62-берене. Банктардын аудити

1. Банктын иши аудиттин эл аралык стандарттарына ылайык жыл сайын тышкы аудитордук текшерүүдөн өткөрүлүүгө тийиш.

2. Банктын Директорлор кеңеши акционерлердин жалпы чогулушунун кароосуна киргизүү үчүн аудитордук уюмдарды жана аудитордукка талапкерлерди тандайт. Банк акционерлердин жалпы чогулушу өткөрүлгөнгө чейинки токсон жумуш күнүнөн кечиктирбестен аудитордук уюм жана аудитордукка талапкерлер тууралуу Улуттук банкка билдирет. Улуттук банк банктарды аудитордук текшерүүдөн өткөрүү үчүн белгиленген талаптарга жооп бербегендер катары аудитордук уюмду жана аудитордукка талапкерлерди четке кагууга укуктуу жана билдирүү келип түшкөн күндөн тартып он жумуш күнүнөн кечиктирбестен ал жөнүндө банкка билдирет.

3. Кыргыз Республикасынын аймагында аудиторлордун, аудитордук уюмдардын жана кесиптик аудитордук бирикмелердин мамлекеттик бирдиктүү реестрине киргизилген, банктарды аудитордук текшерүүдөн өткөрүү үчүн Улуттук банк тарабынан белгиленген талаптарга жооп берген аудитордук уюм гана банктын тышкы аудитору боло алат.

4. Тышкы аудитор банктан көз карандысыз болушу керек, бул аудитордук корутундунун натыйжаларына, тыянактарга жана тышкы аудитор өз пикирин билдиришине сырттан кимдир бирөөнүн таасирин жокко чыгарган шартта өз алдынча иш алып барууга жөндөмдүүлүктү билдирет. Тышкы аудитти жүргүзүү жөнүндө келишимде аудитордук уюмдун өзү же анын кандай болбосун аудиторунун же башка кызматкеринин банкта эч кандай кызыкчылыгы жок экени, ага көз каранды эместиги, банк жана анын кызмат адамдары менен эч кандай мамилесинин жоктугу жөнүндө билдирүүсү чагылдырылышы керек.

5. Аудитордук уюм жана аудитор банктан көз каранды эмес деп эсептелбейт, эгерде алар акыркы эки жылдын ичинде:

1) банктын же анын аффилирленген жактарынын капиталына тике же кыйыр түрдө олуттуу катышы бар жактардан болсо;

2) банктын же анын аффилирленген жактарынын аффилирленген жактары болсо;

3) аудит жүргүзүлүүчү банкка карата, эгерде ушул аудитордук уюм же бир эл аралык тармакта жайгашкан уюм тарабынан бухгалтердик эсепке алууну калыбына келтирүү жана жүргүзүү, бухгалтердик эсепке алуу методикасын иштеп чыгууга байланыштуу, ошондой эле финансылык отчетторду түзүү, ички аудит кызматтары көрсөтүлсө;

4) банктын же анын аффилирленген жактарынын кызматкери болсо;

5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган башка учурларда.

6. Банктын тышкы аудити бир эле аудитордук уюм тарабынан катары менен беш жылдан ашык жүзөгө ашырылышы мүмкүн эмес. Банктык топтун курамына кирген банктын өтүнмөсү боюнча ротациялоо мөөнөтү узартылышы мүмкүн.

7. Тышкы аудитор төмөнкүлөр жөнүндө табылган учурдан тартып, бир жумуш күнү ичинде алар тууралуу Банктын Башкармасына, Директорлор кеңешине жана Улуттук банкка маалымдоого милдеттүү:

1) банктын туруктуулугуна жана бекемдигине коркунуч келтирүүчү фактылар табылганы тууралуу;

2) убактылуу администрацияны киргизүү жана лицензияны кайтарып алуу үчүн негиз болгон фактылар жөнүндө;

3) банкты аудитордук текшерүүнүн жүрүшүндө тышкы аудитти жүзөгө ашыруудан баш тартуу чечими жөнүндө;

4) алдамчылыктын же алдамчылык схемаларынын бети ачылганы же террористтик ишти каржылоо жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштыруу (адалдоо) боюнча операциялардын белгилерине туура келген бүтүмдөр аныкталганы жөнүндө;

5) тышкы аудитордун өтүнүчү боюнча банктын кайсы бир маалыматты Улуттук банкка билдирүүдөн баш тартып жатканы жөнүндө;

6) аудиттин эл аралык стандарттарына ылайык банкта же аффилирленген юридикалык жакта олуттуу чыгымдарга алып келиши мүмкүн болгон кемчиликтер же бузуулар аныкталганы жөнүндө;

7) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган башка учурларда.

8. Тышкы аудитор Улуттук банктын талабы боюнча аудит жүргүзүүгө байланыштуу кандай болбосун маалыматтарды берүүгө милдеттүү. Мындай маалыматтарды берүү тышкы аудитти жүргүзүүдө купуя маалыматты ачыкка чыгаруу катары эсептелбейт.

9. Эгерде Улуттук банк аудитордук корутундуну Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана/же аудиттин эл аралык стандарттарынын талаптарына ылайык келбейт деп тааныган учурда, банк өз эсебинен башка аудитордук уюмду тартуу менен кайрадан аудит жүргүзүүгө милдеттүү.

Эгерде ушул аудитордук уюмдун же аудитордун мурунку аудитордук корутундусу кабыл алынбаса же Улуттук банк тарабынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана/же аудиттин эл аралык стандарттарынын талаптарына ылайык келбейт деп таанылган учурда, банк кийинки финансылык жылда ал аудитордук уюмду же аудиторлорду аудит жүргүзүү үчүн тартууга укугу жок.

10. Аудитордук корутундудагы маалыматтар аудит программасына киргизилүүгө тийиш болгон сунуштамаларды кошуп алганда, аудиттин эл аралык стандарттарына жана Улуттук банктын талаптарына ылайык чагылдырылууга тийиш.

11. Аудитордук уюмга жана аудиторлорго карата талаптарды кошуп алганда, банктардын жана Улуттук банктын көзөмөлүндөгү башка жактардын тышкы аудитине карата талаптар Улуттук банк тарабынан аныкталат.