46-берене. Айыпталуучунун, соттолгондун (акталгандын) укуктары жана милдеттери

1. Айыпталуучунун төмөнкүлөргө укугу бар:

1) аны айыпталуучу катары тартуу жөнүндө, экспертизаларды дайындоо жөнүндө токтомдордун, ага тиркелген маалымкаттары менен кошо айыптоо актысынын көчүрмөлөрүн алууга;

2) өзүнө коюлуп жаткан айып боюнча көрсөтмө берүүгө же көрсөтмө берүүдөн баш тартууга;

3) өз эне тилинде же билген тилде көрсөтмө берүүгө;

4) далилдерди келтирүүгө;

5) өтүнүчтөрдү жана четтетүүлөрдү билдирүүгө;

6) өз укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоого жана коргоого карата даярдануу үчүн жетиштүү убакыт алууга;

7) квалификациялуу котормочунун кызматынан пайдаланууга;

71) эгерде көзү азиз болсо, ассистенттин кызмат көрсөтүүсүнөн пайдаланууга;

8) өзүн өзү же өзү тандаган адвокаттын жардамы менен коргоого;

9) мыйзамдарда каралган учурларда, мамлекет тарабынан кепилденген юридикалык жардамга;

10) санын жана узактыгын чектөөсүз, тоскоолдуксуз өзүнүн адвокаты менен жекеме-жеке сүйлөшүүгө;

11) өзүнүн өтүнүчү же адвокаттын өтүнүчү боюнча жүргүзүлүүчү тергөө аракеттерине катышууга;

12) эксперттин корутундусу менен таанышууга;

13) анын катышуусу менен жүргүзүлгөн тергөө аракеттеринин протоколу менен таанышууга жана протоколго киргизилүүчү пикирлерин берүүгө, ошондой эле алардын көчүрмөлөрүн алууга;

131)соттук отурумдардын протоколдору менен (анын ичинде аудио- жана видео жазуулар менен) таанышууга жана аларга карата сын-пикирлерди берүүгө;

14) тергөө бүткөндөн кийин кылмыш ишинин бардык материалдары менен таанышууга жана андан зарыл маалыматтарды көчүрүп алууга;

15) алгачкы текшерүү органынын кызматкеринин аракеттерине, тергөөчүнүн, прокурордун аракеттерине жана чечимдерине даттанууга;

16) эгерде ал өмүр бою эркиндигинен ажыратуу түрүндө жаза каралган кылмышты жасаганына айыпталып жатса, анын кылмыш ишин сот арачыларынын катышуусу менен кароо жөнүндө өтүнүч берүүгө;

17) мыйзамда каралган учурларда, анын ичинде медиация тартибинде жабырлануучу менен элдешүүгө.

18) телевидение, радио аркылуу жана (же) Интернет тармагында түз эфир режиминде соттук отурумду трансляциялоону (онлайн-трансляциялоону) колдонуу аркылуу соттук териштирүү жүргүзүү жөнүндө өтүнмө берүүгө.

2. Айыпталуучу иштин соттук териштирүүсүнө катышууга (жеке катышуу же видеоконференцбайланыш режиминде), тараптын бардык укуктарынан пайдаланууга, акыркы сөзгө, соттун аракетине жана чечимине даттанууга укуктуу.

3. Айыпталуучу төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) тергөө жүргүзүп жаткан органдын чакыруусу боюнча келүүгө;

2) камакка алынган учурда жеке тинтүүгө алынууга;

3) врачтык кароодон, дактилоскопиядан өтүүгө, сүрөткө тартылууга, күбөлөндүрүүдөн, экспертизадан өтүүгө, биологиялык заттардын (кандын, адамдын организминен чыгуучу заттардын) үлгүсүн берүүгө;

4) тергөөчүнүн, прокурордун, тергөө судьясынын, судьянын, соттун тескөөлөрүнө баш ийүүгө;

5) сотко чакыруу боюнча келүүгө;

6) сотто төрагалык кылуучунун тескөөлөрүнө баш ийүүгө;

7) төрагалык кылуучунун уруксатысыз соттук отурумдун залынан чыгып кетүүгө;

8) соттук отурумда тартипти сактоого;

9) сот жибергенде медиатор менен маалыматтык жолугушууга келүүгө.

4. Айыпталуучу ошондой эле ушул Кодексте каралган башка укуктарга ээ болот жана башка милдеттерди аткарат.

5. Айыпталуучу баланын же аракетке жөндөмсүз айыпталуучунун укуктарын ушул Кодексте каралган тартипте анын мыйзамдуу өкүлү жүзөгө ашырат.

6. Айыпталуучу убактылуу камакта кармоочу жайга жеткирилген ар бир жолу, ошондой эле анын өзүнөн, анын адвокатынан, жакындарынан ага карата зомбулук, кыйноо же катаал мамиле жасалганы тууралуу даттануу түшкөн учурда, ал тийиштүү документти түзүү менен милдеттүү түрдө медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөрүлүүгө тийиш. Медициналык күбөлөндүрүүнү жүргүзүү милдети камакта кармоо жайынын администрациясына жүктөлөт.

7. Соттолгон же акталган төмөнкүлөргө укуктуу:

1) соттук отурумдун протоколу менен (анын ичинде аудио- жана видео жазуулар менен) таанышууга жана ага карата сын-пикирлерди берүүгө;

2) соттун чечимдеринин көчүрмөлөрүн алууга жана аларга даттанууга;

3) иш боюнча берилген даттануулар жана сунуштамалар жөнүндө билүүгө жана аларга каршы пикирлерин берүүгө;

4) даттанууларды жана сунуштамаларды соттук кароолорго катышууга;

5) авдокат, мыйзамга ылайык мамлекет тарабынан кепилденген юридикалык жардам алууга.

(Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 16-февралындагы № 49, 2024-жылдын 5-августундагы № 160, 2025-жылдын 19-майындагы № 96 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)