6-берене. Электрондук акча

1. Электрондук акчанын эмитенти накталай же накталай эмес акча каражаттарын электрондук акчага алмаштыруу жолу менен электрондук акча инструменттери (алып жүрүүчү) формасында электрондук акча чыгарууну жүзөгө ашырат. Электрондук акчаларды тындырууда электрондук акча каражаттарынын инструменти электрондук акчаны сунуштоочуга электрондук акчаны тындыруу боюнча электрондук акчанын эмитентинин милдеттенмелеринин суммасын чагылдырат.

11. Төмөнкүлөр электрондук акча чыгаруу укугуна ээ:

- Улуттук банк;

- банк - банк операцияларын жүзөгө ашыруу укугуна банктын лицензиясына уруксат берилген банк операцияларынын тизмегине ылайык;

- төлөм уюму - Улуттук банктын кошумча лицензиясы болгондо.

2. Кыргыз Республикасынын аймагында электрондук акчаны чыгаруучу электрондук акчанын эмитенти электрондук акчаларды пайдалануу менен төлөмдөрдүн коопсуз жана ишенимдүү жүргүзүлүшү үчүн жоопкерчилик тартат.

3. Электрондук акчанын ар бир инструментине (алып жүрүүчүсүнө) уникалдуу идентификациялык номер ыйгарылат. Уникалдуу идентификациялык номер кармоочуга инструментте (алып жүрүүчүдө) электрондук акчанын жылышы жана калдыгы жөнүндө маалыматтарды алуу үчүн арналган. Ошондой эле инструментти (алып жүрүүчүнү) жоготкондо же уурдатканда инструменттин уникалдуу идентификациялык номери боюнча бөгөттөө жүргүзүлөт.

4. Электрондук акчаны тескеген жана тиешелүү системанын акцептанттары берген товарлар/кызмат көрсөтүүлөр үчүн эсептешүүлөрдө электрондук акчаны пайдаланган юридикалык жана жеке жактар электрондук акчаларды кармоочулар болуп саналышат. Электрондук акчаларды пайдалануу менен операциялардын тизмеги Улуттук банкынын ченемдик укуктук актыларында аныкталат.

5. Электрондук акчаны жайылтуу электрондук акчанын эмитенти (сатуу жана жайылтуу) тарабынан тындыруу мүмкүнчүлүгүн берүү менен накталай же накталай эмес акча каражаттарынын ордуна электрондук акчаны берүү жолу менен жүзөгө ашырылат. Электрондук акчанын эмитенти Улуттук банкынын талаптарына ылайык түзүлгөн агенттик келишимдин негизинде электрондук акчаларды жайылтуу үчүн агенттерди тартууга укуктуу.

5-1. Кыргыз Республикасынын резиденти эместер тарабынан чыгарылган эл аралык электрондук акчаларды жайылтуу Кыргыз Республикасынын аймагында банк тарабынан жүзөгө ашырылат. Банк Улуттук банкынын талаптарына ылайык түзүлгөн агенттик келишимдин негизинде эл аралык электрондук акчаларды андан ары жайылтуу үчүн агенттерди ишке тартууга укуктуу.

6. Электрондук акчалардын электрондук акчанын эмитенти же анын агенти электрондук акчаларды жайылтууда кардарды кармоочунун жана электрондук акчанын эмитентинин укуктары менен милдеттери, алар тарабынан жайылтылып жаткан электрондук акчалардын инструменттеринин (алып жүрүүчүлөрдүн) мүнөздөмөлөрү, тарифтери, коопсуздук эрежелери жана башка шарттары менен алдын ала тааныштырууга милдеттүү.

7. Электрондук акчанын эмитенти аларды накталай акча каражаттарына алмашуу жолу менен же болбосо накталай эмес каражаттарды көрсөтүүчүнүн банктык эсебине которуу жолу менен электрондук акчаны көрсөтүүчүгө электрондук акчаны тындырууга милдеттүү. Электрондук акчаны тындыруу электрондук акчанын эмитенти, ошондой эле электрондук акчанын эмитенти менен келишим түзгөн электрондук акчаны жайылтуу боюнча агент тарабынан да жүргүзүлүшү мүмкүн.

8. Электрондук акчаны тындырууда берилүүчү акча каражаттарынын суммасы электрондук акчанын эмитентине же электрондук акчаны жайылтуу боюнча агентке тындырууга көрсөтүлгөн электрондук акчанын суммасына дал келүүгө тийиш. Мында электрондук акчанын эмитенти жана электрондук акчаны жайылтуу боюнча агент электрондук акчаларды тындырууда төлөнүүчү акча каражаттарынын суммасынан, эгерде бул системанын эрежелеринде жана электрондук акча системасынын катышуучуларынын ортосундагы келишимдерде каралган болсо, сый акы суммасын кармап калууга укуктуу.

9. Электрондук акчалардын кыймылы боюнча эсепке алууну Улуттук банкынын ченемдик укуктук актыларына ылайык электрондук акчанын эмитенти жүзөгө ашырат.

10. Эсептешүүлөрдө электрондук акчаларды пайдалануу электрондук акчаларды кармоочулар тарабынан чарба жүргүзүүчү субъектке же өз товарларын/кызмат көрсөтүүлөрүн электрондук акчага алмаштыруу жасашкан жана электрондук акчаларды пайдалануу менен төлөмдөрдү кабыл алуу жана эсебин жүргүзүү үчүн атайын жабдууларга (программалык-техникалык каражат) ээ жакка (акцептантка) өткөрүп берүү жолу менен жүзөгө ашырылат. Акцептанттын электрондук акчаларды электрондук акчанын эмитентине көрсөтүү тартибин кошуп алганда, электрондук акчанын эмитенти менен акцептанттын ортосундагы өз ара мамилелери системанын эрежелерине ылайык жүзөгө ашырылат жана келишимдерде белгиленет.

11. Электрондук акчаларды пайдалануу менен эсептешүүлөр системаларында колдонулган программалык жана техникалык каражаттар Улуттук банкынын маалымат коопсуздугун камсыз кылуу боюнча ченемдик укуктук актыларынын талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

12. Электрондук акчаны кармоочу каза болгон учурда электрондук акчаны кайтарып берүү боюнча талап кылуу укугу Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык мурастын курамына киргизилет.

13. Электрондук акчанын эмитенти электрондук акчаны кармоочу өлгөндүгүнө байланыштуу нотариустун суроо-талабын, тийиштүү мамлекеттик органдын катын же мураскорлордун (укук улантуучулардын) же алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн талабын алганда төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) каза болгон адамдын электрондук акчасы менен чыгаша операцияларын токтотууга;

2) мураскорлорго (укук улантуучуларга) же алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган мурастоо (укук улантуу) укугун тастыктоочу документтерди берүүдө, ошондой эле алардын өндүрүшүндө мурастоо иштери бар болгон нотариустарга, Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдөгү мекемелеринин ыйгарым укуктуу кызмат адамдарына электрондук акчанын бар экендиги, анын өлчөмү жана электрондук акчанын инструментинин (алып жүрүүчүсүнүн) реквизиттери жөнүндө маалыматты берүүгө;

3) каза болгон адамдын электрондук акчасын тындырууну же аларды мураскорлорго (укук улантуучуларга) же алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган мурастоо (укук улантуу) укугун ырастоочу документтердин негизинде которууну камсыз кылууга.

(КР 2017-жылдын 1-мартындагы № 38, 2021-жылдын 24-апрелиндеги № 57, 2025-жылдын 28-апрелиндеги № 86 , 2026-жылдын 8-июлундагы № 105 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)