19-берене. Жарылуу коркунучу бар аймактарды классификациялоо

1. Жарылуу коркунучу бар аймактарды классификациялоо машиналарды

жана жабдууларды эксплуатациялоодо жарылуу коопсуздугу боюнча милдеттүү

талаптарды белгилөө, ошондой эле милдеттүү талаптарды аткарууну

көзөмөлдөө максатында киргизилет. Жарылуу коркунучу бар аймак деп кор-

гоонун атайын чараларын талап кылган көлөмдө жарылуу коркунучу же жар-

дыруучу аралашма бар же пайда болушу мүмкүн болгон аймак аталат.

Жарылуу коркунучу бар газ аралашмасы деп жалындаганда күйбөгөн

аралашманын бардык көлөмүнө тараган нормалдуу атмосфералык шарттардагы

күйүүчү газдардын же абасы бар буулардын аралашмасы аталат.

Жардыруучу чањ аба аралашмасы (жардыруучу чањдын булуту) деп жа-

лындаганда күйүү жалындабаган аралашманын баарына тараган нормалдуу ат-

мосфералык шарттардагы чањ же була түрүндөгү жалындоочу заттардын аба

менен аралашмасы аталат.

2. Жарылуу коркунучу бар аймактарды жарылуу коркунучу бар газ ара-

лашмасынын жыштыгына жана болуу узактыгына "Жарылуудан корголгон электр

жабдуу. 10-бөлүк. Жарылуу коркунучу бар аймактарды классификациялоо": Р

51330.9 (МЭК 60079-10-95) ГОСТко ылайык үч класска бөлүшөт:

1) 0-классындагы аймак: жарылуу коркунучу бар газ аралашмасы дайы-

ма же узак убакыт бою болгон аймак;

2) 1-класстагы аймак: эксплуатациялоонун нормалдуу шарттарында жа-

рылуу коркунучу бар газ аралашмасы болушу мүмкүн болгон аймак;

3) 2-класстагы аймак: эксплуатациялоонун нормалдуу шарттарында жа-

рылуу коркунучу бар газ аралашмасынын болуу ыктымалдыгы аз, ал эми ал

пайда болсо да чанда болгон жана көпкө созулбаган аймак;

3. Жарылуу коркунучу бар аймактар жардыруучу чањ аба аралашмалары-

нын жыштыгына, болуу узактыгына жана чањ катмарларынын болушуна жараша

төмөнкү класстарга бөлүнөт:

1) 20-класстагы аймак: булут түрүндөгү күйүүчү чањ күйүүчү же жа-

лындоочу чањдын аба менен аралашмаларында жарылуу үчүн жетиштүү кон-

центрацияны түзүүгө жарай турган санда жабдуунун иштешинин нормалдуу

режиминде дайыма же көбүнчө болгон жана/же чањ катмарлары жарылуу үчүн

жетиштүү санда топтолушу мүмкүн болгон аймак. Бул анда чањ көбүнчө же

узак убакыт бою жардыруучу аралашмаларды пайда кыла турган чањ болгон

аймактын ичиндеги кабыкча болушу мүмкүн. Эреже катары бул жабдуунун

ичинде болот;

2) 21-класстагы аймак: 20-класстагы аймак катары классификациялан-

баган аймак, анда булут түрүндөгү күйүүчү чањ күйүүчү чањдын аба менен

аралашмаларында жарылуу үчүн жетиштүү концентрацияны түзүүгө жарай тур-

ган санда жабдуунун иштешинин нормалдуу режиминде болушу мүмкүн болгон

аймак. Бул аймак чањ топтолууга жакын жерлерди жана аймак чањдын аба

менен аралашмаларында жарылуу үчүн жетиштүү концентрация түзүлүшү

мүмкүн болгон иштин нормалдуу режиминде чањ булуттары бар жерлерди кам-

тышы мүмкүн.

3) 22-класстагы аймак: 21-класстагы аймак катары классификациялан-

баган аймак, анда күйүүчү чањдын булуттары чанда пайда болуп аз убакыт-

ка гана сакталат же анда күйүүчү чањ катмарларынын топтолушу штаттыктан

айырмаланган иштин нормалдуу эмес режиминде болушу мүмкүн, бул абада

жалындоого жарай турган чай аралашмаларынын пайда болушуна алып келиши

мүмкүн. Эксплуатациялоо шарттарына жараша чањдын топтолушун же катмар-

ларын жок кылууга кепилдик берилбесе анда аймакты 21-класстагы аймак

катары классификациялашат. Бул аймак андан чањ тешик жерлер аркылуу

учушу жана топтолушу мүмкүн болгон чањдан турган жабдуунун жанындагы

жерлерди камтышы мүмкүн.

Чањ боюнча классификациялануучу аймак катары булут же катмар

түрүндөгү күйүүчү чањ жардыруучу чањ-аба аралашмасынын же күйүүчү

чањдын катмарынын жалындашынын алдын алуу үчүн жабдуунун конструкциясы

же пайдалануу тартиби боюнча коопсуздуктун өзгөчө чараларын көрүүнү та-

лап кылган санда болгон же күтүлгөн аймак аталат.

Машиналардын жана жабдуулардын иштешинин нормалдуу режими деп бар-

дык параметрлердин иштөөчү маанилери менен мүнөздөлгөн машиналардын жа-

на жабдуулардын иштешинин режими аталат. Жарылуу коркунучу бар чөйрөнү

түзүүгө алып келбеген, аба менен кошо жарылуу коркунучу бар аралашманы

түзүүгө жарай турган күйүүчү заттын анча-мынча чыгышы нормалдуу режим

катары каралат. Машиналарды жана жабдууларды шашылыш токтотууну же

оњдоону талап кылган авариялар нормалдуу режим катары каралбайт.