3-берене. Ушул Кодексте колдонулуучу негизги түшүнүктөрдүн аныктамасы

Ушул Кодексте колдонулуучу негизги түшүнүктөр:

1) административдик сот өндүрүшү (административдик процесс) - бир тараптан административдик органдардын жана (же) алардын кызмат адамдарынын жана экинчи тараптан жеке жана юридикалык жактардын ортосундагы административдик-укуктук (жалпы укуктук) мамилелерден келип чыгуучу талаштар боюнча сот өндүрүшү;

2) административдик иш - жалпы укук мамилелеринин субъекттеринин ортосундагы укуктук талашты чечүү жөнүндө сот өндүрүшүнө кабыл алынган талап, ошондой эле бул талашка тиешелүү материалдар. "Административдик иш" түшүнүгү административдик укук бузуулар жөнүндө иштерге жайылтылбайт;

3) административдик акт - бул административдик органдын же анын кызмат адамынын актысы, бир эле убакта:

а) жалпы укуктук жана жеке-айрым мүнөзгө ээ;

б) тышкы таасири бар, башкача айтканда, ички ведомстволук мүнөзгө ээ эмес;

в) укуктук кесепеттерге алып келет, башкача айтканда, арыз ээси жана (же) кызыкдар жак үчүн укуктарды жана милдеттерди белгилейт, өзгөртөт, токтотот;

4) административдик доо - административдик-укуктук (жалпы укуктук) мамилелерден келип чыгуучу бузулган же талаштагы укуктарды, эркиндиктерди же мыйзам менен корголуучу кызыкчылыктарды коргоо үчүн жалпы укуктук мамилелердин субъекти тарабынан сотко берилген процесстик документ;

5) административдик орган - мамлекеттик аткаруу бийлигинин органы, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органы, ошондой эле мыйзам тарабынан административдик жол-жоболорду туруктуу же убактылуу жүзөгө ашырууга ыйгарым укуктар берилген башка органдар же жактар;

6) административдик доогер - өзүнүн укуктарын, эркиндиктерин же мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо үчүн сотко кайрылган жеке же юридикалык жак, же болбосо прокурор же мыйзам тарабынан ошондой ыйгарым укук берилген башка жак тарабынан анын кызыкчылыгы үчүн административдик доо берген жак;

7) административдик жоопкер - ага каршы сотко доо коюлган административдик орган;

8) апелляциялык даттануу (апелляциялык сунуштама) - биринчи инстанциядагы соттун мыйзамдуу күчүнө кире элек сот актысына карата ишке катышкан жактар тарабынан экинчи инстанциядагы сотко берилген даттануу же сунуш;

9) административдик жол-жоболор - кызыкдар жактын арызынын, укуктарды жана (же) милдеттерди белгилөө (берүү, тастыктоо, ырастоо, каттоо, камсыз кылуу), өзгөртүү же токтотуу боюнча административдик органдын демилгесинин негизинде жасалуучу административдик органдын аракеттери, анын ичинде административдик актыны берүү (аны кабыл алуу, макулдашуу, бекитүү), же болбосо кызыкдар жакты, анын мүлкүн каттоо же эсепке алуу, же болбосо акча каражаттарын, башка мүлктү берүү жана (же) мамлекеттик бюджеттин каражаттарынын эсебинен, мамлекеттик же муниципалдык менчикте турган мүлктөн кызмат көрсөтүү менен аяктаган аракеттери;

91) видеоконференцбайланыш - аудио уктурууларды жана видео сүрөттөлүштөрдү реалдуу убакытта берүүнү камсыз кылуучу техникалык каражаттарды колдонуу менен соттук териштирүүнүн алыста турган эки же андан көп катышуучуларынын ортосундагы байланыш сеансы;

92) трансляциялоо (онлайн-трансляциялоо) - чектелбеген сандагы пайдалануучулар үчүн түз эфир режиминде телекөрсөтүү, радио каражаттары аркылуу жана (же) Интернет түйүнүндө маалыматты жайылтуу жана берүү;

10) кызмат адамы - бийлик өкүлүнүн функцияларын туруктуу, убактылуу же атайын ыйгарым укук боюнча жүзөгө ашыруучу же болбосо административдик органдарда уюштуруу-тескөө, административдик-чарбалык, контролдук-текшерүү функцияларын аткаруучу адам;

11) экинчи инстанциядагы сот - апелляциялык инстанция, б.а. биринчи инстанциядагы соттун мыйзамдуу күчүнө кире элек актыларына карата апелляциялык (жекече) даттанууларды жана сунуштарды кароочу областтык соттордун жана Бишкек шаардык сотунун административдик иштер боюнча соттук коллегиялары;

12) мыйзамдуу өкүлдөр - ата-энелер, асырап алуучулар, камкорчулар, көзөмөлчүлөр, ошондой эле ишке катышуучу адам көзөмөлчүлүгүндө турган уюмдардын жана адамдардын өкүлдөрү;

13) кассациялык даттануу (кассациялык сунуштама) - экинчи инстанциядагы соттун мыйзамдуу күчүнө кирген сот актысына карата ишке катышуучу жактар тарабынан кассациялык инстанцияга берилген даттануу же сунуштама;

14) кассациялык инстанция - экинчи инстанциядагы соттун актыларына кассациялык даттанууларды жана сунуштамаларды кароочу Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун административдик иштер боюнча соттук коллегиясы;

15) процесстин катышуучулары - тараптар, үчүнчү жактар жана алардын мыйзамдуу өкүлдөрү, прокурор, ушул Кодекстин 44-беренесинде көрсөтүлгөн субъекттер;

16) сот адилеттигин жүзөгө ашырууга көмөктөшүүчү жактар - эксперттер, адистер, котормочулар, күбөлөр;

17) аныктама, чечим, токтом - административдик иштерди кароонун жүрүшүндө соттор тарабынан чыгарылуучу сот актылары;

171) жазуу формасы - административдик доону, даттанууну, арызды, сот актысын, соттук жыйналыштын протоколун, башка документти, билдирүүнү же маалыматты кагаз жүзүндө (машинкага басылган) же санариптик формада түзүү жана берүү ыкмасы;

18) төрагалык кылуучу - ишти коллегиялуу кароодо төрагалык кылуучу же болбосо ишти жеке өзү караган судья;

19) сунуштама - прокурордун сот актысына даттануусу;

20) прокурор - Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору, областтардын прокурорлору, Бишкек шаарынын прокурору, райондук жана шаардык прокурорлор, областтардын, райондордун же шаардын прокурорлоруна теңдештирилген аскердик жана башка адистештирилген прокурорлор, алардын орун басарлары жана жардамчылары, өздөрүнүн компетенцияларынын чектеринде аракеттенген прокуратуралардын башкармалыктарынын жана бөлүмдөрүнүн прокурорлору;

21) протокол - соттук жыйналышта орун алган процесстик аракеттер белгиленген процесстик документ;

22) тараптар - административдик доогер жана административдик жоопкер;

23) сот - район аралык сот, административдик соттун судьясы, тиешелүүлүгүнө жараша биринчи инстанция боюнча апелляциялык тартипте жана кассациялык тартипте административдик иштерди кароочу административдик иштер боюнча соттук коллегиянын соттук курамы;

24) судья - конституциялык тартипте сот адилеттигин жүзөгө ашыруу ыйгарым укуктары берилген жана өзүнүн милдеттерин кесипкөйлүк негизде аткарган адам;

25) биринчи инстанциядагы сот - административдик иштин жагдайларын соттук жыйналышта түздөн-түз иликтөө жана белгилөө жана ал боюнча тиешелүү сот актысын чыгаруу укуктары берилген областтардын жана Бишкек шаарынын административдик соттору;

251) санариптик административдик иш - сот өндүрүшүнүн санариптик технологиялык тутумунда түзүлүүчү административдик иш;

252) сот өндүрүшүнүн санариптик технологиялык тутуму - сот өндүрүшүндө санариптик маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн багытталган санариптик түзүлүштөрдүн, алар үчүн программалардын жана маалыматтар базасынын тутуму;

253) билдирүүлөрдү кепилденген жеткирүү сервиси - санариптик чөйрөдөгү укуктук жөнгө салуу жөнүндө мыйзамдардын талаптарына шайкеш келген, соттук кабарлоонун алынгандыгын ырастоо кепилдиги менен ишке катышып жаткан жактарга жана процесстин башка катышуучуларына соттук кабарлоону жеткирүүнү камсыз кылуучу санариптик сервис;

26) жеке даттануу (сунуштама) - административдик ишти кароонун жүрүшүндө чыгарылган соттун аныктамасына карата ишке катышкан адамдар тарабынан берилген даттануу же сунуштама;

27) жеке аныктама - административдик ишти кароо учурунда аныкталган мыйзам бузуу фактыларын, алардын жасалышына түрткү болгон жана тиешелүү чараларды көрүү талап кылынган себептерди жана шарттарды кароо боюнча административдик органдарга жана алардын кызмат адамдарына карата сот тарабынан чыгарылган аныктама.

28) юридикалык өкүл - юридикалык өкүлчүлүк маселелерин жөнгө салуучу мыйзамдарга ылайык административдик сот өндүрүшүндө жеке жана юридикалык жактардын кызыкчылыктарын коргоодо аларга квалификациялуу юридикалык жардам көрсөтүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу өкүл.

Эскертүү. Ушул Кодексте колдонулуучу санариптик технологияларга байланыштуу терминдер жана түшүнүктөр санариптик чөйрөдөгү укуктук жөнгө салуу жөнүндө мыйзамдарда келтирилген маанилерде колдонулат. (КР 2020-жылдын 11-апрелиндеги № 39, 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 260, 2026-жылдын 3-августу № 141 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)