212-берене. Тинтүү жана алып коюу өндүрүшүнүн негизи жана тартиби

1. Тинтүү жүргүзүү үчүн негиз болуп орун-жайда же башка жерде, же болбосо адамда кылмыш куралы, предметтер, документтер жана кылмыш иши үчүн мааниси болушу мүмкүн болгон баалуулуктар, анын ичинде камакка алууга жаткан мүлк бар деп эсептөөгө жетиштүү маалыматтын болушу саналат. Тинтүү издөөдөгү адамдарды жана өлүктөрдү табуу максатында жүргүзүлүшү мүмкүн.

2. Иш үчүн мааниси бар, белгилүү бир предметтерди жана документтерди алып коюу зарыл болгондо жана эгерде алар кимде жана кайсы жерде экендиги так белгилүү болсо, ошондой эле мүлктү конфискациялоо максатында аларды алып коюу жүргүзүлөт.

3. Тинтүүнү жана алып коюуну жүргүзүү зарыл болгондо тергөөчү прокурордун макулдугу менен тергөө судьясынын алдында тиешелүү өтүнүч козгойт.

4. Тинтүү жана алып коюу тергөө судьясынын чечиминин негизинде жүргүзүлөт.

5. Эгерде тергөөчү төмөндөгүдөй эсептөө үчүн жетиштүү негиздердин болгондугун далилдебесе, тергөө судьясы тинтүү жөнүндө өтүнүчтү канааттандыруудан баш тартат:

1) кылмыш жасалган;

2) изделген буюмдар, документтер иш үчүн маанилүү;

3) изделген буюмдарда, документтерде камтылган маалыматтар иш боюнча далил болушу мүмкүн;

4) изделген буюмдар, документтер же адамдар көрсөтүлгөн жерде жайгашкан.

6. Тинтүү тергөөнүн ар кандай учурунда жүргүзүлүшү мүмкүн.

7. Тинтүү жана алып коюу сүрөт, видео тартып алууларды пайдалануу менен, ал эми зарыл учурларда, ошондой эле адистин, котормочунун катышуусунда жүргүзүлөт.

8. Жабырлануучулар, шектүүлөр, айыпталуучулар изделген объекттерди таануунун зарылчылыгы болгондо, тинтүүгө, алып коюуга катышууга тартылышы мүмкүн.

9. Өзгөчө учурларда, изделүүчү же алып коюуга тийиш болгон объект шашылбоонун кесепетинен аны табуу маанисин жоготушу, бузулушу же кылмыштык максаттарда пайдаланылышы, же болбосо изделүүчү адам жашынып калышы жөнүндө реалдуу коркунуч болгондо, тинтүү жана алып коюу тергөө судьясынын чечими жок жүргүзүлүшү мүмкүн, бирок кийин ага жана прокурорго тинтүүнү жүргүзүү жөнүндө жазуу жүзүндө кабарлама 24 сааттын ичинде жөнөтүлөт. Көрсөтүлгөн кабарламаны, протоколду жана тинтүүнүн, алып коюунун жыйынтыктарында алынган башка материалдарды алгандан кийин тергөө судьясы жүргүзүлгөн тинтүүнүн, алып коюунун мыйзамдуулугун текшерет жана анын мыйзамдуулугу же мыйзамсыздыгы жөнүндө чечим чыгарат. Эгерде жүргүзүлгөн тинтүүнүн, алып коюунун мыйзамсыздыгы жөнүндө чечим кабыл алынса, бул аракет иш боюнча далил катары колдонууга жол берилбейт.

10. Тинтүү жүргүзүлгөнгө чейин тергөөчү анын өндүрүшү жөнүндө токтомду тинтүү жүргүзгөн адамга көрсөтүүгө милдеттүү жана аларга иш үчүн мааниси болушу мүмкүн болгон, алып коюуга жаткан предметтерди жана документтерди ыктыярдуу тапшырууну сунуштайт. Эгерде алар ыктыярдуу берилсе жана алып коюуга жаткан предметтерди жана документтерди катып коюу коркунучуна негиз жок болсо, тергөөчү андан ары издөөлөрдү жүргүзүүнү улантпай коюуга укуктуу. Тинтүү жүргүзүүдө менчик ээси ыктыярдуу ачуудан баш тарткан жабык имарат, бөлмөлөр жана сактоочу жайлар ачылышы мүмкүн. Мында эшиктердин жана башка предметтердин зарылчылык туудурбаган бекитмелерин бузууга жол берилбөөгө тийиш.

11. Тинтүү жүргүзүлгөнгө чейин тергөөчү анын өндүрүшү жөнүндө токтомду көрсөтүүгө милдеттүү жана алып коюуга жаткан предметтерди жана (же) документтерди өткөрүп берүүнү сунуштайт. Ыктыярдуу берилген объекттер алып коюлат жана ушуну менен алып коюу аяктайт. Баш тартылган учурда алып коюу мажбурлап жүргүзүлөт.

12. Жашаган адамдардын эркине каршы, алардын менчигинде же башка укугунда турган турак жайларды жана башка объекттерди, уюмдардын жайларын тинтүү жана алып коюу ушул Кодекстин 172-беренесинин 7 жана 8-бөлүктөрүндө көрсөтүлгөн адамдардын катышуусу менен жүргүзүлөт. Тинтүү учурунда адвокат, ошондой эле анын имаратында тинтүү жүргүзүлүп жаткан адамдын адвокаты катышууга укуктуу.

13. Дипломатиялык өкүлчүлүктөр ээлеген жайларда, ошондой эле дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн мүчөлөрү жана алардын үй-бүлөлөрү жашаган жайларда тинтүү жана алып коюу ушул Кодекстин 172-беренесинин 9-бөлүгүндө белгиленген талаптарды сактоо менен жүргүзүлөт.

14. Тергөөчү тинтүү жүргүзүүдө жана алып коюуда табылган ошол үйдү ээлеген адамдын жана башка адамдардын жеке турмушунун жагдайларын ачыкка чыгарбоо үчүн чараларды көрүүгө милдеттүү.

15. Тергөөчү тинтүү жана алып коюу жүргүзүлгөн жайдагы жана жердеги адамдарга жана ал жайга же жерге келген адамдарга аны таштап кетүүгө, ошондой эле тинтүү жана алып коюу аяктаганга чейин бири-бири менен же башка адамдар менен пикир алышууга тыюу салууга укуктуу.

16. Тинтүүнү жана алып коюуну жүргүзүүдө тергөөчү ишке тиешеси болушу мүмкүн предметтерди жана документтерди алып коюу менен чектелүүгө тийиш. Жүгүртүүгө тыюу салынган предметтер жана документтер алардын ишке тиешелүүлүгүнө карабастан алып коюуга жатат.

17. Атайын таанып билүүсүз электрондук алып жүрүүчүлөрдү алып коюу мүмкүн болбогондо, тинтүү жана алып коюуну жүргүзүүнүн жүрүшүндө маалыматтык электрондук алып жүрүүчүлөрүн алып коюу адис тарабынан ишке ашырылат. Электрондук алып жүрүүчүлөрдүн мыйзамдуу ээсинин жана ээ болуучунун өтүнүчү боюнча тергөөчүнүн макулдугу менен тинтүүгө жана алып коюуга катышкан адис тарабынан алынып коюлган маалыматтык электрондук алып жүрүүчүлөрдөн маалыматтарды көчүрүү жүзөгө ашырылат. Мыйзамдуу ээси же ээ болуучусу тарабынан же алынган электрондук алып жүрүүчүлөрдүн ээси тарабынан маалыматтарды башка электрондук алып жүрүүчүлөргө маалыматты көчүрүү жүзөгө ашырылат. Тинтүү жүргүзүүдө бул кылмыштын тергелишине тоскоол болуп же маалыматтын жоголушуна же өзгөрүшүнө алып келсе, маалыматты көчүрүүгө жол берилбейт.

18. Ишке тиешелүү болбогон буюмдар тиешелүүлүгүнө жараша кайтарылып берилүүгө тийиш, бирок залалдын ордун толтурууну камсыз кылуу үчүн аларга камак салынышы мүмкүн.

19. Бардык алып коюлуучу предметтер жана документтер тинтүүгө жана алып коюуга катышкан адамдарга көрсөтүлөт, таңгакталат жана тинтүү жана алып коюу жүргүзүлгөн жерде мөөр басылат жана көрсөтүлгөн адамдардын кол тамгасы менен күбөлөндүрүлөт.