КР Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына («Электрондук колтамга жөнүндө», «Террористтик ишин каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө», «Электр жана почта байланышы жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу тууралуу» токтому

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН ТОКТОМУ 2020-жылдын 12-июну № 335 "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Электрондук колтамга жөнүндө", "Террористтик ишин каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө", "Электр жана почта байланышы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу тууралуу "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 31-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү токтом кылат:

1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Г.К.Асылбаева демилгелеген "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Электрондук колтамга жөнүндө", "Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө", "Электр жана почта байланышы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн тиркелген корутундусу жактырылсын.

2. Ушул токтом Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жиберилсин.

Премьер-министрдин милдетин аткаруучу, биринчи вице-премьер-министр

К.А. Боронов

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2020-жылдын 12-июнундагы № 335 токтому менен жактырылган

"Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Электрондук колтамга жөнүндө", "Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө", "Электр жана почта байланышы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн корутундусу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 31-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Г.К.Асылбаева демилгелеген "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Электрондук колтамга жөнүндө", "Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө", "Электр жана почта байланышы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун карап чыгып, төмөнкүдөй корутундуга келди.

1. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 1-пунктунун а) пунктчасы менен "Электрондук колгамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 2-беренесинин 1-пунктун "маалымат" деген сөздөн кийин "маалыматтык системалардагы идентификатор болуп саналат" деген сөздөр менен толуктоо сунушталат.

Бирок сунушталып жаткан толуктоо киргизүү "электрондук колтамга" деген түшүнүктү кеңири түшүнүүгө алып келиши мүмкүн. Мындан сырткары "Электрондук колтамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 6-беренесинде электрондук колгамга коюлган электрондук документтерди өз колу коюлган кагаз түрүндөгү документтер менен мааниси бирден деп таануу шарттары каралган, тактап айтканда бул ченемде электрондук колтамга юридикалык күчкө ээ экендиги каралган. Андан тышкары маалыматтык системанын өзүнүн техникалык мүмкүнчүлүктөрүнө, колдонуучулардын ыйгарым укуктарына жана ошол маалыматка жетүүнүн максаттарына жараша маалымат колдонулган бардык учурда өзүнө окшош болгон ар кандай статикалык маалыматтар - адамдын аты, жеке идентификациялык номери, телефон номери, электрондук почта дареги маалыматтык системадагы колдонуучунун идентификатору катары кызмат кыла алат. Квалификацияланган электрондук колтамга маалыматтык системадагы идентификатор боло албайт, себеби анын колдонулушу идентификациялоо ыкмаларынын бири болуп саналат (ал документке кол койгон адамды билдирет жана анын авторлугун ырастайт), бирок сессия аткарылган учурда шифрлоо алгоритмдеринин негизинде түзүлгөндүктөн кол тамга ар бир учурда ар башка болот. Ушуга байланыштуу Мыйзам долбоорунан 1-беренесинин 1-пунктунун а) пунктчасын алып салууну сунуштайбыз. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 1-пунктунун б) пунктчасы менен 2-беренесинин 11-пунктун "уюмдар" деген сөздөн кийин "юридикалык жактар, жеке ишкерлер" деген сөздөр менен толуктоо сунушталган. Мында белгилей кетүүчү сөз, "Электрондук колтамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын колдонуудагы редакциясында "электрондук өз ара аракеттенүүнүн катышуучулары" деген түшүнүктүн аныктамасы өзгөртүү сунушталган сөздөрдү дагы камтыйт,. себеби Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарынын ченемдерине ылайык, уюм юридикалык жак катары таанылат, ошондой эле жаранга жеке ишкер катары мамлекеттик каттоодон өткөн учурдан тартып, юридикалык жакты түзбөстөн ишкерлик менен алектенүүгө укук берилет. Ушуга байланыштуу, Мыйзам долбоорунан 1-беренесинин 1-пунктунун б) пунктчасын алып салуу максатка ылайык деп эсептейбиз. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 1-пунктунун г) пунктчасы менен "Электрондук колтамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамымын 2-беренесин 15-19-пункттар менен толуктоо сунушталат, аларга ылайык "Электрондук колтамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамындагы түшүнүктөр аппаратына "электрондук колтамга текшерүү ачкычы сертификатын тапшыруу". "электрондук колтамга ачкычынын ээси экендигин ырастоо", "арыз ээси", "убакытты белгилөө", "Электрондук машиналык эсептегич саякаттоо документтерин улуттук сертификаттоочу орган" деген түшүнүктөрдү киргизүү сунушталган. Мында, аталган Мыйзамдын колдонуудагы редакциясынын 2-беренесинин 3-пунктунда электрондук колтамга текшерүү сертификатын берүү боюнча ченем каралган, ушуга байланыштуу өтө эле майдаланган, ченемдерди кайталоого жол бербөө үчүн "электрондук колтамга текшерүү ачкычы сертификатын тапшыруу" деген түшүнүктү алып салуу максатка ылайык деп эсептейбиз, ошондой эле "арыз ээси", "убакытты белгилөө" түшүнүктөрүн киргизүү максатка ылайыктыгын карап көрүү сунушталат. Мындан сырткары "электрондук колтамга текшерүү ачкычы сертификатын тапшыруу" деген түшүнүктүн аныктамасындагы "ыйгарым укуктуу федералдык орган" деген сөздөрдү алып салуу керек, себеби Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында "федералдык орган" деген түшүнүк каралган эмес. Ошону менен бирге, Мыйзам долбоору менен Электрондук машиналык эсептегич саякаттоо документтерин улуттук сертификаттоочу орган түзүү, ошондой эле Мыйзамда машиналык эсептегич саякаттоо документтерин жүгүртүү тартибин регламенттөө сунушталган. Бирок белгилей кетүүчү сөз, бул Мыйзам жарандык-укуктук бүтүмдөрдү аткарууда, мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөткүчтөрдү берүүдө, мамлекеттик жана муниципалдык функцияларды аткарууда, ошондой эле юридикалык маанидеги иш-аракеттерди аткарууда электрондук колтамга пайдалануу боюнча карым-катыштарды жөнгө салат, мында электрондук машиналык эсептегич саякаттоо документтерин жүгүртүүнү жөнгө салуу бул Мыйзамдын максаттарына ылайык келбейт. Ушуга байланыштуу, сунушталып жаткан өзгөртүүлөрдү кайсы ченемдик укуктук актыга киргизүү керектигин аныктоо керек, ошону менен бирге аталган чөйрөдөгү колдонуудагы мыйзамдарга талдоо жүргүзүү жолу менен өз алдынча ченемдик укуктук акт иштеп чыгуу зарылдыгын карап көрүү зарыл. Мындан сырткары республикалык бюджетти үнөмдөө, чыгымдарын оптималдаштыруу шартында өз алдынча мамлекеттик орган түзүү максатка ылайык келбейт деп эсептейбиз. Дагы бир белгилей кетүүчү сөз, Мыйзам долбооруна негиздеме-маалым катта "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 25-беренесинде финансылоо булактары бар экендигин ырастаган финансы-экономикалык негиздеме берилген эмес. "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 26-беренесине ылайык жүзөгө ашуусу мамлекеттик бюджеттен финансылоого алып келүүчү ченемдик укуктук актылар боюнча финансылоо булагы аныкталганга чейин алар кабыл алынбайт. Жогоруда аталгандарга байланыштуу, Мыйзам долборунан 1-беренесинин 1-пунктунун г) пунктчасын, 4-пунктунун б) пунктчасын, 9-пунктунун в) пунктчасын алып салуу зарыл деп эсептейбиз. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 2-пунктчасы менен "Электрондук колтамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынан "күчөтүлгөн электрондук колтамга" түшүнүгүн алып салуу сунушталат, ага квалификацияланган жана квалификацияланбаган электрондук колгамга кирет жана күчөтүлгөн колтамганын бир гана белгиси "квалификацияланган колтамга" калтырылган. Ошону менен бирге, сунушталган өзгөртүүлөр жарандык колдонуудагы электрондук колтамга пайдаланууга жана жөнгө салууга терс таасирин тийгизиши мүмкүн жана "Электрондук колтамга жөнүндө", "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын принциптерине, анын ичинде санариптик трансформациялоо боюнча өткөрүлүп жаткан реформа боюнча мамлекеттик саясатка каршы келет. "Электрондук колтамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 4-беренесине ылайык электрондук колтамга пайдалануунун негизги принциптеринин бири болуп төмөнкүлөр саналат:

1) эгерде электрондук колтамганын конкреттүү түрүн аны пайдалануунун максаттарына ылайык пайдалануу тууралуу талап мыйзам актыларында, башка ченемдик укуктук актыларда (мыйзам актыларында мындай мүмкүнчүлүктөр каралган учурларда), же болбосо электрондук өз ара аракеттенүүнүн катышуучуларынын ортосунда түзүлгөн макулдашууда каралбаса, электрондук өз ара аракеттенүүнүн катышуучуларынын электрондук колтамганын кайсы болбосун түрүн өз ыктыяры боюнча пайдалануу укугу;

2) электрондук колтамгалардын конкреттүү түрлөрүн пайдаланууга карата ушул Мыйзамдын талаптарын аткарууга мүмкүндүк берүүчү кайсы болбосун технологияны жана (же) техникалык каражаттарды электрондук өз ара аракеттенүүнүн катышуучуларынын өз ыктыяры боюнча пайдалануу мүмкүнчүлүгү.

Ушуга окшош принциптер "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында дагы бекитилген. Иш жүзүндө мамлекеттик органдардын жана жарандардын, ошондой эле жарандардын жана байланыш операторлорунун, банк мекемелеринин ортосунда жөнөкөй электрондук колтамга пайдалануу жолу менен, ошондой эле смартфондордун, санариптик гаджеттердин жардамы менен маалыматтык өз ара аракеттенүү жүргүзүлөт, мындай бизнес-процесстерде жеке маалыматтарды топтоого жана иштеп чыгууга электрондук форматта макулдук алуу каралат. Мисалы, мындай ыкма мамлекеттик органдардын электрондук документ жүгүртүү системасында, мобилдик тиркемелерде, онлайн-банкингде колдонулат. Андан тышкары азыркы учурда өлкөдө жүргүзүлүп жаткан санариптик трансформациялоонун алкагында мамлекеттик органдар бизнес сектордун катышуучулары, байланыш операторлору, банк мекемелери, жөнгө салуучу органдар менен бирге кардарларды талаптагыдай жана ошону менен бирге аралыктан идентификациялоо маселелерин караштырууда, бир беткей идентификациялоо, верификациялоо жана авторлоштуруу үчүн каалагандай бардык түрдөгү заманбап маалыматтык технологияларды пайдалануу менен байланыш операторлорунун абоненттерин персонификациялоо, банк кардарларын верификациялоо маселелери талкууланууда. Ошондой эле сунушталган өзгөртүүлөр "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 4-беренесинде каралган адамдын жана жарандын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо принциптерин бузат, ошондой эле жөнөкөй электрондук колтамга колдонууну жоюу жогоруда аталган Мыйзамдын 16-беренесине каршы келет, ага ылайык алып салуу жөнөкөй электрондук колтамга коюлган кайрылуулар жана ага тиркелген документтерди кабыл алуу үчүн мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына электрондук формада кайрылууга мыйзамдарда же башка ченемдик укуктук актыларына тыюу салынган учурларда гана мүмкүн. Жогоруда аталган Мыйзамдын 16-беренесинин 7-бөлүгүнө ылайык, жөнөкөй электрондук колтамга коюлган кайрылуу жана ага тиркелген документтер адам өзү кол койгон жана кагаз түрүндө берилген кайрылуу же башка документтер менен бирдей деп таанылат. Мындан сырткары жөнөкөй электрондук колтамганын жардамы менен мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөтүүлөрдү алуу үчүн кайрылган жактарды бирдиктүү идентификациялоо системасында каттоо "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 23-беренесинде каралган. Ушуга байланыштуу сунушталып жаткан "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 5-6-беренесине өзгөртүү киргизүү максатка ылайык эмес деп эсептейбиз. Ушуга окшош сын пикирлер Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 5, 6 жана 8-пункттары боюнча дагы берилет. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 4-пункту менен электрондук колтамга пайдалануу чөйрөсүндөгү аткаруу бийлик органдарынын ыйгарым укуктарын өзгөртүү каралган. Бирок "Электрондук колтамга жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 8-беренесинин 1-бөлүгүнө ылайык электрондук колтамга пайдалануу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу аткаруу бийлик органын (мындан ары ыйгарым укуктуу орган) жана анын ыйгарым укуктарын Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаарын белгилейбиз. Мындан сырткары "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамына ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү (мындан ары - Өкмөт) Кыргыз Республикасындагы аткаруу бийлик органдарынын бирдиктүү системасын башкарат жана алардын ишине жетекчилик кылат. Аталган Мыйзамга ылайык Өкмөт мамлекеттик ишканаларды жана мекемелерди уюштурат, министрликтер, мамлекеттик комитеттер, административдик ведомстволор, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар жөнүндө жоболорду бекитет, ошондой эле министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, административдик ведомстволордун жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын ортосунда өз ыйгарым укуктарын ишке ашыруу боюнча функцияларды бөлүштүрөт. Мунун натыйжасында, сунушталган өзгөртүүлөр Кыргыз Республикасынын жогоруда аталган ченемдик укуктук актыларына каршы келгендиктен ыйгарым укуктарды мыйзамдык деңгээлде бекитүү максатка ылайык эмес деп эсептейбиз. Ошондой эле арыз ээси жеке катышпастан, маалыматтык технологияларды колдонуп, жарандарды персонификациялоо жана биометрикалык жеке маалыматтарды топтоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдан маалыматты алуу жолу менен берилген маалыматтардын шайкештигин кийинчерээк аныктоо менен, квалификацияланган сертификат берүү каралган толуктоолор сунушталган. Бирок маалыматтык технологиялардын жардамы менен аралыктан маалыматтык өз ара аракеттенүүдө жеке маалыматтарын топтоого жана иштеп чыгууга макулдугун алуу кандайча ишке ашырыла тургандыгы түшүнүксүз, мындай максаттар үчүн жөнөкөй электрондук колтамга пайдаланууга Мыйзамдын өзүндө тыюу салынган, ал эми күчөтүлгөн квалификацияланган колтамга алуу үчүн жаран жөн гана кайрылат. Ушуга окшош сын пикирлер Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 8 жана 12-пунктуна карата берилген. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 6-пунктту менен квалификацияланган колтамганы таануу ченемин кароо сунушталган. Бирок, белгилей кетүүчү сөз, негиздеме-маалым катта бул өзгөртүүнүн себептери көрсөтүлгөн эмес. Ошол эле учурда, Мыйзамдын колдонуудагы редакциясында электрондук колтамганы пайдалануу мүмкүнчүлүгү жана аны таануу так аныкталган. Ошондуктан сунушталган өзгөртүү максатка ылайык эмес деп эсептейбиз. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 7-пункту менен электрондук колтамга каражатынын мазмуну боюнча толуктоолорду киргизүү сунушталган. Бул сунушталып жаткан толуктоолор азыркы учурда Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети жана Кыргыз Республикасынын Маалыматтык технологиялар жана байланыш мамлекеттик комитети тарабынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 31-декабрындагы № 742 токтомуна ылайык иштелип жаткан Электрондук колтамга каражаттарына карата талаптарга тиешелүү экендигин маалымдайбыз. Муну менен бирге белгилей кетүүчү сөз, 12-беренесинин 3-бөлүгүнүн 3-пунктун күчүн жоготту деп таануу "Электрондук башкаруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 23-беренесине каршы келет, бул беренеде маалыматтык өз ара аракеттенүүнүн катышуучулары тууралуу маалыматтарды (алардын маалыматтык системалары тууралуу маалыматтарды) аутентификациялоо, анын ичинде электрондук колтамганы текшерүү ачкычтарынын квалификацияланган сертификаттарын пайдалануу менен, аларга киргизилген идентификатордун маалыматтык өз ара аракеттенүүнүн катышуучусуна же анын маалыматтык системасына таандыктыгын текшерүү. ошондой эле идентификатордун аныктыгын тастыктоо аркылуу аутентификациялоо үчүн пайдаланылган бирдиктүү идентификациялоо системасы каралган. Ушуга байланыштуу, 1-беренесинин 7-пунктун алып салуу сунушталат. Мыйзам долбоорунун 9-пунктунун б) пунктчасы менен 15-беренени 3.2-бөлүк менен толуктоо сунушталат, анда күбөлөндүрүүчү борборлорго бардык жарактуу электрондук колтамга ачкычтарды архивде сактоону милдеттендирүү каралган. Бирок азыркы учурда Кыргыз Республикасында күбөлөндүрүүчү борборлор тарабынан корголгон сактагычта берилген көп сандаган электрондук колтамгалар бар жана алар колтамга ээлеринде гана сакталат. Бул пунктту киргизүү күбөлөндүрүүчү борборлор корголгон сактагычта электрондук колтамга берүү мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарат, бул болсо электрондук колтамга берүүдөгү рыноктун вариативдүүлүгүн чектейт. Ээси өзү контролго албаган өз алдынча сакталган жабык ачкыч, киберинциденттердин көбөйүшүнө, электрондук колтамгалардын мыйзамсыз, укукка каршы (алдамчылык менен) колдонулушуна алып келет. Ошондуктан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 21-ноябрындагы № 762 токтому менен бекитилген Маалыматты криптографиялык коргоо каражаттарына карата техникалык талаптарга ылайык маалыматты криптографиялык коргоо каражаттарынын криптографиялык туруктуулугуна таасирлерди жоюу максатында маалыматты криптографиялык коргоо каражаттарын уруксатсыз өзгөртүүдөн, ошону менен бирге модификациялоодон же алардын модулдарын же элементтерин алмаштырып коюудан коргоо камсыз кылынууга тийиш. Ушуга байланыштуу 1-беренесинин 9-пунктун алып салуу керек. 10-пунктунда а) пунктчасы менен күбөлөндүрүүчү борбордун уюштуруучулук капиталын бир миллиондон беш миллионго чейин көбөйтүү сунушталган. Мында, негиздеме-маалым катта күбөлөндүрүүчү борбордун уюштуруучулук капиталын кайсы себептер боюнча көбөйтүү керектиги тууралуу сөз болгон эмес. Мындан сырткары уюштуруучулук капиталдын суммасын көбөйтүү атаандаштыкты чектөөгө жана электрондук колтамга рыногундагы үстөмдүк абалга алып келет, ошондой эле тиешелүү түрдө электрондук колтамганын наркына дагы таасирин тийгизет. Ушуга байланыштуу сунушталган өзгөртүү максатка ылайык эмес деп эсептейбиз. Мыйзам долбоорунун 1-беренесинин 11-пункту менен Жарандык карым-катыштарда квалификацияланган электрондук колтамга пайдаланылган өз ара аракеттенүүнүн тартибин регламенттөө каралган. Мында, электрондук колтамганын юридикалык мааниси Мыйзамдын колдонуудагы редакциясында берилгендигин эске алып, бул сунуштаган өзгөртүү максатка ылайык эмес деп эсептейбиз, себеби .мындай укуктук карым-катыштар Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдары менен жөнгө салынат.

2. Мыйзам долбоорунун 2-беренеси менен "Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, тактап айтканда 21-беренесинин 1-бөлүгүнө төмөнкүдөй мазмундагы 1.1-пункт менен өзгөртүү киргизүү сунушталат: "Кардарды идентификациялоо: анын жеке катышуусунда же ээси өзү катышпастан, жарактуу квалификацияланган сертификаты болгон учурда квалификацияланган электрондук кол тамгасын пайдаланып, арыз ээси идентификациялоо аркылуу жүргүзүлөт".

Бирок жогоруда аталган Мыйзамдын 21-беренесинин 1-бөлүгүнүн 6-пунктунун экинчи абзацына ылайык кардарды талаптагыдай текшерүү чаралары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген учурларда жана тартипте, ошондой эле тобокелдиктерди баалоонун жыйынтыктарын эске алуу менен колдонулат. Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү максатында кардарды талаптагыдай текшерүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 25-декабрындагы № 606 токтому менен бекитилген Кардарга талаптагыдай текшерүү жүргүзүүнүн тартиби жөнүндө жободо белгиленген. Мунун натыйжасында, сунушталган өзгөртүүлөр жогоруда аталган мыйзам алдындагы акты менен жөнгө салынгандыгына байланыштуу Мыйзам долбоорунан 2-беренени алып салуу керек.

3. Мыйзам долбоорунун 3-беренеси менен "Электр жана почта байланышы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү сунушталат, буга ылайык байланыш операторлорун квалификацияланган электрондук колтамга пайдаланып абоненттик келишим түзүүгө милдеттендирүү, ошондой эле кардар жеке өзү катышпастан квалификацияланган электрондук колтамгасын пайдаланып, кардарды идентификациялоо каралган.

Бирок сунушталган толуктоолор байланыш операторлорунун абоненттерди идентификациялоодо жаңы маалыматтык технологияларды пайдалануусун чектеп коюшу мүмкүн. Мындан сырткары белгилей кетүүчү сөз, азыркы учурда Көчмө радиотелефон байланыш кызмат көрсөтүү эрежелеринин жаңы долбоору иштелип чыгууда, ага ылайык абоненттин жеке маалыматтары Мамкаттоодон берилген паспорттук маалыматтары аркылуу милдеттүү түрдө тастыктоо шарты менен абоненттердин сим-карталарын аралыктан персонификациялоо ыкмасы ишке киргизилет. Мындай ыкма уюлдук байланыш операторлорунун тармактарынын абоненттери боюнча так даана маалыматтар берилишин камсыздайт, бул болсо улуттук коопсуздук чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын негизги талаптарынын бири. Ошондуктан сунушталган өзгөртүүлөр максатка ылайык эмсе деп эсептебиз. Андан тышкары Мыйзам долбоору менен сунушталган өзгөртүүлөр түздөн-түз ишкерликти жөнгө салууга багытталган жана электрондук колтамга пайдаланган күбөлөндүрүүчү борборлордун, байланыш операторлорунун, банк мекемелеринин, юридикалык жана жеке жактардын кызыкчылыктарын козгойт, ошондуктан бардык кызыкдар тараптардын катышуусу менен бул долбоорго милдеттүү түрдө жөнгө салуучу таасирин талдоо жүргүзүү керек. "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесине ылайык ишкердик иш-аракетти жөнгө салууга багытталган ченемдик укуктук актылардын долбоорлорунун жөнгө салуучу таасирин талдоо, жеткис күчтүн жагдайларынын шарттарында ишкерлик иш-аракетти жөнгө салуу учурларын кошпогондо, Өкмөт бекиткен методикага ылайык жүргүзүлөт. Жогоруда аталгандардын негизинде, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ушул корутундуда берилген сын пикирлер жана сунуштарды эске алуу менен сунушталып жаткан "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Электрондук кол тамга жөнүндө", "Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө", "Электр жана почта байланышы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун кабыл алуу максатка ылайык эмес деп эсептейт.