15-берене. Камсыздандырылуучунун укуктары жана милдеттери

1. Камсыздандырылуучу төмөнкүлөргө укуктуу:

1) камсыздандыруучуну өз алдынча тандоого;

2) автотранспорт каражаттарынын ээлерин милдеттүү камсыздандыруу келишими боюнча өзүнүн укуктарын жана милдеттерин жана милдеттүү камсыздандыруунун шарттарын түшүндүрүп берүүнү камсыздандыруучудан талап кылууга;

3) жабырлануучунун мүлкүнө келтирилген зыяндын өлчөмүн баалоо үчүн көз каранды эмес эксперттин кызматынан пайдаланууга;

4) камсыздандыруучу жана (же) көз каранды эмес эксперт жүргүзгөн келтирилген зыяндын өлчөмүн баалоонун жыйынтыгы жана камсыздандырып ордун толтуруунун өлчөмүнүн эсептөөлөрү менен таанышууга;

5) милдеттүү камсыздандыруу келишимин колдонууну мөөнөтүнөн мурда токтотууга;

6) автотранспорт каражаттарын пайдаланууда камсыздандыруу тобокелдигинин өзгөрүшүнө алып келүүчү жагдайлар өзгөргөн учурда милдеттүү камсыздандыруу келишиминин шарттарын өзгөртүүнү талап кылууга;

7) камсыздандыруучунун камсыздандырып ордун толтурууну жүзөгө ашыруудан баш тартуу же анын өлчөмүн азайтуу жөнүндө чечимин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте талашууга;

8) камсыздандыруу келишими токтотулганда камсыздандыруучудан камсыздандыруунун узактыгы, камсыздандыруу окуяларынын саны жана мүнөзү жөнүндө, камсыздандырып ордун толтурууларды жүзөгө ашыруу жөнүндө жана камсыздандырып ордун толтурууну жүзөгө ашыруудан баш тартуу жөнүндө маалыматтарды алууга.

2. Камсыздандырылуучу төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) камсыздандыруунун ушул түрү боюнча иш жүргүзүүгө укук берген лицензиясы бар камсыздандыруучу менен милдеттүү камсыздандыруу келишимин түзүүгө;

2) техникалык абалын аныктоо үчүн автотранспорт каражатын жана милдеттүү камсыздандыруу келишимин түзүү үчүн зарыл маалыматтарды камсыздандыруучуга берүүгө;

3) камсыздандыруу сый төлөмдөрүн милдеттүү камсыздандыруу келишиминде белгиленген өлчөмдө жана мөөнөттө өз убагында төлөөгө;

4) камсыздандыруунун ушул эле объектисине карата башка камсыздандыруу келишимдеринин түзүлгөндүгү жөнүндө камсыздандыруучуга билдирүүгө;

5) камсыздандыруу тобокелдигинин көбөйүшү жөнүндө камсыздандыруучуга билдирүүгө;

6) камсыздандыруу окуясынан улам келтирилген чыгымдарды азайтуу чараларын көрүүгө;

7) милдеттүү камсыздандыруу келишими түзүлгөндөн кийин тобокелдик даражасындагы өзгөрүүлөр (автотранспорт каражатынын техникалык мүнөздөмөлөрүнө тиешеси бар өзгөрүүлөр, автотранспорт каражатын башкарууга жол берилген адамдарды алмаштыруудагы өзгөрүүлөр) жөнүндө маалыматтарды камсыздандыруучуга берүүгө;

8) камсыздандыруучунун өкүлүнө камсыздандыруу окуясы болгондугунун себептерин өз алдынча изилдөө мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга;

9) жол кыймыл коопсуздугу органынын жана автотранспорт каражаттарын каттоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын кызмат адамынын талабы боюнча милдеттүү камсыздандыруу келишимин берүүгө.

Ушул пунктта каралган милдеттүүлүк камсыздандырылуучу болбогондо автотранспорт каражатын башкарган айдоочуга да жүктөлөт.

3. Камсыздандыруу окуясы болгондо камсыздандырылуучу төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) камсыздандыруу окуясынын болгондугу жөнүндө 5 жумушчу күндөн кечиктирбестен (телефон, факс, электрондук почта аркылуу, кийин кабардын жазуу жүзүндөгү түп нускасын жөнөтүү менен) камсыздандыруучуга билдирүүгө;

2) жол-транспорт кырсыгы жөнүндө жол кыймылынын коопсуздугу органдарына жана зарыл учурда - тиешелүү компетенттүү органдарга (жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына, өрткө каршы күрөшүү кызматына, медициналык тез жардам кызматына жана башка авариялык кызматтарга) дароо билдирүүгө;

3) жол-транспорт кырсыгы болгондо жабырлануучуларга, пайда табуучуларга, жол кыймылынын коопсуздугу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын кызмат адамдарына милдеттүү камсыздандыруу келишими түзүлгөн камсыздандыруучу жөнүндө маалыматтарды билдирүүгө;

4) жол-транспорт кырсыгы болгондо келип чыгуусу ыктымал болгон чыгымдарды болтурбоо же азайтуу үчүн, түзүлгөн жагдайларда алгылыктуу жана жеткиликтүү чараларды көрүүгө, анын ичинде жабырланган адамдарды куткарууга жана аларга жардам көрсөтүүгө карата чараларды көрүүгө;

5) камсыздандыруучунун талабы боюнча ушул Мыйзамдын 23-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык документтерди берүүгө;

6) жабырлануучу жана (же) пайда табуучу камсыздандырылуучуга карата доо арызын сотко бергендиги жөнүндө камсыздандыруучуга беш жумушчу күндөн кечиктирбестен билдирүүгө;

7) камсыздандыруу окуясынын болушуна жоопкер жакка карата регресстик талап укугунун камсыздандыруучуга өтүшүн камсыздоого.

4. Камсыздандырып ордун толтуруу төлөнгөн учурда камсыздандырылуучу, эгерде калдык камсыздандыруу суммасынын өлчөмүнүн 10 пайызынан азын түзсө, кошумча камсыздандыруу сыйлыгын төлөө менен камсыздандыруу суммасынын талап кылынган өлчөмүн толуктоого милдеттүү;

5. Автотранспорт каражаттарынын ээлеринин жарандык-укуктук жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу келишиминен келип чыккан пикир келишпестиктер камсыздандыруучу менен жаралган учурда камсыздандырылуучу камсыздандыруу арбитрине кайрылууга милдеттүү.

6. Камсыздандырылуучунун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген башка укуктары жана милдеттери милдеттүү камсыздандыруу келишиминде каралышы мүмкүн.