19-берене. Кыртышты арыктоодон, кургоодон жана катып кетүүдөн коргоого карата талаптар

1. Жерди пайдалануучулар, менчик ээлери кыртыштын арыктоосун, кургоосун, катып кетүүсүн алдын алуу максатында кыртыштын күрдүүлүгүн, анын химиялык жана биологиялык касиетин калыптандыруу боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү.

2. Кыртыштын арыкташын алдын алуу максатында аны изилдөөнүн натыйжаларын, изилдөөнүн, анын ичинде агрохимиялык карталарды жана лабораториялык жумуштарды эске алуу менен минералдык жана органикалык жер семирткичтер колдонулат. Кыртышты арыктоодон коргоо жана күрдүүлүгүн жогорулатуу үчүн айыл чарба өсүмдүктөрүн которуштуруп айдоонун планын жана белгилүү тартибин киргизүү зарыл.

3. Кыртыштын кургоосунун алдын алуу боюнча иш-чаралар төмөнкү мелиорациялык жана агротехникалык иштердин чектеринде жүргүзүлөт:

1) жерди сугарууда аймакты жаратылыштык райондоштурууга ылайык жана айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түрүн эске алуу менен, сууну ченемдүү пайдалануу боюнча план иштеп чыгуу;

2) агротехникалык талаптарга ылайык, кыртыштын нымдуулугун сактоо максатында жерди жамгыр жаардын алдында айдоо.

4. Жерди катып кетүүдөн коргоо үчүн ушул берененин 2 жана 3-бөлүктөрүндө каралган чаралар менен бир катарда, кыртышы жумшартууга жөндөмдүү айыл чарба өсүмдүктөрүнүн кыртышын малалоо жана жумшартуу боюнча кошумча чаралар колдонулат. Кыртыштын катып кетүүсүнө жол бербөө максатында, бир эле убакта минералдык жана органикалык жер семирткичтер, кыртышты коргоочу технологиялар жана техникалар колдонулат.

5. Кыртышты коргоо боюнча иш-чараларды жүргүзүү жоопкерчилиги менчик ээсине, жерди пайдалануучуга жүктөлөт.

6. Кыртышты арыктоодон, кургоодон жана катып кетүүдөн калыбына келтирүү боюнча чараларды көрбөө жер участогун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык сот тартибинде алып коюу үчүн бирден бир факторлордон болуп саналат. Жер участогуна укуктарды токтотуу күнөөлүү адамдарды кыртышка келтирген зыяндын ордун толтуруудан бошотпойт.