48-берене. Жүк жөнөтүүчүнүн, жүк алуучунун, жалдоочунун, жүргүнчүнүн жоопкерчилиги

1. Эгерде жүк ташуу келишиминде башкача каралбаса, жүк ташуу келишиминде каралган жүктү ташуу үчүн акы бербегендик үчүн жүк жөнөтүүчү ташуучуга жүк ташуу үчүн белгиленген акынын жыйырма пайызынын өлчөмүндө айып акы төлөп берет. Жүк ташуучу жүк жөнөтүүчүдөн өзүнө келтирилген зыяндын ордун толтурулушун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте да талап кылууга укуктуу.

2. Эгерде жалдоо келишиминде башкача белгиленбесе, жалдоо келишиминде каралган транспорт каражатын пайдалануудан баш тарткандык үчүн жалдоочу жалдануучуга ал транспорт каражатын пайдалануу үчүн белгиленген акынын жыйырма пайызы өлчөмүндө айып акы төлөйт. Жалдануучу жалдоочудан өзүнө келтирилген зыяндардын ордунун толтурулушун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте да талап кылууга укуктуу.

3. Транспорт баракчасында өзгөчө белгилерди көрсөтпөгөндүк же жүктү ташууда зарыл болгон аярлык чараларын көрсөтпөгөндүк же болбосо жүктүн касиеттери жөнүндө маалыматтарды, анын ичинде анын массасы, габариттери, абалы жана кооптуулугунун даражасы жөнүндө маалыматтарды бузгандык үчүн жүк жөнөтүүчүдөн ташуу акысынын жыйырма пайызынын өлчөмүндөгү айып акы өндүрүп алынат. Айып акыны төлөө жүк жөнөтүүчүнү мындай бузуулар менен ташуучуга келтирилген зыяндын ордун толтуруудан бошотпойт.

4. Жүктөөгө, жүк түшүрүүгө берилген транспорт каражаттарын кечиктиргендик (кармагандык) үчүн тиешелүүлүгүнө жараша жүк жөнөтүүчү, жүк алуучу кечиктирүүнүн (кармоонун) ар бир толук сааты үчүн жүктү ташуу келишиминде белгиленген өлчөмдө айып акы төлөйт, ал эми, эгерде көрсөтүлгөн айып акынын өлчөмү жүк ташуу келишиминде белгиленбесе, төмөнкү өлчөмдөрдө айы акы төлөйт:

1) шаардык же шаар четиндеги катнашуудагы ташууларда ташуу акысынын беш пайызынын;

2) эл аралык катнашуудагы ташууда келишим менен белгиленген тиешелүү ташууну аткаруунун мөөнөтүнө ылайык аныкталган орточо суткалык ташуу акысынын бир пайызынын.

5. Эгерде жүк ташуу келишиминде башкача белгиленбесе, адистештирилген транспорт каражаттарын кечиктирүүдө (кармоодо) ушул беренин 4-бөлүгүндө көрсөтүлгөн айып акынын өлчөмү эки эсе көбөйтүлөт. Адистештирилген транспорт каражаттарынын тизмеги жүктөрдү ташуу эрежелери менен аныкталат.

6. Транспорт каражаттарын кечиктиргендик (кармагандык) үчүн айып акы жүктөрдү ташуу келишимдери менен каралган жүктөрдү ташуу үчүн көрсөтпөгөндүк үчүн айып акысына карабастан өндүрүп алынат. Транспорт каражаттарынын келүү жана кетүү убактысы жөнүндө транспорттук баракчалардагы же жол жүрүү барактарындагы белгилер транспорт каражаттарын кечиктиргендик (кармагандык) үчүн айып акы эсептөө үчүн негиз болуп кызмат кылат.

7. Ташуучуга таандык болгон жана жүк ташуу келишими менен белгиленген ченемден ашык жүктөө, жүк түшүрүү үчүн берилген контейнерлерди кечиктиргендик (кармагандык) үчүн тиешелүүлүгүнө жараша жүк жөнөтүүчүлөр, жүк алуучулар кечиктирүүнүн (кармоонун) ар бир толук сааты үчүн жүк ташуу келишими менен белгиленген айып акы төлөйт, ал эми, эгерде көрсөтүлгөн айып акынын өлчөмү жүк ташуу келишиминде белгиленбесе, төмөнкү өлчөмдөрдө айып төлөйт:

1) шаардык же шаар четиндеги катнашуудагы ташууларда ташуу акысынын беш пайызынын;

2) эл аралык катнашуудагы ташууда келишим менен белгиленген тиешелүү ташууну аткаруунун мөөнөтүнө ылайык аныкталган орточо суткалык ташуу акысынын бир пайызынын.

8. Контейнерлерди кечиктиргендик (кармагандык) үчүн айып акы жүктөрдү ташуу келишими менен каралган жүктөрдү ташуу үчүн көрсөтүлбөгөн айып акыга карабастан өндүрүлүп алынат. Транспорт баракчаларындагы, жол жүрүү барактарындагы же коштоо ведомостторундагы контейнерлерди берүүнүн жана жиберүүнүн убактысы жөнүндө белгилер контейнерлерди кечиктиргендик (кармагандык) үчүн айыпты эсептөө үчүн негиз болуп кызмат кылат.

9. Ташуулар үчүн өткөрүлүп берилген жол жүгүнүн курамында аларды жол жүгүнүн курамында ташуу тыюу салынган буюмдарды жөнөткөндүк үчүн жүргүнчү ташуучуга жол жүгүн ташуу үчүн акынын он эсе өлчөмүндө айып төлөйт.