3-берене. Ушул Мыйзамдын максаты үчүн колдонулган терминдер жана Аныктамалар

Ушул статьяда төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат:

1) андеррайтер - баалуу кагаздардын эмиссиясы ачык чыгарылуучу баалуу кагаздарга жазылууну же баалуу кагаздарды сатууну жүргүзүү, же болбосо башка жактар тарабынан баалуу кагаздарга жазылууну же аларды сатып алынышын камсыз кылуу милдеттенмеси бар баалуу кагаздардын эмитенти менен келишим түзгөн баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу. Баалуу кагаздардын эмитенти менен андеррайтердин ортосундагы келишимде андеррайтерге бардык баалуу кагаздарга же алардын бөлүгүнө жазылуу, же болбосо бардык баалуу кагаздарды же алардын жазылуу боюнча таратылбай турган же алардын ачык эмиссиянын жыйынтыгы боюнча ачык жазылуу үчүн белгиленген акыркы датага карата сатып алынган бөлүгүн сатып алуу милдети жүктөлүшү мүмкүн;

2) андеррайтинг - ачык эмиссия учурунда чыгарылуучу баалуу кагаздарга андеррайтер тарабынан бул баалуу кагаздардын эмитенти менен макулдашуунун негизинде жазылууну же баалуу кагаздарды сатууну жүргүзүү;

3) аффилирленген жак - башка жеке же юридикалык жак тарабынан кабыл алынган чечимдерине төмөнкүлөрдөн улам тике жана кыйыр түрдө таасир этүүчү кандай болбосун жеке жана юридикалык жак:

- түзүлгөн келишимден;

- акциялардын ири пакетине (үлүшкө) ээ болуудан;

- юридикалык жактын кызмат адамы болуп саналуусунан;

- жогоруда аталган негиздер боюнча башка жеке же юридикалык жак тарабынан контролдукту жүзөгө ашыра ала турган жеке же юридикалык жак;

4) бенефициар ээси - акыркы жыйынтыгында (ээлик кылуу жана контролдоо чынжырчасы аркылуу) тике же кыйыр түрдө (үчүнчү жактар аркылуу) менчик укугуна ээ болгон же анын атынан же анын кызыкчылыгында операция (бүтүм) жасалып жаткан кардарды же болбосо жеке жакты контролдогон жеке адам (жеке адамдар);

5) акциялардын контролдук пакетинин ээси - акционердик коомдун акцияларынын контролдук пакетине төмөнкүдөй негиздердин бири боюнча тике же кыйыр түрдө ээлик кылуучу жеке же юридикалык жак:

- жак баалуу кагаздардын менчик ээси болуп саналса;

- жак акциялар боюнча добуш берүү укугун жүзөгө ашыруу же контролдоо укугуна ээ болсо;

- жак акциянын ээлигинен ажыратуу укугуна ээ болсо же акциялардын ээлигинен ажыратуу боюнча укугун контролдосо;

6) акциялардын ири пакетинин ээси - акционердик коомдун акцияларынын ири пакетине төмөнкү негиздердин бири боюнча тике же кыйыр түрдө ээлик кылуучу жеке же юридикалык жак:

- жак баалуу кагаздардын менчик ээси болуп саналса;

- жак акциялар боюнча добуш берүү укугун жүзөгө ашыруу же контролдоо укугуна ээ болсо;

7) баалуу кагаздардын экинчи рыногу - баалуу кагаздардын алгачкы рыногундагы мамилелерди кошпогондо, баалуу кагаздар рыногунун субъекттеринин ортосундагы мурда чыгарылган баалуу кагаздарды жүгүртүү процессинде түзүлүүчү мамилелер;

8) ислам атайын финансы компаниясынын бөлүнгөн активдери - ислам атайын финансы компаниясы тарабынан алынуучу мүлк жана талап кылуу укугу, алар боюнча түшүүлөр жана кирешелер;

9) глобалдык депозитардык тил кат - чет мамлекеттердин финансы рынокторунда жайгаштыруу жана жүгүртүү үчүн чет мамлекеттин аймагында иштеп жаткан банк-депозитарий тарабынан чыгарылган депозитардык тил кат;

10) делистинг - фондулук биржанын өзгөчө тизмесинен баалуу кагаздарды алып салуу жол-жобосу. Делистинг эрежелери фондулук биржа тарабынан белгиленет;

11) депозитардык тил кат - номиналдык наркы болбогон, ошол депозитардык тил каттын базалык активи болуп саналган эмиссиялык баалуу кагаздардын белгилүү санына менчик укугун ырастоочу туунду баалуу кагаз;

12) ислам баалуу кагаздарын кармоочу - эмитенттин белгиленген менчигинде же бизнесинде ага пайызды камсыз кылуучу кеминде бир ислам баалуу кагазына ээ болгон жана ушундай түрдө Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген укуктарга жана милдеттерге ээ болгон жеке же болбосо юридикалык жак;

13) ислам баалуу кагаздарын ишенимдүү башкаруу - юридикалык жак тарабынан өзүнүн атынан сый акы үчүн (белгилүү бир мөөнөттүн ичинде) ээлик кылууга өткөрүп берилген ислам баалуу кагаздарын ишенимдүү башкаруунун жүзөгө ашырылуусу;

14) кызмат адамы - баалуу кагаздар рыногунун эмитентинин же кесипкөй катышуучусунун аткаруучу органынын төрагасы, директорлор кеңешинин мүчөсү, жетекчиси жана мүчөсү, ошондой эле коммерциялык уюмдардын ишин жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кызмат адамы деп таанылган адам;

15) "жашыл" облигациялар - аларды жайгаштыруудан алынган каражаттар жаңы жана/же колдонуудагы "жашыл" долбоорлорду толугу менен же жарым-жартылай каржылоого (кайра каржылоого) багытталган облигациялар;

16) баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун капиталына олуттуу катышуу - баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун акцияларынын (үлүшүнүн) 10 жана андан ашык пайызына жеке өзү же башка жактар менен биргеликте тике же кыйыр түрдө ээлик кылуу же башкаруу;

17) инвестициялык активдер - Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында инвестициялык актив катарында аныкталган акчалай каражаттар, баалуу кагаздар, башка активдер;

18) инвестициялык долбоор - инвестициялык макулдашуунун негизинде жүзөгө ашырылуучу белгилүү бир мезгилдин ичинде коюлган натыйжаларга жеткенге чейин инвестицияларды практикалык ишке ашырууну караган иш-чаралардын жана документтердин комплекси;

19) инвестор - баалуу кагаздарга каражаттарды салууну жүзөгө ашыруучу жеке же юридикалык жак;

20) жеке инвестициялык эсеп - кардардын - жеке жактын акча каражаттарын, баалуу кагаздарын, көрсөтүлгөн кардардын эсебинен түзүлгөн келишимдер боюнча милдеттенмелерди обочолонгон эсепке алуу үчүн арналган ички эсепке алуу эсеби;

21) жеке инвестор - институттук инвестор болуп саналбаган инвестор;

22) институттук инвестор - инвестициялык активдерге инвестицияларды жүзөгө ашыруу максатында жеке же юридикалык жактардын каражаттарын тартуучу юридикалык жак же пайлык инвестициялык фонд;

23) ислам атайын финансы компаниясы - Кыргыз Республикасында катталган, Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык ислам баалуу кагаздарын чыгарууну жүзөгө ашыруучу оригинатор тарабынан түзүлгөн юридикалык жак;

24) ислам баалуу кагаздары - ислам каржылоо принциптеринин (Шарият стандарттарынын) негизинде чыгарылуучу, эмитенттин белгиленген менчигиндеги же бизнесиндеги бөлүштүрүлгүс үлүшкө карата менчик укугун күбөлөндүрүүчү баалуу кагаздар;

25) биржа бүтүмүн аткаруу - бүтүмдөн келип чыгуучу милдеттенмелерди тараптардын аткаруусу аркылуу фондулук биржада түзүлгөн баалуу кагаздар менен болгон бүтүм жасоо боюнча эсептешүүлөрдү жүзөгө ашыруу;

26) кастодиан - депозитардык ишке лицензиясы бар, кардарлардын финансылык инструменттерин жана акчаларын эсепке алууну жана алар боюнча укуктарды ырастоону, алардын сакталышы боюнча милдеттенмелерди өзүнө алуу менен кардарлардын документтик финансылык инструменттерин сактоону, ошондой эле баалуу кагаздар рыногу чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген ишти жүзөгө ашыруучу баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу;

27) квалификациялуу инвестор - баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу, Кыргыз Республикасынын резиденти эмес - жеке же юридикалык жак, ошондой эле Кыргыз Республикасынын баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусуна бүтүмдөрдү жасоо үчүн берилген акча каражаттарынын бир жолку өлчөмү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу институттук же жеке инвестор.

Квалификациялуу инвесторлорго гана арналган баалуу кагаздарды чыгаруунун жана жүгүртүүнүн өзгөчөлүктөрү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат;

28) башкаруучу компаниянын кардары - институттук инвестор жана/же жеке инвестор;

29) акциялардын контролдук пакети - акционердик коом тарабынан чыгарылган жөнөкөй акциялардын 50 пайызынан ашыгы;

30) купуя маалымат - коомдук (ачык) болуп саналбаган, анын ачыкка чыгарылышы эмитент тарабынан чыгарылган баалуу кагаздардын рыноктук баасына жана аны менен болгон бүтүмдөргө, эмитенттин өзүнө жана ал жүргүзүп жаткан ишке, ошондой эле бул маалымат тиешелүү болгон башка жактарга олуттуу таасир тийгизиши мүмкүн болгон ар кандай маалымат;

31) баалуу кагаздардын котировкасы - фондулук биржанын соода системасында билдирилген баалуу кагаздарды сатып алуу жана/же сатуу боюнча тооруктун катышуучусу тарабынан сунушталган баа;

32) акциялардын ири пакети - акционердик коом тарабынан чыгарылган жөнөкөй акциялардын 5 жана андан ашык пайызы;

33) листинг - баалуу кагаздарды фондулук биржа аныктоочу атайын критерийлерге ылайык келген фондулук биржанын өзгөчө тизмесине киргизүү жол-жобосу. Листингге карата минималдуу талаптар Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленет;

34) эл аралык облигация - Кыргыз Республикасы же Кыргыз Республикасынын эмитенти - резиденти тарабынан чыгарылган, чет мамлекеттин колдонуудагы мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жайгаштырылуучу карыздык баалуу кагаз;

35) номиналдык кармоочу - баалуу кагаздардын ээси болуп саналбаган, ээсинин же башка кармоочунун анын баалуу кагаздарына карата кызыкчылыктарын билдирген жана өзүнүн атынан жана келишимдин негизинде ээсинин же башка кармоочунун тапшырмасы боюнча баалуу кагаздар боюнча мүлктүк укуктарды ишке ашыруучу жак;

36) туруктуу өнүгүү менен байланышкан облигациялар - туруктуу өнүгүү жаатында эмитент тарабынан аныкталган максаттарга алардын жетишүүсүнө жараша мүнөздөмөсү өзгөрүшү мүмкүн болгон облигациялар;

37) туруктуу өнүгүү облигациялары - аларды жайгаштыруудан алынган каражаттар "жашыл" жана социалдык долбоорлордун айкалышын толугу менен же жарым-жартылай каржылоого (кайра каржылоого) багытталган облигациялар;

38) баалуу кагаздардын жүгүртүлүшү - экинчи рынокто баалуу кагаздар менен болгон жарандык-укуктук бүтүмдөрдү жасоо;

39) баалуу кагаздар рыногундагы жалпыга жеткиликтүү маалымат - ушул Мыйзамга ылайык ачыкка чыгарылууга тийиш болгон маалымат;

40) оригинатор - Кыргыз Республикасында катталган, сатып алуу-сатуу келишиминин негизинде ислам атайын финансылык компаниясына активдерин же бизнесин өткөрүп берген жана/же ислам атайын финансылык компаниянын уюштуруучусу болуп саналган юридикалык жак;

41) пенсиялык активдер - пенсиялык салымдардын жана аларды жайгаштыруудан түшкөн кирешенин бөлүгүнүн эсебинен түзүлүүчү пенсиялык эсептешүүлөрдө эсепке алынган активдердин (акча каражаттарынын) жыйындысы;

42) баалуу кагаздардын алгачкы рыногу - эмитент тарабынан баалуу кагаздарды жарандык-укуктук бүтүмдөрдү түзүү жолу менен биринчи ээлик кылуучуларга ээликтен ажыратуу процессинде түзүлүүчү мамилелер;

43) жекече сунуш - баалуу кагаздарды экинчи рынокто курамы алдын ала аныкталган адамдардын чөйрөсүнө жайгаштыруу же сатуу боюнча сунуш;

44) ислам баалуу кагаздарын жоюу - кармоочуга таандык болгон ислам баалуу кагаздарынын санынын бул чыгарылыштагы ислам баалуу кагаздарынын жалпы санына карата пропорционалдуу катышынын үлүшкө шайкеш келүүчү акчанын суммасын бөлүнгөн активдердин эсебинен ислам баалуу кагаздарын чыгаруу проспектинде белгиленген мөөнөттө баалуу кагаздар рыногун жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык төлөө;

45) облигацияларды жоюу - жайгаштырылган облигацияларды жүгүртүүдөн сый акыны жана облигациянын номиналдык наркын төлөө (кийин сатуу максатында эмес) же аны облигацияларды чыгаруу проспектинде белгиленген тартипте ошол эле эмитенттин акциясына (акцияларына) конвертациялоо жолу аркылуу алуу боюнча эмитенттин иш-аракеттери;

46) ислам баалуу кагаздарын кармоочулардын өкүлү - баалуу кагаздар рыногунун эмитент менен түзүлгөн келишимдин негизинде, ислам баалуу кагаздарын кармоочулардын кызыкчылыгында аракеттенүүчү кесипкөй катышуучусу;

47) туунду баалуу кагаздар - баалуу кагаздарды чыгаруунун жана жүгүртүүнүн механизми базалык активдин келишиминде белгиленген мөөнөттүн ичинде сатып алуу же сатуу укугу менен же болбосо мындай баалуу кагаздардын негизин түзгөн базалык активдин баасынын өзгөргөндүгүнө байланыштуу келип чыгуучу мүлктүк укук (милдеттенме) менен байланышкан баалуу кагаздар. Туунду баалуу кагаздардын түрлөрү, аларды чыгаруунун жана жүгүртүүнүн шарттары, ошондой эле алардын базалык активине карата талаптар Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет;

48) проспект - баалуу кагаздарды сунуштоо алкагында эмитент тарабынан чыгарылуучу жана эмитент, анын финансылык абалы жана ал чыгарган (чыгаруучу) баалуу кагаздар жөнүндө маалыматты камтыган документ;

49) баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу - баалуу кагаздар рыногунда кесипкөй иштин бир же бир нече түрүн жүргүзүүгө лицензиясы бар юридикалык жак;

50) ачык компания - баалуу кагаздарга 50 же андан ашык адам ээлик кылуучу эмитент жана/же баалуу кагаздарын ачык сунуштаган же сунуштоону жүзөгө ашыруучу эмитент. Ачык акционердик коомдор ачык компаниялар болуп саналат;

51) баалуу кагаздардын ачык эмиссиясы - баалуу кагаздарды ачык сунуштоо менен коштолгон баалуу кагаздар эмиссиясы;

52) ачык сунуш - төмөнкүлөрдү кошпогондо, кандай ыкма менен тандалса да, анын ичинде кулактандыруу, проспект же өтүнмөнүн формаларын таратуу менен коштолгон ар кандай жеке жана юридикалык жактар тарабынан баалуу кагаздарды жайгаштыруу же сатуу боюнча сунуш:

- жеке сунуштоону;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык банкроттук жол-жоболорун жүзөгө ашыруу процессинде баалуу кагаздарды сатууну;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык сот аткаруу өндүрүшүндө баалуу кагаздарды сатууну;

53) баалуу кагаздарды жайгаштыруу - жарандык-укуктук бүтүмдөрдү жасоо жолу аркылуу эмитенттин баалуу кагаздарын биринчи ээлик кылуучуларга ажыратып берүү;

54) баалуу кагаздар рыногунун жөнгө салынуучу субъекти - баалуу кагаздар рыногундагы жөнгө салынуучу субъект деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

- ачык компания;

- баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу;

- баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучуларынын өзүн-өзү жөнгө салуучу уюму;

55) резервдик фонд - ислам баалуу кагаздарын жайгаштыруудан алынган акча каражаттарын инвестициялоонун натыйжасында келип чыгуучу чыгымдардын ордун жабууга арналган каражаттар, аларды түзүүнүн жана пайдалануунун тартиби ислам баалуу кагаздарын чыгаруу проспектисинде аныкталат;

56) жеке же юридикалык жактын байланышкан жагы:

жеке жак менен болгон учурда:

- ошол жеке жактын жакын тууганы;

юридикалык жак менен болгон учурда:

- юридикалык жактын акцияларынын (үлүшүнүн, пайынын) ири пакетин кармоочу;

- юридикалык жактын акцияларынын (үлүшүнүн, пайынын) ири пакетинин уюштуруучусунун же ээсинин жакын тууганы;

- юридикалык жактын кызмат адамы, ошондой эле юридикалык жактын туунду коомунун же негизги коомунун кызмат адамы;

- кызмат адамынын жакын туугандары;

- туунду, көз каранды, негизги коом;

57) социалдык облигациялар - аларды жайгаштыруудан алынган каражаттар социалдык көйгөйлөрдү чечүүгө жана/же социалдык оң өзгөрүүлөргө жетүүгө багытталган жаңы жана/же учурдагы долбоорлорду толугу менен же жарым-жартылай каржылоого (кайра каржылоого) багытталган облигациялар. "Жашыл" облигацияларды, социалдык облигацияларды, туруктуу өнүгүүгө байланышкан облигацияларды жана туруктуу өнүгүү облигацияларын чыгаруунун жана жайгаштыруунун натыйжасында алынган каражаттардан каржыланган долбоорлор шайкеш келүүгө тийиш болгон критерийлер жана шарттар Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат;

58) фондулук биржанын соода системасы - баалуу кагаздар менен болгон бүтүмдөрдү жасоо жана аткаруу үчүн зарыл болгон бүтүмдөрдү түзүү, маалыматты колдоо, сактоо, иштеп чыгуу жана ачуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуучу эсептөөчү каражаттардын, программалык камсыз кылуунун, маалыматтар базаларынын, телекоммуникациялык каражаттардын жана башка жабдуулардын жыйындысы;

59) башкаруучу компания - баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу, ал башкаруучу компаниянын кызыкчылыгы үчүн өзүнүн атынан жана кардарларынын эсебинен инвестициялык активдерди ишенимдүү башкаруу боюнча ишти жүзөгө ашырат;

60) финансылык инструмент - Кыргыз Республикасынын аймагында жүгүртүүгө жол берилген баалуу кагаздар, улуттук жана чет өлкөлүк валюталардагы акча каражаттары жана башка инвестициялык активдер;

61) фондулук биржа - акционердик коомдун уюштуруу-укуктук формасында түзүлгөн, баалуу кагаздар менен болгон бүтүмдөрдү жасоого түздөн-түз көмөк көрсөтүүчү кызматтарды көрсөтүүчү баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу, ал эми бүтүмдөр жана соода сессиялары жөнүндө маалымат тооруктун катышуучуларына тоорук өткөрүлүүчү жер жана убакыт, фондулук биржада сатууга жол берилген баалуу кагаздардын тизмеси жана котировкасы соода сессияларынын натыйжалары жөнүндө маалымат аркылуу ачык жарыяланат;

62) баалуу кагаздар:

- акциялар, облигациялар, эл аралык облигациялар;

- мамлекет чыгарган баалуу кагаздар;

- туунду баалуу кагаздар, анын ичинде глобалдык депозитардык тил катгар;

- пайлык инвестициялык фонддогу пай;

- ислам баалуу кагаздары.

Баалуу кагаздар алардын ээлеринин бир чыгарылыштын алкагында эмитентке карата бирдей укуктарын күбөлөндүрөт. Баалуу кагаздар чет өлкөлүк валютада чыгарылышы мүмкүн, мында алардын наркы салым салуу формасына карабастан Кыргыз Республикасынын улуттук валютасында туюндурулат;

63) баалуу кагаздардын жеке эмиссиясы - баалуу кагаздардын эмиссиясы, анын жүрүшүндө эмитент өзүнүн баалуу кагаздарын жекече сунуштоо аркылуу чыгарат жана жайгаштырат;

64) шарият кеңеши - ислам баалуу кагаздарынын эмиссиясын, жүгүртүүнүн жана жоюунун каржылоонун ислам принциптерине шайкеш келүүсүн ырастоочу, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин ченемдик укукгук актыларынын талаптарына ылайык түзүлгөн көз карандысыз орган;

65) эксперт - белгилүү бир жаатта атайын билими, квалификациясы жана тажрыйбасы бар жана жөнгө салынуучу субъект тарабынан жөнгө салынуучу субъекттин ишинин маселелери боюнча компетенттүү пикир берүү максатында ишке тартылуучу жеке адам. "Эксперт" деген түшүнүк аудиторду, көз карандысыз баалоочуну да камтыйт, бирок алар менен чектелбейт;

66) эксперттик уюм - белгилүү бир жаатта атайын билими жана тажрыйбасы бар жана жөнгө салынуучу субъект тарабынан жөнгө салынуучу субъекттин ишинин маселелери боюнча компетенттүү пикир берүү максатында ишке тартылуучу юридикалык жак. "Эксперттик уюм" деген түшүнүк аудитордук компанияны, баалоо ишин жүргүзүүчү компанияны камтыйт, бирок алар менен чектелбейт;

67) баалуу кагаздардын эмиссиясы - бул баалуу кагаздарды жайгаштыруу үчүн зарыл болгон ырааттуу иш-аракеттердин жыйындысы;

68) эмитент - баалуу кагаздардын ээлеринин алдында ушул баалуу кагаздар менен бекитилген укуктарды жүзөгө ашыруу боюнча өз атынан милдеттенмелерди алып жүрүүчү юридикалык жак же эл аралык финансылык уюмдун статусу бар субъект.

(КР 2025-жылдын 26-июнундагы № 126 Мыйзамынын редакциясына ылайык)