2-берене. Ушул Мыйзамда пайдаланылуучу түшүнүктөр

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй түшүнүктөр пайдаланылат:

1) электрондук акчаны жайылтуу боюнча агент - Кыргыз Республикасынын банк мыйзамдарына ылайык электрондук акчаны накталай же накталай эмес акча каражаттарына тындырууну (алмаштырууну) жүргүзүүчү, электрондук акчаны жайылтуучу юридикалык жак же жеке ишкер, Кыргыз Республикасынын резиденти;

2) электрондук акчанын акцептанты (акцептант) - электрондук акчанын эмитенти же электрондук акчаны жайылтуу боюнча агент менен түзүлгөн келишимге ылайык электрондук акча операцияларын жасоону ырастоочу документтерди берүү менен товарларга же кызмат көрсөтүүлөргө төлөө үчүн электрондук акча кабыл алуучу юридикалык жак, ошондой эле жеке ишкер;

3) накталай эмес эсептешүү - акча каражаттарынын жылышы берилген төлөм документтерине ылайык төлөөчүнүн банктык эсебиндеги акча каражаттарын эсептен чыгаруу жана аларды алуучунун банктык эсебине чегерүү жолу менен накталай акчанын катышуусуз, ошондой эле эсептешүүлөр Кыргыз Республикасынын банк мыйзамдарына ылайык электрондук акчаны пайдалануу менен жүргүзүлүүчү акча жүгүртүү формасы. Эсептешүү төлөмдүн аяктагандыгы болуп саналат. Накталай эмес эсептешүү ушул Мыйзамдын жана Улуттук банктын ченемдик укуктук актыларынын талаптарына ылайык банк эсебинен же электрондук капчыктын өздүк эсебинен жана башка булактардан акча каражаттарын эсептен чыгаруу жолу менен эки өлчөмдүү штрих-код белгилерин (төлөм QR-кодун) жана маалыматтарды өткөргүчсүз берүүнүн башка технологияларын пайдалануу менен жүргүзүлүшү мүмкүн;

4) мамлекет ичиндеги төлөм - Кыргыз Республикасынын аймагында улуттук валютада, анын ичинде Кыргыз Республикасынын аймагында чыгарылган ар кандай төлөм системаларынын банктык төлөм карталарын жана электрондук акчаны пайдалануу менен жасалган төлөм;

5) үй банкинги (home-banking) - алыстан туруп "үйүндө" банктык тейлөөнүн жана банктар тарабынан үйлөрдөгү же офистердеги терминалдарды (персоналдык компьютер, стационардык телефон) банктын компьютердик түйүнүнө туташтыруу аркылуу кардарларга (жеке жана юридикалык жактарга) чекене кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоо ыкмасы;

6) интернет-банкинги - кардардын өзүнүн банктык эсептерин Интернет аркылуу аралыктан башкаруусу. Интернет-банкингди пайдалануу менен төлөмдөр Интернет түйүнүнүн жалпы жеткиликтүү каналдары аркылуу жүзөгө ашырылат;

7) клиринг - төлөмдөрдү топтоо, иштеп чыгуу, ырастоо жана системанын катышуучуларынын өз ара милдеттенмелерин эсептөө процесси;

8) эл аралык электрондук акча - Кыргыз Республикасынын чегинен сырткары чыгарылган өлкөнүн мыйзамдарынын алкагында Кыргыз Республикасынын резиденттери эместери тарабынан чыгарылган (эсепке алынган) электрондук акча, электрондук акча каражаттары, электрондук формадагы акчалай милдеттенмелер;

9) банктар аралык клирингдик система - клирингдик борбор аркылуу клиринг системасынын катышуучулары анын жардамы менен маалыматтарды берүү, алмашуу, төлөмдөрдү же баалуу кагаздарды башка катышуучуларга которуу эрежелеринин, жол-жоболорунун жана ыкмаларынын жыйындысы. Система катышуучулардын эки тараптуу же көп тараптуу таза позицияларын аныктоого негизделиши мүмкүн;

10) мобилдик банкинг - кардардын мобилдик телефонунан банкка жиберген билдирүүлөрү аркылуу банктык эсепти алыстан туруп башкаруусу;

11) төлөм системасынын оператору - төлөм системасынын тибине жана категориясына жараша Улуттук банктын лицензиясы/каттоосу бар, төлөм системасынын иштөөсүн камсыз кылуучу жана катышуучулар менен төлөм системасына катышуу жөнүндө келишим түзгөн юридикалык жак, ал келишимге ылайык төлөм системасынын оператору жана катышуучулары өз ишин ушул Мыйзамга жана Улуттук банктын ченемдик укуктук актыларына ылайык төлөм системасынын алкагында жүзөгө ашырууга милдеттенишет;

12) төлөм - накталай акча каражаттарын пайдалануу менен акчалай милдеттенменин аткарылышы же болбосо төлөөчүнүн накталай эмес акча каражаттарын которуу процесси;

13) төлөм документи - юридикалык же жеке жактар тарабынан жол-жоболоштурулган, анын негизинде төлөм жүргүзүлүүчү белгиленген формадагы документ;

131) төлөм QR-коду - төлөм маалыматтарын берүү үчүн эки өлчөмдүү штрих-код белгиси;

14) банктык төлөм картасы (төлөм картасы) - товарларды, кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алууда эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө, улуттук жана чет өлкө валюталарында накталай акча алууда, акчалай которууларды, ошондой эле терминалдар, банкоматтар же башка түзүлүштөр (перифериялык түзүлүштөр) аркылуу электрондук акча формасында эсептешүүлөрдү жүзөгө ашырууда пайдаланылуучу төлөм инструменти;

15) төлөм системасы - акча жүгүртүүнү камсыз кылуучу технологиялардын, жол-жоболордун, эрежелердин, төлөм инструменттеринин жана акча каражаттарын которуу системаларынын өз ара байланышкан системасы. Жүргүзүлгөн төлөмдөрдүн түрлөрүнө жараша төлөм системалары ири төлөм системасына жана чекене төлөм системасына бөлүнөт;

16) төлөм уюму - төлөм уюму менен товарларды/кызмат көрсөтүүлөрдү берүүчүлөрдүн ортосундагы келишимге, ошондой эле ушул Мыйзамда жана Улуттук банктын ченемдик укуктук актыларында белгиленген тартипте түзүлгөн төлөм уюму менен банктын ортосундагы келишимге ылайык, маалыматтык технологияларга жана электрондук каражаттарга жана төлөмдөрдү жүргүзүү ыкмаларына негизденген төлөм системалары аркылуу, өз ишинин натыйжасы болуп саналбаган товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөмдөрдү жана эсептешүүлөрдү үчүнчү жактардын пайдасына кабыл алуу жана жүргүзүү боюнча кызмат көрсөтүүлөр жаатындагы иштерди жүзөгө ашырууга Улуттук банктын лицензиясы бар юридикалык жак;

17) акча которуулардын системасы - төлөм системасынын оператору тарабынан адресаттарга төлөнүп бериле турган шарт менен калктан акча каражаттарын кабыл алуу боюнча төлөм системасынын тиби;

18) төлөм карталары менен эсептешүүлөр системасы - карталарды пайдалануу менен накталай эмес эсептешүүлөрдү уюштуруу үчүн ченемдердин, эрежелердин, мекемелердин жана программалык-техникалык каражаттардын жыйындысы;

19) электрондук акча - алдын ала төлөнгөн карталарды жана электрондук капчыкты кошуп алганда, программалык-техникалык түзүлүштө электрондук түрдө сакталган жана төлөм каражаты катары кабыл алынган акча наркы;

20) электрондук төлөм документи - эсептешүүлөрдү жүзөгө ашыруу үчүн зарыл маалыматтарды камтыган жана электрондук санариптик колтамга менен күбөлөндүрүлгөн электрондук формада түзүлгөн төлөм документинин түрү;

21) процессинг - финансылык маалыматтарды кабыл алуу, иштеп чыгуу жана аларды төлөм системасынын катышуучуларына берүү боюнча өз ара байланыштуу процесстерди өзүнө камтыган лицензиялануучу иш;

22) электрондук акчанын эмитенти - Кыргыз Республикасынын банктык мыйзамдарына ылайык электрондук акчаны жүгүртүүгө чыгаруу укугуна ээ болгон жана электрондук акчаны тындырууга сунуштаган кармоочуларга чыгарылган электрондук акчаны тындыруу боюнча өзүнө шартсыз жана кайтарылгыс милдеттенмелерди алган юридикалык жак;

221) төлөм карталарынын эмитенти - Кыргыз Республикасынын банктык мыйзамдарына ылайык төлөм карталарын чыгаруу укугу бар юридикалык жак;

23) эл аралык электрондук акчанын эмитенти - банк же Кыргыз Республикасынын аймагынан сырткары, эл аралык электрондук акча каражаттарын чыгарууну (эсепке алууну) жүзөгө ашырган чыгарылган өлкөнүн мыйзамдарына ылайык ишти жүзөгө ашыруучу Кыргыз Республикасынын резиденти эмес юридикалык жак.

24) NFC (near field communication) - байланышсыз төлөмдөр үчүн өткөргүчсүз маалымат берүү технологиясы.

25) санариптик эсеп - төлөм системасынын катышуучулары үчүн санарип сом платформасынын оператору тарабынан ачылуучу атайын эсеп;

26) санариптик капчык - санарип сом платформасынын катышуучулары аркылуу пайдалануучулар үчүн ачылуучу санарип сомдун эсеби;

27) санарип сом платформасы - адистештирилген программалык камсыздоо, ал аркылуу санарип сом платформасынын оператору, санарип сом платформасынын катышуучулары жана санарип сом платформасынын пайдалануучулары санарип сом менен операцияларды жүргүзүү үчүн платформанын эрежелерине ылайык өз ара аракеттенишет;

28) санарип сом платформасынын оператору - Улуттук банк, ал санарип сом платформасынын операторунун санарип сом платформасынын катышуучуларынын алдындагы алардын санариптик эсептеринде эсепке алынуучу санарип сомунун суммасындагы милдеттенмелеринин өлчөмүн чагылдыруучу санариптик эсепке алуу жазууларын түзүү жолу менен санарип сом платформасынын катышуучуларынын санарип сомдорун чыгарат жана эсепке алат (санарип сомдун калдыгын түзүү);

29) санарип сом платформасынын эрежелери - санарип сом платформасына жеткиликтүү болуу шарттарын белгилөөчү жана ушул Мыйзамда жана Улуттук банктын ченемдик укуктук актыларында каралган башка жоболорду камтуучу Улуттук банктын ченемдик укуктук актылары;

30) санарип сом платформасын пайдалануучу - санарип сомдорду пайдалануу менен операцияларды жүргүзүү үчүн төлөм системасынын катышуучусунун тиркемеси аркылуу санариптик капчык ачкан жеке жак, юридикалык жак же жеке ишкер;

31) санарип сом платформасынын түздөн-түз катышуучулары - санарип сом платформасында санариптик эсептери бар банктар жана Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин Борбордук казыналыгы;

32) санарип сом платформасынын кыйыр катышуучулары - банк менен келишимдин алкагында санарип сом платформасына жеткиликтүү болуу инфратүзүмүн камсыз кылуучу төлөм системаларынын операторлору/төлөм уюмдары;

33) санарип сомду оффлайн-төлөө - бул интернет-байланыш жок болгон же жогорку ылдамдыктагы байланыш жетиштүү кошулбаган/үзгүлтүккө учураган, коммуникациялык байланыш өчүп калган учурда санариптик капчыктын бир пайдалануучусунан башка санариптик капчыкка төлөм жүргүзүүлөр жана которуулар;

34) санарип сом платформасындагы смарт-контракттар - санарип сом платформасынын катышуучуларынын санариптик келишими.";

(КР 2021-жылдын 24-апрелиндеги № 57, 2025-жылдын 28-апрелиндеги № 86 , 2025-жылдын 29-апрелиндеги № 88 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)