44-берене. Мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын укуктары

1. Мамлекеттик чек араны кайтаруу боюнча милдеттерин аткарууда Мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган төмөнкүлөргө укуктуу:

1) Мамлекеттик чек араны демаркациялоого, делимитациялоого жана кайра демаркациялоого, мамлекеттик чек ара режими жана Чек ара маселелери боюнча кызматташууга байланыштуу эл аралык келишимдердин долбоорлорун иштеп чыгууга катышууга, бул жааттагы ведомстволор аралык мүнөздөгү келишимдерди түзүүгө;

2) Мамлекеттик чек араны кайтарууга катышкан ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен өз ара аракеттенүүнү уюштурууга;

3) эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптеринин жана ченемдеринин, ошондой эле Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдердин негизинде чектеш мамлекеттердин чек ара ведомстволору менен Мамлекеттик чек араны кайтарууда өз ара аракеттенүүнү уюштурууга жана жүзөгө ашырууга;

4) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардан, уюмдардан жана коомдук бирикмелерден Мамлекеттик чек араны кайтаруу боюнча милдеттенмелерин аткаруу үчүн зарыл маалыматты суратууга жана акысыз алууга;

5) жерлердин ар кандай участокторунда (чек ара кезметтерин жайгаштырууга), анын ичинде өзгөчө кайтаруудагы жана жаратылышты коргоо зоналарында болууга, ошондой эле кызматтык милдеттенмелерин аткарууда аларда жүрүүгө, жер участокторунун ээлеринен (ижарачыларынан) чек ара кезметтеринин жер которуусу үчүн жерлерди бөлүп берүүнү, тосмолор аркылуу өткөөлдөрдү же башка тоскоолдуктар аркылуу өткөөлдөрдү талаптагыдай абалда жабдууну жана күтүүнү талап кылууга;

6) Кыргыз Республикасынын чек арага чектеш аймактарына кирүүчү жерлерге чек аралык контролдоо өтмөктөрүнүн кызматын уюштурууга;

7) чалгындоо, каршы чалгындоо жана ыкчам издөө иштерин жүргүзүүгө;

8) жарандарды Мамлекеттик чек араны кайтаруу жаатындагы милдеттерди чечүүгө ыктыярдуу негизде, анын ичинде чек ара ыйгарым укуктуулары кагарында тартууга;

9) Кыргыз Республикасынын калкын укуктук тарбиялоого катышууга, Мамлекеттик чек арада укук бузуулардын алдын алууга багытталган профилактикалык иш-чараларды жүргүзүүгө, Мамлекеттик чек арада жана Кыргыз Республикасынын чек арага чектеш райондорунда түзүлгөн кырдаал тууралуу калкка маалымдоо үчүн жалпыга маалымдоо каражаттарын пайдаланууга;

10) ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык кара күчтү, атайын каражаттарды, кызматтык жаныбарларды, курал-жарактарды жана аскердик техниканы колдонууга;

11) Мамлекеттик чек араны кайтаруу боюнча тапшырмаларды аткарууну камсыз кылуучу атайын эсепке алуу маалыматтарын жана маалымат тутумдарын түзүүгө жана пайдаланууга;

12) Мамлекеттик чек араны кайтаруу жаатында фундаменталдуу жана колдонмо изилдөөлөрдү жүргүзүүгө;

13) Мамлекеттик чек ара аркылуу өтүүчү унаа каражаттарын, жүктөрдү жана товарларды белгиленген тартипте кароону жүзөгө ашырууга;

14) инженердик-техникалык курулмаларды, тосмолорду, байланыш чубалгыларын жана коммуникацияларды курууга жана орнотууга;

15) унаа каражаттарын коштоого жана аларга чек ара кезметтерин жайгаштырууга;

16) коргоо жана ички иштер маселелери карамагында болгон ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын биргелешкен чечими менен аныкталуучу тартипте, Мамлекеттик чек араны кайтарууну күчөтүүдө алар тарабынан бөлүнүүчү күчтөрдү жана каражаттарды колдонууга;

17) Мамлекеттик чек араны кайтаруу боюнча милдеттерди аткарууда Мамлекеттик чек араны бузуучунун артынан түшүү жана кармоо максатында турак жана турак эмес жайларга, уюмдардын аймактарына жана жайларына тоскоолсуз кирүүгө;

18) чек ара издөөлөрүн жана операцияларын, башка издөө аракеттерин жүргүзүүдө контролдоо өтмөктөрүн өз алдынча орнотууга, адамдардын жана унаа каражаттарынын кыймылын убактылуу чектөөгө же тыюу салууга, жерлердин айрым участокторуна жарандарды киргизбөөгө, адамдардын өмүрүн же ден-соолугун сактоо максатында аларды анда калууга же бул участокторду таштап кетүүгө милдеттендирүүгө;

19) коргонуу маанисиндеги иштерди, эл аралык милдеттенмелерди аткаруу жана табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарда келип чыккан кесепеттерди жоюуга байланышкан иштерди кошпогондо, Кыргыз Республикасынын коопсуздугуна коркунуч келип чыкканда, жергиликтүү мамлекеттик администрацияларга, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жана башка ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга кабарлоо менен чек ара тилкесинде иш жүргүзүүнү убактылуу чектөөгө;

20) Кыргыз Республикасынын аймагына куралдуу кол салуунун мизин кайтарууда, Мамлекеттик чек арада көпчүлүктүн мыйзамсыз чек ара кесип өтүүлөрүнө жана башка чагымдарга тоскоол болууда, издөө иш-чараларын жүргүзүүдө, укук бузууга шектүү адамдарды жеткирүүдө уюмдардын каражаттарын жана байланыш каналдарын, унаа каражаттарын, ал эми зарыл болгон учурларда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте чыгашаларды же болбосо алардын талабы боюнча ээлерине келтирилген зыяндын ордун кийин толтуруп берүү менен жарандардын унаа каражаттарын пайдаланууга;

21) жарандардан Мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ишине тоскоол болгон укукка каршы аракеттерди токтотууну, Мамлекеттик чек арада белгиленген тартипти сактоону талап кылууга; бул талаптарды аткарбаган учурда - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тийиштүү чараларды көрүүгө;

22) белгиленген режимдерди бузуунун аларга белгилүү жагдайлары жөнүндө алардан түшүндүрмөлөрдү алуу максатында адамдарды Мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын бөлүкчөлөрүнө чакырууга.

2. Мамлекеттик чек арада жана чек ара мейкиндигинде инсандын, коомдун жана мамлекеттин кызыкчылыктарын коргоону камсыз кылуу, Мамлекеттик чек ара аркылуу адамдарды жана унаа каражаттарын өткөрүүнү жүзөгө ашыруу максатында Мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган:

1) чек ара саясатын ишке ашырат жана чек ара коопсуздугун камсыз кылат;

2) Мамлекеттик чек ара режимин, чек ара режимин жана Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүү пункттарынын режимин сактоо жана камсыз кылуу үчүн Мамлекеттик чек арада контролдоонун бардык түрлөрүн жүзөгө ашыруучу мамлекеттик органдардын иштерин координациялайт;

3) Мамлекеттик чек араны кайтарууну уюштурат;

4) жеке жактарды, унаа каражаттарын, жүктөрдү, товарларды жана жаныбарларды Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүүнү жүзөгө ашырат;

5) компетенттүү органдардын күнөөсү боюнча жол берилген техникалык мүнөздөгү каталар табылган, Кыргыз Республикасынын аймагына кирүү үчүн кыргыз визасында же кыргыз визаларында көрсөтүлгөн мөөнөттөн эрте келген, жарактуу документтери бар чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды улуттук коопсуздуктуктун аймактык органдары жана виза берген органдар менен макулдашуу боюнча өткөрүүнү жүзөгө ашырат;

6) чек ара коопсуздугуна коркунуч келтирүүчү укук бузууларды жасоого өбөлгө болгон себептерди жана шарттарды табат, аларды жоюу боюнча чараларды көрөт;

7) өзүнүн компетенциясынын чектеринде мыйзамсыз миграцияга, трансчекаралык кылмыштуулук, террорчулук, аткезчилик жана Мамлекеттик чек арада укук бузуулар менен күрөшүү боюнча чаралардын комплексин жүзөгө ашырат;

8) Мамлекеттик чек аранын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы бузуулар жөнүндө иштерди карайт жана Кыргыз Республикасынын Бузуулар жөнүндө кодексинде аныкталган тартипте жаза чараларды салат;

9) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын аймагына кирүү жана (же) Кыргыз Республикасынын аймагынан чыгуу чектелген адамдарга карата, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын аймагынан чыгуу чектелген транспорт каражаттарына карата кызыкдар болгон ыйгарым укуктуу органдардын тапшырмаларын аткарат;

10) Мамлекеттик чек арада жана мамлекеттик чек арага чектеш мейкиндикте Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздугуна коркунучтар жөнүндө маалыматтарды чогултууну, жалпылоону жана талдоону жүзөгө ашырат, алар жөнүндө Кыргыз Республикасынын Президентине жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине, ошондой эле кызыкдар мамлекеттик органдарга белгиленген тартипте маалымдайт;

11) мөөнөтү өтүп кеткен, Мамлекеттик чек араны кесип өтүү укугуна жарактуу документтери жок Кыргыз Республикасынын аймагына кирүү үчүн келишкен же чет мамлекеттерден чыгарылган Кыргыз Республикасынын жарандарын, алардын инсандыгы белгилегенден, Кыргыз Республикасынын жарандыгы тастыкталгандан кийин жана улуттук коопсуздук органдары менен макулдашуу боюнча Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүүнү жүзөгө ашырат;

12) Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде каралган учурларда, үчүнчү өлкөнүн жарандарын эки тараптуу катнаш үчүн ачылган өткөрүү пункттарында Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүү жана Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүү пункттарынан тышкары адамдарды өткөрүү жөнүндө чечим кабыл алат;

13) эгерде чыгуудагы кечигүү аларга байланышпаган себептер, документ менен ырасталган жагдайлар (унаа каражаттарынын жүрүшүн кечеңдеткен табигый кырсыктар; метео шарттар, оору жана б.у.с.) боюнча болгон учурда, чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды мөөнөтү өтүп кеткен паспорттор (аларды алмаштыруучу документтер) жана Кыргыз Республикасынын жарактуу визалары менен Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүүнү жүзөгө ашырат. Бул жобо Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жашаган чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга тиешелүү эмес;

14) Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине чек арага чектеш аймактардын чектерин өзгөртүү жөнүндө сунуштарды киргизет;

15) чек ара өкүлдөрүнүн ишин уюштурат;

16) Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларында каралган башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

(КР 2021-жылдын 15-январындагы № 5, 2023-жылдын 23-майындагы № 108 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)