15-берене. Камсыздандыруу төлөмүнүн өлчөмүн аныктоо

1. Жабырлануучунун өмүрүнө жана ден соолугуна зыян келтирилгени үчүн камсыздандыруу төлөмүнүн өлчөмү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте, жабырлануучунун ден соолугуна келтирилген зыяндын мүнөзүнө жана оордугуна жараша ченемдерге ылайык аныкталат.

2. Мүлк зыянга учураганда төлөмдүн өлчөмү аны калыбына келтирүүнүн наркынын эсебине таянып, камсыздандыруу окуясы болгонго чейинки мүлктүн эскирүүсүн эсепке алуу менен аныкталат.

Мүлктү калыбына келтирүүнүн наркы камсыздандыруу окуясы болгон учурга карата колдонууда болгон орточо рыноктук баалардын жана тарифтердин негизинде аныкталат.

3. Мүлк жок кылынган учурда төлөмдүн өлчөмү мүлктүн чыныгы баасына таянып, камсыздандыруу окуясы болгон күнгө карата мүлктүн эскирүүсүн эсепке алуу менен аныкталат.

Эгерде мүлктү калыбына келтирүү техникалык жактан мүмкүн эмес же экономикалык жактан негизсиз болсо жок кылынды деп эсептелет. Эгерде мүлктү калыбына келтирүүдө кетүүчү чыгымдар (калыбына келтирүүнүн наркы) камсыздандыруу окуясы болгон күнгө карата чегерилген амортизацияны эсепке алганда мүлктүн чыныгы наркынын 80 пайызынан ашса, мүлктү калыбына келтирүү экономикалык жактан негизсиз деп эсептелет.

4. Айлана-чөйрөгө келтирилген зыянды төлөп берүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

5. Камсыздандыруу төлөмү жабырлануучуга келтирилген зыяндын (реалдуу зыяндын) өлчөмүнөн ашууга тийиш эмес.

6. Кооптуу жүктөрдү ташуучунун жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу бир нече камсыздандыруучу тарабынан жүргүзүлгөндө (чогуу камсыздандырууда) ар бир камсыздандыруучу камсыздандырылуучу менен түзүлгөн камсыздандыруу келишиминин чегинде камсыздандырылуучуга (пайда табуучуга) жоопкерчиликтүү болот. Бирок, камсыздандырылуучу (пайда табуучу) бардык камсыздандыруучулардан алган камсыздандыруу төлөмдөрүнүн жалпы суммасы реалдуу зыяндын суммасынан ашууга тийиш эмес.

Кош камсыздандыруу учурунда камсыздандыруу төлөмү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте төлөнөт.

7. Келтирилген зыян башка жактар тарабынан төлөнүп берилген учурларда камсыздандыруучу камсыздандыруу келишиминде көрсөтүлгөн камсыздандыруу суммасы менен башка жактар төлөгөн сумманын ортосундагы айырманы гана төлөп берет. Камсыздандырылуучу башка жактардын келтирилген зыянды жабырлануучуларга төлөп бергендигин билгенде бул жөнүндө камсыздандыруучуга билдирүүгө милдеттүү.

8. Камсыздандыруу окуясынан улам келүүчү зыянды болтурбоо же азайтуу максатында камсыздандырылуучу жумшаган чыгымдар, эгерде алар зарылдык боюнча жана (же) камсыздандыруучунун көрсөтмөлөрүн аткаруу үчүн жумшалса, тийиштүү чаралар майнапсыз болуп чыккан учурда да камсыздандыруучу тарабынан милдеттүү түрдө төлөнүп берилет.

Камсыздандырылуучунун аталган чыгымдары иш жүзүндөгү өлчөмүндө, камсыздандыруу төлөмдөрүнүн жана төлөнүп берилген чыгымдардын жалпы суммасы камсыздандыруу келишиминде көрсөтүлгөн камсыздандыруу суммасынан ашып кетпегендей түрдө төлөнүп берилет. Эгерде чыгымдар камсыздандырылуучу тарабынан камсыздандыруучунун көрсөтмөлөрүн аткаруунун натыйжасында келип чыкса, алар камсыздандыруу суммасына көз карандысыз түрдө толук өлчөмдө төлөнүп берилет.

9. Жабырлануучу өлүмгө учураганда, анын мураскорлору жок болсо, жабырлануучуну көмгөн адам тарткан зарыл чыгымдар мыйзамда каралган тартипте камсыздандыруучу тарабынан төлөнүп берилет.

10. Таберик же сейрек учуроочу нерселер, асыл металлдардан, асыл, жарым асыл таштардан жасалган буюмдар, диний ибадат буюмдары, коллекциялар, кол жазмалар, акча белгилери, баалуу кагаздар, документтер жана фотосүрөттөр жок кылынса же зыянга учураса төлөнүп берилүүгө жатпайт.

(КР 2020-жылдын 18-апрелиндеги № 45 Мыйзамынын редакциясына ылайык)