес предметтер - жабыркабаган тери менен контактта болгон жана былжырлуу челкабык менен контактта болбогон предметтер;

31) жарым критикалык предметтер - былжырлуу чел кабык менен контактта болгон предметтер (эндоскоп, ректалдык термометр, дем алдыруу жабдыктары, анестезия жабдыктары, зонд, бужи, катетер, шпатель ж.б.);

32) критикалык предметтер - контаминациясы инфекциянын өнүгүүсүнүн жогорку тобокелдигине байланыштуу аспаптар, алар стерилдүү ткандарда, көңдөйлөрдө жана кан тамыр системасында колдонулат (хирургиялык аспаптар, имплантанттар, ийнелер, жүрөк катетерлери, жатын ичине орнотулуучу түзүлүштөр ж.б.);

33) стерилизацияга чейинки тазалоо - кирди, органикалык жана башка бөтөн материалдарды тазалоо процесси. Тазалоо дайыма стерилизацияга чейин жүргүзүлүшү керек;

34) операциялык блок - бул оперативдүү кийлигишүүлөрдү даярдоо жана ишке ашыруу үчүн арналган жайлардын жыйындысы;

35) стерилизация - микроорганизмдердин бардык формаларын, анын ичинде спораларды жок кылуу жана/же тазалоо процесси;

36) жеке коргонуу каражаттары (ЖКК) - медициналык процедураларды жүргүзүүдө зыяндуу жана коркунучтуу факторлордун таасирин, биологиялык суюктуктар менен булганууну болтурбоо же азайтуу үчүн саламаттык сактоо кызматкери тарабынан пайдаланылуучу каражаттар. ЖККга фартуктар, халаттар же комбинезондор, кол каптар, маскалар жана респираторлор жана коргоочу көз айнектер/калкандар кириши мүмкүн;

37) алдын ала тазалоо - жумуш нөөмөтүнүн башталышында бардык горизонталдык катмарлардан түн ичинде топтолгон чаңды тазалоо максатында жүргүзүлөт;

38) күндөлүк жыйноо - жумуш нөөмөтүндө (ар бир пациенттен кийин) жүргүзүлөт, полдон кокустан түшкөн шариктерди, салфеткаларды жана башка буюмдарды алып салат. Төгүлгөн биологиялык суюктук дезинфекциялоочу каражатка малынган чүпүрөк менен сүртүлөт;

39) жыйынтыктоочу жыйноо - жумуш нөөмөтүнүн аягында же ошол күнү медициналык манипуляция жасалганына жана жасалбаганына карабастан жыйноо жүргүзүлөт;

40) башкы жыйноо - талап кылынган медициналык манипуляцияларды коопсуз жүргүзүү үчүн бөлмөдө асептикалык режимди түзүүгө багытталган дезинфекциялык жана санитардык-гигиеналык иш-чаралардын комплекси, жумасына бир жолу бардык буюмдардын үстүнкү катмарын дезинфекциялык эритме менен жууп аткарылат;

41) медициналык жардам көрсөтүү менен байланышкан инфекцияларга (мындан ары - МЖБИ) эпидемиологиялык көзөмөл - МЖБИнин пайда болушунун жана жайылышынын алдын алуу боюнча негиздүү башкаруучулук чечимдерди кабыл алуу максатында эпидемиологиялык диагностиканы жүзөгө ашыруу үчүн эпидемиялык процесске жана анын детерминанттарына үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү системасы.

3. Бул Нускаманын колдонулушу саламаттык сактоо уюмдарынын ишинин багыттары боюнча алардын төмөнкү түрлөрүнө жайылтылат:

- дарылоо-профилактикалык;

- коомдук саламаттык сактоо уюмдары;

- илимий-изилдөөчүлүк;

- билим берүү;

- медициналык-социалдык;

- реабилитациялык;

- фармацевтикалык;

- медициналык багыттагы буюмдарды иштеп чыгуучу жана чыгаруучу ведомстволук уюмдар жана ишканалар.

4. Медициналык-санитардык жардам көрсөтүүчү бардык саламаттык сактоо уюмдары менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан ушул Нускаманы жетекчиликке алышат жана медициналык персоналды системалуу окутууну жүргүзүшөт, ошондой эле оорукана ичиндеги инфекциялардын жана медициналык жардам көрсөтүүгө байланышкан инфекциялардын алдын алуу максатында дипломдон кийинки билим берүү мекемелеринде ушул Нускаманы колдонуу боюнча окутуудан өтүшөт.

5. Бул Нускама өнөр жайда стерилдүү болуп чыгарылган дары препараттарына жана буюмдарына жайылтылат.

6. Бул Нускама медициналык багыттагы буюмдарды пайдалануучу саламаттык сактоо уюмдары үчүн, ошондой эле медициналык багыттагы буюмдарды иштеп чыгуучу жана даярдоочу уюмдар жана ишканалар үчүн арналган.

7. Бул Нускама эксплуатациялоо процессинде дезинфекциялоого, стерилизациялоого (же жогорку деңгээлде дезинфекциялоого) жана утилдештирүүгө таандык медициналык багыттагы буюмдарга жайылтылат.

8. Бул Нускама медициналык багыттагы буюмдарды дезинфекциялоонун, стерилизацияга чейинки тазалоонун жана стерилизациялоонун методдорун, каражаттарын, режимдерин белгилейт.

9. Ушул Нускамада белгиленген дезинфекциянын, стерилизацияга чейинки тазалоонун жана стерилизациянын (же жогорку деңгээлдеги дезинфекциянын) методдору, каражаттары жана режимдери иштетүүнүн ар бир түрү үчүн натыйжалуулугу боюнча бирдей мааниге ээ болуп саналат. Стерилизациянын термикалык жана төмөнкү температурадагы плазмалык методдоруна артыкчылык берилиши керек.

10. Ушул Нускаманын негизинде дезинфекциянын, стерилизацияга чейинки тазалоонун жана стерилизациянын ыкмаларын, каражаттарын жана режимдерин белгилөөчү нускамалар буюмдун конкреттүү түрлөрүнө же буюмдардын тобуна карата, алардын багытын жана конструкциялык өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен иштелип чыгышы мүмкүн.

11. Медициналык багыттагы буюмдар дезинфекциялык каражаттар менен иштетүүгө, стерилизацияга чейинки тазалоону жана стерилизациялоону жүргүзүүгө туруктуу болууга тийиш. Медициналык багыттагы буюмдардын техникалык документтери дезинфекция, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизация методдору боюнча сунуштарды камтууга тийиш.

12. Саламаттык сактоо уюмдарында дезинфекциялык жана стерилизациялык иш-чараларды жүргүзүүдө Кыргыз Республикасында (ЕАЭБ) уруксат берилген, ISO 9001 жана ISO 13485 эл аралык стандарттарга шайкештик сертификаты бар дезинфекциялык каражаттар, дезинфекциялык жана стерилизациялык жабдуулар колдонулат.

13. Дезинфекциялоочу каражаттарды тандоодо медициналык багыттагы буюмдарды жасоочулардын бул буюмдардын материалдарына конкреттүү дезинфекциялоочу каражаттардын таасирине тиешелүү сунуштарын эске алуу зарыл.

14. Дезинфекция, стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизация жүргүзүүдө (газ, төмөнкү температурадагы стерилизацияны кошпогондо) коррозияны азайтууга көмөктөшүүчү жана иштетүүнүн натыйжалуулугуна таасир этпеген ингибиторлор жана башка кошулмалар колдонулат.

15. Дезинфекциялык жана стерилизациялык иш-чараларды уюштуруу жана жүргүзүү үчүн жоопкерчиликти саламаттык сактоо уюмунун жетекчиси тартат.

16. Ар бир саламаттык сактоо уюмунда (мындан ары - ССУ) жана медициналык-санитардык жардам көрсөтүүчү башка уюмдарда койкалардын санына, ССУнун профилине жана менчигинин түрүнө карабастан, инфекциялык контролдоо (мындан ары - ИК) адисинин жана ИК медициналык айымынын бирден штаттык бирдиги киргизилиши керек, ал ССУнун административдик бөлүгүнө кирет жана табелденет:

- инфекциялык контролдоо адиси - жогорку медициналык билими бар (клиникалык эпидемиолог) жана/же инфекцияны контролдоо жана эпидемиология боюнча баштапкы адистештирүү курсунан өткөн врач;

- инфекцияны контролдоо медициналык айым - инфекцияны контролдоо боюнча баштапкы адистик курсунан өткөн жогорку медициналык же орто медициналык билими бар медициналык айым.

17. Инфекциялык контролдоо боюнча адистин ролу саламаттык сактоо уюмунда инфекцияларды профилактикалоо жана инфекциялык контролдоо боюнча негизги болуп саналат.

18. ИК адисинин кызматтык милдеттери:

1) медициналык жардам көрсөтүүгө байланышкан инфекцияларды (мындан ары - МЖБИ) активдүү аныктоону, эсепке алууну жана каттоону уюштуруу;

2) эпидемиологиялык талдоо жүргүзүү (ооруга чалдыгууга ыкчам жана ретроспективдүү талдоо жүргүзүү) жана МЖБИ диагнозун коюу;

3) эпидемиологиялык иликтөө карталарына талдоо жүргүзүү;

4) тейленүүчү калктын арасында инфекциялык оорунун абалы жөнүндө маалыматтык материалдарды талдоо;

5) себептик-натыйжалык байланыштарды белгилөө максатында инфекциялык оорулар учурларын териштирүүгө катышуу;

6) профилактикалык эмдөөлөр планынын аткарылышына талдоо жүргүзүү;

7) ИК боюнча медициналык документтерди жол-жоболоштурууну жана жүргүзүүнү текшерүү жана талдоо (МЖБИни, ССУга инфекциянын киргизилишин каттоо, авариялык кырдаалдарды каттоо ж.б. журналдары);

8) ССУда инфекциялык контролдун абалына жүргүзүлгөн баалоонун жыйынтыгы боюнча МЖБИ оорусу боюнча аналитикалык отчетторду даярдоо.

19. ИК адиси - жогорку медициналык билими бар врач төмөнкүлөрдү аткарат:

1) медициналык жардам көрсөтүүгө байланышкан инфекциялардын ар кандай нозологиялык формалары менен оорулардын интенсивдүүлүгүнө, динамикасына жана түзүмүнө эпидемиологиялык талдоо жүргүзүү;

2) алдынкы тобокелдик факторлору жөнүндө гипотезаларды түзүү жана баалоо;

3) баштапкы медициналык-санитардык жардамдын (БМСЖ) жана анын айрым бөлүмдөрүндө профилактиканын артыкчылыктуу проблемаларын аныктоо;

4) максатка багытталган профилактикалык жана контролдук чараларды иштеп чыгуу;

5) өткөрүлгөн иш-чаралардын натыйжалуулугун жана сапатын баалоо;

6) эпидемиологиялык кырдаалды болжолдоо;

7) МЖБИни өз убагында териштирүү жана алардын таралышынын алдын алуу;

8) ССУнун жетекчилигине берүү менен ИК боюнча жүргүзүлгөн иш-чаралар жөнүндө документтерди жүргүзүү жана отчетторду түзүү;

9) сапат комитетинин жыйналыштарында ИК боюнча маалыматтарды жана отчетторду берүү;

10) бекитилген стандарттык операциялык жол-жоболорго (мындан ары - СОЖ) ылайык медициналык жол-жоболордун коопсуздугунун алгоритмдерин сактоону, инфекциялык контролдун абалына мониторингди жана баалоону уюштуруу жана жүргүзүү;

11) ССУнун инфекциялык контролдоо программаларын/пландарын даярдоого катышуу жана фасилитациялоо;

12) МЖБИнин өнүгүү тобокелдигин аныктоо максатында учурдагы жана жаңы киргизилген клиникалык жол-жоболорду баалоо;

13) медициналык персоналдын жекече инфекция жугузуусун алдын алуу боюнча зарыл иш-чараларды уюштуруу жана алардын аткарылышын контролдоо;

14) оорукана ичиндеги инфекцияларды профилактикалоо жана инфекциялык контролдоо маселелери боюнча медициналык персоналды окутууну жана аттестациялоону уюштуруу;

15) ССУнун адистерине консультациялык жардам көрсөтүү.

20. Инфекцияны контролдоо медициналык айымынын кызматтык милдеттери:

1) МЖБИни активдүү аныктоону, эсепке алууну жана каттоону уюштуруу;

2) маалымат чогултуу жана МЖБИ жыштыгына талдоо жүргүзүү;

3) себептик-натыйжалык байланыштарды белгилөө максатында инфекциялык оорулар учурларын териштирүүгө катышуу;

4) эпидемиологиялык иликтөө карталарына талдоо жүргүзүү;

5) профилактикалык эмдөөлөр планынын аткарылышына талдоо жүргүзүү;

6) ИК боюнча медициналык документтерди тариздөө (МЖБИни, ССУга инфекциянын киргизилишин каттоо, биоварларды каттоо ж.б. журналдары);

7) МЖБИ оорусу менен ооругандыгы жана жүргүзүлгөн баалоонун натыйжалары, ИК адиси менен бирдикте ССУда инфекциялык контролдун абалы боюнча аналитикалык отчетторду даярдоого катышуу. ССУда ИК адиси жок болгон учурда, ИК медициналык айымы ооруларды профилактикалоо аймактык борборлорунун жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдүн адистерине (эпидемиологдоруна) консультациялык-практикалык жардам сурап кайрылууга укуктуу;

8) ИК адис менен биргеликте ИК боюнча жүргүзүлгөн иш- чаралар жөнүндө документтерди жүргүзүү жана отчетторду түзүү;

9) ИК адиси менен бирдикте сапат комитетинин жыйналыштарында ИК боюнча маалыматтарды жана отчетторду берүү;

10) инфекциялык контролдун абалына мониторинг жүргүзүүгө жана баалоого катышуу. Бекитилген стандарттык операциялык жол-жоболорго ылайык медициналык процедуралардын коопсуздугунун алгоритмдерин сактоо (жогорку медициналык билими бар ИК адиси менен биргеликте);

11) жогорку медициналык билими бар ИК адиси жана/же сапат комитетинин мүчөлөрү менен биргеликте ССУнун инфекциялык контролдоо пландарынын программаларын даярдоого катышуу;

12) МЖБИнин өнүгүү тобокелдигин аныктоо максатында учурдагы жана жаңы киргизилген клиникалык жол-жоболорду баалоо;

13) ССУнун медициналык персоналына инфекциянын жугушунун алдын алуу боюнча зарыл иш-чараларды уюштуруу жана алардын аткарылышын контролдоо (жогорку медициналык билими бар ИК адиси менен биргеликте).

21. Санитардык врачтын функциялары саламаттык сактоо уюмдарын пландуу/комплекстүү текшерүүдө жана эпидемиологиялык көрсөткүчтөр боюнча:

1) оптималдуу санитардык-гигиеналык жана эпидемияга каршы режимдерди, оорулуулардын болуусун, тейлөөчү персоналдын иштөө жана эс алуу шарттарын камсыз кылуу боюнча жеке архитектуралык-пландоо өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен ССУ имараттарынын жана жайларынын санитардык-техникалык абалын жана архитектуралык-пландоо жана конструкциялык талаптарга шайкештигин, "таза" жана "кир" процесстердин жүргүзүлүшүн текшерүү;

2) ССУнун ишинин өзгөчөлүгүн эске алуу менен бөлмөлөрдүн функционалдык арналышына ылайык ички жасалгасынын абалын (колдонулуучу материалдар, нымдуу иштетүүгө, дезинфекциялоого, ызы-чууга туруктуулугу, антистатикалуулугу, полдун жабуусунун бекилиши, тигиштеринин жылчыксыздыгы) абалын текшерүү;

3) имараттардын инженердик жабдууларынын абалын (муздак, ысык суу менен жабдуу, резервдик булактардын болушу, жылытуу, желдетүү, жүк лифттери ж.б.), саркынды сууларды тазалоо жана зыянсыздандыруусун текшерүү;

4) бактериолог менен биргеликте ичүүчү суунун сапатынын (микробиологиялык, паразитологиялык, химиялык жана физикалык) сынамын сапаттуу тандоо жүргүзөт;

5) жасалма жарыктандыруунун абалын текшерүү;

6) бактерициддик ультрафиолет нурланткычтын (БУН лампалары) иштөө абалын (инактивацияны аныктоого радиометр менен өлчөө), нөөмөттүн белгиленишин жана кайталанышын текшерүү;

7) контагиоздуу бөлүкчөлөрдүн ж.б. болуу коркунучу жогору жайларда аба алмашуунун эселүүлүгүн (саатына 6дан 12ге чейин) текшерүү;

8) жыйноо инвентарлары менен камсыз кылуу, кийим-кече режимин сактоо, нөөмөттүн үзгүлтүксүздүгү, иштетүү, сактоо шарттары, кир жуу сапаты, кир жуучу жайдын иштеши;

9) ССУнун персоналын санитардык-тиричилик жактан тейлөөнү уюштуруу (чечинүүчү жайлар, душ, даараткана) жана эмгек шарттары (оргтехниканын болушу, жумуш орундарын, аба чөйрөсүн жарыктандыруунун натыйжалары, физикалык факторлордун таасири ж.б.);

10) тамак-аш блокторунун абалын текшерүү, технологиялык жана муздаткыч жабдуулардын болушу жана оң болушу, тамак-ашты даярдоодо агымдын сакталышы, медициналык кароодон өз убагында өтүү, санитардык китепчелердин болушу, даяр продукцияны бракераждоо, суткалык сынамдарды сактоо, ашкананы жана ашкана идиштерин жуу режими, ички чарбалык таранын абалы, тамак-аш калдыктарын убактылуу сактоо үчүн муздаткыч камеранын болушу, бөлүмдөрдө тамак-ашты ташуу жана таратуу шарттары, жуучу жана дезинфекциялоочу каражаттар менен камсыз болушу, тамак-аш блогунун кызматкерлеринин санитардык кийимдерин жуу;

11) буфеттерди сууну ысытуунун жана тамак-ашты жылытуунун резервдик булактары менен жабдуу, тамак-ашты сактоо жана таратуу, идиш-аяктарды жана аспаптарды тазалоо режимин сактоо;

12) ССУнун аймагын көрктөндүрүүнүн абалын текшерүү (бак-дарактарды багуу, кирүүчү жолдор, аймакты жыйноо жана сугаруу, катуу тиричилик калдыктарын (КТК) убактылуу сактоо үчүн шарттардын болушу, өз убагында чыгаруу, ташып чыгууга коммуналдык кызматтар менен келишимдердин болушу, дератизациялык жана дезинсекциялык иштерди жүргүзүү);

13) ССУда капиталдык жана учурдагы оңдоо жүргүзүү жөнүндө документтерди изилдөө;

14) мезгил-мезгили менен профилактикалык кароолорду уюштуруу, кызматкерлердин кесиптик оорусуна талдоо жүргүзүү;

15) ДКнын жумушчу эритмесинин сапатына контролду жүргүзүү (жумушчу эритменин активдүүлүгүнө жүргүзүлгөн тест жөнүндө журналда химиялык индикатордун натыйжасынын белгисинин болушу).

22. Саламаттык сактоо уюмдарын пландуу/комплекстүү текшерүүдө жана эпидемиологиялык көрсөткүчтөр боюнча врач-эпидемиологдун функциялары:

1) ССУдагы эпидемиологиялык кырдаалды баалайт;

2) пациенттерден бактериологиялык изилдөө үчүн клиникалык материалдын көлөмүн аныктайт;

3) бактериолог менен бирдикте төмөнкүлөрдүн сынамдарын тандоону, таңгактоону жана ташууну уюштурат:

- шарттуу патогендүү бактерияларга операциялык бөлмөлөрдөгү жана төрөт залдарындагы абанын;

- стерилдүүлүккө аспаптардын, материалдардын, дары эритмелеринин ж.б.;

- курчап турган буюмдарды, кызматкерлердин колдорун жана кийимдерин жууп-тазалоодон кийин саркындынын;

4) ССУда дезинфекциялык режимдин уюштурулушун, дезинфекциялык камеранын, борборлоштурулган стерилизациялык бөлүмдүн (мындан ары - БСБ), медициналык калдыктарды автоклавдоо/зыянсыздандыруу пунктунун (мындан ары - МКАП/МКЗП) ишин текшерет;

5) инфекциялык контролдун натыйжалуулугунун жылдык программасын баалайт;

6) МКны чогултууну, сорттоону, ташууну жана убактылуу сактоону баалайт;

7) мезгил-мезгили менен профилактикалык кароолорду уюштурууну, кызматкерлердин кесиптик оорусуна талдоону жүзөгө ашырат;

8) МЖБИнин аныкталышын, медициналык кызматкерлердин жана пациенттердин арасында МЖБИнин эсебин алууну жана отчеттуулугун, журналга каттоону баалайт;

9) бөлүмдөрдүн жана көмөкчү кызматтардын кызматкерлеринин жетиштүү алмаштырылуучу атайын кийиминин/униформасынын жана бут кийиминин жана жеке коргонуу каражаттарынын (стерилдүү, стерилденбеген, кароочу, техникалык кол каптар, көз айнектер, калкандар, маскалар, респираторлор ж.б.) болушун текшерет;

10) жарым жылда бир жолу мониторинг жана баалоо (МжБ) боюнча колдонуудагы колдонмолорго ылайык инфекциялык контролдун абалына жана МЖБИнин таралышы (басымдуулук кылуусуна) мониторинг жана баалоо жүргүзөт.

23. Санитардык-гигиеналык жана бактериологиялык лабораториялардын лаборанттары изилдөө жүргүзүү үчүн сынамдарды тандайт.

Изилдөөлөр саламаттык сактоо уюмдарынын ИК адистери менен биргеликте жүргүзүлөт.

24. Мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдүн (мындан ары - мамсанэпидкөзөмөл) алкагында инспектордук текшерүү ССУнун профилине жана калкка медициналык кызмат көрсөтүүнүн көлөмүнө жараша белгилүү убакыттын ичинде жүргүзүлүшү мүмкүн. Текшерүү аяктап, лабораториялык изилдөөлөрдүн жыйынтыктары чыккандан кийин ССУнун жетекчиси менен кийин талкуулоо менен жалпы акт түзүлөт, ал эми негиздүү болсо жооптуу адамдарга санитардык бузуулар жөнүндө протокол түзүлөт. Аныкталган бузуулар негизделген учурда "Укук бузуу жөнүндө иш боюнча жаза колдонуу тууралуу" токтомду чыгаруу менен кызмат адамдарына "Укук бузуулар жөнүндө" протокол таризделет. Катышуучулар текшерүүнүн жыйынтыктары жана көрүлгөн чаралар жөнүндө ССУнун жетекчисине жана коомдук саламаттык сактоо кызматынын башкы дарыгерине билдирет.

25. Медициналык кызматкерлердин кол гигиенасына төмөнкү талаптар коюлат:

1) медициналык манипуляция жасаган медперсоналдын колдорундагы тырмактар кыска алынышы керек;

2) медициналык манипуляцияларды жасаган медперсоналга жасалма тырмак, шеллак, лак жасоого уруксат берилбейт;

3) медициналык манипуляцияларды жүргүзүүнүн алдында медперсонал колдун гигиенасын аткарышы керек;

4) жумушчу күндүн/жумушчу нөөмөтүнүн ичинде колдун терисинен микроорганизмдерди натыйжалуу жок кылууга тоскоолдук жараткан зергердик жана башка жасалгаларды тагынууга тыюу салынат;

5) медициналык манипуляцияларды жүргүзгөн медперсоналга кирпиктерди узартууга, чаптоого же жасалма кирпик тагууга тыюу салынат;

6) төрөт, операциялык залдарда, интенсивдүү терапия жана реанимация палаталарында, процедуралык, таңуучу кабинеттерде, лабораторияларда ж.б. медициналык манипуляция жүргүзүү учурунда уюлдук телефонду/персоналдык компьютерди жана алардын гарнитураларын колдонууга тыюу салынат.

26. Колду самын жана суу менен жуунун көрсөткүчтөрү:

1) эгерде колдор байкаларлык булганса же биологиялык суюктуктар менен контаминацияланса;

2) тамак-аш даярдоонун жана таратуунун алдында, ошондой эле тамактануунун алдында;

3) дааратканага баргандан кийин;

4) эгерде колдор эпидемиологиялык коркунучтуу споралык микроорганизмдер (Bacillus anthracis, С. difficile ж.б.) менен контаминацияланганына шектенүү болсо (колду суу жана самын менен жууш керек, анткени колдонулган антисептиктер көрүнүп турган спороциддик таасирге ээ эмес);

5) ыңгайсыздык сезими болгондо (нымдуулук, тердөө жана колдун жабышкактыгы).

27. Колду антисептик спирт камтыган каражаттар менен гигиеналык тазалоого көрсөткүчтөр:

1) эгерде колдун булганышы анык болбосо, анда төмөнкү бардык клиникалык кырдаалдарда антисептик менен тазалоо керек:

- пациент менен түздөн-түз байланышуудан мурда;

- таза же асептикалык процедурадан мурда;

- пациент менен контактта болгондон кийин;

- медициналык жабдууларды кошо алганда, пациенттин айланасындагы тышкы чөйрө объекттери менен контактта болгондон кийин;

- кол капты кийүүдөн мурда жана чечкенден кийин;

- иштеп жатканда колуңуз жана ЖКК менен бетке тийгенден кийин;

2) колдун гигиеналык антисептикасын аткарууда ушул Нускаманын 4-тиркемесине ылайык заводдо даярдалган жана Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген спирт камтыган антисептикти гана колдонуу керек.

28. Антисептик 3 мл өлчөмүндө колдун терисине сүйкөлөт жана иш-аракеттердин алгоритмине ылайык ал толук кургаганга чейин сүртүлөт (ушул Нускаманын 1-тиркемеси).

29. Спирт камтыган антисептик колдун кургак терисине гана сүйкөлөт.

30. Колдун антисептикасы үчүн антисептикке/спиртке чыланган салфетка же шариктерди колдонууга болбойт.

31. Контаминацияга жана спирттин буулануусуна жол бербөө үчүн флакон дубалга илинген дозаторго бекем орнотулат.

32. Антисептиктин ачылган флакону толугу менен бошогонго чейин колдонулат.

33. Алмаштырууда жаңы флакондун ачылган күнүн көрсөтүү керек.

34. Кол жуу талаптары:

1) медициналык мекемелерде сомдолгон самынды колдонууда контаминацияны болтурбоо максатында суюк самынды колдонуу сунушталат;

2) кол аккан суунун астында 60 секунддан кем эмес суюк самын (ph 5,5-7) менен жуулат (ушул Нускаманын 2-тиркемеси);

3) колду көп жолу колдонулуучу таза бир жолку салфетка же кагаз сүлгү менен кургатат;

4) суюк самынды жарым-жартылай толтурулган дозатору бар флаконго кошууга тыюу салынат;

5) суюк самынды жаңы порция менен толтуруунун алдында флаконду жууп, кургатуу керек.

35. Колду хирургиялык жол менен тазалоого талаптар:

1) ар кандай хирургиялык кийлигишүүлөрдүн алдында колду жуу жана хирургиялык антисептиканы камтыган колду хирургиялык тазалоо милдеттүү;

2) колду хирургиялык тазалоо жуу алгоритмин жана колдун антисептикасын сактоо менен жүргүзүлөт, ал кошумча алакандарды жана билектерди тазалоону камтыйт. Хирургиялык тазалоо убактысы 3 мүнөттөн 5 мүнөткө чейин. Колду жууганда, бир жолу колдонулуучу стерилдүү хирургиялык тырмак щеткалары/таякчалары менен тырмактын астындагы кирди кетирүү керек;

3) щеткалар/таяктар жумушчу сменанын ичинде тырмактын тегерегин биринчи тазалоодо гана колдонулат;

4) жуугандан кийин колду 30x30 см стерилдүү салфетка менен кургатат;

5) кургаткандан кийин, хирургиялык операцияны аткаруу үчүн стерилдүү кол каптарды киердин алдында кол жана билек антисептик менен (5 мл антисептиктен эки жолу) 1ден 3 мүнөткө чейин толук кургаганга чейин сүртүлөт. Антисептикти кургак териге гана сүйкөө керек;

6) колду хирургиялык тазалоо үчүн Кыргыз Республикасында бул максаттар үчүн колдонууга уруксат берилген спирттин негизиндеги антисептиктерди колдонот (ушул Нускаманын 3-тиркемеси);

7) стерилдүү кол каптарды стерилдүү халатты кийгенден кийин кургатылган колго (антисептик менен тазалагандан кийин) киет.

36. Кол каптарды колдонуунун негизги талаптары:

1) эки же андан көп пациент менен контактта болгондо, бир пациенттен экинчисине же дененин контаминацияланган участкасынан тазасына өткөндө бир эле жуп кол капты колдонууга жол берилбейт;

2) контаминация коркунучун азайтуу үчүн дененин таза жерлеринен булганган жерлерине чейин текшерүүнү баштоо керек;

3) колуңуз менен бетке же башка ЖККга тийүүгө тыюу салынат;

4) эгерде пациентти кароо процесси муну талап кылбаса, тегеректеги буюмдарга тийүүгө тыюу салынат;

5) кол каптар жумуш учурунда жыртылса же катуу кирдеп калса (бир эле пациент менен иштешсе дагы), аларды алмаштыруу зарыл;

6) бир жолу колдонулуучу кол каптарды жууп, антисептик менен тазалап жана кайра колдонууга тыюу салынат;

7) кол кап менен аткарылган медициналык манипуляцияларды жүргүзүүнүн жүрүшүндө жазууларды жүргүзүүгө, байланыш түзүлүштөрүнө жана оорукана чөйрөсүнүн башка объекттерине тийүүгө тыюу салынат;

8) кол каптар колдун өлчөмү боюнча туура тандалышы керек (процедураны жүргүзүү башталганга чейин), алар өтө бош болбошу керек же тескерисинче тыгыз болбошу керек.

37. Стерилдүү эмес кол каптарды колдонуу боюнча көрсөтмөлөр:

1) кан, биологиялык суюктуктар, бөлүнүүлөр же экскременттер менен потенциалдуу байланыш;

2) былжырлуу челкабык жана бүтүн тери менен контактта болуу;

3) патогендик жана шарттуу-патогендик микроорганизмдердин болуу мүмкүнчүлүгү;

4) кыска мөөнөткө кан тамырдын ичине түзүлүштөрдү орнотуу же алып салуу (кан тамырга куюу системасы);

5) кан алуу;

6) ачык дем алуу контуру менен өпкөнү жасалма желдетүүдө (ИВЛ) пациенттерде трахеобронхиалдык даракты санациялоо.

38. Стерилдүү кол каптарды колдонуу боюнча көрсөтмөлөр:

1) бардык хирургиялык процедуралар;

2) физиологиялык төрөт;

3) гинекологиялык текшерүүлөр;

4) тери алдындагы ткандар, жабыркаган тери менен контактта болууну жана хирургиялык операцияларды болжолдогон инвазиялык процедуралар;

5) перифериялык жана борбордук тамырларга жетүү жана аларды манипуляциялоо (катетеризация);

6) стерилдүү шарттарды сактоо зарыл болгон учурда жабдуулар менен контактта болуу (мисалы, импланттарды, катетерлерди киргизүү);

7) парентералдык тамактандыруу жана химиотерапевтикалык каражаттар үчүн препараттарды даярдоо.

39. Техникалык кол каптарды колдонуу боюнча көрсөтмөлөр:

1) кусунду массасы бар идиштерди бошотуу;

2) контаминацияланган аспаптар (иштетүү, тазалоо) жана башка буюмдар, шейшептер менен иштөө;

3) медициналык калдыктар менен иштөө;

4) биологиялык суюктуктар төгүлгөн жерлерди тазалоо;

5) бөлмөлөрдү тазалоонун бардык түрлөрүн аткаруу, контаминацияланган буюмдардын үстүн (унитаздар, раковиналар ж.б.) тазалоо.

40. Салфеткаларды/кагаз сүлгүлөрдү колдонуу боюнча талаптар:

1) колду кургатуу үчүн, жуугандан кийин көп жолу колдонулуучу бир жолку салфеткалар/кагаз сүлгүлөр гана колдонулат. Кайра колдонулуучу жеке сүлгүлөрдү колдонууга катуу тыюу салынат;

2) четтери тигилген 30x30 см өлчөмүндөгү кебез кездемеден даярдалган "көп жолу колдонулуучу бир жолку салфеткаларды" колдонууга жол берилет. Бул салфеткалар бир жолу колдонулат, б.а. бир салфетка колду бир жолу тазалоого иштетилет жана "колдонулган салфеткага" идишине ташталат. Нөөмөттүн аягында колдонулган салфеткалар чогултулат, жуулат, кургатылат жана кийин колдонуу үчүн кир жуучу жайда үтүктөлөт;

3) салфеткалар пациенттердин биологиялык суюктуктары менен контаминацияланган учурда салфеткалар дезинфекцияланышы керек;

4) колду хирургиялык жуугандан кийин стерилдүү салфеткалар колдонулат.

41. Колдун гигиенасы боюнча иш-чараларды уюштурууга карата талаптар:

1) колду жуу үчүн медперсонал муздак жана ысык суу менен камсыз болушу керек;

2) медициналык персонал колду антисептикалык тазалоо үчүн дүүлүктүрүүчү таасири жок каражаттар менен жетиштүү санда камсыз болушу керек;

3) колду жуу жана антисептикалык тазалоо менен байланышкан контакттык дерматиттин пайда болуу коркунучун азайтуу үчүн медициналык персонал гигиеналык лосьондорду же кремдерди колдонушу керек;

4) колду тазалоо үчүн антисептиктер дарылоо-диагностикалык процесстин бардык этаптарында жеткиликтүү болушу керек;

5) пациенттерди кароонун интенсивдүүлүгү жогору жана персоналга иш жүктөмү жогору болгон бөлүмдөрдө (реанимация жана интенсивдүү терапия бөлүмдөрү ж.б.) колду тазалоо үчүн антисептиктери бар дозаторлор палатанын кире беришинде жана оорулуунун керебетинин жанында (керебеттин жанында) жайгаштырылышы керек.

42. Персоналдын медициналык кийимине талаптар:

1) саламаттык сактоо уюму белгилүү эпидемиологиялык коркунуч туудурган пациенттердин көп топтолгон жери болуп саналат. Ушуга байланыштуу ССУнун бардык деңгээлдериндеги бардык медициналык персонал медициналык кызматкерлер жана пациенттер үчүн кандайдыр бир деңгээлде коргоочу алмаштыруучу жумушчу кийим/униформа (халат жана медициналык костюм (блузка жана шым) кийүүгө милдеттүү;

2) саламаттык сактоо уюмдарынан жумушчу кийимчен (униформа) чыгып кетүүгө катуу тыюу салынат, буга медициналык персонал тарабынан униформанын үстүнө жумушчу эмес халат кийип, ССУнун аймагында/аймагынан тышкары шашылыш консультациялык иш-чараларды өткөрүүсү кирбейт;

3) колдонулган медициналык кийимдин/форманын түрү ССУ кабинетине/бөлүмүнө жараша болот;

4) өз максатын натыйжалуу аткаруу үчүн медициналык кийим/униформа төмөнкү талаптарга жооп бериши керек:

- иштөө процессинде ыңгайлуулукту жана комфортту камсыз кылуу;

- түс гаммасы боюнча эстетикалык көрүнүштү түзүү жана оорукананын/бөлүмдүн кызматкерлерин жалпы массадан айырмалап туруу;

- медициналык кийим/униформа ар дайым таза жана үтүктөлгөн болушу керек;

- гипоаллергендик жана антистатикалык болушу керек;

5) медициналык кийимди алмаштыруу жана жуу жумасына 2 жолудан кем эмес жүргүзүлөт, биологиялык суюктуктар менен булганганда медициналык кийимди дароо алмаштыруу керек, булганган медициналык кийимди ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 9-пунктуна ылайык дезинфекциялоочу каражатка чылап коюу керек;

6) медициналык кийимдерди/униформаларды жуу пациенттердин кийимдеринен өзүнчө ССУнун борборлоштурулган кир жуучу жайда жүргүзүлөт же шарттары бар атайын жабдылган бөлмөдө (кир жуугуч машина, кургаткыч, үтүктөө тактасы, медициналык кийимдерди сактоо үчүн шкаф) жуулат;

7) ар бир медициналык кызматкерде кеминде 2 комплект униформа/медициналык костюм (шапочка, блузка жана шым) жана 3 комплект халат болушу керек, алар ССУнун эсебинен сатылып алынат жана алмаштырылат;

8) операция бөлмөсүндө, лабораторияда, реанимацияда, стерилизация бөлүмүндө, күйүк, таңуучу жана процедуралык жайларда медицина кызматкерлери шапочка/чепчик колдонууга/кийүүгө милдеттүү;

9) дезинфекциялоочу каражат менен тазалана турган алмаштырылуучу жабык бут кийимдерди колдонуу милдеттүү;

10) стационарлардын бөлүмдөрүндө жумуш (анын ичинде убактылуу) аткарган техникалык жана администрациялык-чарбалык тейлөөчү персонал да алмаштыруучу кийим жана бут кийим кийип иштөөгө тийиш;

11) алмаштыруучу кийим жана бут кийим консультациялык жана башка жардам көрсөтүүчү башка бөлүмдөрдүн медициналык персоналы үчүн да каралууга тийиш;

12) ССУнун клиникалык бөлүмдөрүндө иштеген студенттер сөзсүз түрдө алмаштырылуучу медициналык кийим/униформа жана бут кийим кийиши керек;

13) стационарлардын медициналык персоналы үчүн администрацияда эс алуу бөлмөсү, тамактануу үчүн бөлмө, гардероб, душ кабиналары жана жынысы боюнча бөлүнгөн санитардык түйүндөр каралышы керек;

14) гардеробдордун жеке шкафтардын саны медициналык жана техникалык персоналдын тизмелик курамынын 100% барабар кабыл алынышы керек;

15) гардеробдор сырт кийимдин жана жумушчу кийимдин өзүнчө сакталышын камсыз кылуучу эки секциялуу жабылуучу шкафтар менен камсыз болушу керек;

16) стационарлардагы душ кабиналарынын саны төмөнкүдөй эсеп менен кабыл алынат: инфекциялык жана кургак учук профилиндеги бөлүмдөрдө иштеген 10 адамга 1ден кем эмес душ кабинасы; башка бөлүмдөрдө эң көп нөөмөттө иштеген 15 адамга 1ден кем эмес душ кабинасы. Кызматкерлердин саны аз болгондо 1ден кем эмес душ кабинасы каралышы керек;

17) бардык кызматкерлер күн сайын иш башталар алдында жеке кийимдерин чечишет, көчө бут кийимин алмаштырышат, зарыл болгон учурда гигиеналык душка түшүшөт, колдун терисин гигиеналык жуушат, таза алмаштырылуучу жумушчу медициналык кийим кийишет.

§ 1. Инъекциялардын коопсуздугу жана кан тамыр ичиндеги түзүлүштөрдү пайдалануу менен байланышкан процедураларды жүргүзүүнүн коопсуздугу боюнча талаптар

43. Инъекцияларды жүргүзүү процедурасынын максаты (киргизүүнүн түрүнө жараша) ушул Нускаманын 5, 6, 7 жана 8-тиркемелеринде көрсөтүлгөн алгоритмдерге ылайык белгилүү дарылоо же диагностикалык процедураларды аткаруу үчүн врачтын дайындоосу боюнча пациенттин канына так белгиленген дозада өзгөрүлбөгөн түрдө келип түшкөн дары-дармек каражаттарын киргизүү болуп саналат.

44. Процедураны жүргүзүүнүн алдында медицина кызматкери ушул Нускаманын 1, 2-тиркемелерине ылайык кол гигиенасын аткарууга милдеттүү.

45. Процедураны жүргүзүүнүн алдында медицина кызматкери бул дары-дармек каражатынын аталышын жана дозасын кунт коюп окуп жана аны дарылоочу врачтын дайындоосу менен салыштырып, оорулууга дайындалганына ынанууга милдеттүү.

46. Процедураны жүргүзүүдөн мурун, пациентке (же туугандарына) алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүп, аны жүргүзүүгө оозеки/жазуу жүзүндөгү макулдугун алышы керек.

47. Кан тамырга инъекция жасоодо (ушул Нускаманын 8-тиркемесине ылайык) колду гигиеналык тазалоодон кийин медицина кызматкери бир жолу колдонулуучу стерилдүү эмес кол каптарды колдонууга милдеттүү.

48. Процедураны жүргүзүүнүн алдында ийне сайылган жердин териси борбордон четине чейин бир жолку спирт салфеткасы менен тазаланат.

49. Процедура аткарылгандан 20-25 мүнөт өткөндөн кийин, инъекция болгон жер каралып, пациенттин абалы дарыга чыдамдуулугу бааланат.

50. Колдонулган ийнелерге капкактарды жабууга жана колдонулган шприцтерге башка кошумча манипуляция жасоого тыюу салынат. Ийнелерди шприцтерден бөлүү зарыл болгон учурда атайын ийне алгычтар, ийне кескичтер же ийне деструкторлор колдонулат.

51. Үйдө инъекция жасаган медициналык кызматкерлерге медициналык таштандыларды калтырууга тыюу салынат.

§ 2. Акырек алдындагы жана перифериялык кан тамырларга катетер коюуда коопсуздук талаптары

52. Тамыр ичиндеги түзүлүштөрдү колдонуу менен байланышкан процедуралар белгилүү дарылоо же диагностикалык процедураларды аткаруу максатында врачтын көрсөтмөсү боюнча жүргүзүлөт.

53. Перифериялык жана акырек алдындагы кан тамырларга катетер коюу перифериялык жана акырек алдындагы кан тамырларды пункциялык катетеризациялоо алгоритмдерине жана аларды кароого ылайык жүргүзүлөт (ушул Нускаманын 15, 16, 17-тиркемелери).

54. Кан тамыр катетерлерин коюуну жана аларга кам көрүүнү атайын даярдалган персонал жүргүзүшү керек: 1) акырек алдындагы кан тамырлар - анестезиолог-реаниматолог врачтар, 2) перифериялык кан тамырлар - врачтар, таңуу жана процедуралык медициналык айымдар.

55. Борбордук кан тамыр катетерин стационардык шартта коюу үчүн стерилдүү комплект, анын ичинде стерилдүү кийим (кол кап, бир жолку хирургиялык маска) колдонулат.

56. Катетер киргизилген жер катетер коюлганга чейин тери антисептиктери менен тазаланат (15, 16-тиркемелер). Тери антисептик менен тазалангандан кийин, катетер коюлган жер пальпацияланбайт.

57. Териге органикалык эриткичтерди (мисалы, ацетон же эфир) колдонуу сунушталбайт.

58. Стационарда жаткан пациенттин медициналык картасына жана катетерди коюу журналына катетерди коюу жана алып салуу датасы, убактысы, катетерди коюу орду, ошондой эле медициналык кызматкердин аты-жөнүн көрсөтүү менен башка бөлүмдөргө же ССУга которуусу жазылат (ушул Нускаманын 32, 33-тиркемелерине ылайык).

59. Катетер менен иштөөнүн алдында персонал кол гигиенасын аткарып, стерилдүү кол кап кийишет.

60. Катетер киргизилген жерди жабуу үчүн бир жолу колдонулуучу стерилдүү тунук/жарым өткөргүч пластырь колдонулат.

61. Катетердин оозун жабуу үчүн, ар бир инфузиядан кийин стерилдүү бир жолу колдонулуучу капкактар колдонулат.

62. Ооруксунуу, келип чыкканы белгисиз ысытма, бактеремия болгон учурда катетер киргизилген жерди текшерүү керек.

63. Тез жардам шартында орнотулган катетерди алмаштыруу керек, эгерде аны орнотууда асептика бузулбаганы анык болбосо.

64. Флебиттин өөрчүү коркунучун азайтуу үчүн кыска перифериялык катетерди алмаштыруу 72-96 саат сайын жүргүзүлөт.

65. Перифериялык катетерди алмаштыруунун сунушталган убактысы инфекциянын белгилери же алмаштыруунун башка көрсөткүчтөрү болбосо, 4 күндө 1 жолудан көп эмес.

66. Катетерди алмаштырууда катетеризация болгон жерди өзгөртүү керек.

67. Инфузия бүткөндөн кийин гепарин кулпусу жасалат: 5 мл натрий хлоридинин изотоникалык эритмеси + 2500 гепарин бирдиги (дозасы пациенттин өзгөчөлүктөрүнө жараша өзгөрүшү мүмкүн - балдар, кардиологиялык оорулар менен жабыркагандар ж.б.). Катетерди ошол эле эритме менен күнүнө 2-3 жолу жууш керек.

68. Көп дозалуу флакондор колдонууда 24 сааттан ашык эмес мини-спайк системасы колдонулат. Көп дозалуу флакондордун резина капкактары бир жолу колдонулуучу спирт салфеткасы менен сүртүлөт.

69. Бардык парентералдык эритмелер асептикалык технологияны колдонуу менен ламинардык аба агымы бар шкафтагы дарыканада даярдалат. Бөлүмдө эритмелерди даярдоо зарыл болгондо, муну атайын даярдалган медициналык айым атайын бөлүнгөн бөлмөдө жасайт. Парентералдык эритмелерди даярдоонун алдында медициналык айым колун антисептик менен тазалап, маска, стерилдүү халат, шапочка жана кол кап киет. Парентералдык эритмелерди оорулуунун керебетинин жанында даярдоого тыюу салынат.

70. Парентералдык эритменин флаконун колдонуудан мурун киргилдиги, жаракалары, бөлүкчөлөрү жана жарактуулук мөөнөтү текшерилет.

71. Дары-дармектерди суюлтуу үчүн ар бир пациент үчүн жеке флакондордо чакан таңгактагы эритмелер колдонулат.

72. Кан куюу, кан азыктары же майлуу эмульсиялар үчүн колдонулган системалар инфузия башталгандан тартып 24 саат сайын жана аяктагандан кийин дароо алмаштырылат. Башка парентералдык эритмелерди киргизүү үчүн кан, кан азыктары же майлуу эмульсиялар куюлган системаларды колдонууга тыюу салынат.

73. Катетер аркылуу эритмелерди киргизүү үчүн стерилдүү бир жолку шприцтер гана колдонулат. Колдонулган шприцтерди пациенттин керебетинин жанында сактоого тыюу салынат.

74. Парентералдык тамактандыруу үчүн липид камтыган эритмелерди куюунун узактыгы 24 сааттан ашпоого тийиш. Май эмульсиясын жалгыз киргизүүдө, анын узактыгы 12 сааттан ашпашы керек.

75. Перифериялык кан тамыр жана борбордук катетер коюлган жерде жергиликтүү микробго каршы майларды колдонуу жана катетерге байланыштуу кан агымынын инфекциясын (КБКИ) профилактикалоо максатында кан тамыр ичиндеги түзүлүштөрдү орнотууга чейин жана аларды пайдалануу учурунда антибиотиктерди пландуу түрдө дайындоо сунушталбайт.

§ 3. Табарсыктын катетеризациясынын коопсуздугу жана туруктуу заара катетерине кам көрүү

76. Табарсыктын катетеризациясын атайын даярдалган дарыгерлер жана медициналык айымдар жүргүзүшү керек. Асептика жана антисептиканын бардык эрежелерин так сактоо менен катетерге байкоо жүргүзүү жана кам көрүү үйрөтүлгөн медициналык персонал тарабынан жүргүзүлөт.

77. Табарсыкты катетеризациялоодо катетеризациялоонун жана заара чыгаруучу катетерге кам көрүү алгоритми сакталат (ушул Нускаманын 18, 19, 20-тиркемелери), андан ары журналга каттоо (ушул Нускаманын 34, 35-тиркемелерине ылайык) жүргүзүлөт.

78. Катетеризацияны дайындоо катуу клиникалык көрсөткүчтөр боюнча гана жүргүзүлүшү керек.

79. Периуретралдык аймакты антисептик каражаттар менен тазалоодо стерилдүү эмес кол каптар колдонулат.

80. Катетеризациялоодо стерилдүү бир жолку катетер колдонулат.

81. Катетеризация стерилденген кол кап кийип гана жүргүзүлөт.

82. Заара чогултуу үчүн жабык дренаждык системаларды колдонуу керек.

83. Ар бир пациенттин заара кабыл алгычын бошотуу үчүн жеке идиштерди колдонуу керек.

84. Катетерди алмаштыруу катуу көрсөткүчтөр боюнча гана жүргүзүлөт (мисалы, катетердин обструкциясы).

85. Заара кабыл алгычтын булгануу коркунучун азайтуу жана заара рефлкжсун алдын алуу үчүн заара чогултуучу идиш пациенттин табарсык деңгээлинен төмөн, керебеттин капталына, полдун деңгээлинен жогору бекитилет.

86. Катетерди алып салуу мүмкүн болушунча кыска мөөнөттө жасалышы керек.

§ 4. Эмдөө кабинетинин ишин уюштуруу

87. Эмдеө кабинети (иммунопрофилактика кабинети) калкка вакцинопрофилактиканы жүзөгө ашыруу үчүн саламаттык сактоо уюмунун негизги түзүмдүк звеносу болуп саналат. Эмдөөчү медициналык айымдын эмдөөгө уруксат берүү сертификаты же маалымкаты болушу керек.

88. Иммунизациялоо ушул Нускаманын 9-14-тиркемелерине ылайык жүргүзүлөт.

Иммунизацияларды жүргүзүү тартиби:

1) эмдөө сессиясы башталганга чейин эмдөө кабинетинин медициналык айымы же фельдшер төмөнкүлөргө милдеттүү:

- кол гигиенасын жүргүзүү;

- Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин 2014-жылдын 11-апрелиндеги № 184 "Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарында вакциналарды натыйжалуу башкаруу боюнча стандарттуу операциялык процедураларды (СОП) киргизүү жөнүндө" буйругу менен бекитилген колдонуудагы стандарттык операциялык процедураларга (СОП) ылайык муздаткыч жабдуулардагы температуралык режимди текшерүү;

- ушул Нускаманын 17-главасына ылайык кабинетти алдын ала тазалоону жүргүзүү;

- иммунизациялоо үчүн жумуш ордун даярдоо;

- иммунизациялоо үчүн бардык керектүү жабдууларды даярдоо;

2) иммунизациядан мурда дарыгер же фельдшер төмөнкүлөргө милдеттүү:

- эмделүүчү адамга (коштоочу адамга) иммунизациялоо зарылдыгын түшүндүрүүгө;

- эмдөөдөн кийин мүмкүн болгон терс көрүнүштөр жөнүндө кабарлоого;

- эмдөөнүн алдында түздөн-түз эмделген адамдын ден соолугунун абалын баалоого, каршы көрсөтмөлөрдүн жоктугун текшерүүгө;

3) эмдөө кабинетинин медициналык айымы же фельдшер төмөнкүлөргө милдеттүү:

- врач, фельдшер тарабынан эмдөөгө уруксатты бергендигин тастыктоого;

- вакцинаны врачтын/фельдшердин көрсөтмөсүнө ылайык жекече даярдоого;

- вакцина өндүрүүчү тарабынан берилген эриткичти гана колдонууга;

- ар бир эмделүүчү үчүн жаңы өзүн-өзү бекитүүчү шприцти (ӨБ) ийне менен колдонууга;

- эмдөө учурунда асептикалык эрежелерди жана ийне менен байланышкан жаракаттарды алдын алуу чараларын так сактоого;

- вакцинанын түрүнө ылайык вакцинаны киргизүү ыкмасын колдонууга;

- иммунизация процедурасынын алгоритмдерин сактоого;

- көп дозалуу флакондордун резина капкактары бир жолу колдонулуучу спирт салфеткасы менен сүртүлөт;

- вакцинацияланган адамдан (коштоочу адамдан) ден соолугунун абалы начарлаган учурда медициналык мекемеде 20-30 мүнөт болушун, медициналык жардам көрсөтүүнү жана жетекчиликке кабарлоону жана коомдук саламаттык сактоо кызматтарына шашылыш билдирүү берүүнү суранууга.

89. Медициналык калдыктар (ӨБ шприцтер, вакциналардын калдыктары, мөөнөтү өтүп кеткен вакциналар) колдонуудагы ченемдик укуктук актыларга жана медициналык калдыктар менен иштөөнүн бекитилген тартибине ылайык утилдештирилет.

§ 1. Косметология кабинетиндеги (процедуралык кабинет) дезинфекциялык-стерилизациялык режим

90. Косметологияда иш жүргүзгөн адистер төмөнкүлөргө бөлүнөт:

- врач-дерматокосметолог;

- орто медициналык билими бар косметолог;

- бет жана дене эстетикасынын чебери.

91. Ар бир адистин укуктары (функциялары, жүргүзүлүүчү манипуляциялары) жана милдеттери Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 11-апрелиндеги № 201 "Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы актыларды бекитүү жөнүндө" токтомуна ылайык жүргүзүлөт.

92. Косметологиялык процедураларга төмөнкүлөр кирет: мезотерапия, өздүк плазма терапиясы, плазмолифтинг, дермапен, мезороллер, гиалуропен менен иштөө, ботулинотерапия, контурдук филлер пластикасы, мезожиптерди, суюк жиптерди, оюктары бар жиптерди өткөрүү, сиңип кетүүчү лифтинг жиптерди киргизүү, залалсыз шишиктерди (папиллома, сөөл) алып салуу.

93. "Сангапури" жиптери, блефаропластика, броулифтинг, отопластика, лабиопластика, липосакция (дененин каалаган жеринен майды кетирүү, жаакка чуңкурларды түзүү тунмасы, 10 мл ашык көлөмдө филлер киргизүү) жана башка чакан операциялар медициналык мекемелерде пластикалык хирург тарабынан ушул Нускаманын 6-главасынын талаптарына ылайык операциялык блокто гана жүргүзүлөт.

94. Эмерек жана жабдууларды жайгаштыруу, ошондой эле жайлардын аянты "Калкка чачтарач жана косметикалык кызмат көрсөтүү боюнча коммуналдык-тиричиликтик багыттагы объекттерге карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар" жана "Дарылоо-алдын алуу уюмдарына карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар" санитардык-эпидемиологиялык эрежелери жана ченемдери менен белгиленген процедуралык кабинеттин талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

95. Косметикалык процедураларды алган пациенттер турган жерлер таза болушу керек.

96. Косметологиялык кабинет таза, желдетилген, дезинфекциялоочу заттардын жыты жок болушу керек. Кабинетте бактерициддик ультрафиолет лампасы орнотулушу керек.

97. Косметологиялык кабинеттерди жыйноо режими ушул Нускамага ылайык (17-глава) аткарылат.

98. Медицина кызматкерлери ушул Нускаманын 1, 2-тиркемелерине ылайык кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

99. Бир косметологиялык процедурада медициналык кызматкер өздүк коргонуу каражаттарын: медициналык кийим (форма) же халат, коргоочу көз айнек же бет коргоочу экран, кол кап, жабык алмаштырылуучу бут кийим колдонууга милдеттүү. Эпидемиялык көрсөткүчтөр боюнча - маскалар колдонулат.

100. Медициналык кийимдерди алмаштыруу жана жуу булганганына жараша, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жүргүзүлөт. Биологиялык материал менен булганган учурда алдын ала дезинфекциялык эритмеге чылап коюу милдеттүү.

101. Ар бир процедурада кол кап кийилиши керек. Пациенттер менен иштөөдө бир жолку таза кол каптар пайдаланылат. Жип техникасы процедураларында бир жолку стерилдүү кол каптар пайдаланылат.

102. Көз айнек/коргоочу экран ар бир колдонгондон кийин дезинфекциялык эритме менен сүртүлөт, суу менен жуулат жана кургатылат.

103. Масканы 2-4 саат сайын алмаштырып туруу керек.

104. Кийинки процедуранын алдында көзгө көрүнгөн булгануу байкалган же биологиялык суюктугу менен булганган жеке коргонуу каражаттары алмаштырылышы керек.

§ 2. Косметикалык процедуралардын алдындагы профилактикалык иш-чаралар

105. Процедуранын алдында теринин жумушчу бетин жылуу суу жана бет терисинин түрү боюнча бет жуугуч менен тазалоо, хлоргексидин суу эритмеси менен тазалоо, аппликациялык анестезия же өткөргүч анестезия менен анальгезия жүргүзүлөт.

106. Процедураны жүргүзүүдө же физиологиялык суюктуктары менен контактта болгондо бир жолку кол каптар колдонулат.

107. Жип техникасынын процедураларын жүргүзүүдө стерилдүү кол каптар колдонулат.

108. Процедура аяктагандан кийин бир жолку колдонулуучу аспаптар, шейшептер "Б" классындагы калдыктарга ташталат.

109. Кызматкерлер булганган аспаптарды, шейшептерди жана калдыктарды чогултууда чарбалык кол каптарды колдонууга тийиш.

110. Колдонулган көп жолку аспаптар идишке чогултулат жана ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 1, 2, 3-пункттарына ылайык дезинфекциялык эритмеге салып зыянсыздандырылат. Зыянсыздандырылгандан кийин көп жолку аспаптар стерилизацияга чейинки тазалоого жана стерилизацияга стерилизациялык кабинетке (СК) жөнөтүлөт (ушул Нускаманын 5-главасы).

111. Колдонулган көп жолку шейшептер суу өткөрбөй турган баштыктарга же капкагы бар идиштерге чогултулат жана жуу үчүн кир жуучу жайга жөнөтүлөт. Биологиялык суюктуктар менен контаминацияланган учурда, алар ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 9-пунктуна ылайык бөлмөдө (атайын бөлүнгөн жерде) алдын ала дезинфекциялык эритмеге чыланат.

112. "Б" классына кирген медициналык калдыктар медициналык калдыктар менен иштөө тартибине ылайык утилдештирилет.

113. Косметологиялык кабинеттердин кир жуучу жайы өзүнчө жабдылышы керек жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 11-апрелиндеги № 201 "Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы актыларды бекитүү жөнүндө" токтому менен бекитилген санитардык-эпидемиологиялык эрежелердин жана ченемдердин бардык талаптарына жооп бериши керек. Кир жуучу жай жок болгон учурда борбордоштурулган кир жуучу жайы бар ССУ/жеке уюмдар менен келишим түзүү сунушталат.

114. Медициналык кызматкер калдыктар менен иштөөдөн жана кол каптарды чечкенден кийин колун тазалоого милдеттүү.

115. Жара бетине тийген жана кан менен контактта болгон, ошондой эле эксплуатациялоо процессинде былжыр челкабыкка тийген жана инфекциялык процессти козгой турган бардык критикалык аспаптар, шейшеп, кебез дисктер, марля салфеткалар колдонуудан мурун стерилдүү болушу керек.

116. Стерилизациянын алдында бардык медициналык багыттагы буюмдар таңгактоочу материалга салынышы керек.

117. Бардык пинцеттер, кайчылаш таңгактоо жана стерилизациянын алдында бүтүндүгү кылдат текшерилет, аспаптардын бетинде жаракалар, кабырчык, саюучу, кесүүчү жана курч четтери, чийиктери, дат жана башка бузуктары болбошу керек.

118. Стерилизациядан кийин процедуралык лотоктор стерилдүү аспапты сактоо үчүн ультрафиолет кутусунда (УФ-кутуда) сакталат.

119. Жип техникасы үчүн өзүнчө шкафта биксте сакталган стерилдүү, бир жолку марлядан жасалган салфетка жана жалаяк колдонулат.

§ 3. Косметикалык кабинеттеги (манипуляциялык кабинет, аппараттык косметология үчүн кабинет) дезинфекциялык-стерилизациялык режим

120. Косметикалык процедураларга төмөнкүлөр кирет: бетти гигиеналык тазалоо, бетке жана денеге массаж жасоо, бетке жана денеге кам көрүү процедуралары, бетке жана денеге пилингдер, карбокситерапия, косметикалык аппараттык процедуралар (дарсонваль, гальваника, броссаж, вакуумдук массаж, вакуумдук тазалоо, микротоктор), түктөрдү депиляциялоо, беттин жана дененин СПА-процедуралары, эстетикалык процедуралар (кашты, кирпикти оңдоо жана боёо, керексиз түктөрдү кетирүү), парафин терапиясы, сервистик визаж аткаруу, тырмакты гигиеналык кароо (маникюр, педикюр), организмди ар кандай методдор менен чыңдоо, кулактын көнчөгүн тешүү жана сөйкөлөрдү тагуу, декоративдик татуаж.

121. Эмерек жана жабдууларды жайгаштыруу, ошондой эле жайлардын аянты Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 11-апрелиндеги № 201 "Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы актыларды бекитүү жөнүндө" токтомунун 13-тиркемесине ылайык процедуралык кабинеттин талаптарына шайкеш келүүгө тийиш.

122. Косметикалык процедураларды алган пациенттер турган жерлер таза болушу керек.

123. Косметикалык кабинет таза, желдетилген, дезинфекциялоочу каражаттардын жыты жок болушу керек. Кабинетте бактерициддик ультрафиолет лампа орнотулушу керек.

124. Косметикалык кабинеттерди жыйноо режими ушул Нускаманын 598-пунктуна ылайык аткарылат.

125. Бет жана дене эстетикасынын чеберлери стандарттык сактык чараларын жана процедуралардын коопсуздугун сактоого милдеттүү.

126. Бир косметикалык процедуранын ичинде бет жана дене эстетикасы боюнча чеберлер жеке коргонуу каражаттарын: атайын кийимди (униформа) же халатты, зарылдыгына жараша кол каптарды жана жабык алмаштырылуучу бут кийимдерди колдонууга милдеттүү. Эпидемиялык көрсөткүчтөр боюнча - маскаларды тагынуусу керек.

127. Атайын кийимдерди (униформаларды) алмаштыруу жана жуу булганышына жараша, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жүргүзүлөт. Биологиялык материал менен булганган учурда алдын ала дезинфекциялык эритмеге чылап коюу милдеттүү.

128. Кол каптар: бетти гигиеналык тазалоодо, бикини аймагын депиляциялоодо ж.б. колдонулат. Пациенттер менен иштөөдө бир жолу колдонулуучу стерилдүү эмес таза кол каптар пайдаланылат.

129. Масканы 2-4 саат сайын алмаштырып туруу керек.

130. Ар бир процедура үчүн бир жолку же көп жолку таза шейшептер, жабуу үчүн пледдер, бир жолку шапочкалар, таза баш орогучтар, бир жолку салфеткалар же спонждор, тазалоо үчүн бир жолку салфеткалар, кийимдердин жакасын коргоо үчүн таза же бир жолку сүлгүлөр колдонулат.

131. Процедура аяктагандан кийин инструменттер жана бир жолку буюмдар жугушсуздандырылууга тийиш.

132. Персонал булганган инструменттер, буюмдар жана калдыктар менен манипуляциялоодо чарбалык кол каптарды колдонууга тийиш.

133. Колдонулган көп жолку инструмент уно кашыгы (комедонду кетирүү үчүн металл илмек), алмазды жылмалоо үчүн металл учтар идишке чогултулуп, дезинфекциялоочу эритмеге чөгөрүү менен жугушсуздандырылат. Жугушсуздандырылгандан кийин стерилизация алдындагы тазалоого жана стерилизациялоочу бөлмөгө жөнөтөт.

134. Колдонулган буюмдар суу өткөрбөй турган материалдан жасалган каптарга же капкагы бар идиштерге чогултулат жана атайын жабдылган жайда (кир жуугуч машина, кургаткыч, үтүктөө тактасы, сактоо үчүн шкаф) же борборлоштурулуп кир жуучу жайда жуулат. Буюмдарды биологиялык суюктуктар менен контаминацияланган учурда аны дезинфекциялоочу эритмеге алдын ала чылайт. Бир жолку колдонулган буюмдар (шейшептер, шапочкалар, жууну үчүн салфеткалар, кебез дисктер) Б классындагы таштандыларга ташталат.

135. Стерилизациялоонун алдында стерилизацияланууга тийиш болгон медициналык багыттагы бардык предметтер атайын таңгактоочу материалга таңгакталууга тийиш.

136. Уно кашыктары таңгактоо жана стерилизациялоо алдында бүтүндүгү кылдат текшерилет: инструменттердин беттеринде жаракалар, сыйрылуулар, саюучу, кесүү жана курч четтери, чийик жана башка кемчиликтер болбошу керек.

137. Бардык косметикалык инструменттер (кисточкалар, чашкалар, шпателдер) жуучу эритмеде тазалангандан кийин агып жаткан жылуу сууга кылдат чайкалат, андан ары кургатылат жана Уф-шкафта сакталат.

138. Биологиялык суюктуктар (майланышкан секрет, кан, ириң ж.б.) калган кебез дисктер Б классындагы калдыктарга ташталат жана медициналык калдыктар менен иштөө тартибине ылайык утилдештирилет.

139. МКАП (медициналык калдыктарды автоклавдоо пункту) жок учурда СУ же жеке адистештирилген ишканалар тарабынан медициналык калдыктар менен иштөө тартибине ылайык медициналык калдыктарды жугушсуздандыруу/зыянсыздандыруу боюнча келишимдерди түзүү сунушталат.

СУнун хирургиялык бөлүмдөрүндө медициналык жардам көрсөтүү менен байланышкан инфекцияларды жана оорукана ичиндеги инфекцияларды профилактикалоо § 1. Саламаттык сактоо уюмдарында медициналык жардам көрсөтүү менен байланышкан инфекцияларды (МЖБИ) профилактикалоо боюнча иш-чараларды уюштурууга карата талаптар

140. Профилактикалык, эпидемияга каршы жана санитардык-гигиеналык иш-чараларды уюштуруу үчүн жоопкерчилик саламаттык сактоо уюмунун директоруна, башкы дарыгерине жана медициналык кызмат көрсөтүүлөрдүн коопсуздугунун сапаты комитетине жүктөлөт.

141. Калкка хирургиялык жардам көрсөтүүчү саламаттык сактоо уюмдарында эпидемиология жана инфекциялык контролдоо боюнча атайын даярдыгы (адистиги) бар инфекциялык контролдоо адистери (жогорку медициналык билими бар врач/медициналык айым жана/же медициналык айым) каралышы керек.

142. Хирургиялык бөлүмдөрдүн/уюмдардын медперсоналы жумушка кабыл алууда жана иштеген мезгилинде милдеттүү профилактикалык медициналык кароодон жана инфекциялардын бар-жогуна скринингден өтүшү керек.

143. Медициналык персоналды шарттуу-патогендик микроорганизмдерди алып жүрүүгө текшерүүнү микроорганизмдин кайсы бир тибинен келип чыккан, медициналык жардам көрсөтүү менен байланышкан инфекциянын/оорукана ичиндеги инфекциянын (МЖБИ/ОИИ) инфекциянын) эпидемиялык көрсөткүчтөрү боюнча гана жүргүзүшөт. Хирургиялык бөлүмдөрдүн (акушердик-гинекологиялык кызматты кошкондо) медициналык персоналын алтын түстөгү стафилококкту алып жүрүүгө пландуу текшерүү жүргүзүлбөйт.

144. Саламаттык сактоо уюмдарынын медперсоналы медициналык каршы көрсөткүчтөрү жок учурда 60 жашка чейин (ишке кирүүдө милдеттүү тартипте) В вирустук гепатитине каршы профилактикалык иммунизацияланууга тийиш. Иммунизациядан баш тарткан учурда медициналык персонал баш тартууну жазуу жүзүндө ырасташы керек. Башка инфекциялык ооруларга каршы иммунизациялоо улуттук эмдөө календарына ылайык, ошондой эле эпидемиялык көрсөткүчтөр боюнча (пландуу жана шашылыш) жүргүзүлөт.

145. Хирургиялык бөлүмдөрдүн/уюмдардын териси жабыркаган медперсоналы алардын инфекциялык жабыркоосу жок болгонго чейин жана кызматкер адекваттуу дарыланганга, инфекция басаңдаганга чейин иштен четтетилүүгө тийиш.

§ 2. Хирургиялык профилдеги стационарлардын кабинеттеринин, бөлүмдөрүнүн эпидемияга каршы режимине карата жалпы талаптар

146. Персонал бардык пациент менен иштөөдө медициналык процедуралардын коопсуздугун жана стандарттуу сактык чараларын сактоого тийиш. Бардык пациент потенциалдуу инфекцияланган катары каралат, анткени көптөгөн инфекциялык оорулар таанылбаган бойдон калышы мүмкүн.

147. Зарыл болгон учурда персонал конкреттүү инфекциянын эпидемиологиялык өзгөчөлүктөрүнө ылайык келген кошумча сактык чараларын көрөт.

§ 3. Операция алдындагы даярдык

148. Пациенттин операцияга чейинки ооруканада болуу мөөнөтү пациентти операцияга адекваттуу даярдоо зарылдыгын эске алуу менен мүмкүн болушунча кыска болушу керек.

149. Пландуу операцияларды жасоодо: пациент алдыдагы операциянын алдында душка түшүп, операция бөлмөсүнө кирерден мурун таза халат/пижама же көйнөк кийиши керек.

150. Шашылыш операцияларды жасоодо: медперсонал операция талаасын даярдашы керек (бул операциялык аянтчаны самын жана суу же антисептик менен жуу) жана пациентке таза халат/пижама же көйнөк кийгизүү зарыл.

151. Хирургиялык профилдеги саламаттык сактоо уюмунда периоперациялык антибиотикопрофилактиканы (ПАП) жүргүзүү боюнча буйрук менен бекитилген ички протокол болууга тийиш.

152. Протоколдо төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш: ПАП жүргүзүү үчүн көрсөтмөлөрдүн жана каршы көрсөтмөлөрдүн тизмеги, киргизүү убактысы жана ыкмасы, дозасы жана микробго каршы препараттын аталышы, тандоо препараттарына аллергиялык реакциясы бар пациенттер үчүн альтернативдүү препараттар.

153. Дайыма, мүмкүн болгон учурда, пландуу операцияларды жасоонун алдында хирургиялык кийлигишүүнүн пландалган чөйрөсүнөн органдан башка локализациядагы бардык инфекцияларды аныктоо жана дарылоо керек жана башка инфекциянын очоктору бар пациенттерге ал басаңдаганга чейин пландалган операцияларды жылдыруу зарыл.

154. Кант диабети менен ооруган бардык пациенттердин канындагы сары суудагы глюкозанын деңгээлин адекваттуу түрдө контролдоо керек, айрыкча операция алдындагы мезгилде гипергликемиядан сактануу керек.

155. Персонал ушул Нускаманын 1, 2-тиркемелерине ылайык кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

156. Хирургиялык материалды жана инструментарийди дезинфекциялоодо жана стерилизациялоодо ушул Нускаманын 21-тиркемесинин 1, 4, 5-пункттарын жетекчиликке алуу зарыл.

§ 4. Операциялык блокко жалпы талаптар

157. Эмерек жана жабдууларды жайгаштыруу, ошондой эле жайлардын аянты бекитилген санитардык-эпидемиологиялык эрежелердин жана "Дарылоо-алдын алуу уюмдарына карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар" ченемдеринин талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

158. Операциялык блок төмөнкүдөй зоналанууга тийиш:

- операциялык залдардан, операция алдындагы бөлмөлөрдөн, наркоз үчүн бөлмөлөрдөн турган стерилдүү режимдеги зона;

- операциянын катышуучуларынын кийимдерин алмаштыруучу, аппаратураларды, инструменттерди жана таза операциялык кийимдерди сактоочу жайлардан турган катуу режимдеги зона;

- операциялык блоктун калган жайларынан "кызыл сызык" менен бөлүнгөн жалпы оорукана режиминин зонасы.

159. Операциялык блокто зоналардын агымы сакталууга тийиш.

160. Адамдардын агымы пациенттер жана операцияга катышкан адамдар менен гана чектелет.

161. Алдыдагы операциянын алдында персонал душка түшүшү керек. Ошол эле зонада кийимин алмаштыруу үчүн бөлмө каралууга тийиш.

162. Жарым-жартылай жабык зонада персонал хирургиялык костюмдарды, анын ичинде баш кийим, бутту суюктуктардан жана кулап түшкөн нерселерден коргоочу таза, жабык бут кийим киет.

163. Жарым-жартылай жабык зонада медициналык багыттагы стерилдүү буюмдарды (МББ) сактоо үчүн жабык шкафтар же жабык бөлмө болушу керек.

164. Операция алдында операциялык блокто ишти уюштуруу боюнча иш-чаралар жүргүзөт.

165. Столдор дубалдардан, шкафтардан жана башка стерилдүү эмес катмарлардан кеминде 40-50 см аралыкта коюлат.

166. Булганган кийимдер үчүн идиш стерилдүү предметтерден алыс жайгаштырылат.

167. Колдонулган саюучу, кесүүчү предметтерди чогултуу жана иштетүү үчүн идиштер стерилдүү нерселерден алыс жайгаштырылат.

168. Текшерилген жана ачылууга даяр инструменттер жана тигүүчү материалдар стерилденген столдорго коюлушу керек.

169. Процедура убагында колдонууну пландалган стерилдүү эмес катмарлар алар стерилдүү тосуучу материалдар менен жабылат.

170. Операциянын алдында медперсонал колду хирургиялык жол менен тазалашат.

171. Операциялык кийлигишүүлөрдүн алдында колду хирургиялык жол менен тазалоодон өткөн персонал стерилдүү ЖКК (костюм, халат, стерилдүү хирургиялык кол кап) колдонот.

172. Ар бир операциялык кийлигишүүдөн кийин атайын кийим (халат, костюм, чепчик, маска-жоолук) чечилет жана жуучу эритмеде жуулат, биологиялык суюктуктар (кан ж.б.) менен булганган учурда жууганга чейин алдын ала кир жуучу бөлүмдөгү дезинфекциялык эритмеге чыланат. Атайын кийим жуулгандан жана кургатылгандан кийин бикстерге таңгакталат жана борбордук стерилизациялык бөлүмгө (БСБ) стерилизацияга берилет.

173. Эгерде процедура убагында стерилдүү кол каптар булганса же жыртылса, алар коопсуздук себептеринен улам тез алмаштырылат.

174. Кол каптар колдонулгандан кийин Б классындагы калдыктарга ташталат.

175. Коргоочу көз айнектерди колдонгондо ар бир колдонгондон кийин көз айнектерди дезинфекциялык эритме менен сүртөт, агып жаткан суу менен жууйт, кургатат.

176. Масканы ар бир 2-4 саат сайын алмаштырып туруу керек.

177. Пациент операция залына таза кийим кийип кириши керек.

178. Хирургиялык процедуралар башталганга чейин төмөнкү иш-чаралар жүргүзүлөт:

- операция аянтчасынын тегерегиндеги чач/түк түздөн-түз операция алдында теринин үстүнө жакын кыркылат же зарыл болсо чач кыркуу үчүн машинка же депилятор кремди колдонуу менен кыркылат;

- пациент стерилденген шейшеп менен жабылат;

- эгерде операция аянтчасында көрүнөө кир болсо антисептик менен тазалоодон мурун аны самындуу суу менен жууйт жана кургатат;

- тери операция аянтчасынан сыртка бир нече сантиметр айлантуу кыймылы менен кылдат жуулат.

179. Теринин үстүнкү катмарын тазалоо үчүн тери антисептиктери колдонулат:

- йод камтыган препараттар;

- 0,5% хлоргексидин глюконат спирт эритмеси;

- спирттер: этил (70%), изопропил (60%), пропил (60%) же даяр формалар;

- бул максаттар үчүн антисептиктердин тизмесине ылайык өндүрүүчүнүн нускамасындагы Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген башка антисептиктер (ушул Нускаманын 3-тиркемеси).

180. Антисептик пациенттин денесинин астына агып кетишине жол берилбейт.

181. Хирургиялык процедураларды жүргүзүү убагында инструменттерди же тампондорду эсептөө хирург кескенге чейин жүргүзүлөт.

182. Хирургиялык процедураларды жүргүзүү убагында инструменттерди же тампондорду эсептөө кесилген жер жабылганга чейин жүргүзүлөт.

183. Инструменттердин жана тампондордун эсебин каттоо жүргүзүлөт.

184. Хирургиялык процедуралар убагында саюучу-кесүүчү инструменттерди коопсуз колдонуу.

185. Лезвияны, скальпелди кармоо, лезвияны орнотуу жана алып салуу же тигүү материалын ийнеге саптоо үчүн пинцет колдонулат.

186. Скальпель менен кесүүдө же тигүүдө тканды кармоо үчүн хирургиялык кыпчыгыч колдонулат.

187. Бир жолку стерилдүү хирургиялык ийнелер таңгактан алынып, ийне кармагычка салынат.

188. Курч инструменттер жана ийнелер колдон колго эмес, лотокто, "бош кол" методикасын колдонуу менен берилет.

189. Курч инструменттер колдонулгандан кийин дароо аянтчадан алып салынат.

190. Саламаттык сактоо уюмунда стерилдүү түрдө чыгарылуучу ийнеси бар (синтетикалык - кетгуттан башка) тигүү материалы пайдаланылууга тийиш. Тигүү материалын этил спиртинде тазалоого жана сактоого катуу тыюу салынат, анткени ал стерилдөөчү каражат болуп саналбайт жана жашоого жөндөмдүү, атап айтканда спора түзүүчү микроорганизмдерди камтышы мүмкүн, бул тигүү материалынын инфекцияланышына алып келиши мүмкүн.

191. Хирургиялык процедуралар убагында персоналдын кыймылына контроль жүргүзүлөт.

192. Операция бөлмөсүнүн эшиктери бүтүндөй процедура убагында жабык бойдон турат жана персоналды, пациенттерди, материалдарды жана жабдууларды өткөрүү үчүн гана ачылат.

193. Операция бөлмөсүнө операция убагында процедураны жүргүзүү үчүн керектүү персонал гана кирет.

194. Хирургиялык процедуралар аяктагандан кийин инструменттер, кийимдер жана калдыктар жыйналат.

195. Персонал булганган инструменттерди, кийимдерди жана калдыктарды манипуляциялоодо чарбалык кол каптарды кийишет.

196. Колдонулган көп жолку инструменттер идишке чогултулат жана дезинфекциялоочу эритмеге чөгөрүү менен жугушсуздандырылат. Жугушсуздандырылгандан кийин стерилизация алдындагы тазалоого жана БСБ стерилизациялоого жөнөтөт. Жугушсуздандыруудан кийин стерилизацияга чейинки тазалоого жана БСБГА стерилизациялоого жиберилет.

197. Аппараттардын алынып салынуучу деталдары да тиешелүү материалдардан жасалган медициналык багыттагы буюмдардай эле дезинфекцияланат.

198. Колдонулган көп жолку кийимдер (операциялык кийим жана атайын кийим) суу өткөрбөй турган материалдан жасалган каптарга же капкагы бар идиштерге чогултулат жана кир жуучу жайга жууганга жөнөтүлөт. Биологиялык суюктуктар менен контаминацияланган учурда алдын ала дезинфекциялоочу эритмеге өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык чылайт жана кир жуучу бөлүмдө жууйт.

199. Операция жүргүзүү үчүн бикстерге таза жана үтүктөлгөн операциялык кийимдерди жана халаттарды комплекттөө жана иреттеп салуу операциялык блоктун таза зонасында, операциялык медициналык айым тарабынан андан ары БСБда стерилизациялоо менен жүргүзүлөт.

§ 5. Операциялык аянтчаны тазалоо

200. Операциялык аянтчанын терисин тазалоо үчүн төмөнкү антисептиктерди колдонуу керек:

1) хлоргексидин глюконатынын 0,5% спирт эритмеси же;

2) 70% этил спирти же;

3) йод камтыган препараттар;

4) Кыргыз Республикасында бул максаттар үчүн колдонууга уруксат берилген башка антисептик.

201. Операциялык аянтчаны тазалоо төрт этапты камтыйт. Биринчи этап теринин бүктөмдөрүнө, киндиктин айланасындагы жерге жана киндик воронкасына өзгөчө көңүл буруу менен периферияга жакын борбордон кеңири аянтчаны 2 жолу тазалоодон турат. Экинчи этап: зарыл болгон стерилдүү кийим менен оролгондон кийин участокту оперативдүү ачуу үчүн тери түздөн-түз операция башталардын алдында тазаланат. Тазалоонун үчүнчү жана төртүнчү этаптары тери тигилгенге чейин жана кийин жүргүзүлөт. Операциялык аянтчаны тазалоонун бул методикасы универсалдуу болуп саналат.

202. Терини тазалоодо антисептикти операциянын алдында периферияга борбордон концентрдик айлана менен сүйкөө керек. Даярдалган жер зарыл болгон учурда дренажды орнотуу үчүн кесүүнү улантууга же жаңы кесүүгө жетиштүү чоң болушу керек.

203. Операциялык аянтчанын терисин изоляциялоо үчүн атайын стерилдүү бир жолку комплекттер же тилинген стерилдүү шейшептер колдонулат, үстүнө тилинген жалаяк коюлат. Ошондой эле жабышчаак атайын антисептикалык пленканы колдонсо болот, ал аркылуу тери кесилет.

§ 6. Стерилдүү столдорду даярдоо

204. Стерилдүү столдорду даярдоодо асептика жана антисептика чараларын сактоо керек.

205. Стол алдын ала бөлмөлөрдөгү кыртыштарды арналган дезинфекциялоочу каражаттардын бири менен сүртүлөт.

206. Стерилизациялоонун алдында стерилдүү столдорду даярдоо үчүн колдонулган шейшептер бүтүндүгү жана бузулуулардын бар экендиги текшерилет, андайлар бар болсо алмаштыруу керек.

207. Эгерде бикс БСБдан каптарда ташылса, бикс дезинфекциялоочу каражат менен эки жолу сүртүлөт. Стерилизацияланган материалдарды стерилдүү чыгаруунун алдында стерилизацияланган датаны алдын ала текшерет, стерилизациялык кутунун капкагынын бекем жабылышын жана бир жолу колдонулуучу стерилизациялык таңгактын бүтүндүгүн визуалдуу баалайт. Андан кийин бикстин биркасына ачылган датасы, убактысы жана колу коюлат.

208. Стерилдүү кутудан стерилизацияланган материалдарды чыгаруунун алдында персонал колдун гигиенасын жүргүзөт, стерилдүү халат, кол кап, чепчик жана маска киет. Материалды чыгаруу алдында индикаторго тест жасалат, стерилизацияланган материал корнцанг менен бикстен чыгарылат.

209. Ар бир операцияга өзүнчө инструменталдык жумушчу стол коюлат, ал операциядан кийин толугу менен алып салынат.

210. Инструменталдык жумушчу столду даярдоодо аны эки бүктөлгөн стерилдүү шейшеп менен, андан кийин стерилдүү пленка менен жаап, анын четтери столдун бардык тарабына 15 см тегиз илинип турат. Стерилдүү инструменттерди, материалдарды коюп, анын үстүнөн эки бүктөлгөн стерилдүү пленка менен жаап коёт.

211. Стерилдүү столдорду колдонуунун альтернативасы - бул инструменттерди жекече иреттеп коюу болуп саналат, алардын таңгагы иреттелип коюлгандар колдонулганга чейин анын стерилдүүлүгүн сактоону камсыз кылат.

§ 7. Операциялык бригаданы даярдоо

212. Операциялык блоктун персоналына ишти баштоонун алдында душка түшүү жана таза атайын кийим (блузка, шым, тапочка, баш кийим) кийүү сунушталат. Бул кийим менен персонал катуу режимдеги зонага өтөт.

213. Операцияга катышуучу персонал бөлүмдө колдонулган кийимди катуу режимдеги зонада чечет, душка түшөт жана/же колдорун гигиеналык тазалоодон өткөрөт, андан ары катуу режимдеги зонага өтөт, ал жерден блузка, шым, алмаштыруучу бут кийим жана баш кийим киет.

214. Операциялык бригаданын мүчөлөрү стерилдүү режим зонасына кирердин алдында бир жолку стерилдүү/таза масканы жана чачты толугу менен жаап турган чепчикти киет жана операция алдындагы бөлмөгө өтөт, ал жерде колду хирургиялык тазалоо (колду жуу) жүргүзүлөт, стерилдүү салфетка менен кургатат жана колду Кыргыз Республикасында ушул максатта колдонууга уруксат берилген спирттүү негиздеги антисептикалык эритме менен хирургиялык жол менен тазалайт, андан кийин операциялык залга өтөт.

215. Колдор тазаланып, кургатылгандан кийин операциялык бригаданын мүчөлөрү медициналык айымдын жардамы менен стерилдүү халат жана кол кап киет. Кол капты стерилдүү халатты кийгенден кийин киет.

216. Хирургиялык костюм кир жана/же кан же башка потенциалдуу жугуштуу материалдар менен булганган болсо, алмаштырылышы керек.

217. Кеңири операцияларды жасоо убагында тешүү индикациясы (бүтүндүгүн бузуу) менен жасалган операциялардын бардык түрлөрүндө эки кат кол капты колдонуу сунушталат, бул инфекциядан адекваттуу коргоо болуп саналат. Эки кат кол кап коргоо деңгээлин жогорулатат, өтмө тешиктердин санын азайтат, ал эми экинчи жагынан бузулууну өз убагында аныктоого жана өз убагында зарыл чараларды көрүүгө мүмкүндүк берет. Операция учурунда кол кап тешилип же бузулган учурда кол кап дароо алмаштырылууга тийиш.

218. Операция убагында операция бөлмөсүнө кирген ар бир адам кол гигиенасын сактоо менен дайыма алмаштыруучу форма (чепчик, маска, бир жолку/көп жолку таза халат, алмаштыруучу бут кийим) кийиши керек.

§ 8. Операциялык блоктогу дезинфекциялык иш-чаралар

219. Асептикалык режимди сактап туруу үчүн операциялык блокто жыйноонун 4 түрү жүргүзүлөт: алдын ала, учурдагы, акыркы жана генералдык.

220. Операциялык блоктогу аба конкреттүү жабдууларды эксплуатациялоо боюнча колдонмолорго же имараттагы абаны жугушсуздандырууга арналган каражаттарды колдонуу боюнча нускамаларга ылайык ушул максатта уруксат берилген жабдуулардын жана/же каражаттардын жардамы менен жугушсуздандырылышы керек. Абаны жугушсуздандыруу төмөнкү технологияларды колдонуу менен жүргүзүлөт:

- адамдар жокто 30 мүнөттөн кем эмес колдонулуучу ачык жана айкалышкан бактерициддик нурланткычтардын жана жабык нурланткычтардын, анын ичинде адамдардын катышуусунда абаны жугушсуздандырууга мүмкүндүк берүүчү рециркуляторлордун жардамы менен ультрафиолет нурлануусунун таасири; ар бир оперблок үчүн нурланткычтардын зарыл болгон саны өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык имараттын аянтына эсептөө жолу менен аныкталат;

- микробго каршы чыпкаларды, анын ичинде электр чыпкаларын, ошондой эле фотокатализ жана иондук шамал принцибинде иштеген чыпкаларды колдонуу;

- атайын чачуучу аппаратуранын (аэрозолдордун генераторлорунун) жардамы менен адамдардын катышуусунда/катышуусуз дезинфекциялык каражаттардын аэрозолдору менен акыркы тазалоо түрү боюнча дезинфекция жүргүзүүдө жана генералдык тазалоону жүргүзүүдө таасир этүүсү.

221. Медициналык инструментарийди жана операциялык блоктун материалдарын стерилизацияга чейинки тазалоо жана стерилизациялоо БСБда жүргүзүлөт.

§ 9. Таңуучу жайдын ишин уюштуруу

222. Хирургиялык бөлүмдүн түзүмүндө таза жана ириңдүү таңуулар үчүн эки таңуучу жай болушу керек. Мындай шарттар жок болгон учурда инфекциясы жок пациенттерге биринчи кезекте таңуу/процедуралар жүргүзүлөт, ал эми инфекциясы бар пациенттер экинчи орунда.

223. Иш башталар алдында дезинфекциялоочу каражат менен алдын ала тазалоо иштери жүргүзүлөт.

224. Таңуу жайы смена ичинде иштөө үчүн жетиштүү сандагы инструменттер менен камсыз болууга тийиш.

225. Чакан инструменттик столду таңуучу медсестра даярдайт, стерилдүү инструменттердин комплекттери бир таңууга даярдалат.

226. Инструменталдык жумушчу столду даярдоодо аны эки бүктөлгөн стерилдүү шейшеп менен, андан кийин стерилдүү пленка менен жаап, анын четтери столдун бардык тарабына 15 см тегиз илинип турат. Стерилдүү инструменттерди, материалдарды коюп анын үстүнөн эки бүктөлгөн стерилдүү пленка менен жаап коёт.

227. Стерилдүү столдорду колдонуунун альтернативасы - бул инструменттерди жекече иреттеп коюу болуп саналат, алардын таңгагы иреттелип коюлгандар колдонулганга чейин анын стерилдүүлүгүн сактоону камсыз кылат.

228. Таңуулар стерилдүү кол кап, таза халат, чепчик жана маска менен жүргүзүлөт, эгерде биологиялык суюктуктун чачырашы күтүлсө фартук колдонулат.

229. Стол жана кушетка ар бир таңуудан кийин дезинфекциялоочу каражатка чыланган чүпүрөк менен сүртүлөт.

230. Колдонулган инструменттер дезинфекциядан кийин (өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык экспозиция) жумуш күнүнүн аягында БСБда бекем жабылуучу атайын контейнерлерде/идиштерде жеткирилет, бикстер алдын ала таза нымдуу салфетка менен сүртүлөт жана БСБнын таза каптарында жеткирилет.

231. Жумуш күнүнүн аягында акыркы тазалоо жүргүзүлөт.

232. Медициналык калдыктардын (МК) көлөмү андан 3/4 ашпаса да бардык медициналык калдыктар графикке ылайык МКАПка (медициналык калдыктарды автоклавдоо пункту) жеткирилет.

§ 10. Хирургиялык кийлигишүү жаатындагы инфекциялардын антибиотиктик профилактикасы

233. Хирургиялык профилдеги саламаттык сактоо уюмунда периоперациялык антибиотиктик профилактиканы (ПАП) жүргүзүү боюнча буйрук менен бекитилген ички протокол болушу керек.

234. Протоколдо төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш: ПАП жүргүзүү үчүн көрсөтмөлөрдүн жана каршы көрсөтмөлөрдүн тизмеги, киргизүү убактысы жана ыкмасы, микробго каршы препараттын аталышы, анын дозасы, тандап алган препараттарга аллергиялык реакциясы бар пациенттер үчүн альтернативдүү препараттар.

235. Ар бир операция жасоочу хирург оперативдүү кийлигишүүдөгү күч алуу тобокелдигинин келип чыгуу факторлорун билиши керек (пациентке байланышкан тобокелдик факторлору, операцияга байланышкан тобокелдик факторлору ж.б.).

236. Операциядан кийинки мезгилде пациенттерде хирургиялык кийлигишүү жаатында инфекциялардын (ХКЖИ) пайда болуу тобокелдигин баалоо үчүн, NNIS (National Nosocomial Infection Surveillance) инфекциялык күч алуу тобокелдигинин индекси колдонулат.

237. Ар бир хирургиялык профилдеги саламаттык сактоо уюму периперациялык микробго каршы профилактикалоо протоколун аткаруу үчүн жооптуу адамдардын иш-аракетинин алгоритмине ылайык иштөөгө тийиш.

238. Дарылоочу врач-хирург стационардык оорулуунун медициналык картасында (№ 003/у формасы) же амбулатордук оорулуунун медициналык картасында (№ 025/у формасы) төмөнкү маалыматтарды көрсөтүшү керек:

1) классификацияга ылайык "Операциянын протоколу" бөлүмүндөгү операциялык жарааттын (I-IV) классы;

2) операциянын узактыгы "Операциянын протоколу" бөлүмүндө мүнөттөр менен;

3) "Дайындоо баракчасы" бөлүмүндө ПАП үчүн колдонулуучу микробго каршы препараттар (МКП);

4) "Дайындоо баракчасы" бөлүмүндөгү терини кесүү убактысына карата ПАП үчүн колдонулуучу микробго каршы препараттарды (МКП) киргизүү убактысы (бир жолку жана көп жолку).

239. Биринчи таңуу учурунда дарылоочу врач-хирург операциядан кийинки мезгилде пациенттерге медайымдык байкоо жүргүзүү картасына маалыматтарды киргизүү үчүн операция жасалган пациенттин операциялык жаратынын классын таңуучу медициналык айымга маалымдоого тийиш.

240. Врач-анестезиолог стационардык оорулуунун медициналык картасында же амбулатордук оорулуунун медициналык картасында "Операцияга көрсөтмөлөрдү аныктоодон мурун анестезиологдун кароосу" бөлүмүндө төмөнкү маалыматтарды көрсөтүшү керек:

1) пациенттин абалынын оордугу боюнча анестезиянын жана операциянын тобокелдигин баалоо (ASA классификациясы);

2) ПАП үчүн колдонулган микробго каршы препарат;

3) терини кесүү убактысына карата микробго каршы препаратты киргизүү убактысы (бир жолку жана көп жолку).

241. Операциялык бөлүмдүн медициналык айымы операциялык бөлмөдө ПАП үчүн микробго каршы каражаттардын бар экендигин көзөмөлдөшү керек.

242. Хирургиялык бөлүмдүн таңуучу айымы операциядан кийинки мезгилде күн сайын таңуунун жыйынтыгы боюнча пациенттерге айымдык байкоо жүргүзүү картасын толтурушу керек (хирургдун көзөмөлү астында).

243. Айымдык байкоо жүргүзүү картасында төмөнкү графалар толтурулууга тийиш:

1) таңылган пациенттердин операциялык жаратынын классы (врач-хирургдун билдирүүсү боюнча);

2) учурду стандарттуу эпидемиологиялык аныктоо критерийлерине ылайык ХКЖИ клиникалык көрүнүштөрүнүн болушу;

3) бактериологиялык анализ үчүн инфекциянын очогунан клиникалык материалды алуу фактысы.

244. Таңуучу айым тарабынан жазууларды жүргүзүүнү контролдоону операция жасалган пациентке таңууларды жасаган врач жүргүзөт.

245. Операциядан кийинки мезгилде пациенттердин айымдык байкоо жүргүзүү картасы толтурулгандан кийин хирургиялык бөлүмдүн башчысы тарабынан күбөлөндүрүлөт жана госпиталдын эпидемиологуна же саламаттыкты сактоо мекемесинде инфекциялык контролду уюштурууга жооптуу адамга берилет.

246. Инфекциялык контролдоо адиси квартал сайын конкреттүү хирургиялык бөлүмдөрдө жүргүзүлгөн оперативдик кийлигишүүлөрдүн ПАП аткарылышын баалоого тийиш.

247. Инфекциялык контролдоо адиси башка жооптуу адамдар менен командада 6 айда 1 жолу саламаттык сактоо уюмунда "ХКЖИ боюнча үстөмдүк" изилдөөсүн жүргүзүүгө тийиш.

248. Мамсанэпидкөзөмөлдүн эпидемиологдору ПАП аткарылышын жана жүргүзүүнүн сапатын баалоо боюнча маселелерди хирургиялык профилдеги СУ жана хирургиялык бөлүмдү текшерүүлөрдүн комплекстүү планына киргизүүгө тийиш.

§ 1. Жалпы талаптар

249. Узак мөөнөттүү реанимациялык жардамды талап кылган (реанимация залын) пациенттерге кам көрүү үчүн жана бөлүмгө (палатага) түшкөн пациенттерге кам көрүү үчүн, наркоздон чыгуу үчүн жана операциядан кийинки мезгилде (палатада) кыска мөөнөттүү байкоо жүргүзүү үчүн өзүнчө жайларды бөлүп берүү жана орто медициналык персоналды бекитүү зарыл.

250. Реанимациялык бөлүмдүн персоналы комплекттерди күн сайын алмаштырып туруу менен атайын кийим (блузкадан жана шымдан турган комплект, баш кийим, тапочка, халат) менен камсыз болууга тийиш.

251. Реанимациялык палатага киргенде жана чыкканда персонал кол гигиенасын жүргүзөт.

252. Оорулуу бөлүмдөн чыгарылгандан кийин кроваттын жанындагы тумбочка, кровать дезинфекциялоочу эритме менен тазаланат. Жууркан-төшөктөр (матрац, жаздык, жууркан ж.б.) сөзсүз түрдө камералык дезинфекцияланат. Ным өтпөгөн чехолу бар матрацтарды колдонууда чехолдор нымдуу дезинфекцияланат.

253. Оорулуу келээрдин алдында кроватка жууркан-төшөктөрдүн (матрац, жууркан, жаздык шейшеп, жаздык кап, жууркан кап) таза комплекти салынат. Шейшептерди алмаштыруу күн сайын, ошондой эле булганган учурда жүргүзүлөт.

§ 2. Дем алдыруу аппаратурасын пайдаланууга байланышкан МЖБИ/ОИИ профилактикасы

254. Эндотрахеалдык, трахеостомиялык жана/же энтералдык (назо-, оро-, гастралдык интестиналдык) түтүктөр аларды колдонуу үчүн клиникалык көрсөткүчтөр жоюлгандан кийин дароо алып салынышы керек.

255. Манжет үстүндөгү мейкиндиктен секреттин дайыма алынып турулушун камсыз кылуу керек.

256. Эндотрахеалдык түтүктү (манжетти үйлөө менен) алып салуудан мурун, секрет манжет үстүндөгү мейкиндиктен алып салынгандыгын текшерүү керек.

257. Аспирациялык пневмония тобокелдиги жогору болгон, өпкөнү жасалма дем алдырууда (ӨЖД), назогастралдык, назоинтестиналдык түтүк менен жаткан пациенттердин кроватынын башы 30-45° көтөрүлүүгө тийиш.

258. Орофарингеалдык колонизацияны профилактикалоо үчүн адекваттуу кызыл өңгөчтүн алдына адекваттуу туалет (тазалоо) жүргүзүлүүгө тийиш: катетердик былжырлуу аспирация, ошондой эле кардиохирургиялык операция жасалган пациенттерде жана пневмониянын күч алуу тобокелдиги жогору болгон башка пациенттерде антисептикалык эритмелер менен тазалоо. Ооз көңдөйүн тазалоо хлоргексидиндин 0,05% суу эритмеси же башка уруксат берилген былжырлуу челге колдонулуучу антисептик сиңирилген салфетка менен жүргүзүлөт.

259. Эгерде пациенттен респиратордук секреттер менен булгануу мүмкүн болсо, булганган болсо, башка пациентке барууда алмаштырыла турган халат кийүү керек.

260. Трахеостомия стерилдүү шарттарда жасалат.

261. Трахеостомия түтүгүн алмаштыруу стерилдүү шартта жүргүзүлүшү керек, бир жолку стерилдүү трахеостомия түтүктөрдү колдонуу керек.

262. Трахеобронхиалдык даракты (ТБД) санациялоону аткарууда бир жолку стерилдүү кол кап колдонулат.

263. Ачык системалар колдонулганда, дем алуу жолдорунун секрециясын сордуруу үчүн бир жолу колдонулуучу стерилдүү соргуч катетер колдонулат.

264. Дем алуу жолдорунун секреттерин кетирүү үчүн бир жолку таңгактагы стерилдүү суюктуктар гана колдонулат.

265. Оорулуунун дем алуу жолдоруна тие турган стерилдүү бир жолку чыгымдалуучу материалдарды (эндотрахеалдык түтүктөр, трахеостомиялык канюлялар, трахеобронхиалдык дарактын секретин аспирациялоо үчүн катетерлер, дем алуу аппараттарынын/контурларынын шлангдары ж.б.) колдонуу керек.

266. Өзгөчө көрсөткүчтөрсүз (ачык булгануу, иштешинин бузулушу ж.б.) дем алуу контурун ошол эле пациентте контурду колдонууда аны колдонуунун узактыгына гана негизденүү менен алмаштырууга болбойт.

267. Контурдагы бардык конденсат өз убагында алып салынууга тийиш.

268. Наркоздук-дем алуу аппараттарын жугушсуздандыруу өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык жүргүзүлөт.

269. Өзгөчө көрсөткүчтөрсүз ӨЖД жана наркоздук аппараттар үчүн ички түзүлүш деталдарын стерилизациялоого же дезинфекциялоого болбойт.

270. Наркоздук-дем алуу аппаратурасы аркылуу пациенттердин кайчылаш инфекциялануусун болтурбоо максатында аталган аппаратураны жабдууга арналган бактериологиялык чыпкаларды колдонуу максатка ылайыктуу. Чыпкаларды орнотуу жана алмаштыруу конкреттүү чыпканы колдонуу боюнча нускамага ылайык жүзөгө ашырылат.

271. Бактериялык чыпкаларды нымдагычтын резервуары менен дем алуу контурунун инспиратордук бөлүмүнүн ортосуна коюуга уруксат берилбейт.

272. Нымдагычтардын резервуарларын толтуруу үчүн стерилденген же пастерленген дистиляцияланган суу колдонулат.

273. Жылуулук-нымдуулук алмаштыргычтарды колдонуу сунушталат.

§ 3. Жогорку тобокелдиктеги бөлүмдөрдө медициналык багыттагы буюмдарды дезинфекциялоого, стерилизация алдындагы тазалоого жана стерилизациялоого коюлуучу талаптар

274. Наркоздук-дем алуу аппаратурасы аркылуу пациенттердин кайчылаш инфекциялануусун болтурбоо максатында аталган аппаратураны жабдуу үчүн арналган атайын дем алуу чыпкаларын, атап айтканда бир жолу колдонулуучу жеке бүктөлгөн гидрофобдук дем алуу чыпкаларын колдонуу максатка ылайыктуу. Чыпкаларды орнотуу конкреттүү чыпканы колдонуу боюнча нускамага ылайык жүргүзүлөт.

275. Дем алуу жолдорунун секреттерин аспирациялоо үчүн ачык системаларды колдонууда бир жолу колдонулуучу стерилдүү соргуч катетерлерди колдонуу керек.

276. Оорулуунун дем алуу жолдоруна тие турган стерилдүү чыгымдалуучу материалдарды (эндотрахеалдык түтүктөр, трахеостомиялык канюлялар, трахеобронхиалдык дарактын секретин аспирациялоо үчүн катетерлер) колдонуу керек.

277. Кан тамыр катетерлерин коюу жана аларга кам көрүү атайын окуудан өткөн персонал (врачтар) тарабынан жүргүзүлүшү керек. Кан тамыр катетерлерин орнотуу жана аларга кам көрүү ушул Нускаманын 15, 16 жана 17-тиркемелерине ылайык жүргүзүлөт.

Медициналык жардам көрсөтүүгө байланышкан инфекцияларга (МЖБИ)/оорукана ичиндеги инфекцияларга (ОИИ) эпидемиологиялык көзөмөл

278. СУдагы эпидемиологиялык көзөмөл инфекциялык контролдоо системасынын алкагында МЖБИге эпидемиологиялык байкоо жүргүзүүнү уюштурууну болжолдойт. МЖБИге эпидемиологиялык көзөмөлдү уюштуруунун зарыл шарты болуп инфекция учурларын стандарттуу аныктоонун жана МЖБИ эпидемиологиялык диагностикасын жүргүзүүдө тобокелдик факторлору болуп саналган инвазиялык манипуляциялардын саны жөнүндө маалыматты колдонуу саналат. Эпидемиологиялык көзөмөлдүн маанилүү милдети өзүнчө стационардын, конкреттүү клиникалык бөлүмдүн конкреттүү шарттарында тобокелдиктин артыкчылыктуу факторлорун аныктоо болуп саналат.

279. СУда эпидемиологиялык көзөмөлдүн милдеттери:

1) МЖБИни активдүү аныктоо, эсепке алуу жана каттоо;

2) хирургиялык кийлигишүүлөр жаатындагы инфекцияларды (ХКЖИ) ички эсепке алуу жана каттоо. ХКЖИни аныктоо операция жасалган оорулууларга байкоо жүргүзүү процессинде хирург, таңуучу медициналык айымдар жана инфекциялык контролдоо адиси тарабынан жүргүзүлөт;

3) СУнун ар кандай типтеринде пациенттердин айрым категорияларында МЖБИнин пайда болуу тобокелдигинин факторлорун аныктоо;

4) МЖБИнин пайда болушуна жана жайылышына шарт түзүүчү негизги себептерди жана факторлорду аныктоо менен МЖБИ пациенттеринин оорусуна эпидемиологиялык талдоо жүргүзүү;

5) МЖБИнин пайда болушуна жана таралышына шарт түзүүчү негизги себептерди жана факторлорду аныктоо менен МЖБИ медициналык персоналынын оорусуна эпидемиологиялык талдоо жүргүзүү;

6) МЖБИ козгогучтарына микробиологиялык мониторинг жүргүзүү;

7) микроорганизмдерди колдонуунун рационалдуу стратегиясын жана тактикасын иштеп чыгуу үчүн алардын микробго каршы каражаттарга (антибиотиктерге, антисептиктерге, дезинфекциялоочу каражаттарга ж.б.) туруктуулугунун спектрин аныктоо;

8) оорукана чөйрөсүнө, пациенттердин жана медицина кызматкерлеринин СУда болуу шарттарын эпидемиологиялык жана гигиеналык баалоо;

9) өткөрүлгөн профилактикалык жана эпидемияга каршы иш-чаралардын натыйжалуулугун баалоо;

10) эпидемиялык кырдаалды болжолдоо.

280. Маалымат чогултуу (мониторинг) төмөнкүлөрдү камтыйт:

- пациенттердин контингентин (топторун) жана/же эпидемиологиялык байкоо жүргүзүү үчүн бөлүмдөрдү аныктоо (мисалы, бардык хирургиялык кийлигишүү жасалган пациенттер, реанимация жана интенсивдүү терапия бөлүмү (РжанаИТБ), төрөт үйлөрү ж.б.);

- инфекциянын түрү боюнча маалыматтарды (ОИИнин нозологиялык формасын аныктоо) жана ар бир учур боюнча тиешелүү маалыматтарды (так аныктамалар менен) чогултуу.

281. Маалымат чогултуу (мониторинг) кварталына 1 жолу жүргүзүлөт.

282. Эсепке алынууга жана катталууга тийиш болгон учурлар:

1) медициналык жардам алуу үчүн кайрылган жана/же ооруканага жаткырылган пациенттердин арасында МЖБИнин бардык аныкталган учурлары (бүткүл СУ боюнча преваленттүүлүккө изилдөө жүргүзүүдө жана РжанаИТБнын жогорку тобокелдиктеги бөлүмдөрүндө МЖБИнин бардык учурлары);

2) саламаттык сактоо бөлүмүнүн/уюмунун медициналык персоналынын арасында инфекциялык оорулардын бардык учурлары;

3) инфекциянын "кирүүсүнүн" бардык учурлары, б.а. пациентте медициналык жардам үчүн кайрылган жана/же ооруканага жаткырылган учурда болгон же стационарда көрүнгөн, бирок ооруканага жаткырылганга же медициналык жардам үчүн кайрылганга чейин инфекциялык оорунун учурлары. Бул кийин эпидемиологиялык иликтөөдө инфекциянын киришинен МЖБИнин дифференциациялоо үчүн зарыл;

4) медициналык жардам көрсөтүү убагында медицина кызматкерлеринин жаракат алган бардык учурлары жана авариялык кырдаалдар.

283. Мамсанэпидкөзөмөлдүн аймактык борборлоруна (таандыктыгы боюнча) шашылыш билдирүү төмөнкү учурларда милдеттүү түрдө берилет:

1) патогендик микроорганизмдер менен шартталган МЖБИ;

2) МЖБИнин чыгышы;

3) шарттуу-патогендик микроорганизмдер менен шартталган МЖБИ/ОИИлердин спорадалык оорулары, шашылыш билдирүүлөр берилбейт, учурлар ички эсепке алынууга жана катталууга тийиш. ХКЖИ жыштыгын жана алардын пайда болуу тобокелдигине өбөлгө болгон факторлорду ички эсепке алуу маалыматтарына профилактикалык иш-чараларды иштеп чыгуу үчүн ички талдоо жүргүзүлүүгө тийиш;

4) инфекциялык оору, интоксикация, организмдин сенсибилизациясы, травма (микротравма), кан жана биологиялык суюктуктар териге жана былжыр челге тийген авариялык кырдаалдарды аныктоо жана эсепке алуу, диспансердик байкоону, анын ичинде гемоконтакттык инфекциялардын маркерлерин алып жүрүүчүлөрдү уюштуруу учурларын аныктоо жана эсепке алуу.

284. Шашылыш билдирүү берүү жаза үчүн негиз болуп саналбайт, санитардык-эпидемиологиялык кызматтын адистерин учурларды квалификациялуу иликтөө жана эпидемияга каршы тийиштүү иш-чараларды иштеп чыгуу үчүн тартуу максатында жүргүзүлөт.

285. МЖБИ учурларын аныктоочу жана каттоочу адамдар:

1) МЖБИ учуру дарылоочу/нөөмөтчү врач, инфекциялык контролдоо адиси же таңуучу/процедуралык медициналык айым, микробиологиялык лабораториянын кызматкери тарабынан аныкталышы мүмкүн;

2) таңуучу/процедуралык медициналык айым тарабынан МЖБИ белгилери аныкталган учурда медициналык айым бул жөнүндө дарылоочу/нөөмөтчү врачка жана инфекциялык контролдоо адисине билдирүүгө тийиш;

3) МЖБИ диагнозу дарылоочу врач жана/же инфекциялык контролдоо адиси тарабынан Учурду стандарттуу аныктоонун негизинде белгиленет;

4) диагноз аныкталган жана белгиленген учурда дарылоочу врач жана/же инфекциялык контролдоо адиси бул учурга карата эпидемиологиялык картаны толтурат жана бөлүмдөгү инфекциялык контролдоо үчүн жооптууга (бөлүмдүн улук медициналык айымына) учурду каттоо үчүн маалыматтарды билдирет;

5) бөлүмдөгү ИК үчүн жооптуу (бөлүмдүн улук медициналык айымы) инфекциялык ооруларды эсепке алуу журналына МЖБИ учурун каттайт.

286. Толтурулган эпидемиологиялык карталар кырдаалды эсепке алуу жана талдоо үчүн ИК адисине берилет.

287. Маалыматтарды чогултуу: инфекциялык контролдоо адиси, ИК үчүн жооптуу бөлүмдүн врачы жана/же медициналык айымы эпидемиологиялык көзөмөл, анын ичинде маалыматтарды чогултуу боюнча даярдоо жаатында даярдалышы керек. СУнун ИК программасында (же өзүнчө документте) колдонулган методдор, чогултуу үчүн маалыматтар (мисалы, пациентти киргизүү критерийлери, аныктамалар), күтүлүүчү натыйжалар, отчетторду даярдоо жана тапшыруу мөөнөттөрү сыпатталууга тийиш.

288. Маалымат булактары:

1) оорулардын/төрөттөрдүн тарыхы;

2) инфекциянын жаңы учурларын табуу үчүн температуралык барактар;

3) антибиотиктик терапия курсу дайындалган пациенттерди аныктоо үчүн дарылоо режимдери;

4) антибиотиктиктерди колдонуунун көбөйүшү байкалган көйгөйлүү бөлүмдөрдү аныктоо үчүн дарыкана маалыматтары;

5) пневмония учурларын аныктоо үчүн көкүрөк клеткасынын рентген сүрөтү боюнча корутунду;

6) патологоанатомиялык корутундулар;

7) палаталарга мезгил-мезгили менен баруу учурунда медициналык персонал менен болгон учурларды талкуулоо;

8) лабораториялык отчеттор: инфекция менен потенциалдуу байланышкан микроорганизмдерди, микробго каршы туруктуу штаммдарды бөлүп алуу, серологиялык тесттерди жүргүзүү. Ошол эле учурда микробиологиялык лабораториялык кызматтын отчеттору төмөнкү сезимталдыкка ээ экенин эстен чыгарбоо керек, анткени клиникалык материал инфекциялардын бардык түрлөрү үчүн чогултулбайт, үлгүлөр шайкеш келбеши мүмкүн, кээ бир патогендик микроорганизмдер бир нече себептерден улам бөлүнбөшү мүмкүн (мисалы, вирустар же өсүүсү татаал болгон бактериялар). Лабораториялык отчеттор заара чыгуу жолдорунун инфекцияларын, кан агымын жана көп дарыга туруктуу бактерияларды көзөмөлдөө боюнча ишенимдүү болот, анткени бул инфекцияларды стандарттуу аныктоо микробиологиялык маалыматтарга негизделген;

9) башка диагностикалык изилдөөлөр: мисалы, лейкоциттердин санын аныктоо, аутопсиянын натыйжалары.

289. Маалыматтардын элементтери: учурду стандарттуу аныктоонун негизинде белгиленген ар бир аныкталган МЖБИ учуру үчүн бир форма толтурулат.

290. Чогултулган маалымат төмөнкүлөрдү камтууга тийиш:

1) административдик маалыматтар (оорукананын, бөлүмдүн, палатанын, оору таржымалынын номери, келип түшкөн датасы, чыккан күнү, дарылоочу врач ж.б.);

2) демографиялык маалыматтар (пациенттин аты-жөнү, жашы, жынысы ж.б.);

3) пациенттин абалы жөнүндө кошумча маалыматтар (диагнозу жана пациенттин негизги оорусунун оордугу, иммунологиялык абалы, салмагы ж.б.);

4) тобокелдик факторлору жөнүндө маалыматтар (кийлигишүүлөрдүн түрлөрү, датасы жана саны, медициналык приборлордун таасири, оперативдүү кийлигишүүлөр, инъекциялар, катетеризациялар, кан компоненттерин куюу ж.б.);

5) МЖБИ жөнүндө маалымат (нозологиялык форма, инфекция пайда боло баштаган дата, симптоматика ж.б.);

6) лабораториялык маалыматтар (МЖБИни шарттаган бөлүнүп чыккан микроорганизм, штаммдын антибиотикке сезгичтиги, клиникалык үлгүнүн алынган датасы жана түрү);

7) профилактика (антибиотиктерди колдонуу, инвазивдүү түзүлүштөрдү алып салуу ж.б.).

291. Маалыматтардын сапаты: маалыматтардын аныктыгын камсыз кылуу анын так чечмеленишин камсыз кылуу үчүн ажырагыс бөлүк, ар кандай методдорду камтышы мүмкүн болгон узак процесс болуп саналат:

1) маалыматтарды киргизүүнүн алдында маалыматтын аныктыгы текшерилет;

2) эгерде компьютерлештирилген маалыматтарды чогултуу колдонулса, программалык камсыздоо киргизүүнү текшерүү опциясын камтышы керек (чогултулган ар бир өзгөрмө эпидемиологиялык картага ылайык коддолууга тийиш);

3) талдоо жүргүзүүнүн алдында жетишпеген чоңдуктарды, туура келбестиктерди, бөтөн маанилерди/мүмкүн болгон каталарды, күтүлбөгөн чоңдуктарды же коддорду табуу үчүн маалыматтардын аныктыгы боюнча ретроспективдүү текшерүү жүргүзүлүүгө тийиш.

292. МЖБИ боюнча маалымат базалары: инфекциялык контролдоо адисинин (госпиталдык эпидемиологдун) маалымат базасы өзүнө төмөнкүдөй маалымат агымдарын камтууга тийиш:

1) пациенттердин тигил же бул тобуна мүнөздүү болгон ички тобокелдик факторлору жөнүндө маалыматтар;

2) дарылоо-диагностикалык процесстин мүнөздөмөсү: хирургиялык жана башка агрессивдүү жана инвазивдүү манипуляциялар, микробго каршы терапия маалыматтары;

3) ушул Нускаманын 35, 36-тиркемелерине ылайык белгилүү бир мезгил ичинде жүргүзүлгөн манипуляциялардын санын эсептөө жөнүндө маалыматтар;

4) клиникалык жана лабораториялык маалыматтарга негизделген МЖБИни аныктоо жана каттоо маалыматтары;

5) пациенттерден жана тышкы чөйрөнүн объекттеринен жана персоналдан бөлүнүп чыккан (эпидемиологиялык кырдаалга жараша) МЖБИ козгогучтарын түрдүк идентификациялоонун маалыматтарын камтыган микробиологиялык диагностиканын натыйжалары жана бөлүнүп чыккан штаммдардын микробго каршы каражаттарга сезгичтигин аныктоону камтыган ички түрдүк идентификациялоонун натыйжалары;

6) санитардык-эпидемияга каршы режимдин абалы: изоляциялык-чектөө процедуралары, стерилизациялоонун жана дезинфекциялоонун сапаты, персоналдын колун тазалоо процедуралары ж.б.;

7) пациенттер келиши мүмкүн болгон райондогу жана башка медициналык мекемелердеги эпидемиологиялык кырдаал жөнүндө маалыматтар.

293. Коомдук саламаттык сактоо кызматтарынын/коомдук саламаттык улуттук институтунун эпидемиологдору саламаттык сактоо уюмдарынан МЖБИ/ОИИ боюнча маалыматтарды расмий сурап алууга укуктуу.

294. Эмерек жана жабдууларды жайгаштыруу, ошондой эле жайлардын аянты бекитилген санитардык-эпидемиологиялык талаптарга ылайык "Дарылоо-профилактикалык уюмдарга карата санитардык-эпидемиологиялык талаптардын", "Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы актыларды бекитүү жөнүндө" санитардык-эпидемиологиялык эрежелерине жана ченемдерине ылайык келүүгө тийиш.

295. Төрөт иши башталган жана төрөп жаткан пациенттер жайгашкан жерлер таза болушу керек.

296. Төрөп жаткан аялдар жаткан жана төрөт жүрүп жаткан төрөт залы таза, желдетилген, дезинфекциялоочу каражаттардын жыты жок болууга тийиш.

297. Төрөт залдарын тазалоо режими ушул Нускаманын 598-пунктуна ылайык аткарылат.

298. Медперсонал кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

299. Бир төрөт учурунда медициналык кызматкер жеке коргонуу каражаттарын колдонууга милдеттүү: хирургиялык костюм, бир жолку маскалар, таза чепчик, коргоочу көз айнек же бет калкан, стерилдүү/стерилдүү эмес кол кап, алмаштырылуучу бут кийим, резина же пластикалуу фартук.

300. Хирургиялык костюм, медициналык халат булганганына жараша, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жуулат. Биологиялык материал менен булганган учурда алдын ала дезинфекциялык эритмеге чылап коюу милдеттүү.

301. Ар бир процедура убагында кол кап кийүү керек. Вагиналдык текшерүү жүргүзүүдө жана хирургиялык кийлигишүүлөрдө стерилденген кол каптар гана колдонулат.

302. Көз айнек/калкан: ар бир колдонгондон кийин дезинфекциялоочу эритме менен сүртүлөт, агып жаткан суу менен жуулат жана кургатылат.

303. Үч жана төрт катмарлуу хирургиялык маска 2-4 саат иштеген сайын алмаштырылат.

304. Вагиналдык изилдөө жүргүзүүнүн алдында сезгенүү процесси (ириңдүү бөлүп чыгаруулар, кольпит ж.б.) жана көзгө көрүнгөн булгануулар болсо, ортодогу аралык суу негизиндеги антисептик каражат (хлоргексидин 0,05% суу эритмеси) менен тазаланат.

305. Чектелген сандагы вагиналдык изилдөөлөр жүргүзүлөт (клиникалык протоколго ылайык зарылдыгына жараша).

306. Физиологиялык төрөттөрдү кабыл алуу алдында колду гигиеналык тазалоо жүргүзүлөт.

307. Төрөт аяктагандан кийин инструменттер жана кийимдер дезинфекцияланууга тийиш.

308. Персонал булганган инструменттер, кийим жана калдыктар менен манипуляция жасоодо чарбалык кол каптарды колдонууга тийиш.

309. Колдонулган көп жолку инструментарий идишке чогултулат жана дезинфекциялоочу эритмеге толук чөгөрүү менен жугушсуздандырылат. Жугушсуздандыруудан кийин стерилизация алдындагы тазалоого жана БСБга стерилизациялоого жиберилет.

310. Колдонулган буюмдар суу өткөрбөй турган материалдан жасалган каптарга же капкагы бар идиштерге чогултулат жана жуу үчүн кир жуучу жайга жөнөтүлөт. Биологиялык суюктуктар менен контаминацияланган учурда кир жуучу бөлүмдө алдын ала дезинфекциялык эритмеге чыланат.

311. Медициналык калдыктар медициналык калдыктар менен иштөө тартибине ылайык жыйналат.

312. Калдыктарды манипуляциялоодон жана кол каптарды чечкенден кийин колду тазалоо жүргүзүлөт.

313. Кароодон кийин врач же акушерка плацентаны потенциалдуу инфекцияланган медициналык калдыктар классындагы маркалоосу жана "Биологиялык коркунуч" белгиси бар капкагы бекем жабылган идишке (эмалданган же баштыксыз пластик чака/контейнерге) салат жана андан ары жугушсуздандыруу жана Беккердин санитардык чуңкуруна жеткирүү үчүн санитардык бөлмөгө алып барат (Бишкек шаарынын төрөт үйлөрүн кошпогондо, облустук жана аймактык деңгээлдеги төрөт бөлүмдөрү үчүн).

314. Плацента гистологиялык изилдөөгө жиберүү зарыл болгон учурда кароодон кийин ал капкагы бар контейнерге салынган суу өткөрбөй турган жана "гистологиялык изилдөөгө" деген маркаланган пакетке салынат. Гистологиялык изилдөөгө жиберилүүчү плацента салынган пакетке төрөп жаткан аялдын аты-жөнүн, таржымалдын номерин, төрөт күнүн жана убактысын көрсөтүү менен кагаз чапталат жана патологоанахомиялык бюрого жиберилгенге чейин ошол эле контейнерде муздаткыч камерада 48 сааттан ашык эмес сакталат.

315. Бир жолку вакуумдук экстракторду колдонуу сунушталат, андан ары колдонуудан кийин утилдештирилет.

316. Көп жолку вакуумдук экстрактор колдонуудан кийин дезинфекцияланат жана стерилдүү дистиляцияланган суу менен жуулат. Акушердик силикон вакуумдук соргучтар жугушсуздандырылат, жуулат жана стерилизация алдындагы тазалоо жана стерилизациялоо үчүн БСБга жөнөтүлөт.

317. Бир жолку Амбу кабын колдонуу, андан кийин утилдештирүү сунушталат. Көп жолку Амбу кабы колдонулгандан кийин алынып, дезинфекциялоочу эритмеге чыланат, андан кийин стерилизация алдындагы тазалоо жана стерилизациялоо үчүн БСБга жөнөтүлөт.

318. Жаңы төрөлгөн ымыркайларда былжырды соруу үчүн соргуч-спринцовка колдонуу алдында БСБда стерилизацияланат.

319. Стерилизациялоо алдында стерилизацияланууга тийиш болгон медициналык багыттагы бардык инструменттер ар бир төрөт үчүн өзүнчө таңгакталышы керек.

320. Гинекологиялык текшерүү/СУ кабинеттеринде бир жолку гинекологиялык күзгүлөрдү колдонушат.

321. Жасалма бойдон алдырууда, жатын көңдөйүнүн вакуумдук аспирациясында акушердик-гинекологиялык жардам көрсөтүү үчүн бир жолку канюлялар колдонулат. Мануалдык вакуумдук аспиратор 1-главанын 11-пунктуна ылайык ЖДД толук циклине/этабына, ушул Нускаманын 21-тиркемесине ылайык "ЖДД үчүн таасир этүүчү затты тандоого" тийиш же стерилизациянын буу/плазмалык методу жүргүзүлүүгө тийиш.

322. Стерилдүү бикстен инструменттерди алуу үчүн корнцангдар же пинцеттер стерилдүү пеленкада сакталат (корнцангдардын же пинцеттердин жумушчу бөлүгү толугу менен оролгон оромолдо, корнцангдын кол менен алынган бөлүгү ачык бойдон калат). Корцангалар же пинцеттер пеленка менен бирге 6 саат сайын алмаштырылат, аларды антисептик менен идиштерде сактоого тыюу салынат.

§ 1. Жалпы талаптар

323. Стоматологиялык кабинеттерде дезинфекциялоо жана тазалоо режими. Жумуш күнү башталар алдында жуучу-дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу менен алдын ала тазалоо жүргүзүлөт.

324. Инструменттер жана материалдар жайгашкан биринчи зонада (дарылоо зонасында) дарылоочу врачтын предметтик столу ар бир пациенттен кийин дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу менен тазалоо жүргүзүлөт (учурдагы тазалоо).

325. Стоматологиялык жабдуу, аба-суу пистолеттери, соргуч жана ийкемдүү шлангдар, башкаруу панели, шам чырактар, түкүргүчтөр жайгашкан экинчи зона (дарылоо зонасынын чектери) ар бир пациенттен кийин дезинфекциялоочу каражаттар менен тазаланат (учурдагы тазалоо).

326. Үчүнчү зона (инструментарийди сорттоо жана тазалоо зонасы) өзүнчө стерилизациялык бөлмө же БСБ жок болгон учурда бөлүнүп берилет. Бул аймак "таза" жана "кир" зоналарга бөлүнөт:

- "таза" зона: столго коюлуучу автоклав, стерилдүү инструменттерди жана материалдарды сактоо үчүн УФ-шкаф;

- "кир" зона: колдонулган шаймандарды сорттоочу стол, ысык жана муздак суу менен 2 уячалуу раковина.

327. Дезинфекция, стерилизация алдындагы тазалоо жана стерилизация ушул Нускаманын 21, 22-главаларына жана 21, 25-тиркемелерине ылайык жүргүзүлөт.

328. Инструменттерди колдонууга чейин УФ-шкафтарда стерилдүү сактоо камсыз кылынышы керек.

329. Төртүнчү зона (кабинеттин калган бөлүгү): дубалдар, полдор, эшиктер, шкафтар. Бул зонадагы булгануулар күн сайын тазалоо, андан кийин желдетүү менен четтетилет. Бул чөйрөдөгү объекттерге биологиялык суюктуктар (шилекей, кан ж.б.) чачыраган жана/же тийген учурда - ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 8-пунктунда көрсөтүлгөн режимдерге ылайык дезинфекция жүргүзүү керек.

330. Генералдык тазалоо ушул Нускаманын 598-пунктуна ылайык жумасына бир жолу жүргүзүлөт.

331. Бөлмөлөрдү кварцтоо хирургиялык кабинеттерден башка генералдык тазалоодон кийин 1 жолу жүргүзүлөт.

§ 2. Жеке коргонуу каражаттарын колдонуу

332. Кол каптар: ар бир процедура убагында кийүү зарыл. Пациенттер менен иштөө үчүн бир жолку стерилдүү эмес кол каптар колдонулат, хирургиялык манипуляцияларда бир жолку стерилдүү кол каптар колдонулат. Инструменттерди тазалоо жана жуу үчүн техникалык кол каптар колдонулат.

333. Бир жолку масканы 2-4 саат сайын алмаштырып туруу керек, колдонулган маскалар потенциалдуу инфекцияланган калдыктар салынган идишке ташталат (Б3 классы).

334. Көз айнек жана коргоочу калкан ар бир колдонуудан кийин көз айнек жасалган материалга (айнек, пластик) жараша сүртүлөт/дезинфекциялоочу эритмеге чыланат.

335. Атайын кийим биологиялык суюктуктар (кан, шилекей) менен булганганда жууганга чейин алдын ала дезинфекциялык эритмеге чылайт.

§ 3. Медициналык процедуралардын коопсуздугу

336. Медперсонал иш-аракеттердин белгиленген алгоритмине ылайык кол гигиенасын сактоого милдеттүү (ушул Нускаманын 1, 2-тиркемелери).

337. Манипуляцияны баштаардын алдында пациентке бир жолу колдонулуучу тиш боркогу же жапкыч тагылат. Колдонгондон кийин бир жолку боркоктор потенциапдуу инфекцияланган калдыктар салынган идишке ташталат (Б классы).

338. Ар бир пациент үчүн стерилдүү инструменттердин топтому менен өзүнчө стерилдүү лоток колдонулат.

339. Текшерүүдөн мурда жана андан кийин, ошондой эле зарыл болсо дарылоо учурунда пациенттин оозун ачык калий перманганатынын күлгүн эритмеси же ооз көңдөйүн чайкоо үчүн уруксат берилген башка антисептик менен жууйт.

340. Ооз көңдөйүн чайкоо үчүн ар бир пациент үчүн өзүнчө бир жолу колдонулуучу стакандар колдонулат.

341. Ооздун айланасындагы шилекейди сүртүү үчүн бир жолку кагаз салфеткалар колдонулат, андан ары потенциалдуу инфекцияланган калдыктар салынган идишке ташталат (Б классы).

342. Пациентти протездөөдө полуфабрикаттар жугушсуздандырылат (оттисктер, тиш протездери, аппараттар ж.б.).

343. Пациенттердин ооз көңдөйүнөн алынган оттисктер ушул Нускаманын 21-тиркемесиндеги таблицанын 11-пунктуна ылайык оттиск материалына жараша дезинфекциялоочу эритмеге салынат.

344. Оттисктерди дезинфекциялоо дезинфекциялык каражаттардын таасирине туруштук бере турган атайын полимердик контейнерлерде/капкагы бар идиштерде, дезинфекциялык эритмеге толук чөгөрүү же атайын аппараттарда жүргүзүлөт (ушул Нускаманын 45-тиркемесине ылайык). Ошол эле учурда оттиск үстүндөгү эритменин деңгээли 2 см кем болбоого тийиш. Процедура аяктагандан кийин оттисктерди дезинфекциялоочу эритмеден алып чыгат жана агып жаткан сууга 1 мүнөт жууйт.

345. Жарым фабрикаттарды (оттисктерди жана башка материалдарды) техникалык лабораторияга берүү үчүн суу өткөрбөй турган желим баштык же наряддын номерин, датасын, техниктин жана врачтын аты-жөнүн көрсөтүү менен атайын полимердик контейнер колдонулат.

346. Техникалык лабораториядан келген даяр протездерди жана алардын жарым фабрикаттарын (мом шаблондору, жасалма тиштери бар мом базистери, жеке кашыктар жана протездер) агып жаткан сууга 2 мүнөт жуулат жана 3% суутек перекисинин эритмесине 30 мүнөт чылап коюу менен дезинфекцияланат.

347. Жугушсуздандырылган протездер жана жарым фабрикаттар 003 көңдөйүнө салынардан мурда суу менен чайкалат.

348. Пациентти ар бир кабыл алуудан кийин жумуш зонасын тазалоо жүргүзүлөт.

349. Кабыл алуу аяктагандан кийин врач-стоматолог кол капты чечпестен даяр дезинфекциялоочу салфеткалар менен стоматологиялык учтарды тазалайт, тазалангандан кийин потенциалдуу инфекцияланган калдыктар салынган идишке ташталат (Б3 классы), андан ары дезинфекциялоо үчүн борлорду алып салат.

350. Колдонулган инструментарий салынган лоток "кир зонага" өткөрүлүп берилет, ал жерде медициналык калдыктарды сорттоо жүргүзүлөт жана ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 1, 11-пункттарына ылайык дезинфекциялык эритмеси бар атайын полимердик контейнерлерде чыланат.

351. Стоматологиялык орнотмолор жалпы суу менен камсыздоо жана канализация системасына туташтырылууга тийиш.

352. Түкүргүчтөн тампондор жана кебез шарлар техникалык пинцет менен алынат жана потенциалдуу инфекцияланган калдыктар салынган идишке ташталат (Б классы). Техникалык пинцет дезинфекциялоочу эритмеси бар идишке салынат, ал жумушчу сменанын аягында алмаштырылат. Канализацияга туташуу мүмкүнчүлүгү жок мекемелерде түкүргүч үчүн көп жолку идиштер колдонулат. Ар бир пациенттен кийин колдонулган түкүргүчтү тазасына алмаштырат. Колдонулган түкүргүчтүн ичиндегилер (шилекей жана кан) даяр жумушчу дезинфекциялык эритмеси бар идишке өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык куюлат, жугушсуздандыргандан кийин ичиндегилер борборлоштурулган канализациялык системага же анатомиялык МО үчүн адистештирилген чуңкурларга (эгер бар болсо) куюлат. Түкүргүчтү ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 1, 11-пункттарына ылайык дезинфекциялык эритмеге салат.

353. Врачтын Дары-дармектер жана материалдар үчүн предметтик столун ушул Нускаманын 8, 9, 11 жана 12-пункттарына ылайык дезинфекциялайт.

354. Стоматологиялык кресло биологиялык суюктуктар менен контаминацияланган учурда ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 9, 10-пункттарына ылайык дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу менен тазалоо жүргүзүлөт.

355. Стоматологиялык орнотмонун шилекей соргучунун бир жолку учу алмаштырылат. Колдонулган шилекей соргучтарынын учтары потенциалдуу инфекцияланган таштандылар салынган идишке ташталат (Б классы).

356. Стоматологиялык учтарды алмаштыруу жүргүзүлөт.

357. Жарыкты жакшыртуучу лампанын жарык чыгаргычы дезинфекциялоочу эритмеге чыланган даяр салфетка/спирт салфетка менен (135-185 см ж.б.) эки жолу сүртүлөт.

§ 4. Стоматологияда анестезия жүргүзүүгө жалпы талаптар

358. Стоматологиялык манипуляцияда колдонулуучу анестезиянын түрлөрү:

1) аппликациялык;

2) инфильтрациялык;

3) өткөргүчтүү;

4) ички байланыштыруучу метод;

5) жалпы наркоз.

359. Бардык стоматологиялык манипуляциялардагы анестезия сөзсүз түрдө хирургиялык бөлүмдө/кабинетте жүргүзүлөт.

360. Хирургиялык бөлүм/кабинет жок болгон учурда анестезияны жалпы практиканын врач-стоматологу жүргүзөт, анда шокко каршы терапия же биринчи жардам көрсөтүү курсунан өткөндүгү жөнүндө сертификаты жана дарылоо кабинетинде ийне кесүүчү/ийне деструктору, биринчи жардам көрсөтүү аптечкасы (шокко каршы) бар болушу керек.

361. Анестезия жасоодон мурун бардык пациенттен аллергиялык реакцияларынын бар экендиги жөнүндө сураш керек жана эгер аллергиясы бар/аллергияга жакын болсо, сайылган анестетикке аллерготесттер жасалышы керек.

362. Анестезия жасоодон мурда ооз көңдөйүн чайкап, анестезия сайыла турган зонаны антисептик менен тазалоо керек.

363. Стоматологиялык кийлигишүүлөрдө жалпы наркоз, айрыкча балдарга, анестезиолог тарабынан гана хирургиялык бөлүмдө же атайын жабдылган дарылоо бөлмөсүндө жүргүзүлөт.

364. Карпулдук шприцти анестезия үчүн колдонгон учурда карпулдук шприц дезинфекциянын, стерилизацияга чейинки тазалоонун жана стерилизациялоонун бардык этаптарынан өтүшү керек.

§ 5. Стоматологиялык учтарды дезинфекциялоо жана стерилизацияга чейинки тазалоо

365. Кабыл алуу аяктагандан кийин учтун каналын механикалык тазалоо максатында үйлөтүп тазалоо керек. Андан кийин борду чечпестен, сырткы бөлүктөрүн дезинфекциялоочу салфетка менен жакшылап сүртүп, жугушсуздандыруу жүргүзүлөт.

366. "В" классындагы автоклавда стерилизациялоого даярдоо максатында стоматологиялык учтар үчүн гигиеналык аппаратта тазалоо жана майлоо жүргүзүлүшү керек.

367. Учтарды стерилизациялоо БСБда автоклавдоо методу менен жүргүзүлөт.

368. Механикалык учтарга микромоторлордун алып салынуучу гильзалары дезинфекцияланууга жана стерилизацияланууга тийиш. Бул инструменттеринин запасы болушу керек.

369. Ультрадобуш учтары жана аларга тагылуучу шаймандар дезинфекцияланууга жана стерилизацияланууга тийиш. Бул инструменттердин запасы болушу керек.

370. Канюля жана тиш үстүндөгү ташты кетирүүчү аппаратура дезинфекцияланууга жана стерилизацияланууга тийиш. Бул инструменттердин запасы болушу керек.

371. Стоматологиялык учтардын скеллери үчүн ачкычтар дезинфекцияланууга жана стерилизацияланууга тийиш. Бул инструменттердин запасы болушу керек.

§ 6. Эндодонтиялык стоматологиялык шаймандарды дезинфекциялоо жана стерилизацияга чейинки тазалоо

372. Эндодонтиялык стоматологиялык инструментарийлер 6% суутек кычкылынын эритмесине малынып, дезинфекцияланат. Аккан суунун астында жуулат. Стерилизацияга чейинки тазалоо ультраүндуү тазалагычта жуугуч эритмеде жүргүзүлөт. Аккан суунун астында, андан кийин дистирленген сууга жуулат, кургатылат жана автоклавдоо жолу менен стерилизацияга берилет.

373. Эндодонтиялык инструменттер өндүрүүчүнүн көрсөтмөсүнө ылайык автоклавда стерилизациянын 3 циклине туруштук бере алат. Стерилизация циклине мониторинг жүргүзүү жана иштетилген инструментарийди кийин жок кылуу менен сырткы көрүнүшүн (дисталдык бөлүмдүн бүтүндүгүн жана туткасынын түс гаммасын) баалоо зарыл.

374. "Эскирген металл" белгилери бар эндодонтиялык инструментарийди колдонууга катуу тыюу салынат.

375. Пульпоэкстракторду колдонууда аны көп жолу колдонууга тыюу салынат. Пайдаланылбаган пульпоэкстракторлорду кайра стерилизациялоого тыюу салынат.

376. Жаңы пульпоэкстракторлор колдонуудан мурда заводдук техникалык майлоодон тазалоочу эритмеде тазаланып, жуулуп, андан кийин автоклавда стерилизацияланышы керек.

377. Пульпоэкстракторлор колдонулгандан кийин курч-кескич таштандылар үчүн тешилүүгө туруктуу идишке чогултулат (Б2 классы).

378. Алмаздык борлор, дисктер, тегерекчелер суутек кычкылынын 6% эритмесине 60 мүнөт салып атайын контейнерлерде/идиштерде дезинфекцияланат, андан кийин өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык алмаз инструменттерин тазалоо үчүн суюктукка салынат, ультраүндүү орнотмодо жуучу эритме менен стерилизацияга чейинки тазалоо жүргүзүлөт, аккан суунун астында, андан кийин дистирленген сууга жуулат, кургатылат жана стерилизациялоого БСБ/СКга берилет.

§ 7. Тиш дарылоо күзгүлөрүн дезинфекциялоо жана стерилизацияга чейинки тазалоо

379. Күзгүлөрдү жугушсуздандыруу суутек кычкылынын 6% эритмесине атайын контейнерлерге/идиштерге 30 мүнөттөн салып жүргүзүлөт. Аккан суунун астында жуулат, кургатылат жана "Таза күзгү" деген жазуу менен маркаланган идишке салынат.

380. Бир жолу колдонулуучу колдонулган күзгүлөр потенциалдуу инфекцияланган таштандылар менен идишке салынат (Б3 классы). Бир жолу колдонулуучу күзгүлөрдү көп жолу колдонууга тыюу салынат.

381. Шилекей соргучтарынын бир жолку учтары бир жолу гана колдонулат.

382. Соруучу системалар жана түкүргүчтөр. Иш аяктагандан кийин стоматологиялык сордуруучу системаларды жугушсуздандыруу үчүн Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген 1,5 л дезинфекциялык эритме система аркылуу өткөрүлөт, түкүргүчтөргө өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык спораларды (альдегиддерди, кычкылтек камтыган ж.б.) жок кылуучу таасир этүүчү заттардын негизинде дезинфекциялоочу эритме куюлат. Дезинфекциялык кармоо мөөнөтү аяктагандан кийин эритмени системадан куюп, аккан суу менен 2 мүнөт жууйт. Тазалоо үчүн жумасына 1 же 2 жолу соруучу системаны жана түкүргүчтөрдү Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген дезинфекциялоочу каражат менен толтуруп, кийин аккан суу менен жууйт.

383. Чаң соргучтун учтары колдонулгандан кийин дезинфекцияланат.

384. Суу-аба тапанчаларынын учтары колдонулгандан кийин дезинфекцияланат. Бул инструменттердин запасы болушу керек.

§ 8. Стоматологиялык инструментарийди жана материалдарды стерилизациялоо

385. Таңуучу материал, ич кийим, кебез шариктери, турунддар ушул Нускаманын 22-главасына жана 26-тиркемесине ылайык стерилизацияланат.

386. Толугу менен металлдан жасалган инструменттер ушул Нускаманын 26-тиркемесине ылайык стерилизацияланат.

§ 9. Тиш техникалык инструментарийди дезинфекциялоо

387. Тиш техникалык инструментарийлер жумуш күндүн аягында дезинфекциялоочу бир жолу колдонулуучу салфеткалар менен сүртүлөт.

388. Жалпы жууп тазалоо ушул Нускаманын 17-главасынын талаптарына ылайык жүргүзүлөт.

389. Стоматологиялык инструменттер:

1) пинцеттер, зонддор, шпателдер, экскаваторлор, штопферлер, үтүктөгүчтөр, коронка чыгаргычтар, скеллерлер, стоматологиялык күзгүлөр, учтардын бардык түрлөрү үчүн борлор (анын ичинде алмаз менен капталган), эндодонтиялык инструменттар, штифттер, стоматологиялык дисктер, фрездер, бөлүүчү металл пластиналары, матрица кармагычтар, издерди кетирүү үчүн кашыктар, тиш кендерин кетирүү үчүн инструменттер, периодонтапдык хирургиялык инструменттер (кюреттер, ар кандай модификациядагы илгичтер ж.б.), тиш каналдарын пломбалоо үчүн инструменттер (плагерлер, спредерлер), карпулдук шприцтери, ортодонтиялык кабинет үчүн кычкачтардын жана зым кескичтердин ар кандай түрлөрү, чаң соргучтар, ультраүндүү учтар жана аларга орнотулуучу шаймандар, учтар, механикалык учтарга микромотордун алынуучу гильзалары, канюлялар жана тиштин ташын кетирүүчү аппаратура;

2) хирургиялык инструменттер: стоматологиялык кычкачтар, кюретаж кашыктары, элеваторлор, тешкичтер, имплантология үчүн инструменттер, скальпелдер, корнцангдар, кайчы, кыскычтар, хирургиялык үтүктөгүчтөр, тигүүчү ийнелер;

3) медициналык багыттагы стерилдүү буюмдар үчүн лотоктор, кебез валиктерин сактоо үчүн идиштер, стерилдүү материал менен иштөө үчүн инструменттер, анын ичинде пинцеттер жана аларды сактоо үчүн идиштер.

390. Биологиялык агентти дезинфекциялоо жана жугушсуздандыруу патогендүүлүктүн 1-4-тобундагы микроорганизмдер менен потенциалдуу инфекцияланган материалдагы патогендик козгогучтарды жок кылууну билдирет.

391. Биологиялык агенттер менен иштөө атайын жабдылган лабораторияларда жүргүзүлөт, алар иштөө режимин жана коопсуздук техникасын камсыз кылып, персоналга жуктурууну жана микробдордун лабораториянын чегинен тышкары чыгып кетишин жокко чыгарат.

392. ССУнун лабораториялары I-IV патогендүүлүк тобундагы микроорганизмдер менен иштеген Республикалык режимдик комиссиянын уруксатынын негизинде иштейт.

393. I-IV патогендүүлүк тобундагы микроорганизмдер менен иштеген уюмдарда биологиялык коопсуздук режиминин сакталышын контролдоону Республикалык режимдик комиссия жүргүзөт.

394. Лабораторияларда биологиялык коопсуздук жана коргоо лабораторияда иштөө тартибин жана эрежелерин сактоо, лабораториялык жайларга жана аларды жабдууга талаптарды аткаруу, лабораторияларды тиешелүү жабдуулар менен камсыз кылуу, кызматкерлердин ден соолугунун абалына медициналык байкоо жүргүзүү, лабораторияда биологиялык коопсуздук тобокелдигине баа берүү боюнча персоналды окутуу менен камсыз кылынат.

395. ССУнун лабораториясы өзгөчө кырдаалдар (ӨК) учуруна иштелип чыккан планга ылайык иштеши керек.

396. Лабораториянын кызматкерлери иш учурунда тобокелдиктерди баалоого ылайык жеке коргонуу каражаттарын: кол каптарды (өндүрүштүк коркунучтардын ар кандай түрлөрүнөн коргоо), халаттарды (лабораториялык халаттардын жеңи узун болушу керек), баш кийимдерди, көз айнектерди же бет калканчтарды, комбинезондорду/костюмдарды жана тазалана турган алмаштырылуучу жабык бут кийимдерди колдонууга милдеттүү.

397. Инфекцияланган материалдын чачылышында пластикалык алжапкычты милдеттүү колдонуу керек.

398. Лабораторияларда дем алуу органдарына таасир этүү тобокелдигин баалоого ылайык кылдат тандоо менен респираторлор колдонулат. Колдонулган респираторлор аныкталган тобокелдиктерге жооп бериши керек, бул патоген менен байланышуу мүмкүнчүлүгүн ден соолукту коргоо үчүн зарыл болгон деңгээлге чейин (инфекциялык бөлүкчөлөрдү чыпкалоо жолу менен) төмөндөтөт.

399. Халат кирдеген сайын, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жуулат. Биологиялык материал менен булганган учурда ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 9-пунктуна ылайык дезинфекциялык эритмеге милдеттүү түрдө алдын ала чылап коюу керек.

400. Кол капты ар бир процедурада кийиш керек. Пациенттер/донорлор менен иштөөдө бир жолу колдонулуучу стерилдүү эмес кол каптар колдонулат. Инструменттерди тазалоо жана жуу үчүн калың техникалык кол каптар жана пластикалык алжапкыч колдонулат.

401. Калкандар/көз айнектер ар бир колдонгондон кийин дезинфекциялык эритме менен сүртүлөт, аккан суу менен жуулат, кургатылат.

402. Масканы 2-4 саат иштеген сайын алмаштырып туруу керек.

403. Медициналык персонал кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

§ 1. Бөлмөлөрдү жана жумуш орундарын тазалоо режими

404. Иш башталганга чейин алдын ала тазалоо иштери жүргүзүлөт. Горизонталдуу беттердин жана жабдуулардын чаңы жуучу эритмеге малынган жарым синтетикалык чүпүрөк менен сүртүлөт.

405. Иш аяктагандан кийин лабораториянын персоналы, лаборант иш столун жана боксту дезинфекциялоого милдеттүү.

406. Жумуш күндүн аягында күн сайын акыркы нымдуу тазалоо жүргүзүлөт: лабораториянын "таза" зонасында жуучу каражаттарды колдонуу менен, "жугуштуу" зонасында жуучу-дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу менен (ушул Нускаманын 21-главасына жана 21-тиркемесинин таблицасынын 7-пунктуна ылайык).

407. Бокстук бөлмөлөрдө тегиз беттер (дубалдар, полдор, терезелер) жумасына 1 жолудан кем эмес жуучу-дезинфекциялоочу каражат менен жуулат.

408. Иш кийин жана тазалоо бүткөндөн кийин бөлмө 30 мин. аралыгында бактерициддик ультрафиолет лампалары менен нурланат.

409. Лабораториянын бөлмөсүн жумуш күндүн ичинде экрандалган типтеги бактерициддик ультрафиолет лампалары менен жугушсуздандырууга болот, лаборанттын жумуш орундарында нурлануу дозасы күнүнө 8 саат бою - 0,1 микроВатт/см2 жана андан төмөн болушу керек.

410. Лаборанттын жумуш ордуна нурлануу дозалары радиометрикалык өлчөгүч менен өлчөнөт жана белгиленет.

411. Патогендик микроорганизмдер менен иштөө ар кандай объекттерди дезинфекциялоо ушул Нускаманын 21-тиркемесине ылайык жүргүзүлөт, объектти, дезинфекциялоо ыкмасын жана таасир этүүчү затты (ТЗ) тандоо жугушсуздандыруу үчүн тандалган объектке ылайык аныкталат.

412. Лабораторияда дезинфекциялоочу каражаттар жетиштүү өлчөмдө болушу керек. Жаңыдан келип түшкөн дезинфекциялоочу каражаттар ушул Нускаманын 21-главасына, 2-параграфына жана 21-23-тиркемелерине ылайык бардык дезинфекциялоочу каражаттар үчүн жалпы талаптарга жооп бериши керек.

413. Пайдаланылган предметтер жана патогендик материал ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 15-18-пункттарына, жумушчу эритменин концентрациясы жана экспозиция убактысы дезинфекциялык каражаттарды өндүрүүчүнүн сунуштарына ылайык зыянсыздандырылышы керек.

414. Жугушсуздандыруу методдору жана каражаттары микроорганизмдердин түрүнө жана зыянсыздандырылуучу материалдын мүнөзүнө жараша ар бир өзүнчө учурда аныкталат.

415. Оору жуккан же жукканына шектүү материал менен иштөө аяктагандан кийин жумушчу кийим чечилет жана ошол жерден зыянсыздандырылат.

416. Лабораториялык изилдөөлөрдө колдонулган предметтик айнектерди, пипеткаларды, шпателдерди ушул Нускаманын 21-тиркемесиндеги таблицанын 13, 16-пункттарына ылайык дезинфекциялык эритмеси бар идишке салат, андан кийин стерилизацияга чейинки тазалоону (ССТ) жана стерилизациялоону жүргүзөт.

417. Эритроциттердин чөкмө ылдамдыгын (СОЭ кол методу менен) жана кандын жалпы анализин КЖА (гематологиялык изилдөө) аныктоо үчүн ар бир пациентке (СОЭ капиллярлары - 2 даана, марля салфеткасы - 2 даана, предметтик айнек - 2 даана) камтыган жекече стерилдүү пакеттерди колдонуу керек.

418. Кювет-анализатордун блоктору, өлчөөчү аппаратуранын кюветтери, пластикалык пробиркалар ж.б. өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык дезинфекциялык эритмелер менен зыянсыздандырылат жана аккан суу менен жуулат.

419. Бир жолку инструментарий (плашкалар, автоматтык пипеткалардын учтары ж.б.) автоклавда 2,2 барда (132 °С) - 10 мүнөт зыянсыздандырылат, андан кийин медициналык таштандылар менен иштөө боюнча колдонуудагы ченемдик документтерге ылайык утилдештирилет.

420. Жумушчу столдордун беттери дезинфекциялык эритме менен иштетилет; бокстордун жайлары бактерициддик ультрафиолет лампалардын жардамы жана жабдууларды, дубалдарды жана үстөлдөрдү сүртүү менен зыянсыздандырылат. Ачык ультрафиолет бактерициддик нурланткычтар персонал жокто иштетилет. Персонал мындай жайда кыска мөөнөткө болушу зарыл болгон учурда бет калкан же коргоочу көз айнектерди колдонуу керек.

421. Биологиялык материал (пациенттерден клиникалык материал: какырык, заара же суу менен аралашкан таризделген заңдар, суюк заңдар, кусулган массалар, тамак-аштын таштандылары, заара, пациенттин оозун чайкагандан кийинки суюктук, микроорганизмдердин культуралары) ушул Нускаманын 21-тиркемесине ылайык зыянсыздандырылат.

422. Микроорганизмдердин культуралары иштен кийин зыянсыздандырылат. Иштелген Петри идиштери жана патогендик өсүмдүктөрдүн культуралары бар пробиркалар, жуккан ткандык культуралары бар культуралык флакондор капкагы бар идишке чогултулат жана медициналык таштандылар менен иштөө боюнча колдонуудагы ченемдик документтерде жазылган режимге ылайык автоклавга салынат. Бактериологиялык лабораторияларда патогендик микроорганизмдерди өстүрүүдө термостаттар жана термостаттык бөлмөлөр жумасына бир жолудан кем эмес дезинфекцияланат. Рефрижераторлордо жугуштуу материалды сактоодо рефрижератордун инфекцияланышын алдын алуучу чараларды көрүү керек, рефрижераторду эксплуатациялоо эрежелеринде каралган эритүү аны дезинфекциялоо менен айкалыштырылышы керек.

423. Лабораториялык жаныбарлардын өлүктөрү зыянсыздандырылат: ылаң жуккан жаныбарлардын өлүктөрү дезинфекциялык эритмеси бар идишке салынат жана жумуш күн бүткөндөн кийин атайын мештерде (крематорийлерде) буу стерилизатордо 2,2 барда (132 °С) - 10 мүнөт зыянсыздандырылат, андан кийин медициналык таштандылар менен иштөө боюнча колдонуудагы ченемдик документтерге ылайык утилдештирилет.

424. Инструменттер жана башка предметтер зыянсыздандырылгандан кийин ушул Нускаманын 25-тиркемесине ылайык жуучу эритмеде тазаланууга тийиш. Клиникалык материалдын туруктуу жана боёлгон мазоктору менен микроскопия жүргүзүлгөндөн кийин предметтик айнектерден иммерсиялык майдын калдыктары тазаланат, айнектер самын эритмесинде боёк толук кеткенге чейин 15 мүнөттөн кем эмес кайнатылат, андан кийин аккан суунун астында жуулат, абада кургатылат, сүртүлөт, кийин стерилизациялоо үчүн таңгакталат.

425. Дезинфекциядан жана стерилизацияга чейинки тазалоодон кийин лабораториялык инструменттер стерилизацияланууга тийиш. Кургак айнектен жасалган буюмдар таңгактоочу кагазда аба стерилизаторунда 180 °Ста - 60 мүнөт же 160 °Ста - 150 мүнөт стерилизацияланат. Коррозияга туруктуу металлдан, айнектен, резинадан ж.б. жасалган буюмдарды таңгактоочу кагазда автоклавда стерилизациялык кутучаларда 2,0 кгс/см2 басымында 132±2 °C - 20 мүнөт стерилизациялайт. Резинадан, латекстен, полимердик материалдардан жасалган буюмдар (жогорку тыгыздыктагы полиэтилен, ПВХ-пластикаттар) таңгактоочу кагазда автоклавда стерилизациялык кутучаларда 1,1 кгс/см2 басымында 120±2 °С - 45 мүнөт стерилизацияланат.

426. Медициналык таштандыларды чогултуу медициналык таштандылар менен иштөө тартибине ылайык жүргүзүлөт.

427. Жугуштуу материал менен иштеген лабораториянын жайларында чогултулган бардык таштандылар автоклавдоо методу менен зыянсыздандырылат. Суюк таштандылар толугу менен зыянсыздандырылгандан/дезинфекциялангандан кийин гана канализацияга түшүрүлөт.

428. Медициналык таштандыларды чогултууда жеке коргонуу каражаттары милдеттүү түрдө колдонулат.

429. Медициналык таштандылар полипропилен пакети салынган идиште жана/же биологиялык коркунуч белгиси бар капкагы менен эмаль чакаларда чогултулат. Көлөмүнүн 3/4үнө толтурулган идиштер медициналык таштандыларды жугушсуздандыруу пунктуна жеткирилет.

430. Тешүүчү-кесүүчү предметтер тешүүгө туруктуу идиштерде өзүнчө чогултулат. Колдонулган ийнелерге капкаптарды кийгизүүгө жана башка кошумча манипуляцияларды/деформацияларды жүргүзүүгө тыюу салынат. Ийнелерди шприцтерден бөлүү зарыл болгон учурда - атайын ийне алгычтардын, ийне кескичтердин же ийне деструкторлордун жардамы менен аларды коопсуз кесүүнү караштыруу зарыл. Контейнерлерди жаап, көлөмүнүн 3/4ү толгондо алып кетет.

431. Контаминацияланбаган/инфекцияланбаган таштандылар салынган кара баштыгы бар жалпы таштандылар үчүн жабык контейнерлерге чогултулат.

§ 1. Жалпы жоболор

432. Өзгөчө аракеттердин планы төмөнкүдөй стандарттуу операциялык жол-жоболорду камтышы керек:

1) биологиялык коркунуч тобокелдигин баалоо;

2) инциденттин кесепеттерин жоюу жана деконтаминация;

3) эпидемиологиялык изилдөө;

4) авариялык кырдаалдан кийин ишти улантуу.

433. Мындай планды иштеп чыгууда төмөнкү позицияларды киргизүү мүмкүнчүлүгүн карап чыгуу зарыл:

1) жогорку тобокелдиктеги микроорганизмдерди аныктоо;

2) жогорку тобокелдиктеги зоналарды (лабораторияларды, жаныбарларды сактоочу жана багуучу жерлерди) аныктоо.

434. Авариялык кырдаалдын бардык түрлөрүнөн кийин бул окуяны авариялык кырдаалдар журналына каттап, андан ары иш-аракеттерди аныктоо жана контакттан кийинки профилактиканы алуу үчүн ИК адисине жана жогору турган жетекчиликке билдирүү керек.

§ 2. Авариялык кырдаалдардагы (кесүү, тешүү ж.б.) шашылыш процедуралар

435. Жабыркаган жерди (жараат) кан токтогонго чейин бир нече мүнөт агын суунун астында жууш керек.

436. Күчтүү таасир этүүчү каражаттарды: спирт, агартуучу суюктуктарды жана йодду колдонууга болбойт, анткени алар жабыркаган жерди дүүлүктүрүп, жаранын абалын начарлатышы мүмкүн. Жабыркаган жерди басууга же сүртүүгө болбойт.

437. Жабыркаган жерди лейкопластырь менен жаап, напальчник кийүү керек (кесилген учурда).

438. В вирустук гепатитине каршы иммуноглобулинди берүүнү камсыз кылуу керек.

§ 3. Потенциалдуу инфекцияланган аэрозолдордун чыгуусу (биологиялык коопсуздук боксунан тышкары)

439. Бардык адамдар оору жуккан зонадан токтоосуз чыгып кетүүгө тийиш, жеке коргонуу каражаттары "Б" классындагы медициналык таштандыларга ташталат жана медициналык таштандылар менен иштөө тартибине ылайык зыянсыздандырылат, душ кабыл алынат, кызматкер медициналык текшерүүгө жиберилет. Лабораториянын жетекчиси жана биологиялык коопсуздук үчүн жооптуу кызматкер дароо маалымдалышы керек. Аэрозолдорду сордурууну жана кыйла оор бөлүкчөлөрдүн чөгүшүн камсыз кылуу үчүн тийиштүү убакыттын ичинде эч ким бөлмөгө кирбеши керек. Эгерде лабораторияда борборлоштурулган аба сордуруу системасы жок болсо, анда кирүүнү токтото туруу керек (24 саатка).

440. Лабораторияга кирүүгө тыюу салган белгилерди орнотуу керек.

441. Белгиленген убакыттан кийин, биологиялык коопсуздук үчүн жооптуу болгон кызматкердин көзөмөлүндө деконтаминацияны баштоо керек. Деконтаминацияны жүргүзүүдө коргоочу кийимдерди жана дем алуу органдарын коргоо каражаттарын кийүү керек.

442. Биологиялык таштандыларды капкагы бекем жабылган, инфекцияланган медициналык таштандылар үчүн атайын арналган жана маркаланган идишке кылдаттык менен чогултуп, курч саюучу/айнек сыныктарын пинцет/кычкач менен чогултуу керек.

443. "Төгүү/куюу" участогу өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык концентрацияны (%) жана экспозицияны (мин.) сактоо менен дезинфекциялык эритмеге малынган чүпүрөк менен кылдат сүртүлөт.

444. Чүпүрөктү ошол эле инфекцияланган медициналык таштандылар үчүн идишке/полипропилен баштыкка салуу керек.

445. Эгерде сынган предметтерди чогултуу үчүн калактар колдонулса, аларды да дезинфекциялоочу каражатка чылап коюу керек. Чогултуу үчүн колдонулган бир жолу пайдаланылуучу жеке коргонуу каражаттары инфекцияланган медициналык таштандылар үчүн идишке/полипропилен баштыкка салынышы керек. Бардык процедура техникалык кол каптар менен жүргүзүлөт.

446. Эгерде лабораториялык бланктар же башка басма же жазуу материалдары контаминация болсо, маалыматты башка бланкка кайра жазуу керек, ал эми түп нускасын инфекцияланган медициналык таштандылар үчүн идишке/полипропилен баштыкка салуу керек.

§ 4. Авариялык кырдаалдардагы (кан же башка дене суюктуктары чачыраганда) шашылыш процедуралар

447. Кан же башка биологиялык суюктуктар жабыркабаган тери катмарына чачыраганда булганган жерди дароо суу жана самын менен жууп салуу керек.

448. Былжыр челге (көзгө, мурунга) же жабыркаган тери катмарына кан же башка биологиялык суюктуктар чачыраганда:

1) былжыр челди же жабыркаган тери катмарын агын суу же физиологиялык эритме менен дароо жууп салуу;

2) контакт линзалары колдонулса, жууп жатканда контакт линзаларын алып салбоо керек, анткени алар коргоочу тоскоолдук жаратат;

3) көздү жуугандан кийин контакт линзаларын алып, "Б" классындагы медициналык таштандылар үчүн идишке таштоо керек;

4) көздү самын жана антисептикалык эритмелер менен жууганга болбойт;

5) күчтүү таасир этүүчү каражаттарды: спиртти, агартуучу суюктуктарды жана йодду колдонууга болбойт, анткени алар жабыркаган жерди дүүлүктүрүшү мүмкүн;

6) биологиялык суюктук ооз көңдөйүнүн былжыр челине тийгенде, суюктукту дароо түкүрүү керек;

7) оозду суу же физиологиялык эритме менен кылдат чайкап, кайра түкүрүү керек. Чайкоону бир нече жолу кайталоо зарыл.

8) В вирустук гепатитине каршы иммуноглобулин менен камсыз кылуу керек;

9) жооптуу адамды кабардар кылуу, бул учурду авариялык кырдаалдар журналына каттоо керек.

§ 5. Лабораториялык жабдуулар менен болгон шашылыш кырдаалдар

449. Герметикалык стакандары жок центрифугаларда потенциалдуу инфекциялык материалы бар пробиркалардын бузулушу.

450. Эгерде центрифуга иштеп жатканда пробиркалар бузулса же ага шектенүү болсо, стабилдештирүү үчүн центрифуганы өчүрүп, жабык калтыруу (30 мүнөттүн ичинде) жана бөлмөдөн чыгып кетүү керек. Эгерде центрифуга токтогондон кийин бузулуу аныкталса, капкакты дароо жаап, жабык бойдон калтыруу керек (болжол менен 30 мүнөт). Эки учурда тең биологиялык коопсуздук үчүн жооптуу кызматкерге маалымат берилиши керек.

451. Бардык кийинки операциялар үчүн бышык техникалык кол каптарды кийүү керек. Айнек сыныктарын пинцет/кычкач менен алып, инфекцияланган медициналык таштандылар үчүн идишке таштоо керек.

452. Центрифуганын чыгарылуучу стакандарын ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 12-пунктуна ылайык дезинфекциялоочу каражаты бар идишке салуу керек.

453. Центрифуганын капкагынын бети жана ички бөлүктөрү, анын сырткы бети дезинфекцияланат. Центрифуганы дезинфекциялоо электр тармагынан өчүрүлгөндөн кийин жүргүзүлөт.

454. Суу куюу ыкмасы менен дезинфекция жүргүзүүдө дем алуу органдарын жеке коргоо каражаттары катары респираторлор (N95/FFR2, FFR3) колдонулат.

455. Авариялык кырдаалдын бардык түрлөрүнөн кийин жооптуу адамга кабарлап, бул учурду авариялык кырдаалдар журналына жазуу керек.

§ 1. Жалпы жоболор

456. Канды, анын компоненттерин жана препараттарын даярдоого байланышкан ар кандай медициналык манипуляциялар жана/же кан менен мүмкүн болуучу байланыштын манипуляциялары.

457. Кан, плазма, сыворотка жана кандын башка компоненттери потенциалдуу инфекцияланган материал катары каралышы керек.

§ 2. Медперсоналдын ден соолугун коргоо боюнча иш-чаралар

458. Жаңы ишке кабыл алынган кызматкерлер, андан ары жыл сайын жылына 1 жолу В жана С вирустук гепатитинин маркерлерине, АИЖге, сифилиске канды изилдөө менен алгачкы профилактикалык медициналык кароодон жана флюорографиядан өтүүгө тийиш.

459. Жаңы ишке кабыл алынган кызматкерлер кан менен иштөөдө инфекциялык коопсуздук техникасынын эрежелери жөнүндө нускамалоодон өтүшү керек.

460. Кан менен иштеген персонал В гепатитине каршы эмдөөдөн өтүшү керек. Вакцинациядан баш тарткан учурлар документ түрүндө таризделет.

461. Кан алуу жана изилдөө жүргүзүлгөн саламаттык сактоо уюмдарында персоналды кийин аттестациялоо менен кан менен иштөөдө коопсуздук эрежелерин сактоо маселелери боюнча пландуу окутуу (6 айда бир жолудан кем эмес) жүргүзүлүүгө тийиш.

462. Кан менен иштеген медперсонал сөзсүз түрдө жеке коргонуу каражаттарын: кол кап, халат, баш кийим, алмаштыруучу бут кийим колдонушу керек. Айрым учурларда (жуу, тазалоо, чачыроо мүмкүндүгү ж.б.) - коргоочу көз айнектерди же экранды (калкан), масканы, пластикалык алжапкычты, кол каптарды милдеттүү түрдө колдонуу керек. Колдонулган униформа жумушчу зонадан чыкканга чейин чечилет, андан кийин кир жуучу жайда жуу үчүн атайын идишке салынат.

463. Медперсонал кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

464. Кан менен болгон авариялык кырдаалдарда ССУнун персоналынын аракеттеринин алгоритмине (ушул Нускаманын 29-тиркемеси) жана контактта болгондон кийинки профилактиканы жүргүзүү алгоритмине (ушул Нускаманын 30-тиркемеси) ылайык авариянын кесепеттерин локалдаштыруу жана жоюу боюнча иш-чаралар жүргүзүлөт.

§ 3. Центрифугага кан төгүлүүдөгү дезинфекциялоо

465. Центрифуганын капкагын центрифуга толук токтогондон кийин 30-40 мүнөттөн кийин гана ачууга болот.

466. Тешүүгө туруктуу жумушчу кийимдерди, кол каптарды кийүү керек.

467. Центрифуганын стаканынын ичиндегини дезинфекциялоочу эритмеге куюу зарыл.

468. Бузулган гемоконтейнерди (сынган айнек) дезинфекциялоочу эритмеге салуу керек.

469. Центрифуганын стакандарын дезинфекциялоочу эритмеси бар башка идишке салуу керек, кармоо убактысы бардык учурларда 60 мүнөт болот.

470. Бузулбаган кан контейнерлери өндүрүүчүнүн көрсөтмөсүнө ылайык дезинфекциялоочу каражат менен тазаланат жана андан аркы технологиялык операцияларды улантуу үчүн өткөрүп берилет.

471. Центрифуганын капкагынын бети, ичи жана сырты дезинфекциялоочу каражат менен тазаланат, андан кийин тазалоочу эритме менен жуулат.

472. Центрифуганы электр тармагынан өчүргөндөн кийин дезинфекциялоо жүргүзүлөт.

473. Дезинфекциялоочу каражаттарды тандоо ушул Нускаманын 21-тиркемесине ылайык жүргүзүлөт.

§ 4. Кан даярдоочу жайларды дезинфекциялоо (бокстор, бокско чейинки, процедуралык жайлар)

474. Донорлор менен иш башталганга чейин күн сайын канды, анын компоненттерин жана препараттарды (бокс, бокско чейинки, процедуралык жайлар) даярдоо процесси жүргүзүлүүчү жайларда 2 саатка бактерициддик ультрафиолет нурланткычтар күйгүзүлөт жана атайын журналга катталат.

475. Жумуш күндүн аягында жайларды тазалоого жооптуу медперсонал ушул Нускаманын 17-главасына жана 21-тиркемесинин таблицасынын 7-пунктуна ылайык дубалдарды, шыптарды, полду жана эмеректерди дезинфекциялоо менен нымдуу тазалоо жүргүзөт. Нымдуу жыйноо аяктагандан кийин 2 саатка бактерициддик ультрафиолет нурланткыч күйгүзүлөт (дарылоо учурунда бөлмөдөн чыгып кетүү керек).

§ 5. Жабдууларды дезинфекциялоо (центрифугалар, муздаткычтар, плазмоэкстракторлор, таразалар, тараза таштары, гемоконтейнерлерди илүү үчүн түркүктөр)

476. Күн сайын жумуш күндүн аягында дезинфекциялоочу каражат менен аарчылат жана жуулат.

477. Муздаткычтын ички бөлүгү тазалоо-дезинфекциялоочу каражат менен тазаланат (кан, компоненттер жана препараттар сакталган текчелер).

478. Дезинфекциялоочу каражаттарды тандоо ушул Нускаманын 21-главасына жана 21-тиркемесинин таблицасынын 23-пунктуна ылайык жүргүзүлөт.

§ 6. Лабораториялык айнек идиштерди дезинфекциялоо

479. Кан менен контактта болгон айнек инструментарийлер (пробиркалар, Петри чөйчөгү, эритроциттердин чөгүү ылдамдыгы үчүн пипеткалар (СОЭ), предметтик айнектер) жана металл инструментарийлер (кыскычтар, кайчы, шпателдер) колдонгондон кийин дароо жана тазаланганга чейин ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 12, 17-пункттарына ылайык зыянсыздандырылууга тийиш.

480. Кювет-анализатордун блоктору, өлчөөчү аппаратуранын кюветтери ж.б. өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык/ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 12-пунктуна ылайык зыянсыздандырылат.

481. Кан мазоктору бар предметтик айнектерди микроскопия жүргүзгөндөн кийин ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 12-пунктуна ылайык дезинфекциялык эритмеси бар идишке салат, андан кийин стерилизацияга чейинки тазалоону (СЧТ) жана стерилизациялоону жүргүзөт.

482. Дезинфекциялоочу каражаттарды тандоо ушул Нускаманын 21-тиркемесине ылайык жүргүзүлөт.

483. Донорлордон/пациенттерден венадан кан алуу үчүн вакуумдук пробиркалар/вакутайнерлер лабораториялык текшерүүдөн өткөндөн кийин "Коркунучтуу таштандылар" маркировкасы бар контейнерге/идишке жайгаштырылат жана медициналык таштандылар менен иштөө тартибине ылайык медициналык таштандыларды жугушсуздандыруу пунктуна жеткирилет.

§ 7. Кандын "жараксыздыгын" жугушсуздандыруу

484. Гемотрансмиссивдик инфекциялардын маркерлери бар жана/же жарактуулук мөөнөтү өткөн кан, кандын компоненттери "жараксыз" канга кирет.

485. Кандын жана анын компоненттеринин "жараксыз" үлгүлөрүн бөлүп алууну жана алууну кан даярдоо бөлүмүнүн башчылары жүргүзөт.

486. Жараксыз болгон кан жана анын компоненттери кандын үлгүсүнүн номерин жана жараксыздыктын мүнөзүн көрсөтүү менен атайын журналга катталат.

487. "Жараксыз" канды эсептен чыгаруу жөнүндө акт түзүлөт.

488. "Жараксыз" этикеткасын алып салгандан кийин кан таңгактоочу кагазга салынат жана "Коркунучтуу таштандылар" маркировкасы бар контейнерге/идишке салынат. Автоклавга жугушсуздандырууга берилет.

489. Медициналык таштандылар менен иштөөнүн бекитилген тартибине ылайык медициналык таштандылар алып салынат.

§ 8. Кан менен булганууда персоналдын кийимдерин дезинфекциялоо

490. Булганган канды жугушсуздандыруу төмөндө көрсөтүлгөн ыкмалардын бири менен жүргүзүлүшү мүмкүн.

491. Уруксат берилген дезинфекциялоочу каражаттардын бирине салуу, андан кийин жуу.

492. Коргоочу көз айнекти же калкан экранды дезинфекциялоо: дезинфекциялоочу каражат көз айнек/калкан жасалган материалды бузбагандай, уруксат берилген дезинфекциялоочу каражаттардын бири менен сүртүү.

§ 9. Катуу чөкмө (белок фракцияларынын калдыктары)

493. Катуу чөкмөлөр (белок фракцияларынын калдыктары) ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 18-пунктуна ылайык дезинфекциялоочу каражат менен жугушсуздандырылат.

§ 10. Иштетилген центрифугатты жугушсуздандыруу

494. Эгерде иштетилген центрифугат спирттин ректификациясына дуушар болбосо, анда ал өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык дезинфекциялоочу каражат менен тазаланат.

495. Дезинфекциялоочу каражаттарды тандоо ушул Нускаманын 21-тиркемесине ылайык.

§ 11. Кан препараттарын өндүрүүдө стерилизациялоо

496. Стерилизациялоо ушул Нускаманын 22-главасында каралган эрежелерге ылайык жүргүзүлөт.

497. Флакондорду, пробиркаларды кебез кездемеден жасалган 2 катмарлуу мүшөктө стерилизациялайт, ал стерилизациялык бикске 132 °С+2,2 атм режиминде буу стерилизатордо - 20 мүнөт же кургатуучу шкафта 180 °С температурада 1 саат жайгаштырылат.

498. Стерилизациялоочу чыпкаларды буу стерилизатордо 120 °Ста 45 мүнөт стерилизациялайт.

499. Алюминий капкактарды буу стерилизатордо 120 °Ста 45 мүнөт стерилизациялайт.

500. Кан препараттарынын вирусологиялык коопсуздугу: кан препараттарынын (альбумин) вирусологиялык коопсуздугу 10 сааттын ичинде 58-60 °С температурасында пастеризация жолу менен жетишилет.

501. Стерилизациялык чыпкалоо чыгарылган эритмелердин стерилдүүлүгүн камсыз кылат. Стерилизациялык чыпкалоодо тешикчелеринин чоңдугу 0,8-0,45-0,22 нанометр болгон Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген атайын чыпкалардын комплекси колдонулат.

§ 1. Жалпы жоболор

502. Эндоскопиялык бөлүмдөгү ички жасалгалар, жарыктандыруу, желдетүү, жылытуу ж.б. "Дарылоо-алдын алуу уюмдарына карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар", "Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы актыларды бекитүү жөнүндө" бекитилген ченемдик укуктук актыларда баяндалган Кыргыз Республикасындагы саламаттык сактоо уюмдарынын имараттарына жана жайларына коюлуучу санитардык-эпидемиологиялык талаптарга жана ченемдерге ылайык келиши керек.

503. Стерилизацияланбаган эндоскопиялык манипуляцияларды жүргүзүүдө ССУнун эндоскопиялык бөлүмүндө сөзсүз түрдө төмөнкү жайлар болууга тийиш:

1) врачтын кабинети;

2) эндоскопиялык манипуляциялык бөлмөлөр (бронхоскопия, ашказан-ичеги трактынын жогорку жана төмөнкү бөлүктөрүн изилдөө, цистоскопия, колоноскопия ж.б.);

3) жуучу-дезинфекциялык жай;

4) көмөкчү жайлар. Көмөкчү жайлардын топтому бөлүмдүн максатына жана кубаттуулугуна жараша аныкталат.

504. Эндоскоптор жана анын көмөкчү шаймандары медициналык багыттагы буюмдарга кирет, алар былжырлуу кабыкчалар менен байланышта болот жана/же организмдин стерилдүү ткандарына жана көңдөйүнө кирет.

505. Азыркы учурда колдонулуп жаткан эндоскоптор жана анын көмөкчү шаймандары көп жолу колдонулуучу буюмдарга кирет жана ар бир колдонгондон кийин жогорку деңгээлдеги дезинфекциялоого (ЖДД), басым астында суу буусу менен стерилизациялоого (автоклавдоого) тийиш.

506. Эндоскоптун "бир гана жолу колдонуу үчүн" деген белгиси менен стерилдүү түрдө чыгарылуучу көмөкчү шаймандары бир жолу колдонулат жана пайдалангандан кийин алып салууга жатат.

507. Эндоскопторду жана анын көмөкчү шаймандарын жугушсуздандыруу үчүн дезинфекциялоочу каражаттарды тандоодо ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 4-пунктуна ылайык пайдалануу керек.

508. Эндоскопторду жана анын көмөкчү шаймандарын тазалоодо, дезинфекциялоодо жана стерилизациялоодо Кыргыз Республикасында колдонууга уруксат берилген жабдууларды (орнотмолор, жуугуч машиналар, СЧТ, ЖДД үчүн контейнерлер жана стерилизаторлор) жана материалдарды (бир жолку дезинфекциялоочу салфеткалар, таңгактоочу материалдар ж.б.) колдонууга жол берилет.

509. Алдын ала тазалоо үчүн колдонулган токулбаган кездемеден жасалган бир жолу колдонулуучу дезинфекциялоочу майлыктар.

510. Эндоскопту тазалоонун бардык этаптарына эндоскоптун каналдарын жана/же помпаны/ийкемдүү эндоскоптордун каналдарын автоматтык түрдө жуу үчүн жуучу насосту күч менен толтурууга 150 мл стерилдүү шприц колдонулат.

511. Эндоскопторго бардык көмөкчү шаймандар колдонуудан мурда стерилдүү болушу керек.

512. Жогорку деңгээлдеги дезинфекциялоо этабы (ЖДД) үчүн жумушчу эритме күн сайын дезинфекциялоочу каражатты өндүрүүчүнүн көрсөтмөсүнө ылайык даярдалат жана бир жумушчу сменанын ичинде колдонулат. Бир жумушчу сменанын ичинде даяр жумушчу эритменин визуалдык жана тесттик (химиялык индикатор) контролу жүргүзүлүшү керек. Терс натыйжа болгондо жана көрүнөө булганууда (түстүн өзгөрүшү, булуттуулук жана органикалык заттардын болушу) жумушчу эритмени жаңысына алмаштыруу керек. Жумушчу дезинфекциялык эритмени алмаштырганда идиштерди кылдат жууйт.

513. Эндоскопторду тазалоо бир нече этапта жүргүзүлөт:

Жогорку деңгээлдеги дезинфекцияны (ЖДД) кол менен жүргүзүү:

1) алдын ала тазалоо;

2) жылчыксыздыкты текшерүү;

3) стерилизацияга чейинки тазалоо/дезинфекция менен айкалышкан стерилизацияга чейинки тазалоо;

4) эндоскопту жуучу-дезинфекциялоочу каражаттын калдыктарынан чайкоо;

5) чайкагандан кийин эндоскопту кургатуу;

6) ийкемдүү эндоскопторду жогорку деңгээлде дезинфекциялоо (ЖДД);

7) катуу эндоскопторду химиялык стерилизациялоо;

8) стерилдүү дистирленген сууга чайкоо.

9) эндоскопту стерилдүү дистирленген сууга чайкагандан кийин кургатуу;

10) 70% этил же изопропил спирти менен жуу;

11) үйлөө.

Жуучу-дезинфекциялоочу машинада (ЖДМ) дезинфекциялоо жүргүзүү:

1) алдын ала тазалоо;

2) жылчыксыздыкты текшерүү;

3) стерилизацияга чейинки тазалоо/дезинфекция менен айкалышкан стерилизацияга чейинки тазалоо;

4) эндоскопту жуучу-дезинфекциялоочу каражаттын калдыктарынан чайкоо;

5) чайкагандан кийин эндоскопту кургатуу;

6) жуучу-дезинфекциялоочу машинада (ЖДМ) ийкемдүү эндоскопторду жогорку деңгээлде дезинфекциялоо (ЖДД);

7) чайкоо;

8) кургатуу;

9) 70% этил же изопропил спирти менен жуу;

10) үйлөө.

§ 2. Алдын ала тазалоо

514. Эндоскопту алдын ала тазалоону эндоскопиялык манипуляция бүткөндөн кийин дароо эндоскоптогу биологиялык булгоочу заттардын кургап кетишине жол бербестен эндоскопиялык манипуляциялык бөлмөдө кол менен жүргүзөт. Ийкемдүү эндоскопторду тазалоо жарык булагынан жана соргуч насостон ажыратылганга чейин жүргүзүлөт.

515. Эндоскопторду жана анын көмөкчу шаймандарын алдын ала тазалоо үчүн ушул Нускаманын 21-тиркемесинин таблицасынын 1-пунктунун 2-пунктчасына ылайык дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу керек.

516. Эндоскоптун жумушчу бөлүгү башкаруу блогунан дисталдык учуна чейин бир жолку колдонулуучу дезинфекциялык салфетка менен көрүнгөн булганууларды кетирүү менен сүртүлөт. Колдонулган салфетка "Б" классындагы таштандылар үчүн контейнерге ташталат.

517. Биопсия-аспирация (БА) каналдарынын системасын жуучу-дезинфекциялоочу эритме менен жууйт. Эндоскоптун дисталдык учу эритмени жана абаны кезектешип аспирациялоо менен 150-200 мл жуучу-дезинфекциялоочу эритмеси бар идишке салынат. Процедура абанын аспирациясы менен аяктайт.

518. Биопсия-аспирация (БА) каналдарынын системасы эндоскоптун дисталдык учун суу куюлган идишке 10 секунд салып, суу менен жуулат, процедура абанын аспирациясы менен аяктайт. (Бул пункт ар кандай каражаттар колдонулган учурда алдын ала жана стерилизацияга чейинки тазалоонун жүрүшүндө алардын шайкеш келүү көйгөйлөрүн болтурбоо үчүн аткарылат).

519. Эндоскопту алдын ала тазалоо аяктагандан кийин ал жарыктандыргычтан, видеопроцессордон, аспирациялык насостон ажыратылат жана клапандар алынып, эндоскоптун коннекторуна суу өткөрбөй турган заглушка бекитилет.

520. Эндоскоп жуучу-дезинфекциялоочу жайга өлчөмүн жана дезинфекциялоочу каражаттарга туруктуулугун эске алуу менен эндоскоптор үчүн арналган капкагы бар атайын идиште ташылат.

521. Катуу эндоскоптор тазалоонун алдында комплекттөөчү тетиктерге ажыратылат.

§ 3. Жылчыксыздыкка тест

522. Тест жуучу-дезинфекциялоочу бөлмөдө эндоскоптун тубусун химиялык эритмеге салганга чейин анын жылчыксыздыгын жана бүтүндүгүн ырастоо үчүн жүргүзүлөт.

523. Биринчи тест: агып чыгууну издегичти эндоскопко кошуп, аппаратта ашыкча басым жасоо үчүн аба берилет.

524. Кол менен агып чыгууну издегичти колдонууда манометрде көрсөтүлгөн деңгээлге чейин грушанын жардамы менен ашыкча басым пайда болот ("кургак тест"). Манометрдин көрсөткүчтөрү эндоскоптун өндүрүүчүсү көрсөткөн убакыттын ичинде милдеттүү түрдө байкоого алынат.

525. Абанын чыгышын автоматташтырылган аныктоочу тестерди колдонууда тестердин/манометрдин өндүрүүчүсүнүн көрсөтмөлөрүн аткаруу керек.

526. Эндоскопко абанын кириши сырткы жабуунун чоюлушу боюнча билинет. Түзүлгөн басымдын деңгээли эндоскоптун өндүрүүчүсү сунуштаган белгиден ашпоого тийиш.

527. Экинчи тест: эндоскоп толугу менен сууга салынат. Башкаруу блогунун бурамаларынын жардамы менен киргизилүүчү түтүктүн ийилүү бурчу бардык багытта өзгөртүлөт. Сууга салынган эндоскоптун бетин өндүрүүчү көрсөткөн убакыт аралыгында байкап турушат (абанын чыгышына суу ичиндеги тест). Бул тест өз алдынча же "кургак тест" аяктагандан кийин экинчи этап катары жүргүзүлөт.

528. Эндоскоптун жылчыксыздыгынын бузулгандыгы жөнүндө сызыкча түрүндө чыккан аба көбүкчөлөрүнүн пайда болушу күбөлөндүрөт. Эгерде жылчыксыздыктын бузулушу аныкталса, тестерди өчүрбөй туруп, өндүрүүчүнүн талаптарына ылайык аракеттенүү керек. Кургак тестти гана жүргүзүү сунушталат, андан кийин эндоскоп стерилизацияга чейинки тазалоо баскычына өтөт.

529. Тестерге аба берүүнү өчүрүү (агып чыгууну кол менен издегичти колдонууда басымды кетирүү) менен агып чыгууну издегичи бар эндоскоп суудан алып чыгарылат, бир нече секунддан кийин тестер аба берүүчү түзүлүштөн, андан кийин эндоскоптон ажыратылат.

§ 4. Стерилизацияга чейинки тазалоо/дезинфекция менен айкалышкан стерилизацияга чейинки тазалоо

530. Жуучу-дезинфекциялоочу бөлмөдө сыйымдуулугу 10 литрден кем эмес эки жуучу ваннада/капкагы бар атайын контейнерлерде жүргүзүлөт.

531. Эндоскоп жана анын алынуучу бөлүктөрү шприцтин же помпанын/жуугуч насостун жардамы менен көмөкчү шаймандар аркылуу бардык каналдарын мажбурлап толтуруу менен жуучу же жуучу-дезинфекциялоочу каражаттын эритмесине толугу менен салынат.

532. Көмөкчү шаймандар эритмеде калтыруу менен ажыратылат. Клапанды толук эритме менен толтуруу үчүн эритмеде клапандар менен бир нече кыймылдар жасалат. Каналдардын толук толушу жөнүндө эндоскоптун чыгуучу тешиктеринен аба көбүкчөлөрүнүн чыгуусунун токтошу күбөлөндүрөт.

533. Стерилизацияга чейинки тазалоо/дезинфекция менен айкалышкан стерилизацияга чейинки тазалоо үчүн колдонулуучу жуучу-дезинфекциялоочу каражатты колдонуу боюнча нускамада көрсөтүлгөн убакыттын ичинде эндоскопту эритмеде кармап туруу керек.

534. Дезинфекциялык эритмеде экспозиция аяктагандан кийин эндоскоптун сырткы бети бир жолку колдонулуучу таза салфетка менен булгануудан тазаланат.

535. Каналды тазалоо атайын жумшак бир жолку колдонулуучу щеткалар (каналдын диаметрине туура келген) менен жүргүзүлөт, аба/суу берүүчү клапан жана адаптер, аспирация клапаны, биопсия клапаны, кирүүчү түтүктүн учу, элеватордун механизми (дуоденоскоп үчүн), клапан уячасы, ошондой эле өндүрүүчүнүн сунуштарына ылайык бардык жеткиликтүү каналдар.

536. Каналдарды тазалоо щеткада көзгө көрүнгөн биологиялык булгануулар аныкталбай калганга чейин (3 жолудан кем эмес) улантылат.

537. Каналдарды тазалоо үчүн көмөкчү шаймандар кошулат, ал аркылуу бардык каналдар биологиялык булгоочу заттардын калдыктарын жок кылуу үчүн шприцтин же помпанын/жуугуч насостун жардамы менен жуулат.

538. Каналдардагы каражаттын эритмеси шприцтин же помпанын/жуугуч насостун жардамы менен көмөкчү шаймандар аркылуу чыгарылат.

539. Бардык тазалоо жол-жобосу контаминацияланган суюктуктун чачырап кетүүсүн болтурбоо үчүн эндоскопту жана алынуучу бөлүктөрүн (клапандарды) эритмеге толук салуу менен жүргүзүлөт.

§ 5. Эндоскопту жуучу/жуучу-дезинфекциялоочу калдыктардан чайкоо

540. Эндоскоп ичүүчү сапаттагы сууга салынат. Душтун башынын жардамы менен эндоскоптун сырткы беттери жана анын бөлүктөрү жакшылап жуулат. Ар бир эндоскопту чайкоо үчүн суу түтүгүнөн ичүүчү сапаттагы суунун жаңы порциясы колдонулат.

541.Каналдар шприцтин же помпанын/жуугуч насостун жардамы менен көмөкчү шаймандар аркылуу суу менен чайкалат.

§ 6. Чайкагандан кийин эндоскопту кургатуу

542. Эндоскоптун сырткы бети таза салфеткалар менен кургатылат. Каналдардагы суу шприцтин же помпанын/жуугуч насостун жардамы менен көмөкчү шаймандар аркылуу абаны үйлөп же аспирация менен чыгарылат. Кургатуу суу менен ЖДД жүргүзүү үчүн дезинфекциялоочу каражаттын суу менен аралашып кетпеши үчүн жасалат.

543. Азопирамикалык, фенолфталеиндик сынамдарды коюу аркылуу тазалоонун сапатын контролдоо жүргүзүлөт. Тазалоо сапаты ар бир онунчу тазалануучу эндоскоп менен, бирок бир нөөмөттө бир эндоскоптон кем эмес тестирленет.

§ 7. Жогорку деңгээлдеги ийкемдүү эндоскопторду дезинфекциялоо

544. Жогорку деңгээлдеги дезинфекция зонасында (ЖДД) жуучу-дезинфекциялоочу жайда сыйымдуулугу 10 литрден кем эмес эки жуучу ваннада/капкагы бар контейнерлерде жүргүзүлөт.

545. Эндоскоп шприцтин же помпанын/жуугуч насостун жардамы менен көмөкчү шаймандар аркылуу каналдарды толтуруу менен дезинфекциялоочу каражаттын эритмесине толук салынат. Жогорку деңгээлдеги дезинфекция (ЖДД) процессин жүргүзүүдө жогорку деңгээлдеги дезинфекция (ЖДД) зонасына орнотулган помпа/жуугуч насос колдонулат.

546. Көмөкчү шаймандар шприц аркылуу дезинфекциялоочу каражаттын эритмеси менен толтурулуп, ажыратылат жана эндоскоп менен бирге эритмеде калтырылат, шприц потенциалдуу инфекцияланган таштандылары бар идишке ташталат (Б3 классы).

547. Эндоскоптун жана көмөкчү шаймандардын сырткы беттеринен аба көбүкчөлөрү салфетка менен алып салынат. Ички көңдөйлөрдү дезинфекциялоочу каражат менен толтуруу үчүн клапандар менен эритмеде бир нече аракеттер жасалат.

548. Дезинфекциялык кармоо убактысынын узактыгы (экспозиция) дезинфекциялык каражатты өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык жүргүзүлөт. Помпаны/жуугуч насосту колдонууда эритме дезинфекциялык кармоо мезгилинде каналдар аркылуу күч менен айланат. Жогорку деңгээлдеги (ЖДД) дезинфекциялоо үчүн эритмени же колдонууга даяр дезинфекциялоочу каражатты колдонуу режимин контролдоо: жумушчу таасир этүүчү заттын (ТЗ) концентрациясы (көп жолу колдонулуучу каражаттар үчүн) химиялык индикаторлор менен (нөөмөттө бир жолудан кем эмес) жүргүзүлөт.

549. Дезинфекциялык кармоо аяктагандан кийин эритмени каналдардан жаңы кошулган көмөкчү шаймандардын жана стерилденген шприц аркылуу кол менен же помпанын/жуугуч насостун жардамы менен үйлөтүшөт.

550. Тазалоонун кийинки этабы башталганга чейин персонал халатты же алжапкычты, жеңчени, кол капты тазалоо зонасында чечип, колду гигиеналык тазалоодон кийин жогорку деңгээлдеги дезинфекция зонасына (ЖДД) өтүп, стерилдүү кол кап киет.

§ 8. ЖДД/Катуу эндоскопторду химиялык стерилизациялоо

551.Катуу эндоскоп стерилизацияга чейинки тазалоо (СЧТ) этабынан кийин химиялык стерилизацияланууга/басым астында суу буусу же плазма стерилизациясы менен стерилизацияланууга тийиш.

552. Катуу эндоскопторду химиялык стерилизациялоо ушул Нускаманын 21-тиркемесиндеги таблицанын 4-пунктуна ылайык аткарылат.

553. Басым астында суу буусу менен стерилизациялоо (автоклавдоо) же плазмалык стерилизациялоо катуу эндоскоптордун нускамасына жана стерилизациялоо режимине ылайык жүргүзүлөт.

§ 9. Жогорку деңгээлдеги дезинфекциядан (ЖДД)/химиялык стерилизациядан кийин эндоскопту чайкоо

554. Стерилизациялык кармоо убактысы аяктагандан кийин буюмдар каражаттан алып чыгарылат жана стерилдүү идиштерди жана стерилдүү дистирленген сууну жана стерилдүү инструменттерди (шприцти) колдонуп, асептика эрежелерин сактоо менен жуулат, ишти стерилдүү кол кап кийип жүргүзөт. Стерилдүү буюмдарды стерилизациялоо жана каражаттардын калдыктарынан чайкоо үчүн пайдаланылуучу идиштер буу методу/химиялык метод менен алдын ала стерилизацияланат.

555. Дезинфекцияланган эндоскоп жана анын инструменттери сууга толук салынганда стерилдүү дистирленген суу менен жуулат. Чайкоо тартиби колдонулуучу каражаттын нускамасында жазылган (чайкоонун саны жана узактыгы). Ар бир каналды чайкоо үчүн колдонулган суунун көлөмү кеминде 90 мл болушу керек.

556. Эндоскоптун каналдары сууну аба менен алмаштырып, көмөкчү шаймандар аркылуу стерилдүү шприцтин, помпанын/жуугуч насостун жардамы менен чайкалат. Эндоскоптон көмөкчү шаймандар ажыратылат. Эндоскоптун сырткы беттери стерилизацияланган салфетка жана/же душтун башы менен жуулат. Көмөкчү шаймандар стерилдүү дистирленген суу менен жакшылап чайкалат.

557. Эндоскоп, клапандар жана көмөкчү шаймандар суудан алып чыгарылат жана (алардан сууну алдын ала агызып) стерилдүү шейшепке которулат. Стерилдүү салфеткалар менен эндоскоптун сырткы беттери, клапандары кургатылат. Көмөкчү шаймандар кошулуп, каналдар стерилизацияланган силикон түтүкчөсү аркылуу абаны үйлөп же аспирация менен кургатылат.

558. Эндоскоптун каналдары 70% этил/изопропил спирти менен жуулат жана алар кеминде 50 мл аба менен үйлөтүлөт (пайдаланылуучу спирттин саны эндоскоптун белгилүү моделиндеги жуулчу каналдардын көлөмүнө ылайык келиши керек).

559. Чайкоо үчүн стерилдүү дистирленген суу бир жолу колдонулат.

560. Эндоскопторду кол менен тазалоо цикли журналга жазылышы керек.

§ 10. Жуучу-дезинфекциялоочу машинада (ЖДМ) дезинфекциялоо жүргүзүү

561. Эндоскопторду механикалаштырылган ыкма менен тазалоо жуучу-дезинфекциялоочу машинанын (ЖДМ) өндүрүүчүсүнүн нускамасына ылайык жүргүзүлөт.

§ 11. Эндоскопторду ташууга жана сактоого талаптар

562. Эндоскоптордун таңгагы катары түстүү (кызыл, жашыл) маркаланган бир жолку полиэтилен таңгактары, токулган жана токулбаган (тазаланган эндоскопторду таңгактоо үчүн стерилдүү) материал колдонулат. Эндоскопторду жайлардын ортосундагы коридорлордо ташууда капкагы бар атайын контейнерлер жана зарыл болгон учурда арабалар колдонулууга тийиш.

563. Таза жана кир эндоскопторду аралаштырбоону алдын алуу үчүн жуучу-дезинфекциялоочу бөлүмдө бөлүнгөн персонал менен контейнерлерди маркалоонун ар кандай варианттарын кароо зарыл.

564. Тазаланган эндоскоптор нөөмөттөрдүн ортосунда ажыратылган түрдө, стерилдүү материалга таңгакталган же асептикалык шарттарда таңгакталбаган, каттоо күбөлүгү бар адистештирилген (сактоо/сактоо жана кургатуу үчүн) шкафтарда сакталат.

565. Эндоскопторду сактоо үчүн шкафтар белгиленген тартипте шкафты пайдалануу нускамасына ылайык техникалык тейлөөдөн жана текшерүүдөн өтүүгө тийиш.

566. Стерилдүү кездемеден жасалган чехолдорго таңгакталган жана атайын шкафтарга салынган эндоскоптордун сактоо мөөнөтү 72 сааттан ашпоого тийиш. Эндоскопту сактоо мөөнөтү аяктагандан кийин ал ЖДДга/кайталап стерилизацияланууга тийиш. Эндоскопторду модернизацияланган шкафтарда сактоонун шарттары жана узактыгы өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык жүргүзүлөт.

567. Эндоскоптун алынып салынуучу тетиктери шкафта эндоскоптон өзүнчө сакталат.

568. Катуу жана ийкемдүү эндоскопторду, ошондой эле алардын инструменттерин пароформалин камерапарында жана озон стерилизаторлорунда стерилизациялоого тыюу салынат.

569. Эндоскопту жана анын көмөкчү шаймандарын иштебеген жабдууларды сактоо үчүн гана арналган эндоскоптун чемоданында сактоого тыюу салынат.

§ 12. Эндоскопторду жана алардын инструменттерин тазалоодо, дезинфекциялоодо жана стерилизациялоодо этияттык чаралары

570. Атайын даярдалган, В гепатитине каршы эмделген медперсоналга гана иштөөгө уруксат берилет.

571. Химиялык заттарга жогорку сезгичтиги бар жана аллергиялык оорулар менен ооруган адамдарга иштөөгө уруксат берилбейт.

572. Эндоскопторду, клапандарды жана анын көмөкчү шаймандарын тазалоодон кийин бөлмөнү желдетүү керек.

573. Жумушчу дезинфекциялык эритмелери бар идиштер тыгыз жабылган капкактар менен жабылышы керек. Идиштерде каражаттын аталышы, анын концентрациясы, багыты, даярдоо датасы, жарактуулуктун акыркы мөөнөтү көрсөтүлгөн так жазуулар болушу керек.

574. Эгерде каражат кокустан ашказанга кирип кетсе, жабырлануучу майдаланган активдештирилген көмүр менен бир нече стакан сууну ичүүсү керек. Жогорку дем алуу жолдорунун дүүлүгүүсүнүн белгилери пайда болгондо жабырлануучуну абага чыгаруу, кеңилжээрди жуу, жылуу суу берүү керек. Зарылдыгына жараша медициналык жардам алуу үчүн врачка кайрылуу керек.

575. Иш учурунда жана жумуш аяктагандан кийин жайды ушул Нускаманын 17-главасына ылайык тазалоо зарыл.

576. Жумуш ордунда тамак ичүүгө жана тамеки чегүүгө тыюу салынат.

577. Нускамада уруксат берилбесе, эндоскопту буу автоклавына салууга болбойт.

578. Эндоскопторду дезинфекциялоо үчүн уруксаты жок дезинфекциялоочу каражаттарды колдонууга тыюу салынат.

§ 1. Жалпы талаптар

579. Акупунктуралык ийнелер - жука металл ийнелер (диаметри 0,2-0,3 мм, узундугу 1-15 см), алардын жардамы менен биологиялык активдүү чекиттер дүүлүктүрүлөт, белгилүү бир ыкмалардын жардамы менен тери катмарынын бүтүндүгүн бир аз бузуу менен адамдын ткандарынын ар кандай тереңдигине киргизилет. Акупунктуралык ийне туткадан жана стерженден турат, алар металл зымдын бүтүн бөлүгүнөн жасалышы керек, бул ийнени адам денесинин ткандарына киргизгенде жана алып салганда туткасынын стерженден бөлүнүп сынып калуусунун алдын алат.

580. Жол-жоболорду жүргүзүүдө ар бир оорулууга акупунктуралык ийнелердин жана стерилдүү бир жолку кол каптардын жаңы топтому колдонулат.

581. Акупунктуралык ийнелер, алар жасалган материалга карабастан, бир жолу колдонулат. Акупунктуралык ийнелерди көп жолу (кайталап) колдонууга жол берилбейт.

582. Медперсонал процедурага чейин жана андан кийин кол гигиенасын сактоого милдеттүү.

583. Акупунктуралык чекит жайгашкан жердеги тери манипуляцияга чейин жана андан кийин ушул Нускаманын 3-тиркемесине ылайык Кыргыз Республикасында ушул максаттар үчүн уруксат берилген антисептикке малынган тампон менен тазаланат.

584. Колдонулган акупунктуралык ийнелер өзүнчө тешилбеген инфекцияланган таштандылар үчүн капкагы бар идишке ташталат.

585. Медициналык таштандылар медициналык таштандылар менен иштөөнүн бекитилген тартибине ылайык алып салынат.

§ 2. Ийне рефлексотерапиясы үчүн топтом

586. Ийне рефлексотерапиясын жүргүзүү үчүн төмөнкү топтом түзүлөт:

1) стерилдүү лоток;

2) стерилдүү акупунктуралык ийнелери бар таңгак;

3) стерилдүү/бир жолку колдонулуучу спирт салфеткалары;

4) таңгактагы стерилдүү пинцет;

5) стерилдүү/стерилдүү эмес кол каптар;

6) дезкаражаттар үчүн идиш;

7) медициналык таштандылар үчүн идиш.

§ 1. Жалпы талаптар

587. Медициналык мекеменин бардык бөлүмдөрүндө жазуу жүзүндө жыйноо графиги болууга тийиш.

588. Жыйноо атайын жыйноочу шаймандарды (контейнери бар араба, моп үчүн кармагыч, чечип алынуучу моп топтому ж.б.), түгү жок жарым синтетикалык чүпүрөктөрдү (вискоза, эластан менен целлюлоза, полиэстер ж.б.) пайдалануу менен жүзөгө ашырылат.

589. Жыйноочу шаймандар маркаланууга жана багыты боюнча гана колдонулууга тийиш (жайларды көрсөтүү менен), алар өзүнчө желдетилүүчү жайда сакталышы керек.

590. Полду жуу атайын жыйноочу шаймандарды (контейнери бар араба, моп кармагыч жана чечип алынуучу моп топтому) пайдалануу менен жүзөгө ашырылат. Кургак же нымдуу тазалоо үчүн алмаштырылуучу тиркемелери бар моп швабра.

591. Ар бир бөлүмдө жыйноонун бардык түрлөрүн жүргүзүү үчүн жуучу жана дезинфекциялоочу каражаттардын жетиштүү запасы болууга тийиш.

592. Жыйноо азыраак булганган жерден эң булганган жерге, ошондой эле жогорудан ылдыйга карай башталышы керек.

593. Полду жана чаңды шыпырууга, кургак сүртүүгө катуу тыюу салынат.

594. Жумушчу/жуучу-дезинфекциялоочу эритмелерди жыйноодо/даярдоодо персонал коргонуунун жеке каражаттарын: атайын форманы, чепчикти/жоолукту, жабык бут кийимди, чарбалык кол каптарды колдонушу керек. Маска, коргоочу көз айнек - суюктуктун чачырашы жана төгүлүшү күтүлгөндө колдонулат.

595. Жыйноодо дезинфекциялоочу каражаттар ар бир буюм, жай, кырдаал үчүн жана микроорганизмдердин туруктуулугуна ылайык тандап алынат жана тандоо ушул Нускаманын 22, 23-тиркемелерине ылайык жүргүзүлөт.

596. Жыйноочу шаймандар пайдаланылгандан кийин тиешелүү жуучу-дезинфекциялык эритме менен аарчуу/чачуу/чылап коюу методу менен жугушсуздандырылышы керек, андан кийин чайкоо жана кайталап колдонуу алдында кургатуу керек.

597. Санитардык жайлар күн сайын тазаланышы керек (күнүнө үч жолудан кем эмес жана зарылдыгына жараша).

598. ССУда жыйноо түрлөрү:

1) алдын ала жыйноо - жумуш башталганга чейин горизонталдуу беттердеги чаңды кетирүү;

2) күндөлүк жыйноо - жумуш күндүн ичинде жүргүзүлөт;

3) жыйынтыктоочу жыйноо - жумуш күн аяктагандан кийин жүргүзүлөт;

4) башкы жыйноо - жети күндө 1 жолу жүргүзүлөт.

§ 2. Процедуралык жана таңуучу кабинеттерди тазалоо

599. Жумуш күндүн/жумуш нөөмөтүнүн башында алдын ала тазалоо жүргүзүлөт. Алдын ала тазалоодо бардык жалпак горизонталдуу беттер жуучу-дезинфекциялоочу эритмелерди колдонуу менен жарым синтетикалык чүпүрөктөр менен сүртүлөт.

600. Пахта кездемесин колдонууга тыюу салынат, анткени активдүү заттар нейтралдаштырылып, үстүнкү бетте эмес, пахтадан жасалган чүпүрөктө калып калат.

601. Жумуш күнү/жумуш нөөмөтүндө күндөлүк жыйноо иштери жүргүзүлөт. Учурдагы тазалоодо полдон кокустан түшкөн шариктер, салфеткалар жана башка буюмдар алып салынат. Төгүлгөн суюктук дезинфекциялоочу каражатка малынган чүпүрөк менен сүртүлөт.

602. Ар бир медициналык процедурадан кийин манипуляциялык, операциялык/таңуучу стол жуучу-дезинфекциялоочу эритмелерди колдонуу менен жарым синтетикалык чүпүрөктөр менен сүртүлөт.

603. Зарыл болгон учурда полду, дубалдарды жана эшиктерди дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу менен нымдуу жыйноо жүргүзүлөт.

604. Жумуш күндүн/жумуш нөөмөтүнүн аягында - же ошол күнү операция болгон же болбогонуна карабастан акыркы тазалоо жүргүзүлөт.

605. Биринчи кезекте эшиктин туткалары, отургучтар ж.б. дезинфекциялык эритмеге малынган чүпүрөктөр менен сүртүлөт. Раковиналар дезинфекциялоочу каражаттар менен тазаланат.

606. Полду жуу атайын жыйноочу инвентарды (контейнери бар арабаны, моптун кармагычын жана алып коюлуучу инструменттерин) пайдалануу менен ишке ашырылат.

607. Тазалыктын өзгөчө режимин сактоону талап кылган жайлар (ара төрөлгөн балдар палаталары, инфекциялык кутулар, реанимация бөлүмүнүн жана интенсивдүү терапиянын палаталары, операциялык блок ж.б.) акыркы жыйноодон кийин зарылдыгына жараша мезгил-мезгили менен 30 мүнөт бактерициддик ультрафиолет лампалары менен нурландырылат.

608. Түзүлгөн графикке ылайык 7 күндө бир жолу башкы тазалоо иштери жүргүзүлөт.

609. Башкы тазалоону жүргүзүүдө бөлмө эмеректерден максималдуу түрдө бошотулат же иштетилип жаткан беттерге жана объекттерге эркин жетүү үчүн жайдын ортосуна жылдырылат.

610. Шыптар жана дубалдар дезинфекциялоочу эритмеге малынган чүпүрөк менен сүртүлөт.

611. Терезелер таза суу же атайын уруксат берилген айнек тазалоочу каражат менен тазаланат.

612. Жылытуучу батареялардын арты жана алардын аралары таза суу менен жуулат.

613. Жыйноо полду жууп-тазалоочу эритмелерди колдонуу менен аякталат.

614. Башкы жыйноо аяктагандан кийин персонал анын жүргүзүлгөндүгү жөнүндө башкы жыйноо жүргүзүү графигине (журналына) белги коёт.

615. Бактерициддик ультрафиолет лампаларын 60 мүнөт иштетет жана журналга белги коёт (кварцтоо жөнүндө). Бактерициддик ультрафиолет лампалары 70% этил спирти менен сүртүлөт.

616. Абаны тазалоо жана зыянсыздандыруу үчүн рециркуляторду колдонуу сунушталат.

§ 3. Палаталарды тазалоо

617. Палаталарды тазалоо күн сайын (эрте менен жана кечинде) жүргүзүлөт.

618. Палаталарды күнүмдүк тазалоо күнүнө 2 жолудан кем эмес жана зарылдыгына жараша жүргүзүлөт.

619. Биринчи кезекте жуучу-дезинфекциялоочу эритмелерди колдонуу менен чүпүрөктөр менен эшиктин туткалары, отургучтар, керебеттер, өчүргүчтөр ж.б. сүртүлөт. Раковиналар дезинфекциялык тазалоочу каражаттарды колдонуу менен тазаланат.

620. Акырында пол жуучу-дезинфекциялоочу эритмелерди колдонуу менен жуулат.

621. Полду жуу атайын жыйноочу инвентарды (контейнери бар арабаны, моптордун кармагычын жана алып коюлуучу мопторду) пайдалануу менен ишке ашырылат.

622. Тазалоодон кийин жайды 10-15 мүнөт желдетүү жүргүзүү керек.

623. Палаталык бөлүмдөрдү башкы жыйноо график боюнча 1 күндө 7 жолудан кем эмес дубалдарды, полдорду, жабдууларды, инвентарды, шам чырактарды тазалоо менен жүргүзүлөт.

624. Терезелер таза суу же уруксат берилген атайын айнек тазалоочу каражат менен тазаланат.

625. Жылытуучу батареялардын артындагы аралык таза суу менен жуулат.

626. Раковинаны, унитазды тазалоочу дезинфекциялоочу каражаттарды же сода менен тазалап, андан кийин таза суу менен чайкоо керек.

627. Полду дезинфекциялоочу эритмени колдонуу менен жууп, андан кийин таза суу менен жууп тазалоо менен жыйноо аяктайт.

628. Тазалоонун бардык түрүн жүргүзүү үчүн жуучу-дезинфекциялоочу эритмелерди тандоо ушул Нускаманын 22, 23-тиркемелерине ылайык жүргүзүлөт.

629. Саламаттык сактоо уюмдарындагы эпидемиологдордун пландуу текшерүүлөрүнөн, эпидемиологиялык көрсөткүчтөрүнөн, ИК адистеринин мониторинг сапарларынан тышкары. Күн сайын улук жана иш план боюнча башкы медициналык айымдарга чоң жоопкерчилик жүктөлөт - жүргүзүлгөн дезинфекциялоону контролдоо жана ДКнын жумушчу эритмесинин сапатын контролдоо. Жүргүзүлгөн дезинфекциялоону контролдоо (жыйноонун бардык түрлөрүн жүргүзүү) боюнча сапатты контролдоону баалоонун бир же бир нече методдору жүргүзүлөт.

630. Жүргүзүлгөн дезинфекциялоону контролдоо/баалоо төмөнкүдөй методдор менен ишке ашырылат:

1) визуалдык - медициналык айым объекттин санитардык абалын гана баалабастан, дезинфекциялык иш-чаралардын өз убагында жана толук жүргүзүлүшүн баалаганда;

2) химиялык - индикатордук тест-тилкелерди колдонуу менен (дезинфекциялоочу каражаттын калдык саны);

3) инструменттик - флюоресцирлеөчү гелдерди жана штамптарды пайдалануу менен. Мисалы, медициналык айым бөлүмдө баратып, маанилүү объект көрөт. Аны атайын штамп менен белгилөө жетиштүү. Андан ары жыйноодон кийин бул белгиленген жер ультрафиолет нуру менен текшерилет. Эгерде белги калса, анда тазалоо жүргүзүлгөн учурда бул бет тазаланган эмес болот;

4) АТФ люминометрлер - алардын жардамы менен ар кандай беттин же жайдын биологиялык булгануу даражасын аныктоого мүмкүн болгон приборлор. Анын аракети биолюминесценция принцибине негизделген. Аспап тазаланган бетте протеиндин калдыктарынын санын көрсөтүүгө мүмкүндүк берет жана биологиялык булгануунун мониторингин камсыз кылат;

5) бактериологиялык - бактериологиялык контроль жүргүзүү үчүн жууп-тазалоолор колдонулат. Сапаттуу жүргүзүлгөн дезинфекция жөнүндө мындай учурда санитардык-көрсөтмө микрофлоранын, б.а. ичеги таякчаларынын, көк ириң таякчалардын, аптын стафилококктордун өсүшүнүн жоктугу айтып турат.

§ 1. Жалпы жоболор

631. Обочолонтуу-чектөө иш-чаралары - жугушу мүмкүн оорулары бар/абалдагы пациенттерден башка пациенттерге, медициналык кызматкерлерге жана стационарга келгендерге инфекциянын козгогучтарынын жугушун алдын алуу максаты болуп эсептелген иш-чаралардын комплекси. Инфекциянын жайылышын алдын алуу максатында.

632. Обочолонтуу-чектөө иш-чаралары бир пациентке да (жеке изоляция), пациенттердин тобуна да (когорттук изоляция) дайындалат. Когорттук обочолонтуу бир эле козгогучту бөлүп чыгарган пациенттердин тобуна, ошондой эле эпидемиялык коркунучтуу штаммдарды алып жүрүүчү менен контактта болгон пациенттердин тобуна карата колдонулат.

633. Когорттук обочолонтууну колдонууда төмөнкүдөй шарттар сакталууга тийиш - обочолонгон пациенттерге кам көрүүчү персонал башка бейтаптар менен байланышта болбошу керек.

634. Обочолонтуу-чектөө иш-чараларын жүргүзүү үчүн көрсөткүчтөр (пациентте инфекциянын болушу):

1) аба аркылуу жугуу жолу - кызамык, өпкө, кекиртек кургак учугу, чечек ж.б.;

2) тамчы жолу аркылуу жугуу - вирустук конъюнктивит (аденовирустук инфекция), менингококк инфекциясы, грипп, өпкө чумасы, ТОРС, кызамык, COVID-19 ж.б.;

3) контакттуу жугуу жолу - энтеровирустук инфекция, "А" гепатити, ичеги инфекциялары, шарттуу-патогендик бактериялардан пайда болуучу бактериялык инфекциялар, пациенттин организминдеги ар кандай локустардын көптөгөн антибиотикке туруктуулугу бар шарттуу-патогендик бактериялар менен колонизацияланышы, тери инфекциялары, күйүк же жара инфекциясы (ИОХВ ж.б.), вирустук конъюнктивит (аденовирустук инфекция) жана жугуунун контакттуу жолу менен жугуучу башка инфекциялар.

§ 2. Инфекциялардын жугуу жолдорунун мүнөздөмөсү

635. Аба аркылуу жугуу жолу: козгогучтарды алып жүрүүчүлөр 5 микрон же андан аз бөлүкчөлөр болуп саналат, алар микроорганизмдерди камтыган тамчы же чаң бөлүкчөлөрү катары жугат. Жөтөлгөндө, чүчкүргөндө, сүйлөгөндө же былжыр аспирациясы же бронхоскопия сыяктуу процедураларда бөлүкчөлөр жугат.Бөлүкчөлөр абада бир нече саат бою калып, бөлмөгө же алыс аралыктарга кеңири тарайт. Аба аркылуу жугууну алдын алуу үчүн абаны атайын тазалоо жана желдетүү зарыл.

636. Тамчы аркылуу жугуу жолу: козгогучтарды алып жүрүүчүлөр 5 микрон же андан көп бөлүкчөлөр болуп саналат, алар инфекциялык микроорганизмдерди камтыган тамчылар катары аба аркылуу жугат. Инфекциянын пайда болушу үчүн мурундун, ооздун былжырлуу челине же көздүн конъюнктивасына контакт болушу керек. Жөтөлгөндө, чүчкүргөндө, сүйлөгөндө же былжыр аспирациясы же бронхоскопия сыяктуу процедураларда бөлүкчөлөр пайда болот жана жугат. Алар абада көпкө турбайт жана болжол менен 1-1,5 метр аралыкка гана тарашы мүмкүн.

637. Курч респиратордук оорулары бар пациенттерге карата алдын алуунун төмөнкүдөй кошумча аба-тамчы аркылуу чаралар колдонулушу керек:

1) өзүнчө палатага бөлүү;

2) персонал палатага кирердин алдында 3-4 катмарлуу хирургиялык масканы же N95/FFP2/FFP3 респираторун (пациентте кургак учуктун ачык формасы ж.б. инфекциялар болгон учурда) кийиши керек жана чыгаардын алдында чечүүгө тийиш;

3) маска же респиратор бетке тыгыз жайгашышы керек;

4) палатанын эшиги дайыма жабык болушу керек.

638. Контакттуу жугуу жолу: инфекциянын козгогучу түздөн-түз инфекцияланган же колонизацияланган пациенттен башка пациентке, же контаминацияланган предметтер (инструменттер, жабдуулар жана приборлор, пациенттин айлана-чөйрөсү, эшиктин туткасы, булганган шейшептер ж.б.) аркылуу же медициналык кызматкердин колдору аркылуу жугат.

639. Хирургиялык инфекция бар пациенттерди обочолонтуу өзүнчө палатада же ириң хирургия бөлүмүндө жүргүзүлөт.

640. Ириң бөлүнүп чыккан жарааты бар пациенттерди таңууну өзүнчө таңуучу жайда же ал жок болсо, ириңсиз таза таңууну жүргүзгөндөн кийин жүргүзөт.

641. Дарылоо-диагностикалык иштерди жүргүзүү үчүн ириң хирургия бөлүмүндө/палаталарында төмөнкүдөй хирургиялык инфекциялар менен ооругандар жайгаштырылат: хирургиялык сепсис; неклостридиалдык анаэробдук инфекция менен жумшак ткандардын ириңдүү жаралары; курч хирургиялык оорулар жана жумшак ткандардын кеңири жаралары, жумшак ткандардын жана сөөктөрдүн дефекттери; остеомиелит; иривдүү артрит; "узакка кысылуу" синдрому; ириңдүү-некротикалык, "диабеттик бут" формасы менен нейропатиялык инфекцияланган, трофикалык жаралар; операциядан кийинки оор ириңдүү оорулар.

642. Метициллин (оксациллин) - резистенттүү алтын түстүү стафилококк (MRSA), " А" тобундагы стрептококк, курч респиратордук оорулар жана башка эпидемиялык коркунучтуу инфекциялар менен келип чыгуу мөөнөтүнө карабастан кандай болбосун локализациядагы ырасталган инфекция бар пациенттер өзүнчө палатага обочолонтулууга тийиш, мында: персонал палатага киргенде ЖКК комплектти жана аны чыгууда чечет; персонал палатага киргенде кол кап киет жана чыгуунун алдында чечет; персонал палатага киргенде жана чыкканда колдорун суусуз (спирттүү) антисептик менен тазалайт; оорулууларды таңуу палатада жүргүзүлөт.

643. Медициналык персоналга пациенттен бөлүнүп алынган козгогучтун аталышы бар табличканы илүү жолу жана алдын алуунун контакттуу чараларын сактоо керек экендигин эскертүү менен обочолонтуу-чектөө иш-чараларын сактоо зарылдыгы жөнүндө дайыма эскертилип турат.

§ 1. Терминдердин аныктамасы жана жалпы маалымат

644. Жеке коргонуу каражаттары (ЖКК) обочолонтуу-чектөө чаралары, административдик жана инженердик контролдоо чаралары менен айкалышта колдонулат. ЖККны колдонууга көрсөткүчтөр жагдайдын факторлору, максаттуу контингент, таасир этүү тобокелдиги, иштин тиби (медициналык манипуляциялар) жана козгогучту берүү механизмдери (контакттык, аба-тамчы же аэрозолдук) менен аныкталат. ЖККны ашыкча же туура эмес колдонуу аны менен камсыздоонун тартыштыгынын күчөшүнө жана инфекция коркунучунун жогорулашына алып келет.

645. Жеке коргонуу каражаттары (ЖКК) - кызматкер тарабынан зыяндуу жана коркунучтуу факторлордун таасирин болтурбоо же азайтуу, ошондой эле жугуудан жана булгануудан коргоо үчүн колдонулуучу каражаттар.

646. Жугууну, бардык инфекцияларды алдын алуунун алкагында дем алуу органдарын, көздү, денени жана колду коргоочу каражаттарды камтыган ЖКК колдонулат.

647. Дем алуу органдарынын ЖККсы (фильтрлөөчү) - пайдалануучу айлана-чөйрөдөн дем алган абаны тазалоону (тамчылардан жана бөлүкчөлөрдөн) камсыз кылуучу дем алуу органдарын жекече коргоо каражаты. Чыпкалоочу респираторлор жана төрт катмарлуу, бир жолку медициналык маскалар колдонулат.

648. Респиратор - микроорганизмдерди, биологиялык жана химиялык булганууларды дем алуудан коргоону камсыз кылуучу түзүлүш. Маскалардан айырмаланып, респираторлор бетке тыгыз жабышып, мүмкүн болушунча максималдуу жылчыксыздыкты камсыз кылат. Ырасталган/шектүү учур менен контактта, 2-3-класстагы коргоочу респираторлорду (FFP2 же FFP3 же N95) колдонуу сунушталат. FFP3 респиратору инфекциялык аэрозоль пайда болгон процедураларды жүргүзүүдө дайыма колдонулушу керек.

649. Медициналык хирургиялык, 3-4 катмарлуу маска инфекциялык бөлүкчөлөрдүн ташуучудан башка адамдарга өтүшүнө тоскоол болгон бир жолку медициналык буюм. Маскалар ташуучунун бетин ири тамчылардан жана анын айланасындагылардан сырткы эки катмардын ортосунда жайгашкан чыпкалоочу катмардын жана нымдуулукту сиңирүүчү кошумча катмардын, ошондой эле масканы мурундун формасына ылайыкташкан ийкемдүү алюминий кыстарманын эсебинен коргойт. Үч/төрт катмарлуу медициналык маска 2-4 саатка чейин колдонулат, андан кийин жаңысына алмаштырылат.

650. Беттин былжырлуу челин коргоочу ЖКК - вирустун былжырлуу челге жетпеши үчүн коргоочу калкан же көз айнек.

§ 2. Медициналык маскаларды колдонуу эрежелери

651. Медициналык маскаларды тандоодо ушул Нускаманын 37-тиркемесин жетекчиликке алуу сунушталат.

652. Медициналык хирургиялык үч/төрт катмарлуу маска 2-4 саатка чейин колдонулат.

653. Маскаларды оозду, мурунду жана ээкти жаап тургандай кылып кийүү керек.

654. Эгерде мурундун аймагында тигилген бекиткичи бар болсо, анда аны мурундун кырына бекем басып коюу керек.

655. Маскадагы атайын бүктөмдөрдү ачып, ага функционалдык форма берүү керек.

656. Маскаларды колдонуп жатканда ага колуңуз тийбеши керек.

657. Маскага тийгенде колду жууш керек же тери антисептиги менен тазалоо керек.

658. Эгерде маска ным болуп калса, аны таза жана кургак маска менен алмаштыруу керек.

659. Маскага кан же башка биологиялык суюктук тийген учурда, башка маскага алмаштыруу керек.

660. Колдонулган маскалар Б3 классындагы медициналык таштандыга ыргытылат.

§ 3. Респираторду колдонуу эрежелери

661. Респираторлор өндүрүүчү сунуш кылган аба температурасына жана нымдуулугуна ылайык сакталууга тийиш.

662. Колдонуудан мурда респиратордун бул түрүн пайдалануу боюнча өндүрүүчүнүн нускамасын кылдат изилдөө керек.

663. Респираторлорду сатып алууда ССУнун жетекчилери Фит-тест өткөрүшү керек.

664. Колдонуунун алдында респиратордун бузулбай, жыртылбай же эскирбей, коргоо касиетине таасир этиши үчүн анын жакшы абалда экенине ынануу үчүн бүтүндүгүн визуалдык текшерүү керек.

665. Эркек колдонуучу сакал, мурут же бакенбарды респиратордун бетке жылчыксыз жабышуусун бузбашы үчүн кылдат кырылышы керек же PAPR тибиндеги респираторду колдонушу керек.

666. Колдонуунун алдында респираторду кийүүдө жылчыксыздыгы текшерилиши (тыгыз жабышуусун текшерүү) керек.

667. Кооптуу биологиялык факторлор бар жайга кирерден мурда респираторду башка ЖКК менен кошо кийүү керек.

668. Пайдалануу учурунда респиратор нымдуу, бузулган же жылышкан учурда (кандай болбосун себеп боюнча) аны алмаштыруу зарыл.

669. Респираторду колдонууда респиратордун чыпкалоочу бетине тийүүдөн жана иштеп жатканда аны оңдоодон алыс болуңуз.

670. Бир жолу колдонулуучу респираторлорду колдонгондон кийин Б3 классындагы медициналык таштандыларга төгүлөт.

671. Респираторду пайдалануу мөөнөтү, утилдештирүү тартиби өндүрүүчү тарабынан аныкталат жана респиратордун конкреттүү моделин колдонуу боюнча нускамага ылайык жүргүзүлөт.

672. Респираторлордун айрым түрлөрүнүн респиратордо дем алууну жеңилдетүү жана иштеп жатканда респиратордун нымдуулугун азайтуу үчүн дем чыгаруучу клапаны болот. Мындай клапан аркылуу өткөн дем чыккан аба тазаланбай тургандыгын эстен чыгарбоо керек, ошондуктан эгерде асептикалык шарттар талап кылынса, мындай конструкциядагы респираторлордо иштөөгө болбойт.

673. Стационардык корпусу катуу материалдардан жасалган жана алмаштырылуучу чыпкасы бар респираторлорду колдонгон учурда өндүрүүчүнүн нускамасына жана ушул Нускаманын 38-тиркемесине ылайык мындай респираторлорду колдонуу жана фильтр-патронду алмаштыруу боюнча ички СОП иштеп чыгууну караштыруу зарыл.

§ 4. Кол каптарды колдонуу эрежелери

674. Ишти баштоонун алдында ушул Нускаманын 39, 40-тиркемелерине ылайык көрсөтүлүүчү кызматтарга жараша кол каптардын талап кылынган өлчөмүн жана тибин аныктоо зарыл.

675. Бир жолу колдонулуучу кол каптарды кайталап колдонууга болбойт.

676. Бир жолу колдонулуучу стерилдүү жана стерилдүү эмес текшерүү кол каптары ар бир пациенттин жана медициналык процедуранын алдында алмаштырылат.

677. Бир эле жуп кол капты ар кандай пациенттерге кызмат көрсөтүүдө колдонууга жол берилбейт. Бир бейтап - бир жуп кол кап. Маанилүү: материалды алууда медициналык кызматкер ар бир пациенттин алдында кол капты алмаштырышы керек. Пациенттер арасында кол капты кийип алып тазалоого жана ошол эле кол кап менен кийинки пациентке процедура жасоого жол берилбейт.

678. Эгерде бир эле пациентке бир нече медициналык манипуляция жүргүзүү зарыл болсо (мисалы, кан алуу, заара катетерин коюу ж.б.), кол капты алмаштыруу керек.

679. Стерилдүү жана/же стерилдүү эмес кол каптарды кийүүдөн мурда колду гигиеналык тазалоо же хирургиялык тазалоо жүргүзүлөт. Маанилүү: колду антисептик менен тазалап, кургаганга чейин күтүү керек, кол капты кургак колго гана кийүү керек.

680. Эгерде жабышканы же "кол кап ширеси" пайда болсо, бузулуу же кемчилик табылганда кол капты өз убагында алмаштыруу керек (бирөө гана бузулса да дайыма эки кол капты тең алмаштыруу керек). Кол капты алмаштыруу процессинде колду спирттүү антисептик менен тазалоо милдеттүү.

681. Кол капты чечкенден кийин колдун терисин спирттик антисептик менен гигиеналык тазалоо милдеттүү түрдө жүргүзүлөт.

682. Колдонгондон кийин бир жолу колдонулуучу кол каптар Б3 классындагы медициналык таштандыларга ыргытылат.

§ 5. Коргоочу көз айнекти/калкандарды колдонуу эрежелери

683. Көз айнектер жабык, панорамалык же герметикалык: бетке бекем жабылат, мында вирустун көздүн былжырлуу челине жана терисине тийүү мүмкүнчүлүгүн болтурбайт.

684. Калкан көздү гана эмес, беттин чоң бөлүгүн да жабат: вирустардын териге кирүү мүмкүнчүлүгү азаят. Калкан териге тыгыз жабышпайт, бирок көз айнекке караганда көбүрөөк көрүүнү камсыз кылат. Калкан астында көрүү көз айнегин тагынуу ыңгайлуу. Калканды комбинезон менен кийгенде, калкан комбинезондун капюшонуна кийилет, анткени калкандын конструкциясы аны капюшондун астына кийүүгө жол бербейт.

685. Коргоочу көз айнектерди/калкандарды колдонуунун алдында чийиктердин, жаракалардын жана башка кемчиликтердин жоктугу текшерилип, алар табылганда алмаштырылышы керек.

686. Айнектерди буулантып албаш үчүн көз айнекти узакка иштөө үчүн колдонууда айнектердин ички бетин атайын ПА-майлоочу май менен (же суу астындагы маскалар үчүн мазь же кебез тампон менен тиш пастасы/самын/шампунь/кыруу үчүн крем менен майлоо керек жана кургагандан кийин калдыктарын жумшак чүпүрөк менен тазалап, сүртүүнүн издерин жана күңүрт тактар жок экенине ынануу керек).

687. Тиешелүү өлчөмдөгү жана/же жөнгө салынуучу илгичтери/курлары бар көз айнектер/калкандар тыгыз жабышуу үчүн колдонулушу керек (ушул Нускаманын 41, 42-тиркемелерине ылайык).

688. Көп жолу колдонулуучу коргоочу көз айнектер/калкандар спирт менен сүртүлөт (70%дан кем эмес) же кийин жуу менен дезинфектантка чыланат. Аны жылуу самын эритмеси менен жууш керек (щеткаларды же губкаларды колдонбостон), андан кийин чайкап, жумшак чүпүрөк менен кургатуу керек.

§ 6. Дененин терисине ЖККны колдонуу

689. Шарттарга, тобокелдикти баалоого жана персоналдын ишинин түрүнө жараша, ушул Нускаманын 43, 44-тиркемелерине ылайык бир жолку медициналык халатты же бир жолку коргоочу комбинезонду колдонуу сунушталат.

690. Колдонуунун алдында тиешелүү өлчөмүн тандап, анын бүтүндүгүн текшерүү керек (ЖКК боюнча тех. спецификацияларына ылайык).

691. Колдонулган ЖККны зыянсыздандыруу жана жок кылуу колдонуудагы ченемдик укуктук актыларга жана медициналык таштандылар менен иштөөнүн бекитилген тартибине ылайык медициналык таштандылар менен иштөө тартибинин талаптарына ылайык жүзөгө ашырылат.

§ 1. Дезинфекция

692. Дезинфекция жайларды, жабдууларды, медициналык багыттагы буюмдарды, эмеректерди, идиш-аяктарды, ич кийимдерди, оорулууларды кароо предметтерин, тамак-аштын таштандыларын, бөлүп чыгарууларды, бөлүп чыгаруулардын идиштерин, шейшептерди жана оорукана чөйрөсүнүн башка объекттерин зыянсыздандыруу боюнча иштерди камтыйт.

693. Медициналык багыттагы бардык буюмдар кийин стерилизацияланууга тийиш же тийиш эмес экендигине карабастан алар колдонулгандан кийин зыянсыздандырылышы керек.

694. Жугушсуздандыруу төмөнкүдөй жүргүзүлөт: медициналык багыттагы буюмдарды, идиш-аяктарды, кирлерди, оорулууларды багуу предметтерин ж.б. дезинфекциялык эритмеге салуу менен; жайлардын, жабдуулардын жана эмеректердин үстүн дезинфекциялык эритме менен чайкоо; эмеректердин, жабдуулардын, медициналык багыттагы буюмдардын, оорулууларды багуу предметтеринин үстүн дезинфекциялык эритмеге малынган чүпүрөктөр менен сүртүү; аэрозолдор менен (чачкычтардын жардамы менен) үстүнкү бетине багыттуу чачуу же жылчыксыз жайлар үчүн көлөмдүк ыкма менен иштетүү; порошок, гранула түрүндөгү дезинфекциялоочу каражаттар же алардын концентрацияланган эритмелери менен бөлүп чыгарууларды, тамак-аш таштандыларын, өлүктөрдү, биологиялык таштандыларды тазалоо; камераларда кийим-кече, жууркан-төшөктөр, бут кийим ж.б. буу-аба аралашмасы, буу, ысык аба аркылуу; абанын жана үстүнкү беттин ультрафиолет нурлары менен нурлантуу аркылуу тазалоо.

695. Дезинфекция ушул Нускаманын 21-23-тиркемелерине ылайык жүргүзүлөт.

696. Көп жолу колдонулуучу буюмдар дезинфекциялангандан кийин аккан суу менен кылдат жуулат жана ушул Нускаманын 25-тиркемесине ылайык стерилизациялоого чейинки тазалоого жөнөтүлөт.

697. Дезинфекциялоочу каражаттар менен иштөөдө сактык чаралары:

1) дезинфекциялык препараттар менен иштөөдө (кургак препаратты фасовкалоо, жумушчу эритмелерди даярдоо, дезинфекциялоону жүргүзүү) алдын алуу чараларын сактоо милдеттүү;

2) жумуштар халат, резина техникалык кол каптары, коргоочу көз айнек/калкан/экран, фартук менен аткарылат. Техникалык кол каптарды колдонуу керек. Дем алуу органдарын медициналык 3/4 катмарлуу бир жолу колдонулуучу маскалар же N95; FFP2, FFP3; респираторлору менен коргоо керек;

3) жумуштан кийин бетти жана колду самын жана суу менен кылдат жууш керек;

4) корголбогон териге дезинфекциялоочу каражаттар тийгенде жабыркаган жерди дароо таза суу менен жакшылап чайкоо керек;

5) дем алуу жолдору аркылуу ууланганда жабырлануучуну жайдан дароо таза абага чыгаруу керек же таза абанын киришин камсыз кылуу керек. Оозду жана мурун көңдөйдү суу менен чайкоо керек;

6) кандай гана болбосун препарат көзгө киргенде, дароо суу агымы менен бир нече мүнөттүн ичинде чайкоо керек;

7) пайдаланылуучу дезинфекциялоочу каражаттын нускамасында жазылган алдын алуу чаралары боюнча кошумча нускама берүү керек.

§ 2. Дезинфекциялоочу каражаттар

698. Медициналык мекемелерде колдонулуучу дезинфекциялоочу каражаттар ISO 9001 жана ISO 13485 ылайык сертификатка ээ болушу керек.

699. Ар кандай объекттерди, анын ичинде медициналык буюмдарды иштетүү үчүн дезинфекциялоочу каражаттарды (ДК) тандоонун негизги критерийлери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) ДКнын микробго каршы активдүүлүк спектри;

2) ДКнын дезинфекциялык кармоо убактысы (экспозиция);

3) каражатты медициналык персонал жана пациенттер үчүн сунушталган режимдерде колдонуунун коопсуздугу;

4) буюмдун бетинде жана каналдарында органикалык булганууну (канды, какырыкты, шилекейди ж.б.) фиксациялоо каражатынын жоктугу (же төмөн жөндөмдүүлүгү);

5) каражатта дезинфекцияны стерилизациялоого чейинки тазалоо менен айкалыштырууга (зарыл болсо) же дезинфекцияны жана жууп-тазалоону иштетүүнүн бир этабында айкалыштырууга мүмкүндүк берүүчү жуучу касиеттердин болушу;

6) сактоо учурунда агенттин жана анын жумушчу эритмелеринин туруктуулугу;

7) ДК өндүрүүчү сунуш кылган таасир этүүчү заттын (ДК) эсебинин концентрациясын ушул Нускаманын 24-тиркемесин колдонуу менен ишке ашырса болот;

8) сууда эригичтиги;

9) экологиялык коопсуздук;

10) медициналык уюмдагы микрофлоранын каражатына туруктуулуктун мониторингинин натыйжалары боюнча сезгичтик;

11) ССУдагы эпидемиологиялык кырдаал;

12) медициналык уюмдун түрү (профили);

13) композициялык каражаттар үчүн каражаттын курамындагы ар кандай дезинфекция заттарынын катышы (пайыздык мазмуну боюнча);

14) каражаттар менен иштетилүүчү объекттердин мүнөздөмөсү (материалы, конструкциялык өзгөчөлүктөрү ж.б.);

15) объектти иштетүү ыкмасы (кол менен, атайын жабдууларды пайдалануу менен механикалаштырылган ж.б.).

§ 3. Ар кандай профилдеги ССУда дезинфекциялоочу каражаттарды (ДК) тандоо

700. Инфекциялык, кургак учук, тери-венерологиялык профилдеги адистештирилген медициналык уюмдарда (бөлүмдөрдө):

- туберкулоциддик таасир этүү менен, каражатты колдонуу боюнча нускамада алар;

- урук тукумундагы козу карындарга карата фунгициддик;

- бактерициддик, вирулициддик, фунгициддик таасирлер (бөлүмдүн ишинин өзгөчөлүгүнө ылайык).

701. Ар кандай профилдеги бөлүмдөрдө колдонуу үчүн химиялык бирикмелердин ар кандай топторуна кирген ДКны колдонууну караштыруу жана дезинфекциялоонун максималдуу натыйжалуулугун камсыз кыла тургандарды тандоо зарыл.

702. Бөлмөлөрдүн үстү кан же башка биологиялык суюктук менен булгануусу мүмкүн болгон жайларда (операциялык, жол-жоболук, таңуучу, манипуляциялык ж.б.) жыйноонун ар кандай түрлөрүн жүргүзүү жана дезинфекциялоо үчүн каражаттар вирустарга карата натыйжалуу режимдер боюнча колдонулат.

703. Бейтаптардын катышуусунда ДК аэрозолдору менен үстү кичинекей аянтты тазалоо жүргүзүлбөйт.

704. ЖДД үчүн каражаттарды тандоодо спороциддик таасири бар каражаттарды гана колдонууга жол берилет. Мындай каражаттарга төмөнкүлөр кирет:

1) альдегид камтыган каражаттар;

2) кислородактивдүү каражаттар.

705. Гуанидиндин туундуларынын негизинде ДК, төртүнчүлүк аммоний кошундулары (ТАК), алкиламиндер, спирттер жана фенолдор, ошондой эле ушул дезинфекциялоочу заттардын (ДВ) ар кандай айкалыштарынын негизинде ДК спороциддик таасирге ээ эмес жана медициналык буюмдарды химиялык стерилизациялоо үчүн колдонулушу мүмкүн эмес.

706. Адамдан чыккан заттарды (заң, заара, какырык, кусуучу массалар, кан ж.б.), тамак-аштын таштандыларын, жуула турган сууларды, бөлүп чыгаруучу идиштерди, медициналык таштандыларды чогултуу үчүн контейнерлерди дезинфекциялоо үчүн ДК катары хлордун органикалык эмес бирикмелерин камтыган ДК колдонуу максатка ылайыктуу.

707. Органикалык эмес хлор бирикмелери органикалык заттарды экзотермиялык реакция менен гомогендештирүү мүмкүнчүлүгүнө ээ, бул хлордун субстраттын тереңдигине натыйжалуу киришине жана микроорганизмдер менен контакт болууга өбөлгө түзөт.

708. Иштетиле турган бетине жана медициналык багыттагы буюмдарга жараша ДКда ДЗны тандоо ушул Нускаманын 21-23-тиркемелерин жетекчиликке алуу керек.

709. Ар бир ССУда профилине карабастан дезинфекциялык-стерилизациялык иш-чараларды туура уюштуруу жана жүргүзүү үчүн ДКнын бир нече варианттары жана химиялык көрсөткүчтөрү болушу керек.

§ 1. БСБ/СК ишин уюштуруу боюнча жалпы жоболор

710. Борбордоштурулган стерилизациялоо бөлүмү (БСБ) атайын жабдуулар менен өз ара байланышкан жайлардын комплекси болуп саналат, анда операциялык ич кийимдерди жана таңуучу материалдарды, медициналык инструменттерди стерилизациялоо жүзөгө ашырылат.

711. БСБнын функциялары:

1) медициналык мекемелердин бөлүмдөрүндө иштетилгенге чейин колдонулган стерилизацияланбаган буюмдарды кабыл алуу жана сактоо, стерилизациялоого даярдалган таңуучу жана лигатуралык тигүүчү материалдарды, кир кийимдерди, лабораториялык идиштерди жана буюмдарды (мындан ары - буюмдар жана материалдар) стерилизацияга чейин кабыл алуу жана сактоо;

2) сынган жана бузук буюмдарды ажыратуу, бракераж, эсепке алуу жана алмаштыруу;

3) медициналык багыттагы буюмдарды стерилизациялоого чейинки тазалоо (жуу, чайкоо, кургатуу ж.б.);

4) стерилизациялоо үчүн көп жолу же бир жолу колдонулуучу буюмдарды комплекттөө, таңгактоо, стерилизациялык кутуларга салуу;

5) медициналык багыттагы буюмдарды жана материалдарды стерилизациялоо;

6) стерилизациялоого чейинки тазалоонун жана медициналык багыттагы буюмдарды стерилизациялоонун сапатын контролдоо жана контролдоонун натыйжаларын каттоо;

7) документтерди жүргүзүү жана номенклатурасын жана санын, ошондой эле бөлүмдөгү алардын калдыктарын көрсөтүү менен буюмдарды кабыл алууну жана берүүнү катуу эсепке алуу;

8) медициналык мекеменин бөлүмдөрүнө стерилдүү буюмдарды берүү;

9) даттын, деформациянын ж.б. болушуна хирургиялык инструменттерди визуалдык контролдоо БСБ/СК кызматкерлери жана бөлүмдөрдүн улук медициналык айымдары тарабынан жүргүзүлөт;

10) иштен чыккан инструменттер (дат, деформация ж.б.) табылган учурда эсептен чыгаруу актысы жүргүзүлөт;

11) инструменттерди дезинфекциялоо эрежелери жөнүндө бөлүмдөрдүн медперсоналдарына нускама берүү, буюмдарды комплекттөө жана тизүү.

712. БСБ төмөнкүлөрдү караштыруу керек: сменасына кубаттуулугу 250 жана андан көп амбулаториялык-поликлиникалык уюмдарда; жаппы кубаттуулугу 50 койкадан жогору стационарларда.

713. Стерилизациялык кабинеттер (СК) төмөнкүлөрдү караштыруу керек: сменасына кубаттуулугу 250 чейин амбулаториялык-поликлиникалык уюмдарда; жалпы кубаттуулугу 50 койкадан кем стационарларда.

714. БСБнын жайларынын жайгашуусу, топтому жана аянты мекеменин кубаттуулугуна жараша колдонуудагы бекитилген Санитардык-эпидемиологиялык эрежелердин талаптарына жана "Дарылоо-профилактикалык уюмдарга карата санитардык-эпидемиологиялык талаптардын" ченемдерине ылайык келүүгө тийиш.

715. Жайлардын жайгашуусу кир жана таза технологиялык процесстердин кесилишин болтурбоого тийиш. БСБ/СК бардык жайлары 3 зонага жана ар кандай кампа жайларына бөлүнүшү керек:

1) "кир" зона - бул колдонулган инструменттер жана материалдар жайгашкан жай (бөлүмдөрдөн контейнерлерде материалды кабыл алуу үчүн бөлмө, жуугуч бөлмө, транспорттук арабалар үчүн бөлмө). "Кир" зона "таза" менен жабык өткөрүүчү терезе аркылуу байланышат (стерилизациялоого чейинки тазалоодон жана кургатуудан өткөн инструменттерди берүү үчүн);

2) "таза" зона - бул жуугуч бөлмөнүн артында жайгашкан, анда инструменттер жана материалдар таза, бирок стерилдүү эмес. Бул жайларга төмөнкүлөр кирет: инструменттерди таңгактоо жана стерилизациялоого даярдоо, текстилди даярдоо жана таңгактоо, таңуучу материалдарды даярдоо бөлмөлөрү жана автоклав бөлмөсү, ошондой эле атайын кийим (халаттар, баш кийимдер, алмаштыруучу бут кийим) кийинген персонал үчүн бөлмө;

3) "стерилдүү" зона - бул стерилизацияланган материалды сактоочу жай. Стерилдүү зона "таза" зонадан өтүүчү стерилизаторлор же жабык өткөрүп берүүчү терезе аркылуу бөлүнөт (стерилизациянын бүткүл этабынан өткөн бикстерди/стерилизациялык кутуларды берүү үчүн). Бул өзгөчө тазалыктагы жай (экспедициялык бөлүм), анда чектелген персонал санитардык өткөрмө аркылуу кирип, андан кийин стерилдүү униформа (халат, чепчик жана бир жолу колдонулуучу маскалар) кийилет.

716. Ошондой эле функциялык жайлардан обочолонгон кызматтык жайлар каралат. Бул коридорлор, персоналдын бөлмөсү, сырткы кийимдер үчүн гардероб жана жалпы пайдалануудагы санузелдер ж.б.

717. Медициналык багыттагы буюмдарды дезинфекциялоо, стерилизациялоого чейинки тазалоо жана стерилизациялоо, аларды контролдоо жана натыйжалуулугу ушул Нускаманын 22-главасына ылайык жүргүзүлөт.

718. Ишке кирүүдө жана андан ары жылына бир жолудан кем эмес БСБ/СК кызматкерлеринин ар бири санитардык-гигиеналык жана эпидемияга каршы ченемдерди жана коопсуздук техникасынын эрежелерин сактоо боюнча инструктаждан өтүүгө тийиш.

719. Персонал үчүн бөлмөлөрдө техникалык паспорттор, пайдаланылуучу жабдууларды техникалык күбөлөндүрүүнүн натыйжаларын эсепке алуу журналдары сакталууга тийиш.

720. БСБ/СКда электр тогу урганда жана термикалык күйүк алганда дарыгерге чейинки алгачкы медициналык жардам көрсөтүү үчүн аптечка болушу керек.

721. Басым астында аппараттар (буу стерилизаторлору) менен иштеген адамдар ар бир 3 жылда тиешелүү окуудан өтүп турууга жана көрсөтүлгөн аппараттарда иштөөгө уруксат берилгендиги тууралуу күбөлүгү болууга тийиш.

722. Стерилизациянын физикалык же комбинацияланган методдорун пайдалануу менен стерилизаторлор эксплуатацияга киргизүүдө, оңдоодон кийин, стерилизациялоонун сапатын контролдоонун канааттандырарлык эмес натыйжаларын алганда, ошондой эле даярдоочу завод белгилеген мезгил-мезгили менен техникалык күбөлөндүрүүдөн өтүүгө тийиш.

§ 2. БСБ/СК өндүрүштүк жайларында ишти уюштуруу

723. Тейлөө системасынын агымы сакталууга тийиш: ушуга уруксаты бар кызматкерлер менен гана агым чектелет; персонал хирургиялык костюмдарды, анын ичинде шапочкаларды, фартуктарды, жабык алмаштыруучу бут кийимдерди кийишет; БСБ кызматкерлери үчүн гана кирүүгө уруксат берилет.

724. Бардык жайларды тазалоо күнүнө 2 жолу (алдын ала жана акыркы жыйноо) жуучу-дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу менен жүргүзүлөт, жумасына андан ары 60 мүнөт нурлантып (лампалардын БУФ кубаттуулугун эсептөө менен) бир жолу жуучу-дезинфекциялоочу каражаттарды колдонуу менен жалпы жыйноо жүргүзүлөт. Стерилдүү зонада БУФ лампалары дайыма күйгүзүлүп турушу керек (өндүрүүчүнүн көрсөтмөсүнө ылайык иштөө).

725. Персонал иштегенде жеке коргонуу каражаттарын: чарбалык кол каптарды, халатты, баш кийимди, алмаштыруучу бут кийимди, фартуктарды колдонушат. Халат жана калпак кир болушуна жараша, бирок жумасына 2 жолудан кем эмес жуулат. Колдонулган кол каптар дезинфекцияланууга тийиш. Фартуктар жумуш бүткөндөн кийин сүртүлөт же жуучу-дезинфекциялоочу эритмеге чыланат. Медициналык багыттагы буюмдарды тазалоодо жана жууганда бет калканы/коргоочу экран колдонулат: колдонгондон кийин жуучу-дезинфекциялоочу эритме менен сүртүлөт.

726. Иштеп жатканда медициналык персонал кол гигиенасын сактайт.

727. Буюмдарды жана материалдарды бөлүмдөрдөн БСБга ташуу аларды мүмкүн болгон булгануудан коргоо боюнча чараларды сактоо менен жүргүзүлүүгө тийиш. Буюмдарды жана материалдарды ташуу үчүн стерилдүү эмес буюмдардын таңгактары жеткирилгенден кийин дезинфекцияланууга тийиш болгон атайын транспорттук арабалар же башка инструменттер колдонулушу керек. Жеткирүү таңгакты тиешелүү маркалоо менен стерилизациялык кутучаларда/бикстерде жүргүзүлүүгө тийиш.

728. Кабылдамада стерилизациялык кутуларды/бикстерди инструменттер менен текшерүү, медициналык багыттагы буюмдарды таңгактоо (операциялык ич кийим, таңуучу материал ж.б.) жана аларды каттоо жүргүзүлөт. Медициналык багыттагы бардык буюмдар БСБ/СК келип түшкөнгө чейин жеринде (клиникалык бөлүмдөрдө) зыянсыздандырылышы керек. БСБ/С зыянсыздандырылган материал гана жеткирилет. Ич кийим таза, кургатылган жана стерилизация үчүн таңгакталган түрдө кабыл алынышы керек. Бөлүмдөрдөн келген таңуучу жана башка чыгымдалуучу материалдардын түрлөрү стерилизация үчүн даярдалган түрдө болушу керек. Стерилизациялоо үчүн буюмдарды жана материалдарды кабыл алуу негизги түзүмдүк бөлүмдөрдүн иштөө режимин эске алуу менен түзүлгөн график боюнча жүргүзүлүүгө тийиш. Бөлүмдөрдөн кабыл алынган медициналык багыттагы буюмдарды сактоо кабылдамада текчелерде же бөлүмдөрдүн саны боюнча өзүнчө бөлүнгөн жана текчелер маркировкаланган столдордо жүргүзүлөт. Стеллаждар нымдуу тазаланууга жана дезинфекциялоочу каражаттар менен жугушсуздандырууга мүмкүндүк берүүчү нымга туруктуу жабуусу болушу керек. Стеллаждарды нымдуу тазалоо жана дезинфекциялоо алар бошотулгандан кийин күн сайын жүргүзүлөт.

729. Бардык келип түшкөн медициналык багыттагы буюмдар стерилизациялоого чейинки тазаланууга (СЧТ) тийиш.

730. Стерилизациялоого чейинки тазалоо (СЧТ) - медициналык инструменттерди тазалоонун экинчи этабы. Ал дезинфекциялоодон жана инструментти дезинфекциялоочу каражаттан жуугандан кийин жүргүзүлөт.

731. Стерилизациялоого чейинки тазалоо белок, май жана механикалык булгоочу заттарды, ошондой эле дары препараттарын жок кылуу максатында жүргүзүлөт. Кылдат тазалоо микроорганизмдердин көпчүлүгүн тазаланган нерселердин бетинен жок кылууга мүмкүндүк берет.

732. СЧТда бардык ажыратылуучу буюмдар ажыратылган түрдө иштетилет.

733. СЧТда стерилизациялануучу бардык буюмдардан өтүүгө тийиш.

734. СЧТга СЧТ үчүн гана арналган каражаттар/эритмелер же ушул Нускаманын 21-23-тиркемелериндеги таблицанын 3-пунктуна ылайык дезинфекция + СЧТ каражаттары/эритмелери колдонулат.

735. СЧТ кол менен же механикалаштырылган ыкма менен (атайын жабдуулардын жардамы менен) ишке ашырылууга тийиш.

736. Механикалаштырылган стерилизациялоого чейинки тазалоо куюлуу, ротациялык методдор менен, ёршик менен же үстүнөн - активдүү заттарды жана башка кошумчаларды колдонуу менен ультра үндү колдонуу менен жүргүзүлүүгө тийиш. Механикалаштырылган тазалоону жүргүзүү методикасы жабдууга тиркелген эксплуатациялоо боюнча нускамага ылайык келүүгө тийиш.

737. Резина буюмдарды ёршик менен тазалоого жол берилбейт.

738. Инструменттердин жана жабдуулардын кол ыкмасы менен стерилизациялоого чейинки тазалоо ушул Нускаманын 25-тиркемесине ылайык ырааттуулукта жүзөгө ашырылат жана төмөнкүдөй негизги этаптарды камтыйт: сорттоо, чылоо, жуу, чайкоо, кургатуу.

739. Эгерде өндүрүүчүнүн нускамасында көрсөтүлгөн болсо, СЧТ эритмесин/каражаттарын сактоого жана кайталап колдонууга жол берилет (эгерде колдонуу процессинде эритменин түсү өзгөрбөсө).

740. Инструменттер жана башка предметтер биологиялык булгануунун жана башка бөтөн материалдын калдыктарын толугу менен жок кылуу аркылуу щеткаларды колдонуу менен суунун бетинен төмөн жуучу эритмеде жуулат. Курамдык бөлүктөрдөн турган инструменттерди жана башка предметтерди ажыратып, оюктарды, тиштерди жана муундарды щетканын жардамы менен тазалайт.

741.Таза, аккан суу менен инструменттер жана башка предметтер кылдаттык менен жуулат, андан кийин дистирленген сууга чайкалат.

742. Нымы толугу менен жоголгончо инструменттер кургатылат.

743. Инструменттер жана башка предметтер ысык аба менен кургатуучу шкафта температурада +80 - +90 менен 15-30 мүнөттүн ичинде кургатылат.

744. Буюмдарды стерилизациялоого чейинки тазалоонун сапатын төмөнкүлөргө баалайт: амидопирин пробасын коюу жолу менен кандын болушуна; жуучу каражаттын щелочтук компоненттеринин калдыктарынын санына - фенолфталеин пробасына; кандын, хлор камтыган кычкылдандыргычтардын, даттын, кычкылдардын жана өсүмдүк тектүү пероксидазалардын - азопирам пробасынын болушуна.

745. Амидопирин пробасы: бирдей бөлүктөрдү (ар бири 2-3 мл) 5% спирт амидопирин эритмеси, 30% уксус кычкылы эритмеси жана 3% суутек перекиси эритмеси аралаштырылат. Контролдонуучу предметке 2-3 тамчы тамызылат. Кандын калдыктары бар болгондо көк-жашыл боёк пайда болот.

746. Азопирам пробасы: негизги эритме: 100 г амидопиринди кургак идиште 1,0 г туз кычкылы анилин менен аралаштырып, 1 литр көлөмүндө 95% этил спиртин куят. Аралашма ингредиенттер толук эригенге чейин аралаштырылат. Тыгыз жабык флакондо караңгыда +4 °С температурада 2 айдан көп эмес, бөлмө температурасында 1 айдан көп эмес сакталат. Жумушчу эритме: бирдей көлөмдөгү азопирам (негизги эритме) жана 3% суутек перекиси аралашмасы аралаштырылат. Контролдонуучу предметке 2-3 тамчы тамызылат, кандын калдыктары бар болгондо - 1 мүнөттөн кийин кызгылт көк боёк пайда болот, андан кийин сирень түсүнө өтөт; даттын жана хлор камтыган кычкылдандыргычтардыкы - күрөң боёк, ал эми калган учурларда - кызгылт-сирень боёк болот.

747. Фенолфталеин пробасы: фенолфталеиндин 1% спирт эритмеси даярдалат. Жуулган буюмдарга 1-2 тамчы эритмени сүйкөйт. Жуучу каражаттын калдыктары бар болгондо кызгылт боёк пайда болот.

748. Эритменин жарактуулук мөөнөтү өтпөгөн даяр/заводдук пробаларды колдонууга уруксат берилет.

749. Канга, жуучу каражатка жана башка заттарга оң пробада контролдонуучу буюмдардын бүткүл тобу терс натыйжалар алынганга чейин кайталап текшерилет.

750. Дарылоо-алдын алуу мекемелеринде өзүн-өзү контролдоо жумасына 1 жолудан кем эмес жүргүзүлөт, бөлүмдүн улук медициналык айымы же инфекциялык контролдоо медициналык айымы тарабынан уюштурулат, контролдонот, андан кийин журналга белги коюлат.

751. Стерилизациялоого чейинки тазалоонун сапатын контролдоо коомдук саламаттык сактоо кызматтарынын кызматкерлери тарабынан кварталына 1 жолу жүргүзүлөт. Контролго бир аталыштагы бир эле учурда иштетилген буюмдардын 1%ы, бирок 3-5 бирдиктен кем эмес коюлат.

752. Инструменттерди жана жабдууларды тазалоочу персонал тиешелүү жеке коргонуу каражаттары: халаттар, клеёнка фартуктар, техникалык резина кол каптар, коргоочу көз айнектер же бет калканы/коргоочу экрандар менен камсыз болушу керек.

753. Медициналык инструменттерди кургатуу жана таңгактоо "таңгактоочу жайда" жүргүзүлөт. Стерилизациялануучу медициналык багыттагы предметтер атайын таңгактоочу материалга таңгакталышы керек. Таңгакталган материал (пленка материалдар (термикалык каңдоочу материал), крафт-кагаз ж.б.) буюмдар жана материалдар тор себеттерде же поддондордо топтолууга тийиш.

754. Стерилизациялоого даярдалган стерилизациялык кутуларды/бикстерди, жумшак материалдардан жасалган таңгактарды жылдыруу транспорттук арабаларды колдонуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

755. Стерилизациялоо үчүн өткөргүс типтеги жабдууларды пайдаланууда (бир эшик аркылуу жүктөө жана түшүрүү жүргүзүлөт) стерилизациялоого даярдалган буюмдарды жана материалдарды жүктөө стерилизациялангандарды түшүрүү учурунда жүргүзүлбөшү керек. Технологиялык процесстин агымын камсыз кылуу үчүн эки тараптуу (өтмө типтеги) стерилизаторлорду орнотуу сунушталат, аларга жүктөө жана түшүрүү карама-каршы тараптан жүргүзүлөт.

756. Стерилизациялоо аяктагандан кийин буюмдар стерилизациянын "стерилдүү" зонасындагы стерилизаторлордон түшүрүлөт жана стерилизацияланган буюмдарды сактоочу (экспедициялык) жерлерге ташылат. Стерилдүү буюмдарды экспедициялык буюмдарда сактоо торлуу стеллаждарда жүргүзүлөт. Бикстерди фильтр менен бири-биринин үстүнө коюуга болбойт. Экспедициялык жок болгон учурда стерилизациялоодон өткөн буюмдарды убактылуу сактоого (толук муздаганга чейин) стерилизациялык/автоклавдык зонанын "стерилдүү" жайында, стерилдүү шейшеп менен жабылган транспорттук арабаларда жүргүзүүгө жол берилет. Стерилизацияланган буюмдарды жана материалдарды муздатуу учурунда жайларды желдетүүгө тыюу салынат.

757. Стерилдүү буюмдарды жана материалдарды ташуу үчүн "стерилдүү зонанын" жайларында пайдаланылуучу транспорттук арабалар башка максаттар үчүн пайдаланылбашы керек.

758. Стерилизациялоодон өткөн буюмдарды жана материалдарды экспедициялык жайга которуу термикалык-химиялык индикаторлордун контролдук оң натыйжасында жүргүзүлөт.

759. Экспедициялык жайда стерилдүү буюмдар жана материалдар берилет.

760. Стерилдүү коробкаларды/бикстерди берүүдө стерилизациянын датасы жана убактысы көрсөтүлөт.

761. Стеллаждардагы полкалары ССУнун бөлүмдөрү боюнча маркаланат.

762. БСБда стерилдүү буюмдардын жана материалдардын минималдуу суткалык запасын сактоо мүмкүндүгү камсыз кылынууга тийиш.

§ 3. Стерилизациялоонун тартиби

763. Медициналык багыттагы буюмдарды стерилизациялоо борбордоштурулган стерилизациялык бөлүмдөрдө жүргүзүлөт, алар жок болгон учурда стерилизациялоо дарылоо уюмдарынын бөлүмдөрүндө стерилизациялык кабинет (СК) үчүн атайын бөлүнгөн жайларда жүргүзүлөт.

764. Стерилизациялоого жарат бетине тийген, кан же саюучу препараттар менен контактта болгон бардык буюмдар, эксплуатациялоо процессинде былжырлуу кабыкчага тие турган жана аны зыянга учуратышы мүмкүн болгон медициналык инструменттердин айрым түрлөрү (критикалык предметтерге тиешелүү) дуушар болушу керек.

765. Стерилизация ушул Нускаманын 26-28-тиркемелерине ылайык методдордун бири менен жүзөгө ашырылат.

766. Стерилизациялоонун химиялык методунда химиялык агент катары өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык Кыргыз Республикасында бул максаттар үчүн колдонууга уруксат берилген каражаттар колдонулушу мүмкүн.

767. Стерилизациялоонун алдында стерилизациялануучу бардык медициналык багыттагы предметтер таңгакталышы керек.

768. Таңгактоо учурунда төмөнкүлөргө көңүл бурулат: инструменттер таза жана кургак; кездеме жуулган, кургатылган жана тешиктери жок; инструменттердин бардык муундары ачык же ачык абалда.

769. Буу стерилизациясында таңгактоо үчүн материянын төмөнкүдөй түрлөрү колдонулат:

1) термикалык каңдоочу көп катмарлуу таңгак (полипропилен материалы жана сууну өткөрбөй турган медициналык кагаз термикалык тигиш менен бириктирилген);

2) кагаз (крафт кагаз же башка): эки жолу оролот. Кагазды кайра колдонууга болбойт;

3) коргоочу материал (272-288 жип) бир катмарда, эки жолу капталган.

770. Таңгак бекем байланылбайт.

771. Биксти комплекттөөдө төмөнкүдөй алгоритмди сактоо керек:

1) бикстин ичине кездеме менен капталып, ага керектүү комплекттеги предметтер коюлат;

2) бикс толтуруу тыгыздыгы анын көлөмүнүн 2/3 ашпоого тийиш;

3) салынган инструменттердин ортосуна 4 жана 5-класстагы термоиндикатор коюлат;

4) стерилизациялоо объекттери кездеменин четтери менен жабылат;

5) үстүнө таңгакталган пинцет (корнцанг) коюлат, андан кийин бикс капкагы жабылат.

772. Кургак жылуулук менен стерилизациялоодо предметтерди таңгактоо үчүн материалдардын төмөнкүдөй түрлөрү колдонулат: металл контейнерлер, металл торлор.

773. Стерилизаторду жүктөөдө стерилизациялоо процесси үчүн оптималдуу шарттар түзүлөт. Автоклав же кургак жылуулук стерилизациясын колдонууда.

774. Стерилизатордун бикстери менен дубалдарынын ортосунда 7 см боштук болушу керек.

775. Кургак материалдары бар бикстер стерилизациялык коробкага (бикстер) бири-бирине тыгыз эмес салынып, капталында жайгаштырылат.

776. Инструменттер жана лотоктор (эгер лоток бүтүн болсо) капталына коюлат.

777. Инструменттер үчүн лотоктору (түбү перфорацияланган же тор түрүндө гана) текчелерге туурасынан коюлат.

778. Таңгактоолор жол берилген максималдуу өлчөмдөн ашпоого тийиш. Максималдуу өлчөмдөрү: 30х30х50 см же 5 кг.

779. Стерилизатор ашыкча жүктөлбөйт: таңгактар жана идиштер пресстелген эмес.

780. Кол каптарды кайталап колдонуу үчүн аларды стерилизациялоого тыюу салынат.

781. Стерилизациялоо циклинин убагында төмөнкүдөй стандарттык шарттар сакталат:

1)буу менен стерилизациялоодо (автоклавдоо): оролбогон предметтер үчүн 20 мүнөт жана оролгон предметтер үчүн 30 мүнөт (132±2 °С басымында 2±0,2 кг/см2) же предметтердин тибине же стерилизатордун тибине жараша башка режимдер (өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык);

2) кургак жылуулук менен стерилизациялоодо: 180 °С талап кылынган температурага жеткенден кийин 1 сааттын ичинде (жалпы цикл 2-2,5 саат болот) же 160 °С талап кылынган температурага жеткенден кийин 2 сааттын ичинде (жалпы цикл 3-3, 5 саатты алат). Кургак жылуулук стерилизациясы айнек буюмдарына арналган;

3) химиялык заттар менен стерилизациялоодо: стерилизациялоо дезинфекциялык каражаттын таасирине туруштук бере турган атайын полимердик контейнерде/капкагы бар идиште, дезинфекциялык эритмеге ажыратылган куралдарды толук салуу менен жүргүзүлөт. Идишке/контейнерге стерилизациялоонун башталган убактысы көрсөтүлгөн стикер коюлат, анда химиялык эритменин баштапкы концентрациясына чейин калыбына келтирилген датасы көрсөтүлөт (ушул Нускаманын 45-тиркемесине ылайык). Экспозиция убактысы бүткөндөн кийин куралдарды стерилдүү кол каптарды колдонуу менен алып чыгат жана стерилдүү дистирленген сууга жууйт (үч жолу үч түрдүү идиште), кургатат жана стерилдүү идишке салат.

782. Стерилизатордон чыгаруу процесси автоклавдар жана кургак жылуулук стерилизаторлору менен иштөө эрежелерине ылайык жүргүзүлөт.

783. Буу менен стерилизациялоодо (автоклавдоо):

1) стерилизациялоо цикли аяктагандан кийин, эшик манометрдеги жаача "0" абалында болгондон кийин гана ачылат;

2) автоклавды түшүрүүден мурда эшик 12-14 см ачылат;

3) таңгактар түшүрүүдөн мурда кургак болушу керек (түшүрүүдөн мурда таңгактар жана инструменттер кургашы үчүн автоклав 30 мүнөт турушу керек);

4) эгерде жүк ташуучу араба колдонулса, араба стерилизатордон алынып, ачык терезеден же вентилятордон алыс жайгашкан;

5) таңгактар терезелерден же вентиляторлордон четте стерилдүү зонадагы стеллаждарга коюлат жана бикстеги тешиктерди жабат. Таңгактар менен керексиз операциялар жасалбайт.

784. Кургак жылуулук стерилизациялоодо:

1) таңгактар/идиштер терезелерден же вентиляторлордон алысыраак стеллаждарга же стерилдүү столдорго коюлат;

2) таңгактар/идиштер менен керексиз операциялар жасалбайт;

3) таңгактар/идиштер бөлмө температурасына чейин муздаганда алар пайдалануу үчүн берилет же стерилдүү жайга сактоого коюлат.

785. Стерилизаторлорду күнүмдүк тейлөө автоклавдар жана кургак жылуулук стерилизаторлору менен иштөө эрежелерине ылайык жүргүзүлөт.

786. Буу менен стерилизациялоодо (автоклавдоо) күн сайын автоклавга кам көрүлөт:

1) стерилизатордун фестону алынат жана жуучу каражаттын жана щетканын жардамы менен аккан суунун алдында тазаланат;

2) автоклавдын камерасы күн сайын иштөөнүн алдында жумшак, түксүз кездеме менен сүртүлөт;

3) абразивдүү тазалоочу каражаттар же металл мочалка автоклавды тазалоо үчүн колдонулбайт;

4) бардык эшиктер же капкактардын тыгыздыгы түк калтырбаган кездеме менен сүртүлөт жана мүмкүн болуучу кемчиликтер текшерилет. Зарыл болгон учурда бузуктары бар прокладкалар алмаштырылат;

5) текчелер, чака же таңгактарды бүктөө үчүн араба жуучу каражаттын жана чүпүрөктүн жардамы менен жуулат;

6) эгерде автоклавды тейлөөгө карата даярдоочунун кандайдыр бир өзгөчө көрсөтмөлөрү болсо, бул колдонмолордун көчүрмөлөрү илинет жана персонал көрсөтүлгөн этаптарды тийиштүү түрдө карманат.

787. Кургак жылуулук менен стерилизациялоодо күн сайын кароо жүргүзүлөт, кургатуучу шкаф күн сайын иш башталар алдында түк калтырбаган жумшак кездеме менен сүртүлөт.

788. Саламаттык сактоо уюмдарында стерилизациянын натыйжалуулугуна мониторинг жүргүзүү системасы болууга тийиш.

789. Таблицалар жана каттоо журналдары бар: ар бир жүктөө үчүн убакыт, температура жана басым көрсөтүлгөн жазуулар таблицасы. Таблица же журнал ар бир жүктөөдөн кийин толтурулат жана текшерилет.

790. Ийгиликсиз стерилизациялоо аракетин оңдоо: мониторингдин натыйжалары стерилизация ийгиликсиз болгонун көрсөткөндө, төмөнкүдөй чаралар көрүлөт жана жазылат.

791. Жабдуулар туура колдонулуп жатканына ынануу үчүн дароо текшерилет.

792. Эгерде жабдуулар туура иштетилгени жазылган болсо, ал эми мониторинг дагы эле стерилизация болбогонун көрсөтсө, бул жабдууларды колдонуу убактылуу токтотулуп, техникалык тейлөө жүргүзүлөт.

793. Ушул автоклавда тазаланган кандай болбосун инструмент же башка предмет тиешелүү тазалоодон кайра өтөт.

§ 4. Стерилдүү предметтерди сактоо процесси

794. Таза материал стерилдүү буюмдар менен чогуу сакталбайт.

795. Оролбогон предметтер дароо колдонулат жана сакталбайт.

796. Стерилдүү таңгактарда жана/же идиштерде стерилизация жүргүзүлгөн дата көрсөтүлөт.

797. Стерилдүү предметтерди пайдаланууну контролдоо үчүн ротациялоо жана инвентаризациялоо системасын ишке ашырат.

798. Таңгактарда жыртыктар, нымдуу жерлер, чаң болбошу керек.

§ 5. Буу жана аба стерилизаторлорунун ишин контролдоо

799. Буу жана аба стерилизаторлорунун ишин контролдоо физикалык, химиялык жана бактериологиялык методдор менен жүзөгө ашырылат, мында температураны, басымды өлчөө каражаттары, убакытты эсепке алуу, химиялык тесттер, термохимиялык индикаторлор жана биотесттер колдонулат.

800. Контролдоонун физикалык жана химиялык методдору буу жана аба стерилизаторлорунун иштөө режимдеринин параметрлерин контролдоонун оперативдүү методдору болуп саналат, алардын натыйжалары стерилизациялык циклдин процессинде түздөн-түз эсепке алынат. Контролдоонун бактериологиялык методу стерилизатордун ишинин натыйжалуулугун контролдоого мүмкүндүк берет.

801. Саламаттык сактоо уюмдарындагы стерилизаторлордун ишин контролдоо аппаратураны монтаждоодон жана ондоодон кийинки контролду жана аны эксплуатациялоо процессиндеги контролду камтууга тийиш. Стерилизатордун ишин контролдоо аппаратты ар бир жүктөөдө жүргүзүлөт жана ушул саламаттык сактоо уюмунун адистери тарабынан ишке ашырылат.

802. Стерилизаторлордун ишин, саламаттык сактоо уюмдарынын стерилизациялык жабдуулар, контролдоо каражаттары менен жабдылышын, жайлардын санитардык абалын, персоналдын билимин жана практикалык көндүмдөрүн, зарыл документтердин болушун мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык контролдоо борбору пландуу тартипте жана санитардык-эпидемиологиялык көрсөткүчтөр боюнча контролдойт.

803. Контролдук тестти жүргүзүүдө (максималдык термометрлер, химиялык тесттер, термохимиялык индикаторлор жана биотесттер) стерилизациялануучу материал менен бирге таңгактоочу кагаздан пакеттерге таңгактайт, номер коюлат жана автоклавды өндүрүүчүнүн нускамасына жана контролдук тесттерге ылайык контролдук чекиттерге жайгаштырат.

804. Мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдүн жүрүшүндө саламаттык сактоо уюмдарынын стерилизациялык жабдуулар, контролдоо каражаттары менен жабдылышы, жайлардын санитардык абалы, персоналдын билими жана практикалык көндүмдөрү, зарыл документтердин болушу текшерилет.

805. Стерилизациялоочу аппаратуранын ишин өзүн-өзү контролдоодо аны тейлеген персонал максималдуу термометрлерди, химиялык тесттерди, термохимиялык индикаторлорду же биотесттерди стерилизациялануучу материал салынган пакеттерге салат, стерилизация циклинин аралыгында контролдук-өлчөөчү приборлордун көрсөткүчтөрүн көзөмөлдөйт жана стерилизацияланган буюмдарды колдонуу мүмкүндүгү жөнүндө корутунду берет.

806. Стерилизациялануучу материалдын ар бир партиясы ушул Нускаманын 31-тиркемесине ылайык журналда катталат. Стерилизаторлордун паспорттору, актылары, стерилизаторлордун техникалык абалын жана стерилизациянын натыйжалуулугун текшерүү протоколдору саламаттык сактоо уюмунун жетекчисинде же инфекциялык контролдоо боюнча адисте талаптагыдай абалда сакталат жана кармалат.

§ 6. Буу жана аба стерилизаторлорун контролдоо методдору

807. Стерилизаторлордун ишин контролдоонун физикалык методу температураны (термометр, максималдык термометр), басымды (моновакуумметр) жана убакытты өлчөө каражаттарынын жардамы менен жүргүзүлөт. Стерилизатордун иштөө режиминин параметрлерин аппараттын паспортуна ылайык жүргүзүлгөн стерилизация циклинин ичинде текшерүү керек.

808. Контролдоонун химиялык ыкмасы химиялык тесттердин жана термохимиялык индикаторлордун жардамы менен жүзөгө ашырылат. Химиялык тест химиялык кошулманын органикалык боёк менен аралашмасы менен толтурулган же эрүү температурасына жеткенде агрегаттык абалын жана түсүн өзгөрткөн химиялык кошулма менен толтурулган эки учу жамалган айнек түтүктү камтыйт. Таңгакталган химиялык тесттер номерленет, буу жана аба стерилизаторлорунун контролдук точкаларына жайгаштырылат. Стерилизациялоонун аягында индикаторлордун түсүнүн өзгөрүшү аныкталат.

809. Термохимиялык индикаторлор белгиленген стерилизациялоо режимдери сакталганда түсү кайтарылгыс өзгөргөн тилкелерди билдирет. Температураны, басымды жана убакытты контролдоо үчүн 4, 5, 6 муундагы термоиндикаторлор жана/же интеграторлор колдонууга сунушталат.

810. Инактивацияны ырастоо үчүн биологиялык издегичтер мезгил-мезгили менен колдонулушу керек. Натыйжалуулугун текшерүү үчүн көбүнчө Geobacillus sterothermophilus споралары колдонулат.

811. Бактериологиялык метод индикаторлордун жардамы менен колдонулуучу стерилизатордун натыйжалуулугуна карата стерилизациялоо процессине мониторинг жүргүзөт. Стерилизациялоо цикли аяктагандан кийин андагы микроорганизмдердин спораларын инактивациялоону контролдоо үчүн индикатор алынууга жана инкубацияланууга тийиш.

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

1-тиркеме Колду гигиеналык тазалоодогу иш-аракеттер алгоритми

№

Этаптар

Негиздеө

1

Униформанын жеңин түрүп, шакектерди жана башка зер буюмдарды чечип, колду тазалагандан кийин аларды кийбеңиз

Манжаларды, колдорду гана эмес, билектерди да тазалоо камсыз кылынат. Шакектердеги оюктар микроорганизмдердин көбөйүшү үчүн жай болуп саналат

2

Манжалар менен колдордо жаракалар жана кесилген жерлер жок экендигин текшериңиз

Кесилген жерлер инфекция чогула турган жай жана кире бериш катары кызмат кылышы мүмкүн

3

Спирттүү антисептикти кол уучуңузга алыңыз

Транзитордук микрофлораны алып салуу же жок кылуу, ошондой эле резиденттик флораны азайтуу

4

Алакандарыңызды, билектериңизди кошуп ушалап сүртүңүз (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Алакандардан жана билектерден микроорганизмдерди тазалоо/жок кылуу

5

Оң алакан менен сол колдун сыртын жана тескерисинче (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Сол жана оң колдордун сыртынан тазалоо/жок кылуу

6

Алаканды алаканга коюп, манжаларды кайчылаштырып, манжалардын ички беттерин өйдө жана ылдый кыймыл менен сүртүңүз (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Манжалардын аралары колдун эң кир бөлүгү болот

7

Манжаларыңыздын артын экинчи колуңуздун алаканына коюп, манжаларыңызды бүктөп алып сүртүңүз (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Манжалардын сыртынан микроорганизмдерди тазалоо/жок кылуу

8

Айлантуу менен сол алаканга кысылган оң манжаңызды сүртүңүз жана тескерисинче (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Көбүнчө байкалбай калган жерлер - микроорганизмдер топтолгон баш бармактар болот

9

Оң колуңуздун манжаларын кымтып алып, сол алаканыңызга жана тескерисинче, алдыга-артка айлануу кыймылдары менен сүртүңүз (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Тырмак үстүлөрүнөн микроорганизмдерди тазалоо/жок кылуу

10

Колдорду толугу менен кургатыңыз

Колуңузду кургатуу туура экспозицияга мүмкүнчүлүк берет. Колду кургатуу үчүн салфеткалар же сүлгүлөр колдонулбайт

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

2-тиркеме Колду гигиеналык жууп-тазалоодогу иш-аракеттер алгоритми

№

Этаптар

Негиздөө

1

Униформанын жеңин түрүп, шакектерди жана башка зер буюмдарды чечип, колду тазалагандан кийин аларды кийбеңиз

Манжаларды, колдорду гана эмес, билектерди да тазалоо камсыз кылынат. Шакектердеги оюктар микроорганизмдердин көбөйүшү үчүн жай болуп саналат

2

Манжалар менен колдордо жаракалар жана кесилген жерлер жок экендигин текшериңиз

Кесилген жерлер инфекция чогула турган жай жана кире бериш катары кызмат кылышы мүмкүн. Эгер алар болсо, тазалап туруп, пластырь чаптап коюңуз

3

Раковинанын алдында туруп, анын сырткы катмарына колуңуз жана кийимиңиз менен тийбөөгө аракет кылыңыз

Раковинанын сырткы катмары "кир" аймак болуп саналат

4

Сууну күйгүзүп, суунун температурасын жылуу кылып жөндөңүз

Ысык суу теринин тешикчелерин ачат жана дүүлүктүрөт

5

Колду жана билектерди жууганда чыканактан ылдый кармаңыз

Кол эң көп булганган жер болот. Суу аз булганган жерлерден кыйла булганган жерлерге агып, микроорганизмдерди раковинага жууйт

6

Көбүк пайда болушу үчүн колду самындаңыз

Көбүк колдун сырткы катмарынан кирди жана микроорганизмдерди кетирүүгө жардам берет

7

Билектериңизди кошуп алаканыңызды алаканга сүртүңүз (кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Алакандардан жана билектерден микроорганизмдерди жок кылуу

8

Оң алакан менен сол колдун сыртын жана тескерисинче (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Сол жана оң колдун артындагы микроорганизмдерди алып салуу

9

Алаканды алаканга коюп, манжаларды кайчылаштырып, манжалардын ички беттерин өйдө жана ылдый кыймыл менен сүртүңүз (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Манжалардын аралары эң булганган жери болот

10

Экинчи колуңуздун алаканына манжаларыңыздын сырты менен манжаларыңызды бүгүп алып сүртүңүз (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Манжаларыңыздын сыртындагы микробдорду кетирүү

11

Сол алаканга уучталган оң манжаңызды айлантуу менен сүртүңүз жана тескерисинче (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Көбүнчө байкалбай калган жерлер - микроорганизмдер топтолгон баш бармактар болот

12

Оң колуңуздун манжаларын кымтып алып, сол алаканыңызга жана тескерисинче, алдыга-артка айлануу кыймылдары менен сүртүңүз (толук кургаганга чейин кеминде 5 жолу кайталаңыз)

Тырмак үстүлөрүнөн микроорганизмдерди тазалоо

13

Колуңузду манжаларыңыздан баштап, андан кийин колуңузду жана билегиңизди таза, кургак салфетка менен сүртүңүз

Колду кургатуу теринин жарылуусунан сактайт

14

Адегенде ошол эле салфетка менен жаап, сууну кол кран менен өчүрүңүз

Кранды кармаганда колдун булганышы жокко чыгарылат

15

Колдонулган салфетканы "колдонулган салфетка" идишине таштаңыз. Эгерде кагаз сүлгү колдонулса - таштанды челекке таштайсыз

Инфекциянын жайылышынын алдын алат

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

3-тиркеме Операция алдында колду жана терини хирургиялык тазалоо үчүн антисептиктердин ТИЗМЕГИ

№

Жугушсуздандыруучу каражат

Концентрация

Экспозиция убактысы

Сарптоо ченеми

1

Этил спирти

70% этил спиртинин эритмеси

3 мүнөт

5 миллилитр (хирургдун колун толугу менен нымдаштыруу)

Пропил спирти

60% пропил спиртинин эритмеси

3 мүнөт

Даяр формасы

2 жолу 3 мүнөттөн

Изопропил спирти

60% изопропил спиртинин эритмеси

3 мүнөт

Хлоргексидина глюконат

3 мүнөт

2

Кыргыз Республикасында бул максаттар үчүн колдонууга уруксат берилген башка антисептиктер

Өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

4-тиркеме Колду гигиеналык тазалоо үчүн антисептиктердин ТИЗМЕГИ

№

Жугушсуздандыруучу каражат

Концентрация

Экспозиция убактысы

Сарптоо ченеми

1

Этил спирти

70% спирттик-глицерин эритмеси

1-2 мүнөт

3-5 миллилитр

Пропил спирти

60% пропил спиртинин эритмеси Узак убакыт таасирдеги даяр формасы

1-2 мүнөт

30 секунддан кем эмес

Изопропил спирти

60-70% изопропил спиртинин эритмеси

1-2 мүнөт

2

Кыргыз Республикасында бул максаттар үчүн колдонууга уруксат берилген башка антисептиктер

Өндүрүүчүнүн нускамасына ылайык

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

5-тиркеме Теринин ичине дары каражаттарын киргизүү алгоритми

№

Этаптар

Негиздөө

1

Колду гигиеналык тазалаңыз

Кирди жана транзитордук флораны тазалоо. Инфекциянын жайылышын алдын алат

2

Процедураны жүргүзүү үчүн жабдууларды даярдаңыз

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура учурунда кошумча иш-аракеттерден качуу

3

Пациентти чакырып, алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүңүз

Пациентке психологиялык колдоо көрсөтүү. Пациенттин туура эмес реакцияларын болтурбоо

4

Дары-дармектин аталышын жана дозасын кунт коюп окуп чыгып, керектүү эритмени даярдаңыз. Оорулууга ошол дары жазылганын текшериңиз

Дары-дармектерди колдонууда ката кетирбөө

5

Процедурага пациенттин макулдугун алыңыз

Этикалык жана юридикалык ченемдердин сакталышын камсыздоо

6

Пациентке керектүү абалды ээлөөгө жардам бериңиз

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедуранын ыңгайлуулугу

7

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медицина кызматкеринин колунан микробдук контаминациянын алдын алуу

8

Дары каражатын шприцке сордуруп алыңыз

Дарылоо же диагностикалык максатта каражатты берүү

9

Инъекция болгон жерде терини борбордон периферияга чейин айлантуу кыймылы менен бир жолку спирт салфеткасы менен тазалаңыз

Оорулуунун терисинен инъекция болгон жердин микробдук булгануусун алдын алуу

10

Инъекция болгон жерде терини чоюңуз

Терини тешүүнү жеңилдетет

11

Ийнени териге бир аз тереңдикке чейин киргизиңиз жана теринин бетине 3-4 мм барабар жылдырыңыз

Пациенттин жашы жана жынысына жараша теринин калыңдыгы 0,5тен 4 ммге чейин жетет

12

1-2 тамчы суюктук бериңиз. Бул учурда териде бүдүр пайда болот, ал эми ийнени андан ары жылдырууда жана эритменин тамчыларын киргизүүдө - "лимон кабыгы" пайда болот

Тери ичине киргизүүнү жана тери астына түшүүнү болтурбоону контролдоону камсыз кылуу

13

Ийне сайган жерди кебез тампону менен баспай, ийнени алып салыңыз, ийне сайган жерди укалабаңыз

Дары каражатынын терең катмарларга агып кетишинен сактануу

14

Ийнени ийне кескич менен шприцтен кесип ажыратыңыз

Курч кесүүчү предметтер менен коопсуз иштөө

15

Колдонулган шприцти потенциалдуу инфекцияланган калдыктарды чогултуучу идишке таштаңыз (Б классы)

Медициналык таштандыларды коопсуз сорттоо

16

Колду гигиеналык тазалаңыз

Колдун гигиенасын сактоо

17

Инъекция болгон жерди 20-25 мүнөттөн кийин текшерип, пациенттин абалын билип алыңыз

Препараттын көтөрүмдүүлүгүн байкоо

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

6-тиркеме Тери астына дары каражатын киргизүү алгоритми

№

Этаптар

Негиздөө

1

Колду гигиеналык тазалаңыз

Кирди жана транзитордук флораны тазалоо инфекциянын жайылышын алдын алат

2

Процедураны жүргүзүү үчүн жабдууларды даярдаңыз

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура жүргүзүү учурунда кошумча иш-аракеттерди болтурбоо

3

Пациентти чакырып, алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүңүз

Бейтапка психологиялык колдоо көрсөтүү. Бейтаптын туура эмес реакцияларынан алыс болуу

4

Дары-дармектин аталышын жана дозасын кунт коюп окуп чыгып, керектүү эритмени даярдаңыз. Оорулууга ошол дары жазылганын текшериңиз

Дары-дармектерди колдонууда ката кетирбөө

5

Процедурага пациенттин макулдугун алыңыз

Этикалык жана юридикалык ченемдердин сакталышын камсыздоо

6

Оорулууга керектүү абалды ээлөөгө жардам бериңиз

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедуранын ыңгайлуулугу

7

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медицина кызматкеринин колунан микробдук контаминациянын алдын алуу

8

Дары каражатын шприцке сордуруп алыңыз

Дарылоо же диагностикалык максатта каражатты киргизүү

9

Инъекция болгон жерде терини борбордон периферияга чейин тегереткен кыймыл менен бир жолку спирт салфеткасы менен тазалаңыз

Пациенттин терисинен инъекция болгон жердин микробдук булгануусун алдын алуу

10

Инъекция үчүн тандалган жерге терини баш бармагыңыз жана сөөмөйүңүз менен акырын бүктөмгө чогултуңуз

Терини тешүүнү жеңилдетет

11

Ийнени теринин астына 45° менен 15 мм тереңдикке сайыңыз (2/3 ийне)

Теринин калыңдыгынан өтүшүн жана булчуң катмарына кирип кетпөөсүн камсыз кылуу

12

Сол колуңузду поршенге өткөрүп, акырындык менен дары сайыңыз

Препаратка көтөрүмдүүлүгүн контролдоо үчүн дары каражатын жай киргизүү керек

13

Тез кыймыл менен ийнени алып салыңыз

Механикалык өтүшүп кетүүлөрдүн алдын алуу

14

Ийнени ийне кескич менен шприцтен кесип ажыратыңыз

Курч кесүүчү предметтер менен коопсуз иштөө

15

Колдонулган шприцти потенциалдуу инфекцияланган калдыктарды чогултуучу идишке таштаңыз (Б классы)

Медициналык калдыктарды коопсуз сорттоо

16

Колду гигиеналык тазалаңыз

Колдун гигиенасын сактоо

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

7-тиркеме Дары каражаттарын булчуңга киргизүү алгоритми

№

Этаптар

Негиздөө

1

Колду гигиеналык тазалаңыз

Кирди жана транзитордук флораны тазалоо инфекциянын жайылышын алдын алат

2

Процедураны жүргүзүү үчүн жабдууларды даярдаңыз

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура жүргүзүү учурунда кошумча иш-аракеттерди болтурбоо

3

Пациентти чакырып, алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүңүз. Макулдугун алыңыз

Пациентке психологиялык колдоо көрсөтүү. Инъекция киргизүүдө пациенттин күтүүсүз кыймылы жаракат алууга алып келиши мүмкүн. Этикалык жана юридикалык ченемдердин сакталышын камсыздоо

4

Дары-дармектин аталышын жана дозасын кунт коюп окуп чыгып, керектүү эритмени даярдаңыз. Оорулууга ошол дары жазылганын текшериңиз

Дары-дармектерди колдонууда ката кетирбөө

5

Шприц менен ийнени чогултуңуз. Шприцке дары каражатын зарыл болгон көлөмдө толтуруңуз

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура жүргүзүү учурунда кошумча иш-аракеттерди болтурбоо

6

Инъекция үчүн ылайыктуу жерди аныктаңыз. Инъекция киргизилүүчү жерде катып калуулар жана тери оорусунун жок экенин карап, колуңуз менен сезиш үчүн кармап көрүңүз

Булчуң ичине киргизилген инъекция далыга, санга жана жамбашка жасалышы мүмкүн

7

Пациентке керектүү абалды ээлөөгө жардам бериңиз. Инъекция жасала турган жерди ачыңыз

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедуранын ыңгайлуулугу

8

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медицина кызматкеринин колунан микробдук контаминациянын алдын алуу

9

Инъекция болгон жерде терини борбордон периферияга чейин тегереткен кыймыл менен бир жолку спирт салфеткасы менен тазалаңыз жана салфетканы бош колуңуздун 3 жана 1-манжалары менен кысыңыз

Инъекция болгон жердин, пациенттин терисинен микробдук булгануусунун алдын алуу

10

Инъекция болгон жерде терини кармаңыз

Терини тешүүнү жеңилдетет

11

Инъекция жасоодо, 2-манжаңыз поршендин штогун, 5-манжаңыз ийнени, калгандары цилиндрди кармап тургудай абалда шприцти жумушчу колуңуз менен кармаңыз. Ийнени 90° бурчта 3-4 сантиметр тереңдикке киргизиңиз

Жаракаттан жана инфекциядан сактануу үчүн

12

Бош колуңузду поршенге өткөрүп, акырындык менен дары сайыңыз

Препаратка көтөрүмдүүлүгүн контролдоо үчүн дары каражатын жай киргизүү керек

13

Тез кыймыл менен ийнени сууруп алыңыз

Механикалык өтүшүп кетүүлөрдүн алдын алуу

14

Ийнени ийне кескич менен шприцтен кесип ажыратыңыз

Курч кесүүчү предметтер менен коопсуз иштөө

15

Колдонулган шприцти потенциалдуу инфекцияланган калдыктарды чогултуучу идишке таштаңыз (Б классы)

Медициналык калдыктарды коопсуз сорттоо

16

Колду гигиеналык тазалаңыз

Колдун гигиенасын сактоо

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

8-тиркеме Дары каражатын тамыр ичине киргизүү алгоритми

№

Этаптар

Негиздөө

1

Колду гигиеналык тазалаңыз

Кирди жана транзитордук флораны тазалоо инфекциянын жайылышын алдын алат

2

Процедураны жүргүзүү үчүн жабдууларды даярдаңыз

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура жүргүзүү учурунда кошумча иш-аракеттерди болтурбоо

3

Пациентти чакырып, алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүңүз. Макулдугун алыңыз

Бейтапка психологиялык колдоо көрсөтүү. Инъекция киргизүүдө пациенттин күтүүсүз кыймылы жаракат алууга алып келиши мүмкүн. Этикалык жана юридикалык ченемдердин сакталышын камсыздоо

4

Дары-дармектин аталышын жана дозасын кунт коюп окуп чыгып, керектүү эритмени даярдаңыз. Оорулууга ошол дары жазылганын текшериңиз

Дары-дармектерди колдонууда ката кетирбөө

5

Шприц менен ийнени чогултуңуз. Шприцке дары каражатын зарыл болгон көлөмдө толтуруңуз. Инъекция үчүн шприцти даярдаңыз

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура жүргүзүү учурунда кошумча иш-аракеттерди болтурбоо

6

Инъекция үчүн ылайыктуу жерди аныктаңыз. Инъекция киргизилүүчү жерде катып калуулар жана тери оорусунун жок экенин карап, колуңуз менен сезиш үчүн кармап көрүңүз

Булчуң ичине киргизилген инъекция билекке, колго, балтырга жана бутка жасалышы мүмкүн

7

Пациентке керектүү абалды ээлөөгө жардам бериңиз. Инъекция жасала турган жерди ачыңыз

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедуранын ыңгайлуулугу

8

Пациентти жөлөнгүчү жана кол койгучу бар үстүнкү катмарын тазалоого мүмкүн болгон отургучка колун (билеги, колу) эркин койгон абалда отургузуңуз

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедуранын ыңгайлуулугу

9

Эгерде процедура оорулуунун керебетинде жасалса, манипуляция жасоодо ыңгайлуулукту түзүү үчүн оорулуу адамдын колунун алдына валик төшөп коюңуз

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедуранын ыңгайлуулугу. Колдун астындагы валик кан тамырды оңоюраак табууну камсыз кылат

10

Билектин астына таза ным сиңирүүчү салфетканы коюңуз

Салфетка кокустан агып кеткен суюктукту сиңирүү үчүн керек (кан, медикамент)

11

Ийне сайыла турган жерди карап, колуңуз менен сезиш үчүн кармап көрүңүз

Инъекциянын ордун аныктоо

12

Колду гигиеналык тазалаңыз, таза, бир жолу колдонулуучу кол кап кийиңиз

Медицина кызматкеринин колунан микробдук контаминациянын алдын алуу

13

Ийне сайыла турган жерден 10 см жогору жгутту байлаңыз, анын астына салфетка же көйнөк жеңин коюңуз

Кан тамырларга кан толушун камсыз кылуу. Астындагы салфетка (көйнөк жеңи) - терини чымчып албаш үчүн керек

14

Инъекция болгон жерде терини борбордон периферияга чейин айлантуу кыймылы менен бир жолу колдонулуучу спирт салфеткалары менен тазалаңыз

Инъекция болгон жердин, оорулуунун терисинин микробдук булгануусун алдын алуу

15

Шприцти жумушчу колуңузга кармаңыз, сөөмөйүңүздү муфтаны (канюля) үстүнөн кармаңыз, калган манжаларыңыз менен поршенди кармаңыз

Ийне киргизүүнүн белгиленген бурчун (30°) түзүү үчүн

16

Кан тамырды аныктоо менен инъекция болгон жердеги терини бош колдун сөөмөйү менен тартыңыз

Терини тешүүнү жеңилдетет

17

Шприцти жана ийнени тамыр жайгашуусу боюнча жайгаштырыңыз

Кан тамырга кирүүнү жеңилдетүү үчүн

18

Ийнени теринин астына 30° бурчта, андан кийин тамырдын багыты боюнча тез сайыңыз. Кан тамырдын ичине киргенде ийне чөгүп кеткендей сезилет

Ийненин 30° бурчта жайгаштыруу кан тамырдын ичине кирүүнү камсыз кылат

19

Жумушчу колуңуздун сөөмөйүн бейтаптын терисине ийнеге басыңыз (шприцти колунан чыгарбаңыз). Бош колуңуз менен поршенди артка тартып, кан тамырга киргенин текшериңиз. Эгерде шприцке кан кетсе - ийне тамырда болот

Дары каражатынын тери астына кетип калбоосу үчүн

20

Кан тамырдын багыты боюнча ийнени бир аз алдыга жылдырыңыз, поршенди артка тартып, ийне кан тамырдын ичинде экендигин текшериңиз. Шприцти жумушчу колуңуздан чыгарбаңыз. Ийнени сөөмөйүңүз менен басып туруңуз

Ийне тамырдан чыгып кетпеши үчүн

21

Шприцти жумушчу колуңуздан чыгарбай туруп, бош колуңуз менен жгутту бошотуңуз

Эркин кан агымын калыбына келтирүү үчүн

22

Поршенди дагы бир жолу артка тартып, ийненин тамырда экендигин текшериңиз

Ийне тамырдан чыгып кетпеши үчүн

23

Бош колуңуз менен поршенди басып, дары каражатын жай гана бериңиз

Препаратка көтөрүмдүүлүгүн контролдоо үчүн дары каражаттарын жай берүү керек

24

Тешилген жерге спирттелген салфетканы басып туруп, ийнени тез чыгарып алыңыз

Инъекция болгон жердин, пациенттин терисинин микробдук булгануусунун алдын алуу

25

Инъекция болгон жерден спирттелген салфетканы албай туруп, бир жолку пластырды чаптап коюңуз(*)

Тыгыз байлап коюу тери астындагы гематоманын пайда болушуна тоскоол болот

26

Ийнени ийне кескич менен шприцтен кесип ажыратыңыз

Курч кесүүчү буюмдар менен коопсуз иштөө

27

Колдонулган шприцти потенциалдуу инфекцияланган калдыктарды чогултуучу идишке таштаңыз (Б классы)

Медициналык калдыктарды коопсуз сорттоо

28

Кол каптарды чечип туруп, колду гигиеналык тазалаңыз

Эки же андан көп пациент менен байланышта иштегенде бир эле жуп кол капты колдонууга жол берилбейт. Колдун гигиенасын сактоо

29

Инъекция болгон жерди 20-25 мүнөттөн кийин текшерип, пациенттин абалын билип алыңыз

Препаратка көтөрүмдүүлүгүн байкоо

Эскертүү: (*) - бул пункт милдеттүү болуп саналбайт, көрсөтмөлөр боюнча гана колдонулат.

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

9-тиркеме Ооз аркылуу берилүүчү вакциналарды (полиомиелиттик жана ротавирустук) берүүдөгү иш-аракеттердин алгоритми

№

Этаптары

Негиздөө

1

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медкызматкердин колунан микробдук контаминацияны алдын алуу

2

Процедураны жүргүзүү үчүн жабдууларды даярдаңыз

Ооз аркылуу берилүүчү полиомиелиттик же ротавирустук вакциналар, коопсуз утилдештирүү кутусу

3

Вакцинациялануучуну чакырып, коштоочу адамга алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүңүз

Вакцинациялануучуга психологиялык колдоо көрсөтүү. Вакцинациялануучунун жагымсыз реакцияларынан качуу

4

Вакциналык препараттын аталышын, дозасын жана мөөнөтүн кунт коюп окуп чыгыңыз. Вакцинациялануучуга ушул вакцина дайындалганына ынаныңыз

Вакциналык препаратты киргизүүдө ката кетирбөө

5

Вакцинация жүргүзүүгө вакцинациялануучунун/коштоочунун макулдугун алыңыз

Этикалык жана юридикалык ченемдердин сакталышын камсыз кылуу

6

Ыңгайлуу абалды тандаңыз: бала ата-энесинин тизесине отурган абалды колдонуңуз, ата-эне баланы бир колу менен кучактап, баланы бир аз чалкасынан жаткырып, башын кармап турат

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедураны жасоо ыңгайлуулугу

7

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медициналык кызматкердин колунда микробдук контаминациянын алдын алуу

8

Баланын оозун баш бармак жана сөөмөй менен жаагынан акырын басуу менен оозун ачыңыз

Профилактикалык максатта каражатты киргизүү

9

Ооз аркылуу берилүүчү полиомиелиттик вакцинаны тамчылаткыч менен баланын тилине эки тамчы вакцинаны тамчылатыңыз. Тамчылаткычты балага тийгизбеңиз. Ооз аркылуу берилүүчү ротавирустук вакцинаны баланын жаагынын ички бурчуна тюбикти жайгаштыруу менен вакцинаны тюбиктен куюңуз

Маңыздын эркин агып чыгышы

10

Тюбиктин ичиндегинин баарын бир нече жолу басуу менен киргизиңиз

Ичиндегинин өзү агып чыгуусу

11

Колду гигиеналык тазалаңыз

Микробдук контаминациянын алдын алуу

12

Медициналык документке жазып коюңуз

Бекитилген формаларга ылайык эсептик-отчеттук документтерди жүргүзүү

13

30 мүнөттөн кийин текшерип, вакцинацияланган адамдын абалын аныктаңыз

Иммунизациядан кийин препаратты көтөрүмдүүлүгүнө, мүмкүн болгон терс көрүнүштөргө байкоо жүргүзүү

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

10-тиркеме Кызамык-паротит-кызылча (КПК) жана кызамык-кызылча (КК) вакциналарын ийиндин жогору жагынын үчтөн бир бөлүгүнө тери астына саюу алгоритми

№

Этаптары

Негиздөө

1

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медицина кызматкеринин колунан микробдук контаминациянын алдын алуу

2

Процедураны жүргүзүү үчүн жабдууларды даярдаңыз: комплекттелген КПК/КК-вакцинасын жана тиешелүү эриткич, вакцинаны киргизүү үчүн өзү блоктолуучу шприцтер (СБ-шприц) (0,5), аралаштыруу үчүн бир жолку 5 миллилитрдик шприц, бир жолку спирт салфеткалар, термо баштык

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура учурунда кошумча иш-аракеттерди кылбоо

3

Вакциналык препараттын аталышын, дозасын жана мөөнөтүн кунт коюп окуп чыгыңыз. Вакцинациялануучуга ушул вакцина дайындалганына ынаныңыз

Вакциналык препаратты киргизүүдө ката кетирбөө

4

Вакцинациялануучуну чакырып, коштоочу адамга алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүңүз

Вакцинациялануучуга психологиялык колдоо көрсөтүү. Вакцинациялануучунун жагымсыз реакцияларынан качуу

5

Вакцинация жүргүзүүгө вакцинациялануучунун/коштоочунун макулдугун алыңыз

Этикалык жана юридикалык ченемдердин сакталышын камсыз кылуу

6

Вакцинациялануучуга керек болгон вертикалдуу абалда болууга жардам бериңиз

Булчуңдарды чыңалтпоо. Процедураны жасоо ыңгайлуулугу

7

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медицина кызматкеринин колунан микробдук контаминациянын алдын алуу

8

КПК/КК вакцинасын аралаштырыңыз (кургак лофилизацияланган вакциналарды аралаштыруу алгоритмин караңыз)

Эритменин микробдук контаминациясынын алдын алуу

9

Бир жолку спирт салфеткасы менен терини борбордон периферияга карай айлантуу кыймылы менен тазалаңыз

Пациенттин терисинен инъекция жасалуучу жердин микробдук контаминациясынын алдын алуу

10

Экспозиция убактысын сөзсүз күтүңүз

Вакцинанын инактивациясынын алдын алуу

11

Шприцтин корпусун манжаларыңыз менен ийненин учун (тешигин) жогору каратып кармаңыз

Териге саюуну жеңилдетет

12

Ийнени манжаларыңыздын ортосуна кысылган териге тез сайыңыз. Ийне ийинге 45° бурчта сайылышы керек

Теринин калыңдыгы пациенттин жашына, жынысына жараша 0,5тен 4 ммге чейин жылат

13

Шприцтин поршенин акырындык менен басыңыз, ийнени теринин астына кыймылдатпаңыз

Тери астына киргизүүнү контролдоону камсыз кылуу

14

Ийне сайыла турган жерди спирт салфетка менен сүртпөстөн, ийнени чыгарыңыз. Укол сайган жерди укалабаңыз

Вакциналык препаратты терең катмарларга агып кетишинен сактануу

15

Ийнени ийне кескич менен шприцтен кесип алыңыз

Курч кесүүчү предмет менен коопсуз иштөө тажрыйбасы

16

Колдонулган шприцти потенциалдуу инфекцияланган калдыктар салынган идишке таштаңыз (Б классы)

Медициналык калдыктарды коопсуз сорттоо

17

Колду гигиеналык тазалаңыз

Микробдук контаминациянын алдын алуу

18

Медициналык документке жазып коюңуз

Бекитилген формаларга ылайык эсептик-отчеттук документтерди жүргүзүү

19

30 мүнөттөн кийин текшерип, вакцинацияланган адамдын абалын аныктаңыз

Иммунизациядан кийин препаратты көтөрүмдүүлүгүнө, мүмкүн болгон терс көрүнүштөргө байкоо жүргүзүү

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарындагы инфекциялык контролдоо боюнча нускамага

11-тиркеме Бацилл-Кальмет Герен (БЦЖ-вакцина) вакцинасын тери ичине саюу алгоритми

№

Этаптары

Негиздөө

1

Колду гигиеналык тазалаңыз

Медицина кызматкеринин колунан микробдук контаминациянын алдын алуу

2

Процедураны жүргүзүү үчүн жабдууларды даярдаңыз. комплекттелген БЦЖ-вакцина жана тиешелүү эритме, вакцинаны киргизүү үчүн СБ-шприц (0,05/0,1), аралаштыруу үчүн 2 миллилитрдик шприц, бир жолку спирт салфеткалар, термобаштык

Алгоритмдин так аткарылышын камсыз кылат. Процедура учурунда кошумча иш-аракеттерди кылбоо

3

Вакцинациялануучуну чакырып, коштоочу адамга алдыдагы процедуранын маңызын түшүндүрүңүз