Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары Д.А.Ашимова, Н.К.Кадырбеков, В.К.Раимбачаева, С.А.Айжигитов жана З.Д.Мамасадыков демилгелеген «Кыргыз Республикасынын Салык кодексине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусун жактыруу тууралуу) тескемеси

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНИН ТЕСКЕМЕСИ 2022-жылдын 1-сентябры № 457-т "Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 27-беренесине ылайык:

1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары Д.А.Ашимова, Н.К.Кадырбеков, В.К.Раимбачаева, С.А.Айжигитов жана З.Д.Мамасадыков демилгелеген "Кыргыз Республикасынын Салык кодексине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин тиркелген корутундусу жактырылсын.

2. Бул корутунду Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жиберилсин.

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы

А. У. Жапаров

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 1-сентябрындагы № 457-т тескемеси менен жактырылган

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары Д.А.Ашимова, Н.К.Кадырбеков, В.К.Раимбачаева, С.А.Айжигитов жана З.Д.Мамасадыков демилгелеген "Кыргыз Республикасынын Салык кодексине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин КОРУТУНДУСУ "Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 27-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары Д.А.Ашимова, Н.К.Кадырбеков, В.К.Раимбачаева, С.А.Айжигитов жана З.Д.Мамасадыков демилгелеген "Кыргыз Республикасынын Салык кодексине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун карап чыгып, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети төмөнкүлөрдү билдирет. Негиздеме-маалымкатта жогоруда көрсөтүлгөн мыйзамдын долбоору республикалык бюджеттин каражаттарын натыйжалуу пайдалануу, патентти сатып алууга жана узартууга чыгымдарды кыскартуу максатында иштелип чыккандыгы көрсөтүлгөн. Атап айтканда жогоруда көрсөтүлгөн мыйзамдын долбоорунда Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин 191-беренесинин 2-бөлүгүнө өзгөртүү киргизүү сунушталууда, анда багууга жана көзөмөлгө дайыма муктаж болгон ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген баланын жеке ассистентинин кызмат көрсөтүүлөрүнө акы төлөөнү киреше салыгын төлөөдөн бошотуу каралган. Ошону менен бирге жеке ассистенттин социалдык кызмат көрсөтүүлөрүнүн жаңы түрү багууга жана көзөмөлгө дайыма муктаж болгон ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген балдары бар ата-энелерди колдоо жана мындай балдардын үй-бүлөлүк чөйрөгө болгон укугун ишке ашыруу максатында түзүлгөндүгүн көңүлгө алуу зарыл. Бул категориядагы балдар күнү-түнү көңүл бурууга муктаж болгондугуна байланыштуу, эреже катары ата-энелердин биринин иштөөгө мүмкүнчүлүгү жок болуп, пенсиялык жана медициналык камсыздандыруу кепилдиктеринен ажыратылат, башкача айтканда иш жүзүндө мындай ата-энелердин иштөөгө жана тиешелүү түрдө пенсия алуу үчүн талапкер болууга мүмкүнчүлүгү жок. Алсак "Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын укуктары жана кепилдиктери жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 6, 11 жана 39-беренелерине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 23-ноябрындагы № 556 "Бирөөнүн багуусуна жана көзөмөлүнө дайыма муктаж болгон ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү баланын жана/же адамдын жеке ассистентинин кызмат көрсөтүүлөрүнө акы төлөө шарттары жөнүндө жобону бекитүү тууралуу" токтому кабыл алынган. Бул токтом ата-энелерге, мыйзамдуу өкүлдөргө жана жакын туугандарына ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү баланы багууну улантууга, мамлекет тарабынан финансылык колдоо алууга, ошол эле учурда келечекте пенсия алуу мүмкүнчүлүгүн жоготпоого багытталган. Жеке ассистенттин кызмат көрсөтүүлөрүнө акы төлөө түрүндөгү ар айлык финансылык жардамдын өлчөмү минималдуу керектөө корзинанын өлчөмүнө барабар. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык киреше алган жеке жак киреше салыгын төлөөчү болуп саналарын белгилей кетүү керек. Кыргыз Республикасында салык салуунун милдеттүүлүк жана адилеттүүлүк принциптерине ылайык ар бир адам Кыргыз Республикасынын Салык кодексинде каралган тартипте жана учурларда салыктарды төлөөгө милдеттүү. Ушуга байланыштуу Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын сактоо максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жогоруда көрсөтүлгөн токтомунун 3-пунктунда Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигине ыктыярдуу патентти жана милдеттүү мамлекеттик камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу полисин сатып алуу чыгымдарын жабууну эске алуу менен бирөөнүн багуусуна жана көзөмөлүнө дайыма муктаж болгон ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү баланын жана/же адамдын жеке ассистентине төлөмдөрдү жүргүзүү тапшырылган. Ошондуктан жогоруда көрсөтүлгөн мыйзамдын долбоорун кабыл алуу жеке ассистенттерди мамлекеттик социалдык камсыздандыруунун колдонуудагы механизминин иштебей калышына алып келиши мүмкүн. Мындан тышкары, жогоруда көрсөтүлгөн мыйзамдын долбоору сунушталган редакцияда кабыл алынган учурда жеке ассистентте камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдүн категориясы өзгөрөт, бул жеке ассистенттердин камсыздандыруу төгүмдөрүнүн суммасын көбөйтүүгө алып келет. Алсак азыркы учурда жеке ассистенттин минималдуу социалдык төлөмү 7400 сомду түзөт, анын ичинен 6300 сом жеке ассистентке эмгек акы катары төлөө суммасы, 800 сом камсыздандыруу полисинин наркы жана 300 сом ыктыярдуу патенттин наркы болуп саналат. Ошол эле учурда жогоруда көрсөтүлгөн мыйзамдын долбоору сунушталган редакцияда кабыл алынган учурда "Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтери жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын жоболоруна ылайык жеке ассистент үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөөчүлөрдүн категориясы өзгөртүлгөндүктөн, камсыздандыруу төгүмдөрүн эмгек акынын 10% өлчөмүндө төлөө зарылдыгы келип чыгат. Бул өз кезегинде жеке ассистенттин эмгек акысынын иш жүзүндөгү өлчөмүн азайтууга алып келет, ал 5670 сомду түзүп калат. Ошону менен катар Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигине караштуу Мамлекеттик салык кызматы тарабынан салык жол-жоболорун санариптештирүүнү киргизүүнүн алкагында электрондук патентти, камсыздандыруу полисин тариздөө жана аларды мобилдик тиркемелер аркылуу төлөө ишке киргизилгендигин белгилеп кетебиз, бул патентти сатып алуу жана узартуу боюнча чыгымдарды түздөн-түз кыскартууга багытталган. Ошондой эле аталган мамлекеттик органдын расмий сайтында патентти жана камсыздандыруу полисин онлайн алуу боюнча видеосабак жайгаштырылган. Жогоруда жазылгандарды жетекчиликке алып, бул Мыйзамдын долбоорун кабыл алуу жеке ассистенттин камсыздандыруу чегерүүлөрүнүн суммасынын көбөйүшүнө да, алардын кошумча чыгымдарына да алып келиши мүмкүн, ал эми багууга жана көзөмөлгө дайыма муктаж болгон ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү баланын жеке ассистенти үчүн жагымдуу шарттарды түзүү бул мыйзамдын долбоорун иштеп чыгуунун негизги максаты болуп саналарын белгилейбиз. Жогоруда жазылгандардын негизинде ыктыярдуу патентти жана камсыздандыруу полисин сатып алуу мамлекеттик бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырыларын көңүлгө алып, жогоруда көрсөтүлгөн мыйзамдын долбоорун кабыл алуу максатка ылайыксыз деп эсептейбиз.